Dodaj do listy

„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza

Przedstawienie genezy utworu; epilog

Epilogiem nazywamy zakończenie utworu literackiego, które powiadamia nas o losie postaci, wyjaśnia.

W "Panu Tadeuszu" zawarta jest na końcu liryczna wypowiedź narratora, który wyjaśnia tu cel powstania utworu, można więc powiedzieć, że jest to jego geneza. Autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
jest emigrantem w Paryżu; czuje się winny swojego wyjazdy z kraju. Na emigracji nie panuje przyjazna atmosfera. Autor zdecydował, że czasy mu współczesne są bardzo przytłaczające. Dlatego też woli pisać o przeszłości, która jest czasem jego dzieciństwa. Lubi wspominać te czasy. Mickiewicz pisze o przeszłości, kiedy Polacy mieli swoje ideały; zabiera on ludzi w przeszłość, która jest spełnieniem marzeń. Pisze swój utwór dla całego narodu. Przypomina on naszą szlachecką kulturę, tradycję i historię. Ma to dać trochę nadziei. Przenosi nas w obręb kultury ludowej i pieśni. Specjalnie stylizuje ten utwór, tak by czytelnicy mogli poczuć obecność polskiej kultury zaściankowej. Mickiewicz odwołuje się do uczuć, które istnieją w Polakach jako całym narodzie, są wspólne dla nas. Z utworu tego przemawia do nas wielka tęsknota i żal za utraconą przeszłością i ojczyzną. Dzięki wspomnieniom udaje się poeta we wspaniałą podróż do przeszłości; chce on przynieść ludziom otuchę. "Pan Tadeusz" został wydany w 1834 roku.

Obecność historii w "Panu Tadeuszu":

- Tłem tej epopei są ważne wydarzenia historyczne z czasów wojen napoleońskich. Czas akcji "Pana Tadeusza" to lata 1811 i 1812.

- poeta jednak bardzo często wraca we wspomnieniach do przeszłych dziejów - np. do XVIII wieku;

- poeta przedstawia historię trójpłaszczyznowo:

czas przeszły - historię polityczną i obyczajową;

czas teraźniejszy - czas akcji oraz czas, kiedy powstaje utwór

czas przeszły - raczej w domysłach, które ujawniają marzenia i pragnienia, czy też przewidywania.

"Pan Tadeusz" jako utwór należący do literatury romantycznej:

- są tutaj pomieszane różne gatunki, a także rodzaje literackie;

- Mickiewicz miesza tutaj niejako różne nastroje, które towarzyszą odbiorowi liryki, tragedii i komedii;

- bardzo wyraźne są tutaj elementy lodowe;

- opisy przyrody są pełne fantazyjności, co sprawia, że wydaje nam się ona niemal magiczna;

- poeta personifikuje;

- w "Panu Tadeuszu" występuje bohater romantyczny, choć nie jest on tylko zrozpaczonym kochankiem.

Postać Jacka Soplicy - na czym polega jego romantyzm?

- przeżył on nieszczęśliwą miłość w młodości;

- jest on nękany wyrzutami sumienia;

- pragnie on mienić swoje życie na lepsze;

- organizuje pomoc w przygotowaniu powstania;

- jest emisariuszem i namawia do pracy na rzecz ojczyzny innych ludzi; nie chce działać samotnie, ponieważ wie, że to nie przynosi wymiernych rezultatów; tym różni się od typowych romantycznych bohaterów;

- działa w ukryciu jako zakonnik

- umiera, stając w obronie innego człowieka.

Patriotyczna wymowa utworu

- tematem jest polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. Jednostka... Czytaj dalej Słownik geograficzny kultura i ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum którzy tu mieszkają;

- z zainteresowaniem traktuje o przeszłości Polski - chwali ją, ale widzi też jej błędy;

- widać tu przede wszystkim wielki respekt dla tradycji i panujących w dworku szlacheckim obyczajów;

- łatwo wyczytać z utworu wielką tęsknotę za ojczyzną;

- opisuje poeta polskie krajobrazy.

Patriotyczna postawa Księdza Robaka

- jest on człowiekiem, który doskonale zdaje sobie sprawę z panującej sytuacji społecznej i politycznej;

- jest przywiązany do polskiej tradycji;

- jest bardzo aktywny - pragnie zorganizować walkę o wolność

- szanuje on wartości wyższe;

"Pan Tadeusz" jako epopeja:

Epopeją nazywamy obszerny utwór epicki, który przedstawia naród w ważnym dla niego momencie historii; jej bohaterem jest zazwyczaj ważna postać historyczna.

1. "Pan Tadeusz" jest rozbudowanym utworem wierszowanym.

