Dodaj do listy

Teatr grecki

Teatr antyczny narodził się około VI wieku p.n.e. w Grecji. Początkowo miał charakter sakralny, gdyż wywodził się z uroczystości ku czci boga wina, witalności, życia i biesiad. Dionizos był synem Zeusa i śmiertelniczki Semele, która zmarła w czasie narodzin Dionizosa. Stało się tak ponieważ chciała zobaczyć swego kochanka, Zeusa w całym jego boskim majestacie. Kiedy Zeus spełnił jej życzenie spłonęła, gdyż oczy śmiertelniczki nie mogły znieść takiego widoku. Dionizosem opiekowały się nimfy, muzy uczyły go śpiewu i tańca, a pozostałymi sprawami wychowania zajmował się Sylen. Dionizos był bogiem, który wolał ziemię od Olimpu, był dobry i serdeczny dla ludzi i zwierząt. Potrafił stwarzać… miód i mleko, symbole dobrobytu. Nauczył ludzi na całym świecie, jak mają uprawiać winną latorośl.

W jego podróżach po świecie zawsze towarzyszył mu nieodłączny orszak złożony z satyrów, sylenów, bachantek i menad. Jest on bogiem wszystkiego co żywe, ma władzę na życiem i śmiercią. Jego żoną została Ariadna, piękna córka króla Krety, Minosa. Dionizos znalazł ją na wyspie Naksos, której kształt przypomina liść winnej latorośli. Ariadnę zostawił na tej wyspie bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
ateński Tezeusz, który to pokonał strasznego potwora Minotaura, zamkniętego w kreteńskim Labiryncie. Ariadna pokochała Tezeusza, chciała mu jakoś pomóc, dzięki ofiarowanej przez nią nici Tezeusz mógł wyjść z Labiryntu. Tezeusz początkowo odwzajemniał miłość Ariadny, jednak w czasie podróży do Aten, jego uczucia się odmieniły i kazał wynieść śpiącą dziewczynę na wyspę, na której została później znaleziona przez Dionizosa. Ku czci Dionizosa urządzano w grudniu szalone obrzędy, zwane orgiami. Wierzono, że Dionizos zasypia na całą zimę, po to, aby obudzić się z całą witalnością na wiosnę. W Delfach odczytywano jego przebudzenie, jako zmartwychwstanie. W Argos Argos Homer Odyseja, bohater zwierzęcy; pies wychowany przez Odyseusza, teraz postarzały, wzgardzony, leżący na kupie gnoju. On jeden rozpoznał w żebraku swego pana, pomerdał ogonem, zastrzygł uszami... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum kobiety wywoływały go pieśniami, aby wyszedł z morza. W orszaku Dionizosa były także Ojno, Elais i Spermo, były to piękne panny, które miały cudowną właściwość, wszystko to czego dotknęły zamieniało się w wino lub oliwę. W Atenach cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich razy do roku odbywały uroczystości się ku jego czci. W styczniu odbywały się Lenaje, które były świętem wytłaczania wina, pod koniec lutego odbywały się Anesterie, święto otwierania butelek z młodym winem, na przełomie marca i kwietnia odbywały się Wielkie Dionizje, najważniejsze z wszystkich tych świąt. Jesienią odbywały się Małe Dionizje, które były świętem winobrania.

W czasie Wielkich Dionizji, po tym jak złożono już Dionizosowi ofiar, chór przebrany w koźle skóry śpiewał dytyramb, dziękczynną pieśń ku czci tegoż boga. Z tych obrzędów wyrosła antyczna tragedia grecka.

Przedstawienia teatralne zaczęły towarzyszyć uroczystościom sakralnym od VI wieku.

Polegały na rozmowie przodownika chóru, czyli koryfeusza z resztą chóru, później koryfeusz stał się aktorem.

Dziwne musiało to być widowisko, w którym jeden aktor odgrywał kilka różnych ról. Tak było za czasów pierwszego znanego tragika Tespisa (VI w. p.n.e.). Drugi znany tragik, Ajschylos, żyjący na przełomie VI i V w.p.n.e. wprowadził drugiego aktora, co znacznie zdynamizowało przedstawienie. Po raz pierwszy przedstawienia teatralne były zorganizowane przez Pizystrata.

