Dodaj do listy

Literatura starożytnej Grecji

Geneza wojny trojańskiej oraz jej przebieg na podstawie Iliady Homera.

W czasie przyjęcia weselnego Pleusa oraz Tetydy bogini niezgody Eris położyła pomiędzy boginie złote jabłko, na którym znajdował się napis "dla najpiękniejszej". Wówczas to narodziła się kłótnia pomiędzy boginiami, której rozjemcą miał zostać Parys. Za najpiękniejszą kobietę uznał on Afrodytę, która w podziękowaniu obiecała mu rękę Heleny. Parys udał się do Sparty i uprowadził małżonkę Menelaosa. Grecja Grecja Republika Grecka. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w południowej Europie na Półwyspie Bałkańskim, obejmujące ponadto ponad 100 wysp na Morzu Egejskim i Jońskim. Powierzchnia 131 944... Czytaj dalej Słownik geograficzny nie mogła przeżyć takiej zniewagi, zwłaszcza, że dokonał tego królewicz trojański. Wkrótce rozpoczęła się wojna między Grekami, nad którymi dowództwo objął Agamemnon Agamemnon Ajschylos Oresteja (Agamemnon), bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
tytułowy; król Argos, głównodowodzący wojskami greckimi pod Troją, bohater wojenny. Mąż Klitajmestry, ojciec Ifigenii (którą złożył w ofierze bogom),...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
a Trojanami. Przepowiednia mówiła, że los wojny uzależniony jest od osoby Achillesa, bez jego udziału Trojanie nie mogli odnieść zwycięstwa. Jednak matka Achillesa z obawy przed stratą ukochanego syna, ukryła go. Dodatkowo Trojanom nie sprzyjała pogoda, na morzu brakowało wiatru, dlatego ich okręty stały w miejscu. Postanowiono prosić bogów o pomoc, dlatego chciano złożyć im w ofierze ciało córki Agamemnona. Z kolei Grecy wysłali do Trojan Odyseusza oraz Menelaosa w celu oddania przez Parysa Heleny. Walki toczyły się wolno na równinie nad rzeką Skamander. W większości były to turnieje, w których prym wiódł Achilles. Ciągnęło się to przez dziesięć lat. Ponadto w obozie Greków zapanowała zaraza, a między Agamemnonem i Achillesem narodził się konflikt. Trojanie najbardziej obawiali się Achillesa, dopiero Hektor Hektor Homer Iliada, bohater drugoplanowy; najdzielniejszy z Trojan, syn Priama. Wyróżnia się odwagą i szlachetnością. Umie okazać szacunek nawet wrogom. Walczy, ale się nie mści. Gardzi tchórzostwem... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum nie bal się stawić mu czoła. Bitwa pomiędzy nimi była bardzo zaciekła. Ostatecznie Achilles Achilles Homer Iliada, bohater główny; heros grecki, syn Peleusa i morskiej boginki, Tetydy. Wydarzenia, opisane w eposie, dotyczą ostatniego roku wojny, a ich bezpośrednią przyczyną jest gniew Achillesa
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
pokonał Hektora, jednak sam wkrótce został zabity strzałą trafioną w piętę wymierzona przez Parysa. Wkrótce zginął także i Parys. Helena Helena Homer Iliada, bohaterka trzecioplanowa; córka Zeusa i Ledy, żona króla Sparty Menelaosa, porwana przez Parysa, co stało się bezpośrednim powodem wojny trojańskiej. Homer przedstawia ją jako kobietę... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum wyszła za mąż za brata Parysa. Kiedy Trojanie praktycznie byli świadomi swojej klęski, Grecy podstępnie opuścili mury Troi. Pozostawili jednak w obozie Trojan ogromnego, drewnianego konia, w którym ukryli 12 ludzi, w tym Odyseusza. W nocy, kiedy wszyscy spali, Grecy wyskoczyli z ukrycia i otworzyli bramy Troi. Z morza powróciła pozostała flota Flota ogólna nazwa wszystkich statków wodnych danego państwa lub armatora (przedsiębiorstwo zajmujące się transportem wodnym). Może być flota wojenna (ogół okrętów wojennych), flota biała (ogół... Czytaj dalej Słownik geograficzny grecka. Rozpoczęła się prawdziwa walka. Wszyscy Trojanie ponieśli śmierć, Grecy odzyskali Helenę, a cała armia grecka powróciła do kraju.

