Dodaj do listy

Realne i etymologiczne znaczenie pojęć biblijnych i mitologicznych

Termin etymologia pochodzi od greckiego wyrazu "etymon" i oznacza dosłownie: prawda. Etymologia jako nauka językoznawcza bada prawdziwe, dosłowne, pierwotne znaczenie wyrazu, źródłosłów . Jako znaczenie realne wyrazu będziemy znaczenie uniwersalnie, powszechnie do dziś stosowane.

Ukazując etymologiczne i realne znaczenie wybranych pojęć biblijnych i mitologicznych, będziemy przestrzegać następującej kolejności:

  1. znaczenie etymologiczne,
  2. znaczenie realne

Wśród badanych pojęć znajda się przede wszystkim związki frazeologiczne, ale i zwroty, wyrażenia, nazwy własne i osobowe;

Pojęcia biblijne:

Eden

  1. stworzony przez Boga rajski ogród, gdzie przebywali do chwili popełnienia grzechu prarodzice (Adam i Ewa) i żyli w szczęściu i harmonii , płynęły przez niego cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
    Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    Hadesu, cztery konie Apokalipsy,...
    Czytaj dalej Słownik symboli literackich
    rzeki: Piszon, Gichon, Chiddekel, Eufrat, rosły drzewo Drzewo Symbolika: wzrost, drabina do nieba, odradzanie się, jedność, wielkość, sprawiedliwość, królewskość, kara, szubienica, krzyż, odkupienie, miłość, ofiara, wróżba, stałość, nadzieja, piękno,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich życia i drzewo poznania dobra i zła, (I Mojż. 2, 8-25),
  1. Arakadia, kraina wiecznego szczęścia, miejsce bezpieczne, oaza,

Judasz

  1. jeden z apostołów Chrystusa, "jeden z dwunastu", który wydał nauczyciela za trzydzieści srebrników, uczestniczył w Ostatniej Wieczerzy i pojmaniu Jezusa, (Mar. 14, 43-50, Łukasz 22, 47-53, Jan 18, 2-11)
  2. zdrajca, obłudnik, człowiek fałszywy,

Sodoma i Gomora

  1. miasta w Palestynie nad Morzem Martwym, za nieprawość mieszkańców zniszczone przez Boga "ogniem i siarką"
  2. moralny upadek, miejsce wszelkiej rozpusty, niemoralność, nieobyczajność, również: rozgardiasz, wielkie zamieszanie

miłosierny Samarytanin

  1. bohater "Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie", który w czasie podroży spotkał napadniętego przez zbójców Lewitę (wróg), opatrzył go jednak, zapewnił pomoc lekarza, nie oczekując w zamian żadnej korzyści, robiąc to wbrew społecznym uprzedzeniom, z potrzeby duszy (Łuk. 10, 29-37)
  2. człowiek kierujący się w życiu miłosierdziem, mający litość dla innych, pomocny, bezinteresownie świadczący dobro

hiobowe wieści

  1. Hiob - "maż sprawiedliwy", bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
    Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    mądrościowej księgi Hioba, sprawiedliwy, bogobojny człowiek, którego Bóg

doświadczył, zsyłając na niego dla próby cierpienia i choroby

  1. złe, dramatyczne wiadomości, zwiastun nieszczęścia, zapowiedź upadku, katastrofy

strój Adama, strój Ewy

  1. prarodzice (Adam, Ewa) byli nadzy, kiedy popełnili grzech (zerwali zakazany owoc) zauważyli brak stroju, zawstydzili i z liści figowych spletli opaski na biodra i uda (I Mojż. 3, 7)
  2. brak stroju, nagość, negliż

zakazany owoc

  1. owoc z drzewa w środku ogrodu , owoc z drzewa poznania dobra i zła, który Bóg zabronił zrywać Adamowi i Ewie, źródło pragrzechu (I Mojż. 2, 8-17 )
  2. zabroniona, niedozwolona, rzecz, przyjemność, tabu

Wieża Babel

  1. sięgająca nieba budowla w Synear - symbol ludzkiej pychy (powstała, by ludzie mogli dostać się do nieba i rozmawiać z Bogiem), wieża, gdzie "pomieszał Pan język całej ziemi", a budowniczych rozproszył po całym świecie (I Mojż. 11, 1-9)
  2. przemieszanie języków, chaos, nieporozumienie, zamęt, chaos, niemożność porozumienia się

