Dodaj do listy

„Wesele” Wyspiańskiego – najważniejsze aspekty

1. Charakterystyka Charakterystyka zestawienie cech charakterystycznych osoby lub rzeczy, analiza, interpretacja, oddanie (w dziele naukowym, artystycznym) cech zewnętrznych i wewnętrznych osoby, postaci literackiej, zjawiska itp.
...
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
chłopskiego środowiska.

Chłopi nie żyją w całkowitej izolacji swej wsi, przejawiają także zainteresowanie polityką. Jednak , gdy Czepiec Czepiec drugi odcinek żołądka ssaków przeżuwających, do którego dostaje się pokarm z żwacza. Skurcze czepca powodują odciśnięcie płynu z pokarmu, który wraca do żwacza. Powstała masa pokarmowa... Czytaj dalej Słownik biologiczny chce zamienić parę słów z Dziennikarzem, wyczuwa u niego wyraźna ironię. Czepiec wychodzi z założenia, że nie wolno lekceważyć prostych ludzi. Chłopi mają także szczere chęci do walki, mają świadomość , że odpowiednio poprowadzenie byliby solidną siłą walki wyzwoleńczej. Jako, że sami nie są jeszcze w stanie się odpowiednio zorganizować, czekają na znak od przedstawicieli inteligencji. Czepiec wspomina zresztą z dumą udział chłopski w walkach u boku Tadeusza Kościuszki.

Mieszkający w Bronowicach już dziesięć lat Gospodarz ceni u nich to, że są bardzo pobożni, rozważni a także że mają w sobie zakorzenioną od przodków godność. Więcej sympatii ma stąd do nich niż do inteligencji. Gospodarz zżył się nie tylko z zewnętrznymi aspektami wiejskiego życia, ale głównie ze wszystkimi chłopskimi wadami, zaletami i regułami moralnymi. Ma doskonale świadomość , że chłopi myślą prosto, i mimo dobrych chęci cechuje ich zapalczywość, skłonność do wypicia i bijatyk, i przez to trzeba bardzo uważać, by nie powtórzyły się krwawe wydarzenia z roku 1846.

2. Charakterystyka inteligencji.

Inteligencja jest zafascynowana estetyką wsi, folklorem i jej związaniem z przyrodą. Imponuje im porywczy temperament, żywiołowość i chłopskie obyczaje; wszystko to jest jednak bardzo powierzchowne, bo tak naprawdę w rzeczywistości inteligent mało zna i rozumie mechanizmy rządzące chłopskim życiem. Dlatego uważają, że miejsce chłopów powinno zamknąć się w granicach wsi, w czym jest wiele pogardy. Wynika ona z przekonania o wyższości nad chłopstwem, czego przykładem są zachowania dziennikarza wobec Czepca i Radczyni wobec Kliminy. Nie interesuje inteligencji, jakie są prawdziwe potrzeby chłopów. Gospodarz wytyka inteligencji traktowanie wsi tylko jako rekreacji od zgiełku miasta, i że tak naprawdę jej przedstawiciele są w większości nie nauczeni życia, i uciekający wciąż w świat ułudy , i rozpoetyzowania, aby tym blichtrem zakryć wewnętrzną pustkę. Wyspiański krytykuje pustą w gruncie rzeczy fascynację ludem, czyli chłopomanię. Przez te wszystkie wady inteligencja Inteligencja B. Prus Lalka, bohater zbiorowy; warstwa ludzi wykształconych, którzy intelektualnymi umiejętnościami próbują zarobić na swoje utrzymanie. Niestety, zdolności i rzetelna wiedza nie mogą tego zapewnić:... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum nie nadaje się jeszcze do roli kierowania narodowym zrywem, jest jeszcze zbyt niedojrzała. Przesadne karmienie się mitami sprawia, że inteligent popada w bierność i co najwyżej patriotyczną pozę. Bardzo złe jest to, że potencjał tkwiący w chłopach jest niezauważany, zamiast niego zaś istnieje wszechobecna pogarda.