Podróże Odyseusza na podstawie Odysei Homera.

Odyseja Homera przedstawia historię Odyseusza, którego spotykają niesamowite przygody podczas jego powrotu do Itaki. Powraca on do domu po przeszło dwudziestoletniej nieobecności, a sam jego powrotna podróż trwa niemal sto lat. Iliada złożona jest z dwudziestu czterech ksiąg. Opis wędrówki Odyseusza rozpoczyna się od piątej księgi, gdzie znajduje się opis wędrówki Telemacha, syna Odyseusza, w celu odnalezienia ojca. Księgi od piątej do siódmej relacjonują przygody Odysa na wyspie Ogigia. Bohater był tam uwięziony przez siedem lat przez Kalipso. W końcu udaje się mu stamtąd zbiec na wyspę należącą do Feaków i dostaje się na dwór króla Alkinosa. Księgi od dziewiątej do dwunastej to opowieść Odyseusza relacjonująca jego przygody z kraju Lalofogów, szczegóły pozbawienia wzroku Polifema, złość boga morza Posejdona, pobyt u boga wiatrów, przygody z kraju kanibalów zwanych Lastrygonami, z pobytu na wyspie Kirke, z wędrówki do Hadesu, ze spotkania z syrenami. Z kolei księga dwunasta oraz czternasta opowiadają o powrocie Odyseusza do Itaki w stroju żebraka. Księgi od siedemnastej do dziewiętnastej to relacja z pobytu bohatera w rodzinnej Itace. Księgi od dwudziestej pierwszej do dwudziestej czwartej opowiadają o zemście Odyseusza na zalotnikach żony.

Cechy gatunkowe eposu homeryckiego

1. wiele plastycznych, szczegółowych i rozbudowanych opisów, bardzo plastyczne

2. obiektywna postawa narratora do rozgrywanych wydarzeń

3. inwokacja

4. ingerencja boska w świat ludzi

5. patetyczny styl utworu

6. idealizowanie występujących w utworze postaci

7. mowy wygłaszane przez bohaterów

8. heksametr

9. porównanie homeryckie

10. plastyczny opis wydarzeń

11. psychologizm postaci

Stylistyka i forma Iliady

Narrator pozostaje w tle, nie narzuca czytelnikom swojej osoby. Początek eposu wygląda tak, że narrator zwraca się do Muz z prośbą o natchnienie i kreśli fragmentarycznie fabułę utworu. W eposie spotykamy się z paralelizmem akcji czyli równoległym ciągiem wydarzeń, ludzi i bogów. Przebieg zdarzeń w obydwu płaszczyznach wyznaczała Mojra czyli przeznaczenie. Nad wszystkim piecze sprawowało bóstwo lasu, zwane Fatum, od którego byli zależni zarówno bogowie, jak i ludzie. Kompozycja eposu złożona jest z epizodów, Utwór Homera zawiera rozbudowane porównania homeryckie. Styl Iliady jest patetyczny, zawiera wiele bardzo dokładnych i plastycznych opisów opóźniających rozwój akcji. W Iliadzie występuje iloczas Iloczas dłuższe lub krótsze wymawianie głosek, występujące w niektórych językach (np. w greckim i łacińskim), będące źródłem ich podziału na długie i krótkie oraz powodujące zmianę znaczenia... Czytaj dalej Słownik terminów literackich czyli naprzemienne występowanie samogłosek długich i krótkich. Jeżeli chodzi o akcent to w eposie pada on tylko na sylaby długie. Gdy dołożymy do zgłoski akcentowanej zgłoskę krotką, nieakceptowaną otrzymamy stopę rytmiczną. W Iliadzie, jak i w innych starożytnych eposach , w każdym wersie powtarza się identyczny układ stóp.