Widowiska teatralne cieszyły się w starożytnej Grecji ogromnym zainteresowaniem, początkowo miały charakter religijny, który z czasem zatracały. Wielkie Dionizje Dionizje święta obchodzone w starożytnej Grecji ku czci Dionizosa (boga ekstazy, wina i żywotnych sił natury).
· Dionizje Małe (wiejskie) Odbywały się na przełomie grudnia i stycznia dla uczczenia...
Czytaj dalej Słownik historyczny
trwały kilka dni; pierwszego dnia składano Dionizosowi ofiarę z kozła, śpiewano dytyramb, przenoszono posąg Dionizosa w miejsce, w którym następnego dnia były zaplanowane występy teatralne. Drugiego dnia przysłuchiwano się pieśniom chórów, przez kolejne dni odbywały się przedstawienia teatralne, które brały udział w konkursie, ostatniego dnia świąt ogłaszano, które przedstawienie wygrało.

Aktorami w teatrze greckim mogli być tylko mężczyźni, którzy odgrywali także role kobiece. Aktorów nie mogło być więcej, aniżeli trzech. Na twarzach mieli maski, a na nogach koturny, który dawały wrażenie, że aktorzy Aktorzy W. Szekspir Hamlet; bohaterowie epizodyczni; wędrowna trupa, przybyli na zamek, aby zabawić dwór. Hamlet poleca im zagrać sztukę Zabójstwo Gonzagi, której treść odpowiada wypadkom, mającym miejsce... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum są wyżsi, aniżeli w rzeczywistości. Maski miały otwory wykonane w taki sposób, aby zwiększyć akustykę głosu. Maski pełniły także inną funkcję, upodabniały aktora do granej przez niego postaci, informowały o wieku i płci bohatera. Aktorzy w teatrze greckim mieli na głowach peruki, a ich barwne kostiumy składały się z długiej szaty, zwanej chitonem i himationu, który był rodzajem krótkiego płaszcza zarzucanego na jedno ramię.

Tragedia grecka stała się bardzo sformalizowanym gatunkiem, autorzy tragedii musieli przestrzegać szeregu zasad kompozycyjnych; takich, jak choćby zasada decorum, czy zasada trzech jedności (czasu, miejsca i akcji). Zasada decorum, czyli stosowności, polegała na dopasowaniu formy tragedii do przedstawianych w niej treści, oznaczało to, że sprawy wysokiej rangi musiały być przedstawione w sposób patetyczny. Tragedia była pisana stylem wysokim, w przeciwieństwie do komedii, w której dopuszczany był styl niski, pełen rubasznych zwrotów, a nawet niekiedy wulgaryzmów. W tragedii nie dopuszczano obecności elementów komicznych, które popsułyby całą strukturę dzieła. Akcja Akcja papier wartościowy będący dowodem udziału jego właściciela w spółce akcyjnej. Posiadanie akcji upoważnia właściciela do głosowania na zebraniach akcjonariuszy oraz do uzyskiwania dywidendy,... Czytaj dalej Słownik geograficzny tragedii skupiała się tylko na jednym wątku, nie było żadnych wątków pobocznych, w ten sposób realizowano zasadę jedności akcji. Jedność miejsca wynikała z tego, że wszystkie wydarzenia działy się tylko w jednym miejscu. O tych, które z konieczności prawdopodobieństwa musiały dziać się gdzie indziej, opowiadał posłaniec. Jedność czasu polegała na tym, że wszystkie wydarzenia działy się w ciągu jednej doby, zwykle nie przekraczały czasu od wschodu do zachodu słońca. Jedynie z kwestii aktorów, bądź chóru widz dowiadywał się o wydarzeniach, które rozegrały się wcześniej i miały zasadniczy wpływ na rozwój akcji.

W budowie antycznej tragedii greckiej koniecznymi częściami były:

  • Prologos, który był zapowiedzią tematu tragedii;
  • Parodos, który był pierwszą pieśnią chóru;
  • Epejsodia, które były epizodami akcji, grali w nich aktorzy;
  • Stasimony, które były pieśniami chóru, komentującego akcję, pouczającego bohaterów, opowiadającego o wydarzeniach. Stasimony były niekiedy zastępowane kosmosami;
  • Exodos, który był ostatnią kwestią chóru, puentą całej tragedii.

