Dodaj do listy

„Quo vadis” Henryka Sienkiewicza - wiadomości o lekturze

Bohaterowie powieści.

Chilon Chilonides- Grek, który dla pieniędzy potrafił wszystkich zdradzić. Bardzo inteligentny i dowcipny, chciwy ponad miarę, uciekał się do szpiegostwa, pochlebstw, a nawet zbrodni. Rzucał fałszywe oskarżenia na chrześcijan o podpalenie Rzymu, chciał zjednać sobie Nerona. Uległ przemianie, gdy ujrzał rzeź wyznawców Chrystusa podczas igrzysk. Przyjął chrzest, Tygellin nakazał wyrwać mu język. Skonał w amfiteatrze, przybity do krzyża. Nie miał żadnych zasad, dla niego liczył się tylko zysk, dla pieniędzy wydał rozbójnikom Glauka. Nienawidzi innych, jest sprytny, doniósł na chrześcijan. Chilon jest filozofem- stoikiem. Przechodzi metamorfozę, wydał chrześcijan, ale przeżywa katusze widząc ich cierpienia. Gdy zapalono "pochodnie Nerona", w jednym z palonych żywcem rozpoznał Glauka. Prosi o przebaczenie, nawraca się i zostaje chrześcijaninem. Publicznie oskarża Nerona o podpalenie Rzymu i dokonanie rzezi chrześcijan. Aresztowany nie wyrzeka się wiary.

Kroto- siłacz Winicjusza, zginął z rąk Ursusa, kiedy ze swoim panem chciał porwać Ligię.

Neron- despotyczny władca Rzymu. Prześladował chrześcijan, skazał na śmierć matkę, brata i żonę. Oskarżał chrześcijan o podpalenie Rzymu. Po pożarze zarządził igrzyska, na których miano zabijać chrześcijan. Był poetą i śpiewakiem, swemu dziecku rozbił pucharem głowę, bo zasnęło w trakcie czytania jego wierszy. Wydał rozkaz uduszenia dziecka, a zwłoki kazał wrzucić do morza. Jednak popełnił samobójstwo, podcinając sobie gardło.

Paweł z Tarsu- apostoł, głosiciel prawdy chrystusowej, ścigany przez Tygellina, zbiegł z Rzymu, ale został schwytany i ukrzyżowany.

Piotr Apostoł- pierwszy uczeń Chrystusa, po uratowaniu Ligii i rzezi chrześcijan był ścigany przez Tygellina. Postanowił opuścić Rzym, ale objawił mu się Chrystus i powrócił do miasta. Pojmany przez żołnierzy Nerona został wywieziony za miasto , gdzie go ukrzyżowano.

Poppea Sabina- nałożnica Nerona, niegodziwa kobieta, wcielenie zła i zbrodni dla chrześcijan.

Tygellin- zausznik Nerona, filozof, poeta, skłócony z Petroniuszem. Walczył o względy cesarza. Nadzorował przebieg igrzysk, podczas których odbyła się rzeź chrześcijan. Nakazał wyrwać Chilonowi język, gdy ten nie chciał się wyrzec nowej wiary.

Ursus- opiekun Ligii, potężny mężczyzna, uratował życie Ligii w czasie igrzysk, zwyciężając w walce z turem germańskim. Z Ligią i Winicjuszem zamieszkał na Sycylii. Cechuje się wielką opiekuńczością wobec swojej pani, towarzyszy jej na każdym kroku, służy pomocą. Dobry, szczery, prawdomówny człowiek.

Winicjusz Marek- siostrzeniec Petroniusza, żołnierz, zakochany od pierwszego wejrzenia w Ligii. Pod jej wpływem zmienił się: przyjął chrzest. Odzyskał swoją ukochaną i wywiózł ją i Ursusa na Sycylię. Człowiek gwałtowny, nieustraszony. Poznaje naukę, według której żyją wyznawcy Chrystusa, nowa religia przekonuje go pięknem zasad moralnych. Wkracza na drogę odnowy moralnej. Przemiana jest podstawą przyszłego szczęścia z Ligią. Winicjusz staje się chrześcijaninem.