Najznakomitsi lirycy starożytnej Grecji:

Problematyka utworów lirycznych Tyrteusza tzw. liryka tyrteńska.

Tyrteusz pisał swoje wiersze w VII w. p.n.e. Były to patriotyczne elegie. Termin tyrteizm pochodzi od imienia twórcy. Liryka tyrtejska to poezja patriotyczna, nawołująca do walki w obronie Ojczyzny. Tyrteusz napisał pięć ksiąg, w których znajdowały się zarówno pieśni wojskowe i marszowe, jak również elegie o tematyce politycznej. Legenda głosi, że Tyrteusz za pomocą swoich pieśni nawoływał Spartan do boju w obronie kraju. Jest twórcą znanego do dziś utworu o wymowie patriotycznej pod tytułem Rzecz to piękna…

Liryka miłosna Safony

Poetka pisała na przełomie VII i VI w. p.n.e. Uważana jest za najznakomitszą autorkę wierszy miłosnych w starożytnej Grecji. Żyła na wyspie Lesbos. Zajmowała się tam nauczaniem muzyki młodych dziewcząt. Stworzyła dziewięć ksiąg wierszy, w których odnajdziemy utwory weselne, erotyki, modlitwy oraz hymny. Wszystkie one podkreślają wagę takich wartości jak przyjaźń, miłość i życie, będących inspiracją dla poetów. Poetka uważa, że człowiek powinien obcować z poezją, bowiem ona wzbogaca go duchowo, uwrażliwia.

Biesiadna twórczość Anakreonta.

Anakreont pisał wiersze o tematyce miłosnej oraz biesiadnej. Jego utwory wychwalały uroki życia i miłosnych uniesień. Erosa, boga miłości, uważał za swojego najlepszego kumpla, którego obecności się potrzebuję, ale niekoniecznie należy traktować go śmiertelnie poważnie. Taki miał stosunek do miłości.

Anakreontyk jako utwór poetycki cechuje:

1. żartobliwy dystans podmiotu lirycznego

2. konwencjonalna gra miłosna

3. subtelny flirt

4. specyficzny obraz, motyw

Twórczość Symonidesa

Twórczość Simonidesa uczy nas, że należy brać życie takim jakim ono w rzeczywistości jest. Uważa on, że nie należy zbytnio martwić się o swoją przyszłość, bowiem nie mamy na nią jakiekolwiek wpływu, nie potrafimy przewidzieć naszych dalszych losów. Każdy nowy dzień jest dla nas niespodzianką.

Simonides znany jest również jako autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum wierszy poświęconych władcom i uroczystościom na dworze królewskim. To także poeta piszący epigramaty, treny, pieśni chóralne, hymny, elegie. Przez współczesnych znany jest przede wszystkim jako autor utworu Los.

Geneza i rozwój starożytnego teatru greckiego, jego główni twórcy i ich utwory.