Z tragedią antyczną było nieodłącznie związane pojęcie katharsis, określające pewien rodzaj wstrząsu psychicznego, połączonego z wewnętrznym oczyszczeniem, wywołanego śledzeniem losów bohaterów tragedii.

Arystoteles w "Poetyce" twierdził, że katharsis jest wywoływane przez uczucie trwogi i litości. Widz odczuwał trwogę, ponieważ mógł sobie wyobrazić, że to on mógłby być teraz na miejscu bohatera i zmagać się tak, jak on z siłami. Litość była wzbudzona przyglądaniu się losom bohatera, który pomimo swej szlachetności musi ponieść klęskę.

Ze względu na ciepły klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Grecji, przedstawienia teatralne mogły się odbywać na świeżym powietrzu.

Przedstawienia teatralne w starożytnej Grecji odbywały się na świeżym powietrzu, pozwalał na to ciepły klimat tego kraju.

Widownia w teatrze greckim, czyli theatron, była zazwyczaj sytuowana na stoku wzgórza, i wyglądała podobnie do dzisiejszych widowni. Widzowie siedzący na kamiennych nie zasłaniali sobie nawzajem, a zarazem doskonale widzieli wszystko to co działo się na przestrzeni, na której występowali aktorzy wraz z chórem. Ta przestrzeń składał się z miejsca przeznaczonego dla chóru, czyli orchestry, ołtarza i skene, która była swego rodzaju garderobą. aktorzy występowali na proskenionie. Z czasem chór odgrywał w teatrze greckim, coraz to mniejszą rolę, odpowiadało temu zmniejszanie orchestry, na rzecz skene, do której z czasem dobudowano paraskenia.

W starożytnej tragedii obowiązkowa była obecność chóru. Pierwotnie zajmował on główną role w przedstawieniu, z czasem, kiedy liczba aktorów zwiększyła się do trzech, znaczenie chóru zmalało. Chór śpiewał pieśń na rozpoczęcie przedstawienia ( parodos) i jego zakończenie ( exodos). W czasie przedstawienia chór wykonywał pieśni, zwane stasimonami, które przeplatały się z epejsodinami, w których grali aktorzy. Kommosem nazywano wystąpienie chóru na przemian z aktorem. Udział chóru w przedstawieniu był różny u poszczególnych tragików. Niektóre z jego funkcji to komentowanie akcji, wypowiadanie sądów, informowanie widza, o tym czego nie dowiedział się z dialogów bohaterów, a jest konieczne dla zrozumienia akcji. Chór występował także w komedii, wypowiadał tam tzw. parabazy, czyli nie związane z akcją luźne wypowiedzi satyryczne, często związane z aktualną sytuacją polityczną.

Spektakle były organizowane przez trzech choregów, których zadaniem poza dopilnowaniem spraw finansowych, było wybranie członków chóru, czyli choretów. Wybierano kilkanaście osób spośród amatorów, którzy pod kara grzywny musieli się zgodzić na występ. Choregowie wybierali także aktorów. Aktora, który grał główną role w przedstawieniu nazywano protagonistą, aktor ten mógł wybrać z kolei, kto będzie grał przedstawieniu drugą rolę, a także osobę, która miała zagrać trzecią rolę. Inscenizacją dramatu zajmował się jego autor, widowiska podlegały konkursowi dramatycznemu ocenianemu przez specjalnie do tego zadania predestynowanych sędziów.

TWÓRCY I ICH DZIEŁA

AJSCHYLOS żył w latach 525-456 r. p.n.e.

Przyszedł na świat w Eleusis w rodzinie arystokratycznej, jednak przez całe życie był związany z Atenami. Była bardzo dobrze wykształconym człowiekiem. Brał udział w konkursach dramatycznych, kiedy miał 41 lat zwyciężył w jednym z nich, później zwyciężał jeszcze kilkanaście razy. Wprowadził na scenę drugiego aktora.

