Dodaj do listy

Prometeusz, Ikar, Syzyf i Edyp jako archetypy ludzkich zachowań i pragnień.

Kultura antyczna, stała się zbiorem zachowań, związków frazeologicznych i filozoficznych poglądów, które przetrwały do czasów współczesnych.

Terminem starożytność, określa się okres obejmujący czas od ok. 4000 lat p.n.e., do roku 476 n.e., czyli do upadku zachodniego cesarstwa rzymskiego.

Literatura antyczna, sięga czasów archaicznych. Początkowo historię dotyczące bogów, SA przekazywane ustnie przez aojdów, czyli zawodowych wędrownych śpiewaków, którzy przy akompaniamencie instrumentu muzycznego, opiewali czyny wielkich bohaterów. Później opowieści te spisano i powstały mity, czyli " opowieść narracyjna, wyjaśniająca w postaci alegorycznej lub symbolicznej zjawiska natury lub życia ludzkiego, zgodnie z wierzeniami zawartymi w dawnych religiach. Bohaterami mitów są postacie obdarzone nadprzyrodzonymi cechami".

Mity, zawierają archetypy zachowań, które są wartościami ponadczasowymi.

Przykładem może być mit, "Prometeusz". Opowiada o tytanie, który stworzył człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum byli bezbronni, wobec dzikich zwierząt, nie widzieli nic w ciemnościach i padali ofiara nocnych łowców. Prometeusz Prometeusz W mitologii opiekun ludzi, ciężko odpokutował za dar ognia. Inni bogowie mitologiczni nie byli przychylni ludziom. Prometeusz został przykuty do skał Kaukazu, sęp wyjadał mu wątrobę, która wciąż odrastała,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum zlitował się nad nimi i wykradł bez pozwolenia Zeusa, ogień ze świata bogów. Od tej pory, człowiek stał się silniejszy. Polował na drapieżniki, zaczął wytwarzać rzemiosło i tworzyć sztukę. Zeus wpadł w gniew. Nie był zadowolony, że człowiek jest taki samodzielny. Wolał, żeby ludzie wołali o pomoc bogów. Zesłał również na ziemię Pandorę, kobietę o niezwykłej urodzie. W posagu dał jej puszkę, w której zamknięte były wszelkie nieszczęścia. Prometeusz, podejrzewając podstęp, zakazał ludziom otwierać jej, lub przyjmować kobietę w gościnę. Nie posłuchał go Epimeteusz, jego brat, który ożenił się z nią. Pandora namówiła go, na to, aby otworzył puszkę. Na świat wyleciały wszelkie niepowodzenia i nieszczęścia, które zaczęły nękać ludzi. Prometeusz postanowił odpłacić się bogom za puszkę Pandory. Ofiarował bogom woła. Podzielił go na dwie części: jedna, składała się z mięsa, lecz została okryta skórą, druga zawierała kości i tłuszcz. Poprosił Zeusa, aby wybrał część, którą ludzie maja składać na ofiarę bogom. Zeus, sądząc, że pod tłuszczem jest mięso, bez wahania pokazał na tą część.

Od tej chwili ludzie składali na ofiarę bogom tłuszcz i kości. Zeus, postanowił Prometeusza przykuć za karę do skały, orzeł wyszarpywał mu wątrobę, która nieustannie odrastała. Ofiara tytana była bezinteresowna, pełna ofiarność. Prometeusz poświęcił dla ludzi swoje życie. Od tego mitu wywodzi się prometeizm, czyli poświęcenie się idei, która będzie dobra dla człowieka lub całej społeczności. Ofiara ta musi być bezinteresowna.

W literaturze prometeizm, wykorzystywany był przez twórców. W romantyzmie, Kordian Kordian J. Słowacki Kordian, bohater główny i tytułowy; przedstawiciel romantycznego pokolenia, romantyczny młodzieniec, podróżnik, bojownik o wolność swojego narodu
Wygląd: delikatny, przystojny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
z dramatu Juliusza Słowackiego, niczym Prometeusz, chciał uwolnić ludzkość od tyranii zaborców. Adam Mickiewicz w III cz. "Dziadów", opisuje bohatera Konrada, który chce być ofiarą, za miliony ludzi, którzy cierpią niewolę.