W parze za oskarżeniami wobec inteligencji idą także krytyczne uwagi co do ówczesnej poezji, która zbyt ucieka od rzeczy istotnych - a poezja powinna aktywnie mobilizować naród do walki wyzwoleńczej. Poezja tego okresu jest odbiciem kryzysu wartości oraz bankructwa ideałów pozytywistycznych. Pozytywistyczny kult rozumu, wiara w potęgę myśli ludzkiej, które stały się podstawą programu pozytywistów, zakończyły się klęską i niepowodzeniem. Dlatego pokolenie przełomu wieków charakteryzuje poczucie pustki ideowej, pesymizm, niewiara, niechęć do życia. Człowiek końca wieku - poeta - był zaniepokojony brakiem ideałów, które by mu przyświecały. Poeci szukali ucieczki czy to w Nirwanę (pojęcie modne dzięki popularności filozofii Schopenhauera, który się nim posługiwał), czy to w miłość zmysłową, czy w kontemplację natury - zafascynowanie egzotyką wsi było właśnie wariacją tegoż ostatniego. Koncentrując się na "kragłych" pytaniach egzystencjalnych zapominała o problemach realistycznych, które wymagały rozwiązania przede wszystkim. Wyspiański nawołuje do czynnej agitacji za pomocą poezji i boi się, by właśnie ta młodopolska, jako pesymistyczna i stagnacyjna, nie zagłuszyła w efekcie ducha narodu. Rachela Rachela J. Krzysztoń Wielbłąd na stepie, bohaterka epizodyczna; piękna Żydówka z Grodna, prowadziła z rodzicami drogi zakład kuśnierski, była przed wojną bardzo bogata. Zabrane z zakładu futra były... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum jest tutaj ważną postacią - jako symbol właśnie tej rozpoetyzowanej duszy społeczeństwa, która przeczuwa, że sama wrażliwość to nie wszystko.

Stronnictwu Stańczyków zarzuca autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum zaprzepaszczenie i wypaczenie idei pozytywistycznych, wydobycie na wierzch narodowych wad i na nich budowanie deprawacji społeczeństwa. Stańczycy odpowiedzialni są za tłumienie wyzwoleńczych chęci i gaszenie pragnień do aktywnego , zbrojnego działania. Owszem, zmierzali do rozszerzenia praw narodowych w Galicji, jednakże przy zachowaniu lojalności wobec Austrii. Z czasem stańczycy przeszli od skrajnego lojalizmu wobec wszystkich państw zaborczych. Popierani przez większość ziemiaństwa galicyjskiego obejmowali w większości ważne stanowiska państwowe, co było przecież oczywistą przyczyną decyzyjnego paraliżu.

3. Wzajemne stosunki między inteligencją a chłopami.

W pewnej chwili dramatu Klimina Klimina S. Wyspiański Wesele, bohaterka epizodyczna
Postać rzeczywista: Klimina, postać całkowicie autentyczna, imponująca już z wyglądu, wygadana, w średnim wieku, na weselu była starościną. Zabawny...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
mówi: "Wyście sobie, a my sobie / Każden sobie rzepkę skrobie" - ten cytat wychodzi jednak daleko ponad problemy ze zwyczajnym porozumieniem się chłopstwa i inteligencji. Idzie tutaj o sztuczne pozy, o manieryczne zniżanie się inteligencji na poziom chłopski, co jest tylko powierzchowne. Widać to np. w bardzo nieudolnej i wysilonej rozmowie Radczyni z Kliminą o robotach w polu, o których radczyni ma blade pojęcie. Każda ze stron pielęgnuje swa dumę, o co rozbijają się jakiekolwiek próby porozumienia. Zmuszeni do przebywania razem utrzymują jednak cały czas dystans, wynikający z nieufności mającej korzenie w jeszcze świeżej rabacji galicyjskiej.

Przeszkodami w porozumieniu są także różnice intelektualne i obyczajowe, kontrastowe spojrzenie na życie i podstawowe kwestie dotyczące sytuacji polski. Te różnice mamy m . in. w rozmowie Żyda z Panem Młodym, gdzie pada stwierdzenie, że obaj są "takimi przyjaciółmi, co się nie lubią".

