Dodaj do listy

Filozofia stoicka w literaturze renesansu – Jan Kochanowski

Powstanie szkoły stoickiej zawdzięczamy Zenonowi z Kation, działającemu w Atenach ok. III w. p.n.e. przedmiotem zainteresowania tego myśliciela był rozum ludzki oraz próba odnalezienia recepty na szczęście. Skłaniali się jego uczniowie Uczniowie W. Gombrowicz Ferdydurke, bohater trzecioplanowy, zbiorowy; poddają się systemowi nauczania narzucanemu przez nauczycieli, nie próbują się przeciwstawić. Całą swoją inteligencję skupiają tylko... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i wyznawcy ku racjonalizmowi i materializmowi, wierzyli, że wszystko można pojąć dzięki rozumowi. Szczęcie widzieli stoicy w cnocie, które jest dobrocią i mądrością. Można ją zdobyć, należy żyć w zgodzie z rytmem natury, wyrzekając się przywiązania do rzeczy materialnych, które i tak przemijają, są ulotne. Stoicy za ideał swój uważali mędrca, który jest myślicielem, obojętnym wobec nietrwałości świata, dzięki czemu zdobył on życiową mądrość i szczęście.

W XVI wieku zaczęto bardzo często odwoływać się i wzorować na filozofii starożytnej. Zwłaszcza Horacy i Cyceron byli myślicielami, do których chętnie powracano. Cała filozofia antyczna interesowała się przecież człowiekiem i renesans Renesans odrodzenie.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
przejął zdobytą przez nią wiedzę.

Jan Kochanowski w swojej twórczości też udowadnia, że interesuje się człowiekiem, w nawiązaniu do myślicieli starożytnych. "Pieśni" i "Fraszki" prezentuję wizję świata i życia. Dzięki temu poznajemy go jako humanistę, działającego według zasady: "człowiekiem jestem i nic, co ludzkie nie jest obce". Pokazuje swoje zainteresowanie poglądami epikurejskim oraz horacjańskimi, stąd zasada "Carpe diem".

Optymistyczna i radosna wizja świata nie wytrzymała jednak ciężkiej próby jaką przyniosła śmierć małej córeczki poety. Jan Kochanowski porzucił w obliczu nieszczęścia filozofię i wszystkie dotychczasowe poglądy, ponieważ okazało się, że nie sprawdziły się one. Nadeszło wielkie zwątpienie i rozczarowanie. "Treny" właśnie są ich odzwierciedleniem. Utwory te są pełne żalu, bólu, rozpaczy. Poeta kwestionuje skuteczność zalecanego przez stoików spokoju, ponieważ zawsze może wydarzyć się coś co nami wstrząśnie, np. śmierć bliskiej osoby. Wie on, że każdego czeka śmierć:

"Śmierć, mówisz, straszna tylko niezbornemu."

Według Kochanowskiego każdy ma prawo płakać i rozpaczać po śmierci dziecka. Zauważ on niekonsekwencję w postępowaniu Cycerona, który głosił spokój, ale po śmierci Tulii również rozpaczał:

"Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie;

Łacniej rzec, widzę, niż czynić i tobie,

Pióro anielskie; duszę toż w przygodzie,

Co i mnie bodzie."

Stoicy uważali, że łzy są niepotrzebne, chociaż wiadomo, że często nie można ich powstrzymać. Dlatego wyszydza trochę filozofów:

"Przecz z płaczem idziesz, Arpinie wymowny,

Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny,

Ale świat wszystek Miastem jest mądremu

Widzeniu twemu."

"Tren XVI" jest krytyką stoicyzmu, ponieważ niestety założenia tej filozofii są złudne i nieprzydatne w życiu, które pełne jest niespodzianek, również takich tragicznych. Poglądy stoickie, jak się okazuje, dobre są dla człowieka, kiedy naprawdę nic się nie dzieje, kiedy człowiek daleko jest od wszelkich nieszczęść.

"O błędzie ludzki, o szalone dumy,

Jako to łacno pisać się z rozumy,

Kiedy po wolej świat mamy, a głowa

Człowieku zdrowa."

"Treny" ukazują przede wszystkim duchową i intelektualną drogę Kochanowskiego, poszukiwanie wyjaśnienia i pocieszenie, które pokazuje mu, że filozofia stoicka nie ma odniesienia do rzeczywistości. Dzięki tym przemyśleniom poeta zrozumiał, że ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum muszą przyjąć do swojego życia zarówno radość, powodzenie i szczęście, jak i cierpienia, żal, rozgoryczenie, ponieważ one należą do naszego życia i stanowią o pełni naszego człowieczeństwa. "Człowiek nie kamień" mówi poeta, zawsze odczuwa i przeżywa, ponieważ do tego został stworzony i to jest w końcu miarą jego człowieczeństwa.