Dodaj do listy

Ignacy Krasicki i jego bajki.

Oświecenie było epoką, w której bardzo popularne stały się bajki. Chodziło o ich dydaktyzm, który nie był męczący dla odbiorcy, ponieważ zawierał się w krótkich, zwięzłych i atrakcyjnych formach. Bajki same w sobie, swój dydaktyzm posiadały od początku powstania. Utwory te wywodziły się od prostych mieszkańców wsi, cechowała je ludowość. Swój początek bajka Bajka gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest podstawową jednostką... Czytaj dalej Słownik biologiczny literatury dydaktycznej; utwór pisany prozą lub wierszem, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta, ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum bądź przed- mioty. Przedstawiona w bajce historia jest pretekstem do wypowiedzenia... Czytaj dalej Słownik terminów literackich wzięła w Grecji. Uznaje się, że ten gatunek stworzony został przez pół mitycznego Ezopa, mającego wieść żywot w szóstym wieku przed naszą erą. Znany jest także inny twórca bajek, któremu przypisuje się na tym gruncie spore zasługi - to Fedrus, żyjący w pierwszym wieku naszej ery.

Krasicki do dzisiaj cieszy się zasłużoną sławą jednego z najzdolniejszych twórców epoki oświeceniowej w Polsce. Był człowiekiem wszechstronnie wykształconym, głosił ideały epoki, walczył o przeprowadzanie reform w całym kraju. Zajmował się także zagadnieniami moralności społecznej. Jako pierwszy w historii polskiej literatury stworzył nowożytną wersję powieści. Był autorem ogromnej ilości satyr, ukazujących wszystko to, co zasługiwało na krytykę i sprawiało, że ludzie nie żyli, tak jak powinni. Spod jego pióra wychodziły także bajki.

Bajki niosą ze sobą tak zwaną "wiedzę życiową", której źródłem jest doświadczenie. Potrafią także pouczyć i przestrzec. Zazwyczaj mamy w nich do czynienia ze skontrastowaniem pewnych postaw, z których tylko jedna jest właściwa. Morał, który jest główną myślą bajki, wypowiada się wprost - w początkowych lub końcowych wersach utworu, albo zawarty zostaje pośrednio w treściach.

Oświecenie przysporzyło bajce wielkiej popularności. Można było spotkać ludzi, którzy zgłębiali jej budowę. Tworzono bajki wzorując się zarówno na Ezopie, jak i na La Fontainie.

Polskim mistrzem bajek został właśnie Krasicki. Stworzył kila ich zbiorów, a różnorodność ich tematyki jest naprawdę niezwykła.

W bajce "Przyjaciel" można przyjrzeć się fałszywości ludzkiej. Poznajemy w niej przyjaciół o imionach Damon Damon I. Krasicki Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki, bohater epizodyczny; francuski guwerner Mikołaja, oszust, który zna zaledwie podstawy języka francuskiego i sądzi, że to daje mu prawo do nauczania.... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum i Aryst. Chodzi o to, że jeden z tych mężczyzn ma problem z porozumiewaniem się z rodziną kobiety, którą pokochał. Postanawia więc skorzystać z mądrości i umiejętności kolegi, prosząc go o to, by wstawił się w rozmowie właśnie za nim, by zdobył dla niego przychylność rodziny dziewczyny, a przede wszystkim, jej własną. Aryst Aryst F. Zabłocki Fircyk w zalotach, bohater drugoplanowy; zazdrosny i porywczy mąż Klarysy. Jeszcze niedawno był fircykiem, dlatego teraz obawia się poczynań przyjaciela. Udaje człowieka surowego, przestrzegającego... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum rzeczywiście bierze na siebie to zadanie i udaje się we wskazane miejsce. Jednak niedługo później okazuje się, że sam bierze ślub z kobietą, którą pokochał jego przyjaciel. Bajka ta nie ma jasno wyrażonego morału, ale chyba nawet nie potrzebuje go, gdyż każdy widzi doskonale, o co chodziło autorowi, który zilustrował tę sytuację. Należy strzec się fałszywych przyjaciół, potrafią oni bowiem, bez oglądania się na drugiego człowieka, wykorzystać jego niepowodzenie z korzyścią dla siebie. Zupełnie nie obchodzi ich fakt, że mogą tym kogoś skrzywdzić lub zranić. Są nakierowani na własny cel i dążą do niego z całych sił. Dlatego ostrożność w dobieraniu przyjaźni jest niezbędna.

