Dodaj do listy

Powtórka z imiesłowów.

Imiesłów to nieosobowe formy czasownika. Rozróżniamy dwa rodzaje imiesłowów: przymiotnikowe (czynne i bierne) oraz przysłówkowe (współczesne i uprzednie)

Imiesłowy przymiotnikowe, mimo iż zostały utworzone od czasowników, bardziej przypominają przymiotniki. Tak jak one odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje. W zdaniu najczęściej są określeniem do rzeczownika i łączą się z nim w związku zgody. Występują wtedy w roli przydawki (np.: Nauczyciel Nauczyciel T. Różewicz Kartoteka, bohater epizodyczny; przychodzi do Bohatera, by po dwudziestu latach przeprowadzić egzamin maturalny. Nauczyciel egzaminuje Bohatera z historii. Starzec w zastępstwie Bohatera... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum uczący dziecko zachorował). Czasem imiesłowy przymiotnikowe występują również w roli orzecznika (np.: Dodatki do tej sukni będą błyszczące).

Imiesłów przymiotnikowy czynny odnosi się do wykonawcy czynności np.: tańczący - ten, który tańczy. Tworzymy go od tematu czasu teraźniejszego czasowników niedokonanych, poprzez dodanie końcówki -ący, -ąca, -ące.

Imiesłów przymiotnikowy bierny określa obiekty czynności np.: namalowany obraz, rozsypane koraliki. Tworzymy go od tematów czasu przeszłego (rzadziej teraźniejszego) czasowników dokonanych i niedokonanych, poprzez dodanie końcówek -ny, -na, -ne, -ty, -ta, -te.

Imiesłowy przysłówkowe są to nieodmienne formy czasowników. W zdaniu pełnią funkcję okoliczników czasu lub sposobu.

Imiesłów przysłówkowy współczesny nazywa czynność zachodzącą jednocześnie z inną czynnością np.: Słuchając radia, zmywał naczynia. Imiesłów współczesny tworzy się od tematu czasowników niedokonanych poprzez dodanie końcówki -ąc np.: siedząc, skacząc, pijąc, rozmawiając.

Imiesłów przysłówkowy uprzedni określa czynność wcześniejszą do innej czynności np.: Przeczytawszy książką, zwrócił ją do biblioteki. Imiesłowy uprzednie tworzy się od tematu czasu przeszłego czasowników dokonanych poprzez dodanie końcówki -wszy (jeżeli temat kończy się na samogłoskę) lub - łszy (jeżeli temat kończy się na spółgłoskę) np.: zrobiwszy, zjadłszy.

Partykułę nie piszemy łącznie z imiesłowami przymiotnikowymi (czynnymi i biernymi), niezależnie od tego, czy użyte są w znaczeniu przymiotnikowym, czy czasownikowym. Dopuszcza się jednak rozdzielne pisanie imiesłowów przymiotnikowych, gdy te zostaną użyte w znaczeniu czasownikowym.

Partykułę nie z imiesłowami przysłówkowymi piszemy zawsze rozdzielnie.