W micie o Syzyfie, poznajemy bohatera, który jest królem Koryntu. Jest bardzo lubiany przez bogów, często zapraszanym na Olimp. Bogowie powierzają mu swoje tajemnice, darzą go zaufaniem. Jednak Król Koryntu lubi plotkować. Powiedział ludziom tajemnicę, która powierzył mu Zeus. Bóg wpadł w gniew i nakazał bożkowi śmierci Tanatosowi, zaprowadzić go do świata zmarłych. Syzyf, był przebiegły i zamknął wysłannika śmierci w piwnicy. Hades zaniepokojony nieobecnością Tanatosa, poprosił o pomoc innych bogów. Uwolnił go Ares. Syzyf przed śmiercią powiedział żonie, aby nie pogrzebała jego zwłok. Nad brzegiem Styksu, Syzyf jęczał, że nie pochowano jego zwłok. Bogowie zlitowali się nad nim i pozwolili mu wrócić do świata żywych, aby dopełniono ceremonię. Syzyf, nie miał zamiaru wrócić do Hadesu. Spędził na świecie jeszcze wiele lat, ciesząc się z uroków życia. Wreszcie bogowie przypomnieli sobie o nim. Sprowadzili króla Koryntu do Hadesu. Za jego kłamstwa i podstęp wymierzyli mu karę. Wtaczał na górę olbrzymi głaz, który przy samym szczycie wypadał mu z rąk i staczał się na dół. Syzyf musiał prace rozpoczynać od początku. Z tego mitu, powstał związek frazeologiczny "syzyfowa praca", który symbolizuje ciężką i bezowocną pracę.

Stefan Żeromski zatytułował tak swoja powieść, w które pokazuje trud bezowocny, rosyjskich zaborców, dotyczący rusyfikacji wobec Polaków. Jest bezowocna, ponieważ Polacy nigdy nie dadzą się zrusyfikować.

Mit "Dedal i Ikar", opisuje historię Dedala, który był wspaniałym konstruktorem i wynalazca. Król Krety Minos wynajął go, aby wybudował pałac, dla jego syna Minotaura. Minotaur był potworem, o głowie byka i ciele człowieka. Dedal Dedal w mitologii greckiej wynalazca, architekt, rzeźbiarz. Mimo że król Krety Minos bardzo go cenił, Dedal marzył o powrocie do rodzinnych Aten. Zaplanował więc ucieczkę z wyspy. Skonstruował skrzydła wzorowane... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum przypłynął na wyspę, ze swym synem Ikarem. Wybudował on pałac, który miał tyle tajemnych komnat i korytarzy, że Minotaur, ani nikt kto do niego wszedł, nie mógł odnaleźć drogi do wyjścia. Minos zaprzyjaźnił się z Dedalem. Kiedy konstruktor zakończył budowlę, chciał opuścić wyspę i udać się do rodzinnej Grecji. Król obawiając się, że zdradzi jego tajemnicę, postanowił więzić go na Krecie. Dedal rozumiał, że całe nadbrzeże jest pilnowane, a trakty również są strzeżone. Postanowił, więc, że zbuduje olbrzymie skrzydła, które przytwierdzone do ramion, pozwolą wzbić się w powietrze i polecieć do domu.

Kiedy były gotowe, Dedal przestrzegał swojego syna Ikara, aby nie leciał zbyt wysoko, blisko słońca. Obawiał się, że promienie słoneczne roztopią wosk, którym sklejone były skrzydła. Prosił, aby nie leciał za nisko, blisko morza, bo wilgoć może posklejać pióra. Kiedy wzbili się w powietrze, Ikar upajał się lotem przestworzach. Zaczął szybować wysoko, zapominając o ostrzeżeniach ojca. Wosk, pod wpływem gorąca roztopił się, a Ikar spadł i zabił się.

Ikar symbolizuje człowieka, który nie zwracając na wysoką cenę, jest w stanie za chwilę uniesienia poświecić wszystko.