Apokalipsa

  1. biblijny koniec świata przedstawiony przez św. Jana, Sąd Ostateczny, dosłownie: odsłonięcie, objawienie, opis końca świata (pełen znaków, wizji, symboli), jako gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest podstawową jednostką... Czytaj dalej Słownik biologiczny - księga apokryficzna, pisana pod pseudonimem przez Żydów
  2. katastrofa, koniec świata, ostateczne zniszczenie, zagłada, również: katastroficzna wizja przyszłości

ciemności egipskie

  1. jedna z plag, zesłanych przez Boga na Egipt za ucisk Izraelitów, "ciemność w całej ziemi egipskiej przez trzy dni" (II Mojż. 21-29)
  2. wszechogarniające ziemie, nieprzebyte ciemności

grzmieć jak trąba jerychońska

  1. trąby , które obwieściły zagładę miasta Jerycho
  2. krzyczeć, eksponować głosem swoją obecność i znaczenie,

przejść przez ucho igielne

  1. w znaczeniu dosłownym: wąska i niska brama miejska prowadząca do Jerozolimy, w znaczeniu metaforycznym pojawia się w słowach Chrystusa: "Prędzej wielbłąd przejdzie przez ucho igielne, niż bogacz wejdzie do Królestwa Niebieskiego"
  2. dokonanie rzeczy niemożliwej, zrealizowanie pozornie nierzeczywistego planu

Pojęcia mitologiczne:

puszka Pandory

  1. puszka, in. beczka Pandory - gliniana, szczelnie zamknięta beczka, którą kobiecie podarowali bogowi, zsyłając ją na ziemię. Otworzona przez Epimeteusza, brata Prometeusza ukazała swoje wnętrze - były w niej wszelkie troski, nędze i choroby, które opanowały świat, "jak kruki obsiadły biedną ludzkość".
  2. źródło zła, suma wszelkich nieszczęść, kłopotów

pięta Achillesa

  1. Matka Achillesa, boginka Tetyda Tetyda Homer Iliada, bogini biorąca udział w walkach; córka starca morskiego Nereusza, jedna z Nereid, matka Achillesa. Wspiera syna, wstawia się za nim do Dzeusa, bo pragnie, by Grecy boleśnie odczuli zniewagę... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum tuż po urodzeniu zanurzyła dziecko, trzymając je za piętę w wodach Styksu. Ciało Achillesa (poza piętą) stało się nieśmiertelne. Zwycięzca Hektora został pomszczony przez Parysa, który ugodził go w piętę.
  2. czyjaś słaba strona, brak, niedomóg, np. "Fizyka była w szkole jego piętą Achillesowa".

koń trojański

  1. zbudowana przez Greków wielka drewniana maszyna, wewnątrz której ukryci byli wojownicy. Wprowadzona nocą do Troi stała się przyczyną jej zguby. Schowani w brzucha konia Grecy nocą otworzyli bramy miasta i wprowadzili żołnierzy. Miasto Miasto intensywnie zabudowany obszar zamieszkiwany przez ludność wykonującą zawody pozarolnicze. Głównymi cechami miasta są:
    zwarta zabudowa; duża gęstość zaludnienia; zatrudnienie ludności w...
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    zostało zniszczone i ostatecznie zdobyte. Przed wprowadzeniem drewnianego konia do miasta ostrzegał kapłan Laokoon i jego dwaj synowie.
  2. zasadzka, pułapka, podstęp

narcyz

  1. Narcyz - mitologiczny młodzieniec, którego znały wszystkie nimfy, człowiek niezwykle piękny, lecz zapatrzony w siebie, kochał jedynie łowy, nie był zdolny do uczuć. Kiedy ujrzał w odbiciu wody własne odbicie - zakochał się sam w sobie, zapominając o całym świecie. Umarł z tęsknoty, a jago grobie wyrósł piękny biały kwiat Kwiat skrócony pęd, przekształcony w organ, którego poszczególne części związane są bezpośrednio lub pośrednio z rozmnażaniem płciowym. Występuje u wszystkich roślin nasiennych. K. rozwija się... Czytaj dalej Słownik biologiczny o złotym sercu.
  2. chorobliwe zauroczenie samym sobą, przekonanie o własnej wartości, piękności, samozachwyt, samouwielbienie, egoistyczna i ślepa miłość własna

syzyfowa praca

  1. Syzyf -  przebiegł król, ulubieniec bogów, bywalec olimpijskich uczt, za zdradę boskich sekretów i podstęp (zniewolenie boga śmierci Tanatosa) został przez bogów ukarany. "W Hadesie wymierzono mu ciężką karę: miał wynieść wielki kamień na bardzo wysoką i stromą górę". Wtoczony na szczyt kamień spada w przepaść, a bohater musi rozpoczynać pracę od początku. Jego trud nie ma końca.
  2. praca bezefektowna, trudna, ciężka, niekończący się wysiłek, działania z góry skazane na niepowodzenie.