Geneza starożytnego teatru greckiego powiązana była z kultem boga Dionizosa. Podczas korowodu Bachanalii niektórzy uczestnicy pochodu mieli na sobie skórę kozła, która symbolizowała leśnych kompanów boga Bachusa. Wykonywali oni pieśń pochwalną Dionizosa tzw. Dytyramb. Gdy pochód dochodził do ołtarza ustawiał się przy nim w półokręgu. W VII wieku p.n.e w Atenach żył Tespis, który wielokrotnie uczestniczył w obrzędach Wielkich Dionizji, opowiadając dzieje Dionizosa. Pomagał mu w tym zadaniu chór, co dodawało wystąpieniu pierwiastek dramatyzmu. Jedną z pierwszych osób, które przyczyniły się do rozwoju antycznego teatru był Trynichos. Zerwał on z tradycją dionizyjską i zainteresował się także pozostałymi mitami. Starożytni Grecy pragnęli, aby jak najwięcej ludzi mogło oglądać przedstawienia, dlatego tworzyli sceny na wolnym powietrzu. Tam, gdzie kiedyś znajdował się ołtarz Dionizosa zbudowano orchestr ówczesną scenę, a na niej postawiono skenę stanowiącą tło rozgrywanych przedstawień. Theatron to miejsce przeznaczone dla publiczności wykute w skale. Natomiast parodos to wejście prowadzone na scenę umieszczone z obu jej stron. Kolejnym, obok Tespisa, modernizatorem teatru był Ajschylos. Doprowadził on do wprowadzenia na scenę drugiego aktora. Trzeciego wprowadzi Sofokles, a czwartego i piątego Eurypides. Sztuki zaczęto dzielić na tragedie oraz komedie, których twórcą był Arystofanes Aktorzy Aktorzy W. Szekspir Hamlet; bohaterowie epizodyczni; wędrowna trupa, przybyli na zamek, aby zabawić dwór. Hamlet poleca im zagrać sztukę Zabójstwo Gonzagi, której treść odpowiada wypadkom, mającym miejsce... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum grali w specjalnie na ten cel przygotowanych maskach ilustrujących wiek, płeć, wiek oraz emocje postaci dramat. Maska wzmacniała także siłę głosu aktora, dzięki umieszczonych w niej specjalnych rezonatorach. Aktorzy grali w butach na bardzo wysokim obcasie zwanych koturnami oraz w wypchanych kostiumach, by sprawiać wrażenie bycia potężniejszym. Wszystkie te zabiegi służyły lepszej charakteryzacji bohaterów.

Dzieje rodu Edypa

Edyp urodził się ze związku Lajosa i Jokasty. Lajosowi wyrocznia w Delfach powiedziała, że umrze on z swojego syna, który następnie zwiąże się z Jokastą. Aby uniknąć wypełnienia się przepowiedni rodzice postanowili pozbyć się potomka, przekłuli synowi pięty żelaznymi kolcami i zostawili go samego w górach. Na szczęście Edypem zajęli się pasterze, którzy zanieśli go do pary królewskiej w Koryncie. Polibos i Moropa nie mogli mieć swoich dzieci, dlatego też przyjęli to niemowlę jak swoje. Edyp bardzo często w dzieciństwie nazywany był przez swoich kolegów podrzutkiem, wkrótce dowiedział się, ze jest przybranym synem króla Koryntu. Postanowił to wyjaśnić, udając się do wyroczni. Powiedziała mu ona, że w niedługim czasie zabije on swojego ojca oraz ożeni się z własną matką. Kiedy Edyp to usłyszał, postanowił opuścić Korynt. W czasie wędrówki spotkał on króla Teb, kiedy ten nie chciał ustąpić mu drogi, zamordował go. Wkrótce okazało się, że był to jego ojciec. Władzę w Tebach objął Kreon. Teby zmagały się ze Sfinksem, potwór ten straszył ludzi, nikt nie potrafił go pokonać. Kreon zapowiedział, że odda rękę swej córki oraz swój tron, dla tego, któremu uda się rozwiązać zagadkę zadawaną ludziom przez Sfinksa. Udało się to zadanie jedynie Edypowi, który doprowadził do tego, że potwór rzucił się w przepaść. Bohater objął panowanie w Tebach a za żonę otrzymał córkę Kreona. Miał z nią czwórkę dzieci, dwójkę synów: Eteoklesa i Polinejkesa oraz dwie córki: Antygonę i Ismenę. Podczas sprawowania rządów w Tebach przez Edypa miasto opanowała zaraza. Wyrocznia oznajmiła, że jest zemsta za to, że w państwie mieszka zabójca Lajosa. Edyp zrozumiał wtedy, że zabitym rycerzem był jego ojciec, a małżonką jest jego własna matka. Kiedy Jokasta to usłyszała popełniła samobójstwo, Edyp nie mogąc zaś znieść wyrzutów sumienia oślepił się i jako żebrak wyruszył w świat. Rządy po nim przejęli jego synowie, którzy wkrótce zginęli w bratobójczej walce. Władzę po nich objął Kreon.

Charakterystyka postaw postaci tragedii Antygona

Konfrontacja Antygony z Ismeną.