Ate- była kochanka cesarza, podporządkowana, szlachetna siłą swojej miłości.

Plaucjusz Aulus- prezentuje odmienne wartości, wyniósł je z nauki Chrystusa.

Ligia- uosobienie delikatności i skromności. Przedstawicielka chrześcijan, córka króla Ligów. Jej silna wiara ma pierwszorzędny udział w przemianie Winicjusza. Jego miłość powierzchowna przeradza się w głębokie uczucie. Ligia jest osobą skromną i pełną pokory. Bohaterka silna i heroiczna.

Postacie historyczne

Akte- kochanka Nerona, o której Tacyt napisał:

"[...] głęboko wkradła się w serce Nerona drogą wystawnych uczt i podejrzanych schadzek, czemu nawet starsi przyjaciele cesarza nie sprzeciwiali się, widząc, jak młoda niewiasta bez niczyjej szkody zaspokaja jego miłosne popędy, skoro raz do żony swej Oktawii pomimo jej szlachectwa i wypróbowanej uczciwości nabrał wstrętu". (Tacyt, Roczniki 13,12)

Plaucjusz Aulus- pełnił funkcję konsula za panowania Tyberiusza w roku 29, a za Klaudiusza był zarządcą: Pannonii w 39 r. potem Brytanii w latach 43-47, do której podboju się przyczynił.

Pomponia Grecyna - żona Aulusa Plaucjusza.

Lukan- bratanek Seneki, poeta i autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum eposu "Pharsalia" w 10 księgach, o wojnie domowej między Cezarem i Pompejuszem.

Tygellinus- oddany Neronowi, człowiek okrutny, postać negatywna, uznaje Petroniusza za rywala. Syn banity z Agrigentum na Sycylii. Za czasów Kaliguli, w 39 r. wygnany z powodu utrzymywania bliskich stosunków z Agryppiną Młodszą (matką Nerona) i Julią Liwillą (siostrą Kaliguli).

Poppea Sabina- córka Tytusa Olliusza i Poppei Sabiny, kochanka Nerona i od 62 r. jego żona, kobieta Kobieta Z. Nałkowska Medaliony - Kobieta cmentarna, bohaterka autentyczna; prosta, niewykształcona kobieta, opiekująca się grobami. Niedaleko cmentarza znajduje się getto żydowskie, otoczone murem. Wedle... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum okrutna i złośliwa. Pragnie pozbyć się Ligii z dworu, bo uważa ją za ewentualną rywalkę. Mści się na Marku Winicjusza, gdy ten odpycha ją w czasie uczty.

Petroniusz -  rzymski patrycjusz, wcześniej zarządca Bitynii, doradca Nerona. Piękno i dobry smak były dla niego najcenniejszymi wartościami, nazywano go arbitrem elegancji. Był poetą, głosił idee epikurejskie, sprzeciwiał się okrucieństwu. Człowiek powściągliwy, panował nad sobą w każdej sytuacji. Chłodny, rzadko okazywał uczucia. Chociaż postępowanie Nerona budzi jego niechęć, zgadza się na nie i realizuje wiele pomysłów cesarza. Wypowiada się na temat literatury i sztuki, jest autorem epigramatów i "Satyriconu". Cechuje się wyrozumiałością, ceni uległość i przywiązanie.

Neron- (37-68r.)- urodzony w 37 r. w Ancjum, syn Gnejusza Domicjusza Ahenobarba i Agryppiny Młodszej. W 53 roku poślubił córkę cesarza Klaudiusza, Oktawię, ostatni przedstawiciel dynastii julijsko- klaudyjskiej, zasiadł na tronie w roku 54. Jego matka otruła poprzedniego cesarza- Klaudiusza. W powieści Sienkiewicza cesarz to człowiek upojony władzą, próżny. Jest podejrzliwy, zmienny w nastrojach, budzi strach. Nie ma żadnych zasad moralnych, skłonny do okrucieństwa, człowiek nieobliczalny. Postać negatywna, tyran, wróg chrześcijan. Bezkrytyczny wobec siebie, megaloman. Wymagał posłuszeństwa, sam siebie cenił najwyżej.