ambrozja

  1. ambrozja - roznoszony przez Hebe i Ganimedesa pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    bogów o magicznej mocy , słodki, rozkoszny dla podniebienia "dawał moc ciału, pogodę myślom i nieśmiertelność duszy".
  2. wykwintny, doskonały smakołyk, specjał

stajnia Augiasza

  1. stajnie króla Elidy, właściciela olbrzymiej trzody. Jan Parandowski pisze, że Augiasz "miłą nieprzebrane stada bydła - samych wołów trzy tysiące", przez trzydzieści lat nie czyścił stajni: "zebrało się tyle nawozu, że wszyscy mieszkańcy Elidy nie mogliby tego oczyścić. Sprzątnięcie stajni Augiasza było jedną z dziesięciu prac Herkulesa.
  2. wielki bałagan, nieczystość, chaos, nieporządek, które wymagają natychmiastowego sprzątnięcia, usunięcia.

nić Ariadny

  1. nić Ariadny, in. kłębek Ariadny - kłębek nici ofiarowanych Tezeuszowi, pogromcy Minotaura przez zakochaną w nim Ariadnę, córkę króla Minosa i siostrę karykaturalnego stwora. Dziewczyna Dziewczyna B. Prus Na wakacjach, bohaterka pierwszoplanowa; ryzykując własnym życiem wyniosła niemowlę z płonącej chałupy; posiada zdolność "dzikiego zapału", porywów serca i współczucia. Zwracają... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum podarował bohaterowi kłębek nici i pouczyła go, "co ma robić". Nakazał mu żeby przywiązał nici u wejścia do labiryntu. Dzięki temu mógł po zabiciu Minotaura, wyjść bezpiecznie z labiryntu.
  2. sposób, metoda rozwiązania kłopotów, trudnej sytuacji.

złote runo

  1. złote runo - cel wyprawy mitycznych Argonautów, cudowna skóra barania ze złotą wełną, pilnie strzeżona przez smoka.
  2. bogactwo, dostatek, najwyższe wartości

pod egidą

  1. egida - cudowna tarcza Tarcza Tarcza symbolizuje bóstwo, cnotę, zbawienie, wiarę, cnoty, rycerskość, broń obronną, zwycięstwo, prawdę, śmiałość, zaufanie, wierność.
    Starożytność Biblia, Stary Testament TARCZA...
    Czytaj dalej Słownik symboli literackich
    wykonana przez Zeusa ze skóry zmarłej Amaltei. Puklerz ten skutecznie chronił przed strzałami, dlatego Zeus zawsze używał go w czasie walki.
  2. opieką, protekcja, patronat, przewodnictwo

strzała Amora

  1. Amor -mitologiczny bożek miłości, przedstawiany jako uskrzydlony, nagi chłopczyk z łukiem w dłoni. Jego kult ma pradawny charakter, Amora czciły przedhelleńskie ludy beockie (w Tespiach, Parion, Lekturach w Lakonii, nad Hellespontem). Hezjod widział w Amorze prastare bóstwo

ziemi, jego czciciele w Tespiach - syna Hermesa i Artemis (bogowie płodności i podziemi), a

wersja, która obowiązuje do dziś zakłada, że był on synem Afrodyty, najmłodszym z bogów, który nigdy nie dorósł i nie dojrzał, na zawsze pozostając uroczym, figlarnym chłopcem. Amor rozdzielał strzały miłości i nienawiści

  1. symbol nagłej, niespodziewanej miłości

róg Amaltei

  1. Amalteja - koza która karmiła swoim mlekiem Zeusa,. Kiedy ułamała róg, Zeus go pobłogosławił i w ten sposób powstał "róg obfitości". Po śmierci Amaltei Zeus z jej skóry zrobił cudowną tarcze, egidę. Jak czytamy w "Mitologii" Jana Parandowskiego: ""Kiedy Amaltea Amaltea w mitologii greckiej koza karmicielka małego Zeusa, której ułamany róg stale napełniał się płodami ziemi; symbol Symbol motyw bądź zespół motywów, pojęć, obrazów, które oprócz znaczenia dosłownego posiadają także znaczenie ukryte - symboliczne. W przeciwieństwie do alegorii, która może być odczytana tylko... Czytaj dalej Słownik terminów literackich bogactwa, niewyczerpanych zasobów (róg obfitości).
    Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
    złamała sobie jeden róg, Dzeus wziął go w swe boskie ręce i pobłogosławił, tak, ze odtąd napełniał się on wszystkim, czego zapragnął ten , kto go posiadał"
  2. bogactwo, niewyczerpane, niegasnące zasoby, bogactwa.