W literaturze i sztuce, Ikar jest często wykorzystywanym motywem. Motyw buntownika, który łamie granice, aby poznać tajemnicę świata, za cenę życia jest bardzo popularny.

Przykładem może być wiersz Ernesta Brylla "Wciąż o Ikarach głoszą", Jarosława Iwaszkiewicza utwór "Ikar", "Ikar" Stanisława Grochowiaka.

Dedal jest archetypem człowieka doświadczonego, który potrafi znaleźć wyjścia z ciężkiej sytuacji. Uosabia tęsknotę za krajem ojczystym i nie dąży do poznania rzeczywistości za wszelka cenę.

W micie "Edyp", poznajemy mit o rodzie Labdakidów, na którym ciąży fatum i ironia tragiczna. Wyrocznia delficka powiedziała edypowi, że zabije ojca i ożeni się z matką. Aby uniknąć tak strasznej przepowiedni, Edyp wyjeżdża z rodzinnego kraju, aby być jak najdalej od ojczyzny. Podróżując zbliża się w okolice Teb. Na drodze spotyka starszego mężczyznę, który podróżuje z grupą sług. Ponieważ droga jest wąska, starzec nakazuje młodzieńcowi usunąć się z drogi. Rozpoczyna się kłótnia, która doprowadza do bójki. Edyp zabija wszystkich, ratuje się tylko jeden z towarzyszy starca. Młodzieniec nie wie, ze podróżującym był Laos, jego ojciec. Tutaj ukazana jest tzw. ironia tragiczna, czyli postępowanie, w którym bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
ucieka przez przeznaczeniem, a swoim działaniem jeszcze bardziej się do niego zbliża. W ten sposób spełniła się pierwsza część przepowiedni. Po pewnym czasie, dociera do Teb. W zastępstwie zmarłego króla panuje Kreon. Na Teby spadło nowe nieszczęście. Sfinks, pożera i zabija mieszkańców, ponieważ nikt nie umie rozwiązać jego zagadki. Kreon Kreon Sofokles Antygona, bohater główny; brat Jokasty, szwagier Edypa, stryj Antygony, po śmierci Eteoklesa i Polinejkesa objął władzę w Tebach Wygląd: dojrzały mężczyzna, pełen dostojeństwa
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
ogłosił, że kto odpowie na pytanie potwora, ten dostanie w nagrodę królestwo i pojmie za żonę Jokastę, małżonkę zabitego króla. Edyp we śnie, otrzymał podpowiedź dotyczącą zagadki Sfinksa. Spotkał się z potworem i poprawnie odpowiedział na zadane pytanie. Sfinks, uznając porażkę rzucił się w przepaść. Edyp został królem Teb i pojął za żonę Jokastę. Królowa była jego matką, o czym Edyp nie wiedział, tak spełnia się druga część przepowiedni. Maja czworo dzieci: Antygonę i Jokastę, oraz Polinejkesa i Eurypidesa. Na Teby spada zaraza i klęski nieurodzaju. Edyp udaje się do wyroczni delfickiej, aby poznać przyczynę nieszczęść, które ogarnęły miasto. Wyrocznia powiedziała mu, że Teby są ukarane, za to, że nie został osądzony morderca króla. Edyp postanawia odnaleźć zabójcę Lajosa i ukarać go. Nie podejrzewa, że to on jest tym mordercą. Do pałacu przychodzi niewidomy wieszcz Terezjasz, który opowiada całą historie Edypa, łącznie z tym, że Edyp jest synem Lajosa i Jokasty. Kiedy Król Teb dowiedział się, że fatum, czyli przeznaczenie spełniło się, postanowił wykluć sobie oczy, założyć żebraczy strój i błąkać się po świecie, aby odpokutować winy. Jokasta, dowiedziawszy się prawdy powiesiła się.

Edyp jest archetypem człowieka, który ucieka przed własnym losem, przeznaczeniem, zbliżając się do niego. Pokazuje, że przed fatum, nie można uciec. Jest niezmienne i musi się wypełnić.