Chłopi nie maja złudzeń co do tego, że inteligencja jedna się z chłopami tylko wtedy, gdy doskwiera im nuda. Stąd też nie ma u chłopów żadnego uniżoności, wręcz przeciwnie, są zawsze bardzo pewni siebie i nieskrępowani. Inteligencja zaś obawia się siły, jaką jest chłopstwo, i wie, że obok argumentacji słownej chłopi chyżo chwytają za kosy... Pamięć galicyjskiej rzezi jest przez to wciąż nie zaleczoną raną.

4. Stosunek Wyspiańskiego do ludomanii:

Pisarz atakuje owo modernistyczne "chodzenie w lud", czyli chłopomanię; naśmiewa się bezlitośnie z zewnętrznych objawów "powrotu do źródeł", czyli nieudanej próby odrodzenia się wewnętrznego i znalezienia wzorów naprawy kryzysowej sytuacji. Wyspiański pesymistycznie określił wzajemny stosunek chłopa i inteligencji oraz szansę włączenia się chłopów w aktywną działalność dla dobra kraju. A masowe związki małżeńskie z chłopkami są tutaj kolejnym przykładem fasady i znudzenia: młodzi intelektualiści, zmęczeni zgnuśniałym życiem w Krakowie, bratają się z ludem, łączą przez krew, zachwycają się i chłoną wiejską estetyką, tak naprawdę zaś wsi ani nie rozumiejąc, ani zrozumieć nie chcąc.

Ukazany w tonach komediowych Pan Młody jest tutaj poniekąd negatywną ilustracją chłopomanii - na uroczystość przywdziewa chłopskie ubranie, chłonie całą egzotykę celebry weselnej, nie szczędzi swej żonie miłosnych frazesów i przyznaje otwarcie, że interesują go chłopi waśnie przez odmienność ich rzeczywistości. Jego rozpływanie się w zaletach wsi jest bezkrytyczne, a przez to demaskuje płyciznę poznawczą Pana Młodego.