2. Zaczyna się on Inwokacją - poeta zwraca się do Litwy, swojej ojczyzny i potem Do Matki Bożej.

3. W opisach dużo jest porównań homeryckich.

4. Opisany jest tu zajazd na Litwie na tle wydarzeń - przemarsz wojsk napoleońskich.

5. Splata ze sobą poeta kilka wątków - polityczny, który można powiązać z osobą Księdza Robaka; obyczajowy, związany z uczuciami Tadeusza do Zosi i Telimeny oraz prezentujący spory dwóch rodzin o zamek ( Sędzia i Hrabia Hrabia A. Mickiewicz Pan Tadeusz, bohater trzecioplanowy; młody panicz, ostatni z rodu Horeszków, chociaż po kądzieli (w linii żeńskiej), kawaler. Posiada dość spory majątek, stać go na zagraniczne... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum ); poboczne, które nie mają dużego wpływu na akcję, ale dodające kolorytu epopei - postać Gerwazego, Asesora, Rejenta.

6. Mickiewicz często komicznie przedstawia postacie, sytuacje, dlatego mamy w "Panu Tadeuszu" komizm postaci ( w opisach Rejenta i Asesora ); sytuacyjny ( scena w lesie z mrówkami ); oraz słowny ( np. podobieństwo brzmieniowe słowa wąsal i wasal Wasal feudalizm
Czytaj dalej Słownik historyczny
).

7. Język utworu jest prosty i jasny, chociaż jest on artystycznie bardzo różnorodny - bogaty zasób słów, różne środki stylistyczne i epitety.

8. Jest to opis realiów, polityki, obyczajów, które tworzą ówczesną codzienność.

9. Mickiewicz jest też bacznym obserwatorem życia i widzi dokładnie to, co dzieje się w społeczeństwie:

- magnateria Magnateria najbogatsza grupa szlachty, wywodząca się ze średniowiecznego możnowładztwa. Skupiała w swoich rękach wielkie majątki ziemskie (latyfundia) i najwyższe urzędy państwowe. Poprzez system klienteli (podporządkowanie... Czytaj dalej Słownik historyczny staje się coraz biedniejsza i nie ma już wysokiej pozycji politycznej;

- szlachta Szlachta uprzywilejowany stan społeczny, który wyłonił się ostatecznie w Polsce w XIV w. spośród rycerstwa. O przynależności do tego stanu decydowało przede wszystkim urodzenie, rzadziej nobilitacja (nadanie... Czytaj dalej Słownik historyczny zaściankowa również ubożeje;

- podobny los spotyka rodziny drobno ziemiańskie ;

- wśród szlachty - Telimena Telimena A. Mickiewicz Pan Tadeusz, bohaterka drugoplanowa; daleka krewna Tadeusza i przyjaciółka Sędziego; opiekunka Zosi
Wygląd: Pojawia się w trakcie uczty w zamku, jako spóźniony, tajemniczy gość....
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
i Hrabia - rośnie upodobanie do kultury obcej, powoli nudzą się oni polskimi zwyczajami.

10. Mickiewicz czasem wprowadza elementy patosu, a czasem komizmu.

Szlachta polska w "Panu Tadeuszu"

Adam Mickiewicz przedstawia w "Panu Tadeuszu" obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich szlachty polskiej - nie jest bardzo jednorodne towarzystwo. Poszczególni bohaterowie - szlachcice różnią się od siebie posiadanym majątkiem i ziemią, ale wszystkich łączy przywiązanie do tradycji.

Poeta bardzo bogato opisuje obyczaje, które wówczas panowały:

- szlachta była bardzo gościnna i gości byli bardzo dla nich ważni. Panowie chwalili się swoimi majątkami i gospodarstwami. Goście byli przyjmowani przez pana, a jeśli go nie było opiekował się nimi zarządca - zabawiał ich i pilnował, żeby ciekawie spędzali czas;

- ważnym elementem była hierarchia - na jej szczycie stali najstarsi z rodu; należny był im szacunek, ponieważ uważani byli za mądrych i doświadczonych. Wysokie stanowisko zajmowali też urzędnicy i damy, którym usługiwano przy stole;

- bardzo często organizowano zabawy i wystawne uczty;

- uczono młodzież grzeczności; wychowywano ich według przyjętych obyczajów, których musieli przestrzegać;

- ważną częścią dnia były posiłki - śniadania były przygotowywane z pieczołowitością i starannością - kobiety jadły inne potrawy niż mężczyźni;

- tradycję jedzeniową jest bigos z mięsa z upolowanej zwierzyny;

- posiłki podawano na pięknej zastawie, która była częścią majątku;

- uczty i wszystkie posiłki były zakrapiane alkoholem; szlachta polska znana była z pijaństwa, które często doprowadzało do bójek.

- do tradycji należały także takie rozrywki jak polowania i grzybobrania, w ciągu których bawiono się i urządzano często konkurencje i zawody.