Bajką, w której zostaje ośmieszona pycha, jest historia o "Szczurze i kocie". Szczur, który jest narcyzem i uważa się za "naj" pod każdym względem, zapomina o ostrożności. Tę jego słabość wykorzystuje automatycznie kot, który nie czeka, aż szczur skończy, tylko szybko skacze mu do gardła. Przesłaniem tej bajki jest prawda, że w życiu trzeba być pokornym i pełnym skromności, ponieważ zawsze może na naszej drodze stanąć ktoś, kto da radę nas pokonać. Zarozumiałość szczura wynikała właściwie z jego głupoty, gdyż wpatrzony w swe rzekome zalety, przestał zauważać, co dzieje się wokół niego.

Bajka o "Kruku i lisie" jest zbudowana tak, że mamy do czynienia w niej z fabułą. Występuje w niej także narracja oraz komentarze. Jej początek stanowi morał mówiący o tym, że zbytnie pragnienie pochwały może stać się powodem czyjegoś upadku. Następnie autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum przedstawia całą historię, w której główne role grają próżność i zarozumialstwo. To są cechy, które w tej bajce przypisać można krukowi. Natomiast drugim z bohaterów jest, jak zwykle przebiegły i przewrotny lis. Otóż kruk zdobył gdzieś spory kawał sera, który wzbudził chętkę lisa. Postanowił więc zrobić wszystko, by zdobyć smakołyk. Zaczęło się od tego, że chwalił kruka słowami, jakie tylko przyszły mu do głowy. Największym kłamstwem, na jakie się zdobył, były zachwyty nad śpiewem tego ptaka. Kruk, pełen dumy ze swoich umiejętności, stwierdził, że da pokaz swego talentu i zaśpiewa coś specjalnie dla lisa. Otwierając w tym celu szeroko swój dziób, wypuścił zdobycz, na którą pod drzewem czekał już niecierpliwie lisek.

W bajce zatytułowanej "Malarze", szkicuje poeta doskonały obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich obłudy ludzkiej. Chociaż bajka ta jest niewielkich rozmiarów, więc zaliczyć trzeba ją do bajek epigramatycznych, to słowa, zawarte w niej niosą za sobą naprawdę sporo treści. Autor celnie pointuje, prowadząc wcześniej czytelnika bardzo sprawnie przez wydarzenia. Poznajemy w tej opowieści dwóch braci - Piotra i Jana. Obaj mają ten sam zawód, a raczej powołanie - są malarzami. Interesują się także identyczną działką malarstwa, gdyż obaj malują portrety. Jednak tylko jeden z nich pochwalić może się prawdziwym malarskim talentem. Piotr Piotr M. Hłasko Ósmy dzień tygodnia, bohater drugoplanowy; narzeczony Agnieszki, kocha ją szczerze, przeżywa załamanie, gdy dziewczyna go porzuca
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
jest naprawdę wielkim artystą, ale przez całe życie cierpi biedę, ponieważ jego prace po prostu się nie podobają. Natomiast obrazy tworzone przez Jana są wykupywane właściwie zaraz po ich namalowaniu, mimo że Jan nie może poszczycić się specjalnymi osiągnięciami. Prawdę mówiąc, jest to zły artysta. Jednak to on ma pieniądze i sławę, potrafi prowadzić wystawne i pełne przyjemności życie. Kiedy człowiek zastanawia się, dlaczego tak właśnie to wszystko wygląda, z pomocą przychodzi mu sam poeta, który stwierdza, że lepszy z malarzy tworzył dzieła, na których portretowani byli do siebie podobni, natomiast gorszy z nich upiększał malowane przez siebie wizerunki. To właśnie rozwiązanie całej zagadki, będące równocześnie morałem. Chodzi o fakt, że każdy człowiek lubi być doceniony, pochwalony. Jan, upiększając swe dzieła do tego właśnie doprowadzał - do komplementowania. Piotr zachowywał w swym malarstwie rzeczywistość, co nie zawsze spotykało się z uznaniem. Ludzie, chociaż czuli, że się łudzą, woleli oglądać się w "ulepszonej" wersji. I tak jest zawsze, gdyż prawda jest czasem przykra i ludzie wolą małe kłamstewka.

Pierwszy wers utworu o "Jagnięciu i wilkach" zawiera morał, w którym znajduje się istotna prawda, że nie sprawia trudności wytłumaczenie sobie przyczyny, jeśli koniecznie chce się coś zdobyć. W słowach tych zawarta została także stara jak świat prawda, iż racja najczęściej należy do silniejszego. Historia, która zostaje opowiedziana w tej bajce, jest potwierdzeniem wcześniejszych słów. Okazuje się bowiem, że nie ma absolutnie żadnych szans na przeżycie, jeśli jest się małym i samotnym stworzeniem. Taki jest również los jagnięcia, które dopada para wilków. Wszelkie protesty na niewiele się zdają, bowiem nawet jeśli małe zwierzę ma rację, odbierając ten napad jako niesprawiedliwy, to nie może nic poradzić - nie ma siły pokonać drapieżników. Owca jest tu symbolem niewinności, słabości, bezsilności a nawet naiwności, wilki są pełne siły, okrucieństwa, bezduszności.