Winicjusz Marek- konsul Konsul w republice rzymskiej urząd piastowany jednocześnie przez dwóch obywateli w ciągu rocznej kadencji. Konsulowie posiadali pełnię władzy cywilnej i wojskowej w Rzymie (dowodzili armią, zwoływali posiedzenia... Czytaj dalej Słownik historyczny w 30 i 45 r., od 33 mąż Julii Liwilli, córki Germanika i siostry Agryppiny Młodszej, ciotki Nerona.

Seneka- Lucjusz Anneusz Seneka (Młodszy), zwany Filozofem, syn Seneki Starszego (Seneca Maior) zwanego Retorem (Seneca Rhetor). Retor, pisarz, poeta, filozof rzymski, stoik, piewca heroicznej etyki. Wychowywał Nerona. Jego filozofia wywarła znaczny wpływ na chrześcijaństwo. Pisał tragedie przeznaczone do czytania. Był konsulem w roku 56 n.e. W 63 roku wycofał się z polityki, a dwa lata później został zmuszony do popełnienia samobójstwa przez podcięcie żył. Autor dzieł łacińskich: O łagodności (De clementia)

O życiu szczęśliwym (De vita beata)

Dialogi (Dialogi)

O gniewie (De ira)

20 ksiąg listów moralnych (Epistularum moralium libri XX)

Zagadnienia przyrodnicze (Quaestiones naturales)

tragedii:

Herkules szalejący (Hercules Furens)

Herkules etejski (Hercules Oetaeus)

Trojanki (Troades)

Fenicjanki (Phoenissae)

Medea (Medea)

Fedra (Phaedra)

Edyp (Oedipus)

Agamemnon (Agamemno)

Tyestes (Thyestes)

Oktawia (Octavia).

Henryk Sienkiewicz- polski powieściopisarz i publicysta. Jeden z najpopularniejszych pisarzy XX wieku oraz autor polski o największej popularności w świecie. Urodził się we wsi Wola Okrzejska na Podlasiu w zubożałej rodzinie szlacheckiej,

po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie w XV i XVI w. Po ukończeniu gimnazjum w Warszawie studiował na Wydziale Filologicznym w Szkole Głównej Warszawskiej. Marzył o karierze literackiej. Debiutował jako student w 1869 r. w "Przegladzie Tygodniowym". Od 1875 r. wiele podróżował. w 1900 roku otrzymał pałacyk i majątek ziemski w Oblęgorku k. Kielc. Po wybuchu I wojny światowej wyjechał z Oblęgorka poza teren działań wojennych. Zwolennik Narodowej Demokracji. Zamieszkał w Szwajcarii organizując w Vevey - przy współudziale A. Osuchowskiego oraz I.J. Paderewskiego - Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Pisarz był fundatorem stypendium literackiego, z którego korzystali m.in. S. Wyspiański, M. Konopnicka, Stanisław Przybyszewski, Gustaw Gustaw A. Fredro Śluby panieńskie, bohater główny; podopieczny Radosta, w finale komedii narzeczony Anieli
Wygląd: Młody fircyk, pojawia się na scenie w czarnej pelerynie - wraca z hulanki, wchodzi...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Daniłowski, K. Przerwa- Tetmajer. Sienkiewicz był również autorem powieści współczesnych- "Rodzina Połanieckich" i "Bez dogmatu". Wywołały one sprzeczne opinie współczesnych krytyków, zarzucające pisarzowi uległość wobec ideologii prawicowe, endeckiej. Uwieńczeniem działalności pisarskiej Sienkiewicza stała się powieść "Krzyżacy" , która zdobyła również rozgłos międzynarodowy, była tłumaczona na wiele języków oraz sfilmowana w 1960 roku prze reżysera Aleksandra Forda. Ale największą popularność w świecie zdobyła powieść "Quo vadis".