Napisał 90 dzieł dramatycznych, niestety do dzisiejszych czasów przetrwało tylko siedem tragedii:

,,Prometeusz skowany", "Persowie", "Błagalnice", "Siedmiu przeciw Tebom", a także trylogię noszącą tytuł,,Oresteja".

"Oresteja" powstała w 458 r. p.n.e., składają się na nią tragedie: "Agamemnon", "Ofiarnice" i "Eunemidy". Pierwsza jej część odwołując się do mitów, opowiada o powrocie do domu w Argos, Agamemnona, słynnego greckiego wodza wojny trojańskiej. Agamemnon Agamemnon Ajschylos Oresteja (Agamemnon), bohater tytułowy; król Argos, głównodowodzący wojskami greckimi pod Troją, bohater wojenny. Mąż Klitajmestry, ojciec Ifigenii (którą złożył w ofierze bogom),... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum powrócił spod Troi z wielkimi bogactwami, ale także z kochanką, którą wziął ze sobą, jako brankę wojenną. Jego żoną była Klitajmestra, siostra pięknej Heleny. Kobieta ta nigdy nie kochała swego męża, dlatego gdy długo nie wracał w wyprawy wojennej, znalazła sobie kochanka, Ajgistosa. Kiedy dowiedziała się, że Agamemnon wraca spod Troi, postanowiła go zabić, miała mu za złe także to, że dla dobra wyprawy ofiarował Artemidzie ich córkę Ifigenię. Wraz z kochankiem zabiła Agamemnona, aby móc wyjść za Ajgistosa i osadzić go na tronie Argos. W "Ofiarnicach" drugiej części trylogii widzimy, że zbrodnia na Agamemnonie nie mogła nie zostać pomszczona, miał uczynić to Orestes, główny bohater trylogii, syn zbrodniczej Klitajmestry i Agamemnona. Orestesowi pomógł jego przyjaciel Pylades, a także siostra Elektra. Razem zabili Klitajmestrę i Ajgistosa.

W trzeciej części trylogii, w "Eunemidach", widzimy Orestesa, który jest na polecenie zamordowanej matki, prześladowany przez boginie zemsty, erynie. Młodzieniec powoli popada w obłęd. Broni go jednak Apollo, który popierał go w jego zemście na Klitajmestrze.

W końcu bogini mądrości, Atena nakazała zgromadzenie areopagu, któremu później przewodziła w sądzie nad Orestesem. Atena stwierdza, że Orestesa należy uniewinnić, dlatego zamienia złe boginie w łaskawe i sprzyjające całemu miastu boginie, które nazywa eunemidami.

SOFOKLES żył w latach 496- 406 r. p.n.e.

Urodził się w miejscowości Kolonos, od najmłodszych lat interesował go teatr, ale także polityka. Ateńczycy traktowali go, jako bohatera, gdyż miał być podobno kapłanem Asklepiosa. Uczestniczył w konkursach dramatycznych, w których wielokrotnie zwyciężał, w roku 468 zwyciężył samego Ajschylosa. Napisał 123 tragedie, z których do naszych czasów zostało zaledwie siedem: "Antygona", "Król Edyp", "Edyp w Kolonie", "Ajas", "Trachinki", "Filoktet" i "Elektra". Sofokles wprowadził na scenę teatru greckiego trzeciego aktora, ograniczył znacznie rolę chóru, który miał głównie komentować zdarzenia, przedstawiane przez aktorów.

Najbardziej znanym dziełem Sofoklesa jest bezspornie "Antygona", wystawiona po raz pierwszy w 441 roku p.n.e.

Antygona była córką Edypa i Jokasty, siostrą Ismeny, Eteoklesa i Polinejkesa. Po tym, jak między jej braćmi wybuchła bratobójcza walka, w której obaj zginęli, władzę w Tebach przejął wuj Antygony, Kreon.

Władca stwierdził, że Polinejkesa należy uznać zdrajca narodu tebańskiego, dlatego nie jest godnym pochówku, jego ciało miało zostać porzucone na pastwę zwierząt.

Powiedział, ze każdy kto odważy się złamać jego rozkaz zostanie bardzo surowo ukarany.