Antygona i Ismena Ismena J. J. Racine Fedra, bohaterka epizodyczna; powiernica Arycji
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
to zupełnie dwa różne charaktery. Antygona Antygona Sofokles Antygona, bohaterka główna i tytułowa; córka Edypa, siostra Ismeny, Polinejkesa i Eteoklesa, narzeczona Hajmona
Wygląd: Dostojna, pełna majestatu, wygląda i zachowuje się jak prawdziwa...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
to silna oraz honorowa kobieta, w odróżnieniu od swej słabej i uległej siostry Ismeny. Jest niezwykle odważna i pełna energii. Chce uszanować śmierć Polinejkesa, wyprawiając mu pogrzeb. Lecz, aby do tego doszło, musi złamać zakaz władcy. Ismena nawet nie myśli o podobnym czynie. Nie chce narażać własnego życia, boi się złamać rozkaz Kreona. Jest egoistką, myśli tylko o sobie. Natomiast Antygona ubolewa nad losem swoich najbliższych. Gotowa jest dla nich poświęcić swoje życie.

Konfrontacja Kreona z Hajmonem

Kreon to uczciwy i sprawiedliwy władca Teb. Jego rozkaz zabraniający pochowania Polinejkesa oraz zamurowanie żywcem Antygony, to chęć udowodnienia obywatelom, jaki jest los zdrajców państwa oraz jednostek, które łamią ustanowione przez króla prawo. Dla Kreona sprawowanie władzy, dbanie o swój autorytet to priorytet. Jest on bezwzględny dla buntowników i zdrajców kraju. Jako środek działań stosuje terror, jest on tyranem, którego rozkazy należy bezwzględnie słuchać i wykonywać. Jest on niezwykle konsekwentny w działaniu. Wytyka swojemu synowi Hajmonowi liczne błędy, zarzuca mu, że w swoim życiu kieruje się emocjami a nie zdrowym rozsądkiem. Hajmon Hajmon Sofokles Antygona, bohater drugoplanowy; syn Kreona i Eurydyki, narzeczony Antygony, którą bardzo kocha
Wygląd: brak informacji w utworze
Życiorys: brak informacji w utworze
Charakterystyka:...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
próbuje przekonać ojca pokazać mu prawdziwy obraz wydarzeń. Twierdzi, że Kreon to egoista, zapatrzony jedynie w czubek własnego nosa. Grożąc, przypomina ojcu, że za złamanie praw bożych, czeka go straszna kara. Odwołuje się do jego człowieczeństwa. Namawia go, aby odwołał rozkaz, będzie wówczas postrzegany jako człowiek a nie tyran. Hajmon występuje jako obrońca demokracji, broni praw jednostki do własnego zdania. Jednak ojciec nawet nie chce go słuchać, uważa się za nieomylnego. Hajmon zdenerwowany nazywa ojca tyranem. Nie zważa na wskazówki syna, który jest młodszy od niego. W przypływie gniewu Hajmon nazywa ojca tyranem.

Tragizm jako kategoria estetyczna w dramacie

Tragizm w utworze powiązany jest z istnieniem konfliktu racji. Nieprzeciętna jednostka musi dokonać wyboru pomiędzy dwoma równorzędnymi racjami. Jednak nieważne jest jakiego wyboru dokona bohater, gdyż jego działania są i tak z góry przesądzone są na niepowodzenie, a każda jego decyzja prowadzi do tragedii. W Antygonie zarówno Kreon, jak i Antygona to bohaterowie tragiczni:

1. Antygona

Musi dokonać wyboru między prawem ludzkim a prawem boskim. Zgodnie z prawem boskim powinna pochować Polinejkesa, nie zważając na konsekwencje, jakie mogą ją za ten czyn spotkać. Z kolei według prawo ludzkiego ustanowionego przez Kreona nie można pochować ciała zdrajcy narodu. Antygona jako człowiek i członek społeczeństwa powinna przestrzegać obu praw. Wybór jednego z nich powoduje złamanie drugiego. Zlekceważenie prawa ustanowionego przez Boga to klątwa i przekleństwo, natomiast ludzkiego to śmierć.

