Dodaj do listy

Symbolika religijnego malarstwa gotyckiego- interpretacja dzieła

Styl gotycki powstaje i rozwija się w północnej Europie w dwunastym i trzynastym wieku. Jego wielkość, wzniosłość i wspaniałość miały odzwierciedlać rosnące potęgi i bogactwa europejskie. Pierwsza budowla w gotyckim stylu architektonicznym powstała we Francji- jest to Katedra Notre Dame, której budowę rozpoczęto w 1163 roku. Styl gotyckich katedr- strzelistych, o krzyżowo-łukowych sklepieniach, pełnych wspaniałych ażurowych, nadających lekkości całej potężnej konstrukcji ozdób oraz niezwykle kunsztownie wykonanych witraży wpuszczających do wewnątrz katedry piękne światło zaczął promieniować na całą Europę, w ciągu kilkudziesięciu lat zdobywając całkowitą dominację w świecie sztuki zarówno w rodzimej Francji, jak i Anglii czy Niemczech, a nawet odległej Polsce Tak więc styl gotycki dotyczył nie tylko elementów konstrukcyjnych, typowo architektonicznych, ale także zdobnictwa. W zakresie sztuki malarskiej rozwija się technika tablicowa, czyli umieszczanie dzieła nie na płótnie ale na drewnianej "tablicy". Do wykonywania dzieł wykorzystywano farby temperowe, wykorzystujące naturalne składniki takie jak białko pozyskiwane z kurzych jaj. Podobnie jak w architekturze, także w przedstawianiu postaci starano się nadać im wydłużony, smukły kształt. W dziełach posługiwano się ostrą, wyrazistą kreską, zdecydowanymi kolorami, wszystko to miało wpływać na pożądaną wyrazistość, ekspresję dzieła. Owa ekspresja, wyrazistość dotyczyła z czasem nie tylko kształtów i barw, ale także samej tematyki- w późnym gotyku częstymi motywami malarskimi stają się niezwykle realistyczne sceny pasyjne- cierpienia, tortur i śmierci Chrystusa, przedstawień jego zmasakrowanego, zdeformowanego męczeństwem ciała.

Na motywach pasyjnych oparty jest także obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich polskiego malarza z połowy piętnastego wieku, autora dzieła przedstawiającego Matkę Boską nad okaleczonym ciałem Syna. Wspomniany obraz malowany jest na drewnie farbą olejną, której faktura Faktura [łac. factura - wykonanie, budowa] charakterystyczne cechy powierzchni, np. obrazu, ściany, tkaniny, zależne od tworzywa i techniki wykonania, [wł. fattura] rachunek wystawiony odbiorcy towaru lub... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych zapewniała wyrazistość i trwałość przedstawianych konturów. Bardzo istotne jest także użycie koloru. Cały obraz utrzymany jest w ciemnej tonacji, na tle soczystych barw odcina się jedynie biel szat Chrystusowych oraz anielskich. Podobną "rozświetlającą" funkcję ma także w dziele zastosowanie elementów złotych. Poza tym brak jest kontrastowych zestawień barw, które mają raczej uzupełniać się, współgrać zamiast tworzyć zdecydowane kontrasty. Ciemne barwy pierwszego planu łagodnie przechodzą w coraz jaśniejsze plany głębi obrazu. Pieta (Matka Boska Bolesna) trzymająca w swych ramionach umęczone ciało Zbawiciela to pierwszy plan dzieła polskiego artysty. W planie tym, jak było powiedziane wcześniej, dominują ciemne kolory, posiadające określoną symbolikę. Wymowę zastosowanych barw- Matka Matka B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohaterka epizodyczna; jest w opowieści prawie nieobecna. Narrator nie zwraca na nią uwagi, nie dba o nią. Notuje jedynie, że wciąż się czesała lub leżała w salonie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum odziana jest w czarną szatę z obszyciem koloru czerwieni- można odczytać posługując się znakomitym "Słownikiem symboli" Władysława Kopalińskiego, który czerni przypisuje wartości żałoby, tragedii a także śmierci i smutku, zaś czerwieni- miłość, ludzkie ciało, krew, cierpienie, męczeństwo Zbawiciela. Dalsza symbolika wykorzystana w tym planie to korona Korona część podwójnego okwiatu okrytonasiennych. Płatki korony są osadzone okółkowo na dnie kwiatowym, otoczone działkami kielicha. U roślin owadopylnych korona jest duża i barwna, a u wiatropylnych mała... Czytaj dalej Słownik biologiczny cierniowa- ból i męczeństwo. Grymas bólu wykrzywia także martwą twarz Zbawcy. Widoczne są wyraźnie rany po gwoździach i włóczni, z których leje się krew. Krew jest tu symbolem zarówno cierpienia, męczeństwa, lecz także oddanego życia, zbawienia, odkupienia ludzkości. Bolejąca nad zwłokami ukochanego Syna Matka jest sama w sobie symbolem niezwykłego cierpienia i straszliwej w tym cierpieniu samotności. Sam Chrystus owinięty jest w biały całun wskazujący na jego niewinność, czystość, bezgrzeszność- a więc i na niezasłużoną śmierć. Warto zauważyć, że postać Matki Boskiej została wzbogacona w kilka szczegółów nadających jej wymiar bardziej ogólny, jako symbol Symbol motyw bądź zespół motywów, pojęć, obrazów, które oprócz znaczenia dosłownego posiadają także znaczenie ukryte - symboliczne. W przeciwieństwie do alegorii, która może być odczytana tylko... Czytaj dalej Słownik terminów literackich Matki w ogóle, kobiety i przeciwnie- łącznie się wszystkich kobiet i matek w cierpieniu Maryi. Świadczy o tym czerń jej stroju, zazwyczaj wykorzystywana i kojarzona z postacią Marii Magdaleny oraz brosza w kształcie serca z krzyżem- charakterystyczny znak świętej Katarzyny.

