Dodaj do listy

Jak oceniasz funkcjonowanie w dzisiejszym świecie średniowiecznych wzorów rycerza i ascety?

Trwające blisko dziesięć (w Polsce pięć) wieków Średniowiecze przyniosło z sobą system feudalny i podzielone na różniące się pod względem przywilejów i statusu społecznego stany z których najbardziej znaczącymi były stan rycerski i duchowny. Związane z uniwersalizmem średniowiecznej kultury motywy i toposy literackie migrowały w obrębie całego uniwersum chrześcijańskiego, jakim była ówczesna Europa, unifikacji uległy też propagowane ideały. Dzieła okresu Średniowiecza - najczęściej anonimowe spełniać miały rolę dydaktyczną, zaś ich wzorowi bohaterowie nadawali ówczesnej literaturze charakter parenetyczny.

Dydaktyczność tekstów opowiadających o idealnych władcach, rycerzach i świętych jest oczywista, w związku z czym nie oddają one najprawdopodobniej prawdziwego stanu rzeczy i realiów epoki. Trudno jest także mówić o kopiowaniu jakichkolwiek wzorców bezpośrednio do naszych czasów i dlatego właśnie dosyć trudno jest moim zdaniem także rozważać, jak funkcjonuje z dzisiejszych czasach ideał ascety czy rycerza, ponieważ ludzi powielających te wzorce czy zapatrzonych w nie praktycznie nie ma.

Jednym z najpopularniejszych wówczas wzorów idealnego człowieka, był idealny święty i choć koncepcja takiej postaci miała dwoisty charakter - z jednej strony stał bowiem święty Franciszek Franciszek F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; STRAŻNICY
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
z Asyżu i jego program radosnej i pogodnej wiary, z drugiej zaś (dużo bardziej popularny) święty-asceta, którego uosobieniem był na przykład święty Aleksy.

Teocentryczne wieki średnie skupiały swoją uwagę na dążeniu do Boga i całe ludzkie życie podporządkowywały trosce o zbawienie, stąd najpopularniejszym ze wzorców epoki stał się wzorzec świętego - ascety. Człowiek, który wybiera drogę ascezy wyrzeka się dóbr materialnych, bogactwa, zaszczytów i sławy, postanawiając spędzić swój żywot w cichości i na modlitwie, postach oraz umartwianiu ciała. Życie ascety podporządkowane jest ciągłemu dążeniu do świętości, a jego postawa wynika z odwiecznego przekonania ówczesnej teologii o tym, iż łaska boża jest rodzajem długu, który należy "spłacić" przez pobożne życie, zachowanie postów i umartwienie ciała.

"Legenda o świętym Aleksym" opowiada historię dobrze urodzonego młodzieńca, który w imię życia wiecznego wyrzeka się doczesności. Aleksy pozostawia swoją młodą małżonkę, rozdaje majątek i wybiera żebracze życie u wrót kościoła. Wyrzeka się świata, ale Bóg sprawuje nad nim nieprzerwaną opiekę - Matka Matka B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohaterka epizodyczna; jest w opowieści prawie nieobecna. Narrator nie zwraca na nią uwagi, nie dba o nią. Notuje jedynie, że wciąż się czesała lub leżała w salonie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Boska zszedłszy z obrazu nakazuje klucznikowi wpuścić go do kościoła.

W dzisiejszych czasach nie ma już takich ludzi jak święty Aleksy, przynajmniej nie w naszym kręgu kulturowym, ale myślę, ze można byłoby wyciągnąć z tej nie bardzo bliskiej nam postaci ogólny zestaw cech, które ją charakteryzują i niczym szablon przyłożyć ja do czasów dzisiejszych. Jest to człowiek o niepospolitej sile woli i hardzie ducha, przekonany o własnej słuszności i jednocześnie skromny, dobry, życzliwy, pobożny, skromny i pokorny. Wzór dla siebie czerpie z postaw Chrystusa i myślę, iż zbiór przymiotów, które charakteryzują obie te postaci bardzo przydałby się ludziom współczesnym, kiedy bardzo trudno jest spotkać kogoś, kto chociażby w najmniejszym stopniu przypominałby świętego Aleksego, szczególnie po śmierci Jana Pawła II i Matki Teresy z Kalkuty.

Drugim popularnym w średniowieczu wzorcem osobowym jest wzorzec rycerza, którego najdoskonalszą wersją stał się doskonały władca. Taki odważny, kierujący się kodeksem honorowym dzielny bogobojny i mężny obrońca wiary to na przykład tytułowy bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
"Pieśni o Rolandzie", mówiącej o wyprawie króla Karola Wielkiego na teren Hiszpanii i jego walkach z Saracenami. Powracając po wygranej bitwie Roland Roland Pieśń o Rolandzie, bohater główny i tytułowy; hrabia, siostrzeniec Karola Wielkiego, dowódca tylnej straży
Wygląd: "Przybrał się w zbroję, która go pięknie zdobi. Jedzie mężny baron,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
wraz z tylną strażą, którą dowodzi wpada w zastawionej na niego w wąwozie zasadzki, ale nie wzywa pomocy swego władcy i protektora wybierając tym samym samotną, ale honorową śmierć, zaś aniołowie zanoszą jego duszę Panu.

Podobnie ma się rzecz tytułowym bohaterem "Dziejów Tristana i Izoldy" - Tristan Tristan Dzieje Tristana i Izoldy, bohater główny i tytułowy; syn Riwalena i Blancheflor, osierocony przez rodziców, wasal króla Marka (władcy Kornwalii), dziedzic tronu Lonii; kochanek Izoldy Złotowłosej
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
jest dzielny, mężny i prawy, kocha także jak przystało na rycerza - do śmierci i całym sercem, jednak obowiązywała go wierność wobec króla Marka, którą to przysięgę złamał - spotykając się z Izoldą, która była jego żoną, można go jednakże rozumieć - kochał ją bardzo gorąco.

Sądzę, iż w dzisiejszych czasach dużo łatwiej spotkać, mężczyznę, który odpowiadałby wzorowi rycerza: męskiego, oddanego, sprawiedliwego, dobrego, walecznego i odważnego, niż kogoś kto odważyłby się pójść ciernistą ścieżką ascezy.