5. Wątek symboliczny jako pogłębienie charakterystyki osób: Akt II o charakterze fantastyczno-symbolicznym.

Pojawiające się w II akcie "Osoby Dramatu" mają związek z poruszanymi wcześniej motywami i wątkami. Rozmowy z nimi ukazują w innym świetle bohaterów dramatu, ukazują ich ukryte marzenia, lęki, kompleksy i przypominają bolesne wydarzenia z przeszłości. Są personifikacją oskarżeń Wyspiańskiego, a przez ich wyeksponowanie próbą wskazania słabych punktów polskiego społeczeństwa. Widziadła z tego aktu są także uosobieniem wewnętrznych przeżyć, emocji i zmór bohaterów "Wesela". Za sprawą Chochoła poszczególnym gościom ukazują się inne zjawy - "co się komu w duszy gra...". I tak Marysi ukazuje się były narzeczony (Widmo), który zmarł na suchoty. To najpewniej malarz francuski de Laveaux, niegdysiejszy uczeń Jana Matejki. Jego duch przybył na wesele by przypomnieć chwile gdy byli razem, gdy istniała między nimi miłosna więź. Jest to upostaciowanie wnętrza Marysi. Z jednej strony cieszy się ona z jego przybycia, a z drugiej obawia się go. Pogodziła się z jego śmiercią. Widmo jest to symbolem utraconej miłości. Marysia Marysia A. Domańska Historia żółtej ciżemki, bohaterka epizodyczna; siostra Wawrzusia; śliczna czarnooka dziewczyna
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
przypomina sobie te chwile i boi się stabilizacji z mężem. Nie wie czy ma zostać z Wojtkiem,. Wesele sprowokowało ją do tych rozważań, przez które desperacko raz się cieszy z przybycia ukochanego, a za chwilę nie. Kolejną zjawą jest Stańczyk - ukazuje się Dziennikarzowi pisma "Czas", który należy do stronnictwa "Stańczyków". Stańczyk to symbol mądrości, wewnętrzny niepokój Dziennikarza. Stańczyk wie, że dziennikarz Dziennikarz T. Różewicz Kartoteka, bohater epizodyczny; przychodzi, by przeprowadzić wywiad z Bohaterem, przeciętnym zwykłym człowiekiem. Zadaje mu stereotypowe pytania, nie drąży, pyta go o poglądy polityczne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum jako inteligent powinien przewodzić narodowi. Jest też symbolem postawy patriotycznej, który ostrzega przed niebezpieczeństwem zaniku woli walki przez skłanianie się ku ugodowym, działaniom z zaborcą. Zarzuca dziennikarzowi tylko puste, słowne deklaracje, oskarża o bezczynność, o bierne obwinianie za sytuację przeszłości. Dziennikarz nie widzi przyszłości dla Polski, zaczyna jednak widzieć, że obrał złą drogę. Stańczyk wręcza mu kaduceusz Polski. Dziennikarz wyraża pogardę dla bratania się z ludem, widzi pozorność tej solidarności. Stańczyk jest więc symbolicznym oddaniem wyrzutów sumienia Dziennikarza, że źle wykorzystuje swoją władzę i nie chce już nic zmieniać, bo uważa że jest za stary. Jest wyrazem niepokoju, niepewności, wątpliwości. Stańczyk krytykuje działalność dziennikarską za odwracanie uwagi społeczeństwa od walki narodowowyzwoleńczej i nawoływanie do utrzymywania suwerenności na drodze kolaboracji z zaborcami. Kolejny ukazuje się Rycerz , symbolizując honor i patriotyzm. Jest uosobieniem pragnień Poety, który doznaje uczucia siły. Poeta walczy z ogarniającym go dekadentyzmem, tęskni do mocy i siły, które obrazuje Rycerz. Jest on także zwiastunem odrodzenia. Nie waha się nazwać Poetę wprost - nędzarzem. Poeta cierpi bo to, co tworzy jest odzwierciedleniem ducha czasu. Rycerz na to przypomina chlubne czasy Jagiełły i twierdzi, że Poeta ma także predyspozycje i szansę do prowadzenia ludu do walki. Przez postać Rycerza osądzona zostaje zdegenerowana, odrealniona poezja młodopolska oraz tumaniące zapędy dekadenckie. Panu Młodemu ukazuje się zaś duch Hetmana Branickiego, który gardził chłopami i był symbolem fałszu, zdrady i magnackiego egoizmu. I to właśnie zarzuca zjawie Pan Młody. Hetman Hetman S. Wyspiański Wesele, bohater fantastyczny; przybywający do Pana Młodego, rozbudza w jego sercu rozterki, dotyczące przeszłości i przyszłości Polski. Hetman to symbol magnaterii, zdrady narodowej
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
jest butny i dumny, i bez ogródek wyrzuca panu Młodemu, żeniąc się z chłopką zdradził w pewien sposób swój stan, i że ten krok jest jedynie wynikiem mody, a nie szczerym brataniem się z ludem. Dziadowi, który pamiętał jeszcze czasy rabacji galicyjskiej, ukazuje się następnie Upiór , czyli sam Jakub Jakub A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater epizodyczny; jeden z więźniów o krótkim stażu: dziwi się, słysząc żartujących kolegów, że można przywyknąć do "kozy"; MŁODZIEŻ POLSKA WIĘZIONA... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Szela, który wówczas stanął na czele powstania chłopskiego. Jest on cały we krwi ludzi, których zabił. Kiedy chce się obmyć wodą, Dziad go odpędza. Dla Szeli najistotniejsze jest posiadanie dóbr materialnych; przypomina, że bratanie się chłopów i szlachty jest z gruntu niedorzeczne. Upiór symbolizuje więc głęboko skrywane pragnienie zemsty na panach. Szczególną rolę odgrywa jednak widziadło ostatnie - Wernyhora, postać, która zeszła z obrazu Matejki. . Ukazuje się nie jednej tylko osobie i wywiera zasadniczy wpływ na dalsze wydarzenia. Wernyhora, na pół legendarny Kozak, rzekomy wróżbita z XVIII w. - ponoć wieszczący m.in. rozbiory polski, Napoleona i wyzwolenie Polski - przynosi rozkaz do rozpoczęcia powstania. Gospodarz otrzymuje odpowiednie polecenie i Złoty Róg, którego głos ma być znakiem do ataku. Gospodarz powierza go jednak Jaśkowi, który ma również zwołać chłopów, ten jednak ów róg gubi, co także oznacza niedoskonałość chłopów przy tak poważnym przedsięwzięciu, jak powstanie.