"Antygona" zaczyna się w momencie, kiedy tytułowa bohaterka namawia Ismenę, do tego, aby pomogła jej pochować brata. Jednak Ismena Ismena J. J. Racine Fedra, bohaterka epizodyczna; powiernica Arycji
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
w obawie przed Kreonem, odmawia Antygonie, twierdząc, że kobiety są słabe i muszą ulegać władzy mężczyzn, szczególnie gdy są oni królami. Antygona Antygona Sofokles Antygona, bohaterka główna i tytułowa; córka Edypa, siostra Ismeny, Polinejkesa i Eteoklesa, narzeczona Hajmona
Wygląd: Dostojna, pełna majestatu, wygląda i zachowuje się jak prawdziwa...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
nie potrafi podporządkować się rozkazowi Kreona, nie chce zgodzić się na tak okrutne traktowanie ciała jej ukochanego brata. Wie, że rozkaz Kreona jest jawnym złamaniem odwiecznych praw boskich, które przyznają prawo do godnego pochówku każdemu człowiekowi. Władza ludzka nie dosięga już człowieka po jego prawo, tak więc w mniemaniu Antygony Kreon jest uzurpatorem. Antygona sprzeciwiając się Kreonowi wypełnia jednocześnie obowiązek rodzinny i obowiązek kobiety wiernej woli bogów. Antygona wykazuje się w swoich konsekwentnych działaniach heroizmem moralnym, jest zdecydowana ponieść karę, jednak pozostaje do końca wierna swoim ideałom. Nie potrafi zgodzić się na relatywizm moralny, jest bezkompromisowa. Potrafi zrezygnować z własnego szczęścia, choć nie jest to dla niej łatwe. Bardzo kocha Hajmona, który jest synem Kreona, chciałaby być kiedyś jego żoną i urodzić mu dzieci, jednak wie, że jej szczęście jest niemożliwe. Antygona ma świadomość, że nad losami całego ich rodu ciąży fatum, jednak nie zamierza się buntować, ale godnie próbuje sprostać sytuacji w jakiej została postawiona.

Po przeciwnej stronie konfliktu stanął Kreon, władca Teb, który sprawuje władzę absolutną, twierdzi, że państwo należy do władcy i tylko on ma prawo decydować o losie poddanych. Antygona jest jego siostrzenicą, a jednocześnie narzeczoną jego syna, jednak Kreon nie zamierza zmienić swojej decyzji i darować kary Antygonie. Obawia się, że taką decyzją mógłby zmniejszyć swój autorytet i być posądzony o stronniczość.

Kieruje się również własna pychą, która każe mu ukarać dziewczynę, która bezczelnie sprzeciwiła się jego decyzji. Kreon uważa, że jego decyzje są nieomylne, całkowicie ignoruje prośby swojego syna Hajmona, który chciał go nakłonić do zmiany decyzji. Władca Teb, w momencie w który wydaje zakaz pochówku Polinejkesa, ignoruje prawa boskie, sądzi, że nic nie stoi ponad prawami stwarzanymi przez ludzi. Dąży do całkowitego podporządkowania sobie obywateli. Twierdzi, że w tylko w taki sposób może utrzymać porządek w państwie, uchronić je od wewnętrznego chaosu. Jest przekonany, że racja leży po jego stronie. U Kreona nad uczuciem góruje rozum. Nie zamierza wiec ulegać sentymentom rodzinnym i skazuje Antygonę na zamurowanie żywcem w lochu. Wie, że w ten sposób skazuje dziewczynę na śmierć, ale jest bezwzględny. Dopiero wówczas gdy wieszcz Tejrezjasz powiedział mu, że swoim zachowaniem, wywołał gniew bogów, nad miastem zawisła groźba plag, a śmierć Antygony przypłaci śmiercią własnego dziecka, Kreon decyduje się na zmianę swej decyzji. Mówi, aby uwolniono Antygonę, a Polinejkesa pochowano. Jednak swoja decyzję podjął zbyt późno. Kiedy chciano wypuścić Antygone z lochu, okazało się, że dziewczyna Dziewczyna B. Prus Na wakacjach, bohaterka pierwszoplanowa; ryzykując własnym życiem wyniosła niemowlę z płonącej chałupy; posiada zdolność "dzikiego zapału", porywów serca i współczucia. Zwracają... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum już nie żyje, gdyż popełniła samobójstwo, nie chcąc zbyt długo oczekiwać na śmierć. Samobójstwo popełnił również zakochany w Antygonie, Hajmon, który nie mógł winny sposób stłumić swej rozpaczy. Nieszczęściom Kreona nie miało być jeszcze końca, gdyż jego żona Eurydyka Eurydyka w mitologii greckiej, piękna żona Orfeusza; ukąszona przez węża, zmarła i dostała się do Hadesu. Orfeusz udał się tam po nią
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
dowiedziawszy się o tragedii swego syna, także popełniła samobójstwo. Kreon został upokorzony, zrozumiał jak niewiele znaczy człowiek wobec potęgi bogów. Jednak na jego skruchę było już zbyt późno.

,,Król Edyp", podobnie, jak "Antygona" oparty jest na legendach tebańskich, jednak dotyczy wydarzeń wcześniejszych od tych, które są przedstawione w "Antygonie". Króla Edypa obserwujemy w momencie, gdy w rządzonych przez niego Tebach panuje klęska nieurodzaju. Edyp jest dobrym i sprawiedliwym władcą dlatego pragnie dowiedzieć się co jest przyczyną gniewu bogów, którzy zsyłają plagi na ziemie tebańskie. Wysyła do Delf swojego szwagra Kreona, prosi go aby dowiedział się w tamtejszej wyroczni, jakie wydarzenie ściągnęło gniew bogów na Teby. Kreon powraca z informacją, że bogowie gniewają się za to, że Teby zamieszkuje zabójca poprzedniego władcy Teb, Lajosa. Wówczas Edyp próbuje za wszelka cenę dowiedzieć się, to jest tym zabójcą. Nie jest świadomy, że jest nim on sam. Nie domyśla się, że mężczyzna, którego podczas swych niegdyś zabił wraz z całym jego orszakiem, był Lajosem, a tym samym jego prawdziwym ojcem. Nie wiedział także, ze kobieta u boku, której żyje tyle lat i z którą ma czwórkę dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum jest jego matką. Edyp myślał bowiem, że jego rodzicami są władca Koryntu i jego żona. Kiedy Edyp urodził się, jego rodzice Lajos i Jokasta Jokasta Sofokles Król Edyp, bohaterka drugoplanowa; matka i żona Edypa. Kiedy mąż zwierza jej się ze swoich podejrzeń, uspokaja go, mówiąc: "iż śmiertelnych sztuka wróżenia nie ima się wcale" i posiada... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum dowiedzieli się od wyroczni, że chłopiec w przyszłości zabije swego ojca, a potem poślubi matkę, dlatego postanowili wydać go na zgubę. Miał tego dopilnować jeden ze sług Lajosa. On jednak zlitował się nad chłopcem i dał go jakiemuś pasterzowi, który był sługą na dworze korynckim. Ten zaniósł dziecko bezdzietnej królowej, która od tej pory traktował Edypa, jako swego syna. Jednak zrządzeniem losu Edyp dowiedział się od wyroczni, jakie jest jego przeznaczenie, dlatego postanowił opuścić Korynt i nigdy już tam nie powracać.

Wyruszył w świat, aby znaleźć sobie nowe miejsce do życia. W czasie swej wędrówki zabił owego mężczyznę, który okazał się być jego ojcem. Dotarł do Teb, które były nękane przez potwora Sfinksa, który zabijał ludzi, wpierw zadając im zagadkę. Edyp pokonał Sfinksa, gdyż, jako jedyny potrafił odpowiedzieć na jego pytanie.

W nagrodę za ten wyczyn otrzymał tron tebański.

Edyp nie będąc świadomy, kim jest naprawdę, a chcąc za wszelką cenę dociec kto jest zabójcą Lajosa kazał sprowadzić nieomylnego wieszcza Tejrezjasza, aby ten wyjawił mu prawdę. Tejrezjasz nie chce powiedzieć Edypowi prawdy, jednak kiedy ten oskarża Tejrezjasza, wieszcz decyduje się powiedzieć Edypowi, że to właśnie on jest mordercą. Edyp nie chce uwierzyć, jednak słowa wieszcza od tej pory nie dają mu spokoju. Edyp oskarża swojego szwagra Kreona o spisek przeciwko niemu. Próbuje ich pogodzić Jokasta. Edyp pyta żonę o to czy zna szczegóły śmierci Lajosa, wtedy Jokasta opowiada mu o wyglądzie Lajosa, nie wiele jednak wie o samej jego śmierci. Jednak Edyp coraz to bardziej jest męczony przez słowa Tejrezjasza. Zaczyna kojarzyć fakty, rozumieć, że wróżbita miał rację. Wtedy pojawia się posłaniec z Koryntu, który zawiadamia Edypa o śmierci tamtejszego władcy Polibosa. Posłaniec mówi, że teraz Edyp może zasiąść na tronie korynckim, taka jest bowiem wola mieszkańców. Edyp nie zamierza jednak powrócić do Koryntu, gdyż obawia się, że może się wypełnić przepowiednia, według której poślubi swoja matkę. Posłaniec uświadamia mu wówczas, że ani Polibos, ani jego zona nie byli jego rodzicami, wie o tym, gdyż on sam zaniósł go na dwór królewski po tym, jak odebrał go od sługi Lajosa. Edyp jest już prawie pewien, że to on jest zbójcą Lajosa i równocześnie jego synem. Chce się jednak utwierdzić w swoich domysłach, dlatego chce, aby sprowadzono tego pasterza, o którym mówił posłaniec. Królowa próbuje odwieść Edypa od chęci poznania prawdy. Jokasta rozumie wówczas, że mężczyzna, z którym przez wiele lat dzieliła łoże jest jej synem. Kiedy pojawia się stary pasterz, początkowo nie chce powiedzieć prawdy, jednak po wielu naciskach, wyznaje, że oddał syna Jokasty i Lajosa, słudze króla Koryntu. Żali się, że gdyby wiedział, jak wielkiej tragedii stanie się przyczyną, przezwyciężyłby swoją litość i postąpił zgodnie z wolą rodziców. Edyp jest zrozpaczony, nieświadomie dopuścił się dwóch wielkich grzechów ; ojcobójstwa i kazirodztwa. Królowa Jokasta popełnia samobójstwo, a Edyp wykłuł sobie oczy, uważał się bowiem niegodny oglądania świata. Król Edyp nie próbuje zataić swoich win, chce ponieść karę. Edyp postanawia opuścić Teby, chce, aby Kreon wypędził go z miasta. Przeprasza szwagra za to, że wcześniej niesprawiedliwie go oskarżał, Kreon mówi, że nie żywi do niego urazy.. Zanim opuści Teby, prosi swego szwagra o opiekę nad córkami. Przytula je i życzy, aby nie dotknął ich tak okrutny los, jaki stał się jego udziałem. Końcowa pieśń chóru chwali Edypa, jego dobroć i sprawiedliwość. Był dobry jednak los poniżył go i upokorzył, odebrał mu szczęście, choć na to nie zasłużył.

EURYPIDES to jeden z wybitnych greckich tragików antyku, żył w latach 480-407 p.n.e.

Jego tragedie przykładały dużą wagę do psychologii bohaterów. Jego sztuki traktowały o niezwykłych kobietach, które były poddane kaprysom losu, woli bogów, lub własnym namiętnościom. Psychologie ukazywał dzięki wykorzystaniu monologów, w których ujawniało się wnętrze postaci. Jego twórczość była bardzo innowacyjna i dlatego nie wszystkim się podobała. Pieśni chóru nie zawsze łączyły się w jego sztukach z akcją. Napisał ok. 90 tragedii, jednak do naszych czasów przetrwało jedynie siedemnaście z nich. Niektóre z tytułów to: "Elektra", "Medea", "Błagalnice", "Ifigenia w Taurydzie".

Przy opracowaniu tekstu korzystano z:

Tekstów: Ajschylos "Oresteja", Sofokles "Antygona", Sofokles "Król Edyp" oraz opracowań : Jacqueline Romily "Tragedia grecka" w przekł. Irena Sławińska, Stefan Srebrny "Teatr grecki i polski" - wybór i opracowanie Szczepan Gąsowski z wstępem Jerzego Łanowskiego.