2. Kreon

Kreon to także postać tragiczna. Wydał on zakaz pochowania zwłok zdrajcy wedle ustanowionego przez siebie prawa, tym samym łamiąc prawo boskie. W związku z tym wkrótce umarli wszyscy jego najbliżsi. Jego wybór był tragiczny, bo gdyby cofnął rozkaz, straciłby wśród obywateli swój autorytet, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do anarchii i upadku Teb.

Antygona jako dzieło o państwie oraz władzy

Kreon, broniąc interesów państwa, wydał rozkaz zakazujący pochowania zwłok zdrajcy Polinejkesa. Pragnął on pokazać społeczeństwu, jaki los czeka każdego, kto występuje przeciwko Ojczyźnie i władcy. Kreon to władca bezwzględny, tyran, dla którego liczy się jedynie utrzymanie dyscypliny w kraju. Nie jest on opiekunem swojego ludu, nie interesuje go los jednostki. Nie liczą się dla niego względy rodzinne. Jego syn, Hajman, sądzi, że Kreon nadużywa swojej władzy i nie sądzi, że wycofanie rozkazu podważyłoby jego autorytet, co więcej wydałby się on swym poddanym bardziej ludzki.

Ponadczasowe ogólnoludzkie prawdy w stasimonach Antygony

Stasimon pierwszy

Wychwala on rozum ludzki i stworzone dzięki niemu państwo. Człowiek dzięki swojej inteligencji znosi wszelkie przeciwności losu i ziemie potrafi uczynić poddaną sobie. Za pomocą rozumu ludzkiego człowiek utworzył państwo, dlatego musi przestrzegać ustanowionych w nim praw.

Stasimon drugi

Stanowi refleksję o winie oraz karze. Popełniona wina to przyczyna cierpienia człowieka, ale od zawsze było ono wpisane w naszą egzystencje.

Stasimon trzeci

Wychwala siłę miłości. To uczucie dopada wszystkim, zarówno bogów, jak i ludzi, nikt przed nim nie zdoła uciec. Miłość jednak rzadko łączy się z rozsądkiem.

Szczęśliwi, których życie nie zna cierpienia

Niezwyciężona twoja moc, Herosie

Wiele jest mocy natury, lecz nie ma większej nad człowieka

Formalne wyznaczniki dramatu antycznego

Elementy budowy dramatu antycznego:

1. parodos - pieśń chóru na wejściu

2. sksodos - pieśń chóru na wyjście

3. komos - scena lamentu i żalu

4. stasimon - pieśń chóru

5. epejsodion - dialogi bohaterów

Istotę kompozycji dramatu antycznego stanowi naprzemienne występowanie po sobie stasimonów i epejsodionów. Epejsodiony składają się na fabułę dramatu.

Kompozycja tragedii antycznej:

1. prolog - wprowadzenie akcji i problematyki utworu

2. rozwinięcie akcji - wszystkie wydarzenia w utworze

a) perypetie - punkt kulminacyjny

b) katastrofa - śmierć głównego bohatera

3. epilog - ogólne rozwiązanie akcji

Chór to komentator rozgrywanych wydarzeń, spełnia on następujące funkcje:

1. wypowiada on ponadczasowe refleksję

2. komentuje rozgrywane wydarzenia

3. zapowiada pojawienie się bohatera na scenie

Początkowo, za czasów Sofoklesa, w tragedii antycznej brało udział jedynie trzech aktorów. Nie pokazywano scen zbiorowych, jedynie wyznaczona do tego osoba relacjonowała wydarzenia, w których uczestniczyło wiele osób.

Podstawowa zasada dramatu antycznego to zasada trzech jedności:

1. jedność czasu (akcja musiała rozgrywać się w jedną dobę)

2. jedność miejsca (akcja musiała rozgrywać w jednym miejscu)

3. jedność akcji ( występuje tylko jedna akcja)

Zasada decorum to odpowiedniość stylu do gatunku, w tragedii był to styl pełen wzniosłości i patosu, natomiast w komedii styl średni lub niski wykorzystujący mowę potoczną.

Cały utwór musiał być w jednym nastroju, temu służyła zasada jedności stylowej. Nie można było przeplatać elementów tragicznych i komicznych w jednym utworze.