6. Rachela jako postać wiążąca dwa wątki.

Rachela (w rzeczywistości Pepa Singer) to dziewczyna Dziewczyna B. Prus Na wakacjach, bohaterka pierwszoplanowa; ryzykując własnym życiem wyniosła niemowlę z płonącej chałupy; posiada zdolność "dzikiego zapału", porywów serca i współczucia. Zwracają... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum zmysłowa i przepełniona poetyckością. Jej ojciec Ojciec B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohater główny; zajmuje poczesne miejsce w powieści; szanowany kupiec, sprawujący ojcowską władzę nie tylko nad rodziną, ale i nad subiektami. Pochylony nad rachunkami,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum to bronowicki karczmarz, stary Żyd, sceptyk, świadomy obcości Żydów w społeczeństwie. To ona, ulegając weselnej euforii, "zaprasza" na zabawę Chochoła, stojącego za oknem. Rachela wszędzie widzi poezję, choć nie chciała nigdy pisać wierszy. Gdy dziewczyna rozmawia z Poetą, głównym tematem jest miłość, tęsknota i żal. Uduchowiona Żydówka jest w dramacie łącznikiem pomiędzy przekazem realistyczno - społecznym a mistycznym, za jaki odpowiadają widziadła wieczoru.

7. Walka narodowowyzwoleńcza - główny problem utworu.

Problematyka narodowa "Wesela" wychodzi w zderzeniu ówczesnej rzeczywistości z symboliką, ze zjawami historycznych postaci, przez to dramat unika patriotycznego dydaktyzmu i demagogii. Wyspiański zarysowuje swój pogląd na aktualną postawę narodu wobec niewoli kraju i pozostawia margines na osobistą refleksję oraz ocenę odbiorcy. Taką możliwość daje zwłaszcza zakończenie utworu - słynny "chocholi taniec" - moment uśpienia czujności , symbol bierności i niemocy aktywnego działania. Ocena przedstawionych przez Wyspiańskiego grup społecznych dotyczy przede wszystkim ich świadomości politycznej. Autor ma poczucie, że brak jedności narodu, wynikający z niezgody pomiędzy inteligencją a chłopstwem, jest podstawowa przyczyną stagnacji działań narodowowyzwoleńczych. Chłopi bowiem są potężnym zapleczem, brak im jednak przywódców, którzy ich poprowadzą. A w szeregach inteligencji takich nie ma także, gdyż jest ona zbyt rozleniwiona i gubi się w pustych mitach.

To Wernyhora nakazał Gospodarzowi by rozdać chłopom broń i czekać na gościńcu na jego przyjazd wraz z Archaniołem. Gospodarz z początku chciał samemu udać się z wiciami, w efekcie oddał jednak Złoty Róg Jaśkowi. Wszyscy nasłuchują, w pewnym momencie z zewnątrz dobiega tętent kopyt. Okazuje się, że przyjechał nie Wernyhora, ale Jasiek. Wszyscy inni klęczą w odrętwieniu i nie zwracają na niego uwagi. Chłopak zgubił jednak Złoty Róg, został mu jedynie sznur, na którym róg był zawieszony. Na scenie pojawia się Chochoł. Jasiek Jasiek B. Prus Placówka, bohater epizodyczny; syn Grzyba, okazuje się być złodziejem koni.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
przypomina sobie, że róg zgubił, gdy schylał się po "czapkę z piór", która mu spadła z głowy. Chochoł mówi, że to strach ogarnął uczestników wesela i dlatego pogrążyli się w takiej martwocie. Każe Jaśkowi powyjmować im kosy z rąk i dać sobie skrzypce zapowiadając, że odrętwienie zaraz od nich odejdzie. Weselnicy chwytają się za ręce i rozpoczynają taniec w takt muzyki granej przez Chochoła. Taniec pusty, martwy, bierny. Bez dźwięku Rogu nie da się wyrwać ludu z odrętwienia.