Ukazanie się w 1896 roku "Quo vadis" było wielkim wydarzeniem nie tylko w literaturze polskiej, ale i światowej. "Quo vadis. Powieść z czasów Nerona" to powieść historyczna Henryka Sienkiewicza napisana w latach 1895-96, która odniosła światowy sukces i została przetłumaczona na czterdzieści różnych języków. Powieść składa się z 74 rozdziałów i epilogu. Wątek historyczny realizuje się w obrazie Rzymu w I wieku n.e. Na powstanie "Quo vadis" wpływ miało kilka książek: "Roczniki Tacyta" i "Żywoty cezarów" Swetoniusza. Sienkiewicz fascynował się antykiem już od czasów gimnazjalnych. W powieści skupił się na obyczajach, codziennym życiu i patrycjuszy i biedaków. Odtworzył dokładnie klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
epoki, wzbogacił książkę terminologią antyczną. Całość spaja wątek miłosny, w tle którego widnieje Rzym za czasów Nerona. Dziejom Winicjusza i Ligii towarzyszy niezwykle plastyczny obraz Rzymu czasów cesarza Nerona. Sienkiewicz splótł ze sobą historię i fikcję literacką. Pokazał prawdziwe dziej Rzymu w czasie ostatnich lat panowania Nerona, większość bohaterów "Quo vadis" to postacie historyczne. Sienkiewicz przywołał postacie, których działalność miała decydujący wpływ na bieg dziejów Rzymu. W utworze przewijają się obrazy literackie, opisy, sceneria zdarzeń jest opisana dosyć szczegółowo. Występują dwa typy obrazowania: pierwszy charakterystyczny dla scen zbiorowych, drugi- dla sytuacji kameralnych. Pisarz posługuje się dwoma metodami stylizacji: "jedna polega na doborze przy opisach słów autonomicznie sugestywnych, przydatnych w równej mierze dla tematyki historycznej, jak i współczesnej. Druga nasyca tekst terminami łacińskimi, których liczba nie pozwala ani na chwilę zapomnieć o starożytnym układzie odniesień i skojarzeń". (L. Eustachiewicz, "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza, Warszawa 1983, str. 5-22).

Pojawiają się też fragmenty retoryczne, powieść zawiera refleksje o pięknie, etyce, sztuce, religii. Sienkiewicz pisał swoja powieść w odcinkach, na zamówienie "Gazety Polskiej", drukowana była też w "Dzienniku Poznańskim". Utwór powstawał w latach 1895- 1896. tłem wątków powieściowych jest prześladowanie chrześcijan w czasach panowania Nerona. Religia oparta na nauce Chrystusa stała się wartością niezniszczalną i uniwersalną. Pisarz przedstawił w powieści dwa diametralnie różne światy: Rzymian i chrześcijan. Autor przeciwstawia dwa światy: Rzym w szczycie świetności i społeczność chrześcijańską. W "Quo vadis" pojawia się zdemoralizowana arystokracja Arystokracja B. Prus Lalka, bohater zbiorowy; Prus bardzo celnie przedstawia tą grupę społeczną: "Cała ta ludność, między którą ostrożnie przesuwali się wygalonowani lokaje, damy do towarzystwa, ubogie kuzynki... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i prosty lud. W powieści pojawiają się wątki patriotyczne. Kallina jest córką władcy Ligów, plemienia, które według Tacyta zamieszkiwało tereny za zachód od Wisły. Dla pisarza Ligowie to Polacy. Scena ocalenia Ligii podczas igrzysk, kiedy Ursus pokonał germańskiego tura symbolizuje w pewnym stopniu konflikt polsko- niemiecki. Założeniem autora było napisanie powieści popularnej. Temu celowi miała służyć fabuła przedstawiająca rozwój miłości Winicjusza do pięknej chrześcijanki Ligii. Powieść Sienkiewicza jest historią o miłości Winicjusza, młodego rzymskiego patrycjusza do chrześcijanki Ligii, słowiańskiej zakładniczki, przybranej córki rzymskiego wodza, pochodzącej z kraju między Wisłą i Odrą. Miłość Marka i Ligii jest w powieści Sienkiewicza najważniejszym wątkiem. Na początku Winicjusz chciał uczynić z Ligii swoją kochankę. Zapragnął zdobyć ją za wszelką cenę. Uświadomił sobie, że wzięta siła Ligia nigdy nie będzie do niego należała. A Ligia zdążyła już pokochać Winicjusza. Pod wpływem uczucia Ligii Marek przechodzi wewnętrzną przemianę. Przestaje być egoistą, dla niej przyjmuje chrzest z rąk apostoła Piotra. Wybiera chrześcijaństwo. Ligia i Winicjusz opuścili Rzym i zamieszkali na Sycylii. Ideowe przesłanie powieści zawarł Sienkiewicz w epilogu: - "I tak minął Nero, jak mija wicher, burza, pożar, wojna lub mór, a bazylika Piotra panuje dotąd z wyżyn watykańskich miastu i światu".