Plan pierwszy i drugi łączy najważniejszy symbol- Krzyż. Jest to jednocześnie znak cierpienia i męczeńskiej śmierci Zbawiciela, ale jednocześnie drogi do nieba, krzyż staje się "drabiną do zbawienia". Dlatego po jego obu stronach umieszczone zostały odziane na biało anioły, których skrzydła są zielone lub czerwone. Anioły są tutaj znakiem zmartwychwstania, nowego życia. Dzierżą one w swoich rękach kolejne przedmioty-symbole: młot, którym przybito ciało do krzyża- symbol męczeńskiej śmierci oraz włócznię- symbol prawdy. Całości nadany jest wymiar boskiej nieśmiertelności, uniwersalności miłości bożej, którą symbolizuje złote tło tej sceny. Trzeci plan odsyła widza do rzeczywistości ludzkiej, mamy tu więc przedstawienie natury- tu kolejny symbol- drzewo Drzewo Symbolika: wzrost, drabina do nieba, odradzanie się, jedność, wielkość, sprawiedliwość, królewskość, kara, szubienica, krzyż, odkupienie, miłość, ofiara, wróżba, stałość, nadzieja, piękno,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich jako kolejna "niebiańska drabina", symbol zmartwychwstania łączący sferę boską "sacrum" z ludzką sferą "profanum". Na obrazie umieszczony jest także modlący się ksiądz- trudno powiedzieć, czy postać ta ma symbolizować ludzką wiarę i włączanie się w cierpienie Matki Boskiej, czy po prostu jest to wizerunek fundatora dzieła, który w ten sposób chciał zaznaczyć swój wkład w powstanie obrazu.

Pieta, a więc wizerunek Matki Boskiej z ciałem Chrystusa spoczywającym na jej kolanach jest jednym z najbardziej charakterystycznych motywów sztuki sakralnej, nie tylko średniowiecznej, ale także renesansowej i późniejszej. To niezwykły topos cierpiącej matki, która jest jednocześnie istotą dostojną i niezwykłą, matką Boga rozpaczającą po jego śmierci a także jedną z milionów matek, które zawsze tak samo cierpią nad zwłokami dziecka. Wielkie wrażenie robi właśnie uświadomienie sobie tej dwuznaczności, czy też raczej równoległości znaczeń i odczytań. Cierpienie matki staje się sprawą uniwersalną, podobnie jak jej samotność w cierpieniu, którego nie zrozumie nikt inny- tylko inna, równie cierpiąca matka. Pieta jest jednak przedstawiona bardzo statycznie i spokojnie. Nie ma tu wielkich, targających nią emocji, jak rozpacz czy przerażenie. Jest tylko smutek, którego wielkość potęgują umieszczone w przedstawieniach Piety przedmioty- symbole męczeństwa, śmierci, bólu, smutku. Wszystko to składa się na wielką tajemnicę cierpienia, śmierci i zbawienia.