To, że zgromadzeni tak zwyczajnie dali się rozbroić i wprawić w ten otumaniony stan, to wina inteligencji, która nie jest jeszcze na tyle dojrzała by pełnić przywódczą rolę narodu; nie jest ona świadoma możliwości warstw chłopskich a tym samym nie potrafi ich wykorzystać.

Chochoł jest najbardziej enigmatyczną z symbolicznych postaci dramatu. Ma on wiele bardzo otwartych interpretacji. Sam Wyspiański odżegnywał się od wyjaśnień, odpowiadając, że "chochoł to jest chochoł". Chochoła trzeba odczytywać w duecie z Rachelą, która odpowiedzialna jest za jego przywołanie. Chochoł, jako zewnętrzne okrycie ochronne krzaku róży, na wiosnę zostanie zdjęty i krzak róży zakwitnie. Może więc symbolizować tutaj pewną , właśnie słomianą, ułudę, którą oszukuje się naród polski, uciekając w dekadenckie rozwiązania zamiast szukać istoty problemu. Kiedy już rozwiążemy, poprzez samouświadomienie , nasze problemy i deficyty, dopiero wtedy będziemy mogli aktywnie działać.

Finałowe oczekiwanie, a w efekcie marazm tańca, symbolizuje uśpienie, które pod zaborami ogarnęło nasz naród. Chochoł jest więc także symbolem tej niemocy, a w kontraście doń stoi Złoty Róg, czyli impuls, który może zbudzić Polaków do działania. Ale i ten impuls został zaprzepaszczony. Róg może symbolizować więc przewodnią myśl narodu, bądź jakąkolwiek siłę czy sytuację zdolną poruszyć masy. Przeciwieństwem Rogu, a zarazem przyczyną jego zgubienia, jest czapka - krakuska, jako symbol próżności narodu i rozleniwienia zbytkiem, symbolem zbytniego koncentrowania się na doczesności zamiast perspektywicznego myślenia.

W dramacie mamy więc trzy rodzaje symboli - widziadła, symboliczne przedmioty i symboliczne sceny (chocholi taniec).

8. Ocena teraźniejszości, przeszłości i przyszłości w "Weselu".

Wyspiański poprzez swój dramat osadził współczesne sobie pokolenie; wytknął wewnętrzną niemoc i marazm Polaków, bierność w podejmowaniu decyzji i wewnętrzne rozwarstwienie, z którego rozwiązaniem nikt się nie kwapi. Poeta krytycznie patrzy także na pustą "ludomanię", która jest tylko sztafażem wielkich haseł, w jakie ubiera się solidarność chłopsko-inteligencką.

Tematyka aktów przedstawia się więc następująco: Akt 1 dziejący się ówcześnie, w planie realistycznym, to część satyryczna piętnująca przywary chłopstwa i inteligencji oraz demaskująca mit o porozumieniu tych dwu warstw. Akt 2 dotyczy przeszłości i rozrachunku z nią - Wyspiański otwarcie mówi, że zamiast wyciągnąć wnioski z historii, stała się ona tylko przyczynkiem do marazmu oraz pielęgnowania pustej, narodowej dumy. To akt czysto symboliczny. Akt 3 jest zaś ilustracją "słomianego zapału" ówczesnych planów wyzwoleńczych.

"Wesele" określa się jako dramat neoromantyczny. Wyspiański w pełni wykorzystuje nowe tendencje charakterystyczne dla sztuki modernizmu - czerpie z symbolizmu i impresjonizmu, zarazem jednak w sposób świadomy nawiązuje do ideologii i poetyki romantyzmu. Występują w dramacie liczne odwołania do konkretnych dzieł literackich, np. "Dziadów" cz. II i III A. Mickiewicza, "Snu srebrnego Salomei" J. Słowackiego. Oprócz faktu, że "Wesele" jest kontynuacją nawoływań patriotycznych, nowością jest diagnoza, jaką Wyspiański stawia sugerując, że żadna z grup społecznych nie nadaje się do pełnienia roli przywódczych. A tylko w tym tkwi ewentualna możliwość powodzenia narodowego zrywu - najpierw trzeba by zaleczyć wewnętrzne antagonizmy społeczeństwa, a dopiero potem można mówić o wspólnych wystąpieniach przeciw zaborcy.