Kolejna z bajek, w której bohaterami są zwierzęta, jest o "Baranie danym na ofiarę". Poeta wskazuje nam zwierzę, które pomyślało, że ludzie zajmują się nim, ponieważ chcą oddać mu hołd. Nie pomyślał, że podtuczanie go ma na celu "wyhodowanie" odpowiedniej ilości mięsa. Kiedy zorientował się w końcu, czemu wszystkie te zabiegi służyły, nie było już możliwości ucieczki. Baran stał się więc kolejną ilustracją zarozumiałości. Jest to następny dowód, że zbyt wysokie mniemanie o sobie nigdy nie doprowadzi do niczego dobrego, a kara może przyjść szybciej, niż ktokolwiek Ktokolwiek B. Leśmian Przygody Sindbada Żeglarza, bohater epizodyczny, fantastyczny; postać z pomnika na szczycie Magnetycznej Góry. Był niegdyś burmistrzem w mieście poetów. Został nim, bo w przeciwieństwie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum mógłby się spodziewać.

Krasicki porusza także problem władzy - dzieje się tak w bajce zatytułowanej "Wół ministrem". Zwierzę to przedstawione jest jako bardzo powolny, ale uczciwy i dokładny urzędnik. Sprawowanie przez niego władzy nie musi się podobać, ponieważ pozbawione jest finezji i elementu zaskoczenia. Dlatego wół musiał ustąpić małpie. Okazało się jednak szybko, że z jej rządów nie wynikało nic, poza śmiechem. Zdymisjonowana małpa została zastąpiona przez lisa, ale ten, zgodnie zresztą z własną natura, szybko oszukał i zbiegł. Dlatego postanowiono zgodnie, by ponownie obsadzić ministerstwo wołem. On powoli zabrał się do naprawy wyrządzonych wcześniej szkód. Bajka ta należy do gatunku bajek alegorycznych. Krasicki szkicuje tutaj obraz rządzenia państwem i system obstawiania stanowisk rządowych. Skupione zostają w niej sylwetki polityków - tak na przykład wół jest doświadczonym urzędnikiem, na którego zawsze można liczyć. Małpa to urzędnik, który zaskakuje, daje wiele radości rządzącym, ale tylko dlatego, że oni nie muszą martwić się o swój byt - w przeciwieństwie do poddanych, dla których rządy małpy są po prostu nie do przyjęcia. Lis to typowy oszust i aferzysta. Podstępnie zdobywa czyjeś zaufanie, by następnie wykorzystać je z korzyścią dla siebie. Bajka ta, poświęcona politykom i polityce nie ma bezpośredniego morału, ale bardzo łatwo można go sobie samemu dopowiedzieć. Chodzi o to, że wysokie stanowiska muszą zajmować osoby, które bezsprzecznie się do tego nadają. Szkoda, jeśli zmienia się coś, co się bardzo dobrze sprawdzało.

To zaledwie kilka, spośród bogatej kolekcji bajek, stworzonych przez tego poetę. Jednak nawet na tak niewielkiej ilości widać, że zajmował on się różnymi tematami i traktował je z takim samym zainteresowaniem.

Poeta, dzięki napisanym przez siebie utworom, ukazuje swój sposób patrzenia na życie i cały świat. Jego bajki to skarbnica wielu aspektów siedemnastowiecznej rzeczywistości w Polsce, oraz skarbnica ogólnych cech postępowania ludzi w każdym czasie i miejscu. Humor nie zawsze jest jednak w stanie pokonać pesymizm, wiążący się z pewnymi sytuacjami, przedstawionymi w utworach Krasickiego. Tak naprawdę ich lektura Lektura w znaczeniu ogólnym: czytanie. W nowoczesnej nauce o literaturze lektura pojmowana jest jako proces komunikacji między nadawcą - pisarzem i odbiorcą - czytelnikiem. Zakłada aktywny udział odbiorcy,... Czytaj dalej Słownik terminów literackich czasem przygnębia i zmusza do zastanowienia się nad wieloma sprawami. Zresztą, to zwykła cecha bajek, które bawią, ale jednocześnie przekazują treści, które mogą czegoś nauczyć. Tak bowiem najłatwiej dotrzeć do odbiorcy - lekką treścią, która zostaje w pamięci, nie obciążając, ale ucząc.