Dodaj do listy

Dlaczego człowiek (zdaniem Dostojewskiego) tak łatwo ulega złu? Jakie mechanizmy psychologiczne temu sprzyjają?

Pytanie postawione w temacie nigdy nie znajdzie ani jednoznacznej, ani właściwej odpowiedzi. Człowiek, który nawet świadomie czyni zło sam przed sobą często nie potrafi sobie na to pytanie odpowiedzieć. Mądrość świętego Augustyna może nam posłużyć do udzielenia choć częściowej odpowiedzi, według tego świętego człowiek pozostaje w rozdarciu pomiędzy swą duchowością a cielesnością. Duchowość pojmowana była przez niego jako dobro, natomiast cielesność symbolizować miała zło.

Fiodor Dostojewski w całej swej twórczości studiował duszę i psychikę ludzką, jednak do odpowiedzi na postawione powyżej pytanie posłużyć może doskonałe studium zła czyhającego w człowieku, a mianowicie powieść "Zbrodnia i kara". Główny bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
powieści Raskolnikow jest wyznawcą filozofii siły i kultu nadczłowieka. To i życie w biedzie sprawiają, że decyduje się na popełnienie okrutnej zbrodni. Skrzętnie planuje morderstwo, które popełnia - zabija Lichwiarkę i przy okazji również jej siostrę. Głównym powodem jego czynu jest chęć udowodniania sobie, że jest nadczłowiekiem, że zalicza się do rasy wyższej. Za pretekst do popełnienia tego czynu służy mu fakt, że jego ofiara jest nieuczciwą kobietą żerującą na biedocie. Raskolnikow jest przekonany, że robi dobrze. Sam ustala sobie normy postępowania i odrzuca te ogólnie przyjęte, ponieważ czuje się wyjątkowym, wybranym spośród wielu. Jednak kiedy już zbrodnia została popełniona przychodzi ogromne cierpienie, kara za odwrócenie się od moralności. Znamienne jest jednak to, że Rodin nie potępia strasznego czynu jakiego dokonał, a samego siebie. Czuje się wyobcowany ze społeczeństwa i nie jest w stanie znieść choćby widoku innego człowieka, jego męki są niewyobrażalne. W tym przypadku wyjątkowo ciężko jest ocenić go jednoznacznie, jest niewątpliwie złym człowiekiem jednak postać skonstruowana została w taki sposób aby nie postrzegać go jako bohatera negatywnego. Powodem jego postępowania był niewątpliwie wypaczony kodeks moralny i sposób postrzegania świata w ogóle. Warto by również rozpatrzeć postawę innej bohaterki powieści Soni, która przychodzi Raskolnikowowi z ogromną pomocą kiedy ten pogrąża się w obłędzie. Sonia jest prostytutką - sprzedaje swe ciało za marne grosze po to by utrzymywać rodzinę. Wydawałoby się, że jest zmuszona do czynienia zła, jednak czy na pewno nie ma innego wyboru. Jak widać ona również uważa, że grzechy jakie się popełnia można usprawiedliwić chęcią niesienia pomocy. Jednak uosobieniem zła w powieści Dostojewskiego jest Arkadiusz Swidrygajłow, dla niego popełnienie kolejnych niegodziwości jest konieczne do zabijania nudy bogatego życia. Swidrygajłow musi karmić swoją psychikę nowymi podnietami, jednak jego dusza jest pusta i jałowa. Czyni on zło dla samego zła.

Literatura obfituje w wiele przykładów ludzi złych, bądź czyniących zło z różnych powodów. Jednym z najlepszych przykładów bohatera, który idzie "po trupach" do własnego szczęścia jest Szekspirowski Makbet. On również podobnie jak Raskolnikow chciał poczuć się lepszym od innych, dlatego też mimo wielu dobrych cech schodzi wreszcie na drogę zła. Szaleńcza chęć zdobycia władzy zmusza go do popełnienia strasznej zbrodni. Mord jakiego się dopuścił popełniony został nie tylko na ludziach, ale również na uczuciach - swoim postępowaniem wyzbył się ze swego życia przyjaźni i miłości. Mamy tutaj więc doskonały przykład ludzkiej słabości i braku siły do walki z nią ponieważ chęć zdobycia i sprawowania władzy nad innymi doprowadziła słabego psychicznie bohatera do strasznych czynów.

Rodzima literatura również przynosi nam wiele przykładów odwiecznej walki dobra ze złem. Romantyczna "Balladyna" jest tego doskonałym przykładem. Tytułowa bohaterka utworu walczy z siostrą o względy pięknego i bogatego księcia. Ponieważ uczciwie nie jest w stanie wygrać rywalizacji zabija swą siostrę, aby osiągnąć cel - zostać królową. Nie odczuwa skruchy po tym strasznym czynie, wręcz przeciwnie pociąga on za sobą kolejne morderstwa. Zmuszona jest bowiem zabić świadka swojego pierwszego morderstwa, a następnie oślepiona chęcią zdobycia wielkiej władzy zabija również swego męża. Jej rządy nie trwają jednak długo, a finałem dramatu jest śmierć bohaterki.

Nie tylko w literaturze, ale również w życiu zło nieustannie walczy z dobrem o panowanie nad człowiekiem. Obdarzony wolą i rozumem człowiek przez całe życie musi dokonywać wyboru pomiędzy nimi. Jak widać nie można jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie dlaczego człowiek ulega złu. Powody dla, których schodzimy z dobrej drogi są dla każdego indywidualne, tak jak indywidualny jest sposób myślenia i postrzegania otaczającego świata. Najczęściej jednak zło powodowane jest chęcią zysku, zdobycia władzy czy sławy. Tak samo często pod płaszczykiem chwalebnych czynów kryją się zbrodnie. Marginesem są tutaj ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum źli z natury, których zło podnieca i zabijają dla przyjemności samego zabijania.

Jak widać wybór pomiędzy dobrem a złem jest sprawą indywidualną dla każdego człowieka, który obdarzony wolną wolą może dokonywać świadomie tego wyboru i ponosić konsekwencje swoich czynów.