"Quo vadis" zapewniła autorowi międzynarodową sławę. Uwieńczeniem sukcesów było przyznanie Sienkiewiczowi w 1905 roku Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Powieść została przełożona na 40 języków. Upowszechnieniu powieści służyły adaptacje filmowe.

"Powieść Sienkiewicza skłaniała do współtwórczych wysiłków umysłowych i finansowych, w dziedzinach sztuki odmiennych od literatury. Należy do nich najbliższa jej, zwana sztuką teatralną, wymagająca współpracy dużego zespołu ludzi, od autora począwszy aż po aktorów, wykonawców dzieła na scenie. Do "Quo vadis" zapalił się głośny pisarz i aktor angielski, Wilson Barret, udramatyzował powieść, wystawił ja i odniósł duży sukces. Dramatyczność i barwność dzieła sprawiła, że zaczęło ono interesować kompozytorów; z Polaków Emil Młynarski nosił się z zamiarem napisania opery o "Lygii", choć skończyło się na tym, że Feliks Feliks A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater epizodyczny; jeden z więźniów, ceniony za dowcip i żarty, które często są gorzkie. Wróży np. Jackowi, że jego nowo narodzony syn na pewno spotka się z... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Nowowiejski ograniczył się do stworzenia oratorium na ten temat. Na operę porwał się Francuz Francuz K. Makuszyński Szatan z siódmej klasy, bohater epizodyczny; przypadkiem odnalazł list w starej książce i postanowił odszukać skarb.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Jan Nougues i utwór jego z tekstem librettowym Henryka Cain cieszył się w początkach XX wieku dużym powodzeniem w całej Europie. Nie uszło to uwagi twórców nowej sztuki, która wówczas właśnie się rodziła, kinematografii. Równocześnie, we Francji i we Włoszech, nakręcono dwa filmy, co wywołało proces o prawo własności między ich producentami. Tradycja filmowania "Quo vadis" przetrwała do naszych czasów, już bowiem po drugie wojnie światowej Hollywood rzucił na rynek światowy nowe, barwne ujęcie głośnej powieści. Z pierwszymi zaś twórcami filmów szedł w zawody znakomity ilustrator "Quo vadis", Jan Styka, wykonując olbrzymią panoramę, której wystawienie w Paryżu ściągało tłumne wycieczki z całej Francji i miało charakter naukowy, podczas wystawy odbywały się odczyty o Rzymie czasów Nerona i o pisarzu polskim, który epoce tej przywrócił życie. Takiego powodzenia nie miała żadna inna powieść Sienkiewicza ani nawet żadne inne dzieło literackie z ostatniego dziesięciolecia wieku XIX. A powodzenie to świadczy w jakiś sposób o jej wartości, o jej zdolności przemawiania do wrażliwych czytelników".
(H. Sienkiewicz, "Quo vadis", wstęp Julian Julian G. Zapolska Żabusia, bohater epizodyczny; narzeczony Marii, kochanek Żabusi.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Krzyżanowski, PIW 1982)

Na podstawie powieści powstało wiele filmów, sztuk teatralnych, a nawet opery, oratorium i pantomima. W 1911 r. w Paryżu wystawiono panoramę pędzla Jana Styki pt. "Męczeństwo pierwszych chrześcijan", inspirowaną powieścią Sienkiewicza. "Quo Vadis" - film zrealizowano w 2001 roku, jedno z największych przedsięwzięć w dziejach polskiej kinematografii. Reżyserem filmu jest reżyseria: Jerzy Kawalerowicz. Film jest ekranizacją nagrodzonej w 1905 roku Nagroda Nobla powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule.