Dodaj do listy

Starożytny teatr i jego twórcy.

Powstanie teatru, związane było z obrzędami na cześć boga Dionizosa, opiekuna winorośli i wina. Święta te, obchodzono w ciągu roku dwukrotnie raz wiosną, a raz jesienią. Jedne z nich nazywano Dionizjami Małymi. Obchodzono je na wsiach, kiedy nadchodził czas otwierania naczyń, z młodym winem. Te uroczystości, zawierały w programie procesję, śpiewy, występy trup aktorskich, oraz zabawy ludowe.

Dionizje Wielkie, obchodzono w miastach. Było to największe święto dla Ateńczyków. Ono właśnie z czasem, stało się swoistymi igrzyskami teatralnymi. Trwało pięć dni. Pierwszego dnia, składano ofiarę z kozła, na cześć boga Dionizosa. Towarzyszyły jej śpiewy chórów. Pieśni, śpiewane w trakcie obrzędu nazywano dytyrambami. Przenoszono także posag Dionizosa, ze świątyni na miejsce, gdzie miały być przedstawiane sztuki teatralne. Drugiego dnia, przysłuchiwano się śpiewom chórów młodzieżowych i męskich. Trzeciego i czwartego dnia, oglądano przedstawienia sztuk teatralnych. Były to tragedie, komedie, dramaty satyrowe. Ostatniego dnia, ogłaszano zwycięzców, oraz rozdawano nagrody.

BUDOWA TEATRU ANTYCZNEGO

ORCHESTRA TANECZNA - było to miejsce, na którym śpiewał chór, prowadzony przez Przewodnika chóru. Miejsce to wytyczone było na planie prostokąta, koła lub elipsy. Orchestra znajdowała się najczęściej u stóp wzgórza. Dzięki temu widzowie, mieli dobra widoczność. Widownię, nazywano theatronem. Widownia, mogła pomieścić od 17 000 do 30 000 widzów.

PROSKENION - podest, na którym występowali aktorzy.

SKENE - budynek, w którym pozbierali się aktorzy. Przypominał współczesną garderobę. Jego frontowa ściana, służyła jako tło dla rozgrywających się wydarzeń. Dekoracje, pojawiły się dopiero w V w. p.n.e. Wcześniej informowano widzów, za pomocą tablic z napisami, zwanymi pinakes.

MIEJSCE TEATRU ANTYCZNEGO

Aktorzy w teatrze, ubranie byli w kostiumy. W tragediach, miały one długość do ziemi, natomiast w komediach mogłyby krótsze. Aktorzy Aktorzy W. Szekspir Hamlet; bohaterowie epizodyczni; wędrowna trupa, przybyli na zamek, aby zabawić dwór. Hamlet poleca im zagrać sztukę Zabójstwo Gonzagi, której treść odpowiada wypadkom, mającym miejsce... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum zakładali peruki i maski. Maski były malowane. Wyrażały stan uczuć. Ukazywały złość, radość, nienawiść, miłość. Osoby występujące na scenie, stały na koturnach, dzięki temu były bardziej widoczne. Na scenie równocześnie, mogło przebywać tylko trzech aktorów. Nie pokazywano scen zbiorowych. O wydarzeniach, w których uczestniczyło wiele osób informował posłaniec. Aktorami mogli być tylko mężczyźni. Role kobiece, grane były przez chłopców. Kostiumy, były jaskrawe i kontrastowe. Używano również rekwizytów. Aktor grający władcę trzymał w ręku berło. Aktor, grający boga, trzymał atrybut zgodny z przynależną boskością np. Posejdon Posejdon Homer Iliada, bóg biorący udział w walkach; brat Dzeusa, bóg morza. Nie mieszał się do wojny, dopóki Trojanie nie zagrozili greckim okrętom. Wtedy uznał, że wojna wkroczyła na jego terytorium,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum - trójząb.

Aktor, był wysoko ceniony, w społeczeństwie greckim. Mieli różne przywileje np. zwolnienie ze służby wojskowej, nie musieli także płacić podatków. Gra aktorska, była ważna, bowiem dobry aktor, mógł spowodować, że sztuka teatralna wygra w konkursie. Publiczność, była wrażliwa na to, co się działo na scenie. Żywo reagował na wydarzenia, które rozgrywały się na proskenionie. Widownia, składała się z różnych warstw społecznych. W trakcie pięciodniowych świąt, wszyscy mieli dni wolne od pracy, nawet niewolnicy. Początkowo wstęp do teatru, był bezpłatny. Później wprowadzono opłatę w cenie dwóch oboli. Osoby biedne, nie musiały uiszczać tej opłaty, wprowadzono, bowiem tzw. " zasiłek teatralny". Doceniano bowiem oczyszczający wpływ sztuki na człowieka. Teatr w starożytności, pełnił bardzo ważną rolę. Publiczność obowiązywał odświętny biały strój.

TEATR GRECKI

Przedstawienia w trakcie świąt na cześć Dionizosa, wiązały się z wystawianiem sztuk od świtu do zmroku. Dramatem greckim, rządziły stałe reguły, nazywane zasadą trzech jedności.

- czasu - czas fabuły, nie powinien przekraczać 24 godzin.

- miejsca - fabuła rozgrywa się ciągle w tym samym miejscu, np. w pałacu.

- akcji - fabuła powinna mieć jeden wątek fabularny.

BUDOWA DRAMATU

- prologos - pierwsza scena, aż do wystąpienia chóru, zapowiedź wydarzeń.

- parados - wejście chóru.

- epeisodia - część sztuki, w której następuje dialog lub monolog bohaterów.

- stasimon - komentarz akcji, pieśń śpiewana przez chór.

- exodos - ostatnia pieśń, śpiewana przez chór, podczas jego wyjścia.

TEATR DIONIZOSA

Został wybudowany w Atenach, w okolicach Akropolu. Początkowo wystawiano sztuki na konstrukcjach drewnianych. Tam siedzieli widzowie i wystawiano sztuki. W trakcie jednego z przedstawień, ok. 500 - 495 r. p.n.e., konstrukcja zawaliła się, wiele osób zginęło. Wtedy postanowiony stworzyć teatr, który nie byłby zagrożeniem. Cavea, czyli widownia skonstruowana była z kilku kamiennych kręgów, na których siedzieli widzowie. Ilość rzędów rozmieszczona była półkoliście. Podzielona była na sektory. Miejsca najniższe, zarezerwowane były dla najważniejszych osób w państwie. Wszystkie teatry greckie, wzorowały się na tej budowli.

DRAMATURDZY GRECCY

TESPIS - ( VI w. p.n.e.) wprowadził pierwszego aktora, pochodził z gminy Ikaria. Uważany jest za twórcę tragedii. Początkowo wystawiał swoje sztuki na wozie, którym objeżdżał wsie i miasta. Określenie "wóz Tespisa", związany jest z teatrem obwoźnym. Nie zachowały się oryginalne teksty jego sztuk.

AJSCHYLOS - (525 - 456 r. p.n.e.) - wprowadził do gry drugiego aktora. Jego sztuki opiewały ustrój demokratyczny. Stworzył utwory "Persowie", "Prometeusz", "Oresteia", "Błagalnice", "Siedmiu przeciw Tebom", "Agamemnon", "Ofiarnice". Napisał około 90 dramatów i 20 dramatów satyrowych. Oprócz wątku politycznego, zawarty jest w utworach również wątek religijny i moralny. Ajschylos brał udział w bitwie pod Salaminą i pod Maratonem, gdzie został ranny.

Sofokles - urodził się w 495 r. p.n.e. w Attyce. Otrzymał gruntowne wykształcenie. Pierwszy raz w konkursie teatralnym stanął w wieku 28 lat. Od razu zdobył pierwsze miejsce, wyprzedzając biorącego również udział Ajschylosa. Był kapłanem boga Aldona i Asklepiosa. Pełnił liczne stanowiska państwowe. Dużą rolę w jego utworach odgrywa fatum, czyli los, przeznaczenie. Sofokles był autorem 123 tragedii W całości zachowało się tylko siedem: "Antygona", "Król Edyp", "Ajas", "Elektra", "Trachinki". "Edyp w Kolonie", " Filoktet". Zmarł w wieku 90 lat.

EURYPIDES - (485 - 406 r. p.n.e.) - zmniejszył w sztuce rolę przeznaczenia i fatum. Był racjonalistą, sprzeciwiał się poglądom, o boskim pochodzeniu państwa i norm etyczno - prawnych. Uważał, że nie należy kwestionować równości kobiet i mężczyzn, oraz ludzi wolnych i niewolników. Był przeciwnikiem wojen. Interesowały go uczucia ludzkie i namiętności. Zmniejszył rolę chóru, na rzecz rozbudowania akcji. Muzyczne partie solowe w jego sztukach, zachwycały widzów. Najbardziej postępowy, ze wszystkich tragików. Napisał około 80 tragedii. Zachowało się około 17. Należą do nich: "Andromacha", "Hippolit", "Błagalnice", "Elektra", "Fenicjanki", "Hekabe", "Orestes", "Medea", "Helena", "Herakles".

Napisał także jeden dramat satyrowy "Cyklop".