Dodaj do listy

Plan Burza i Powstanie Warszawskie

Zgodnie z planem "Burza" przewidywano, że zmobilizowane siły AK uderzą na wycofujące się tylne straże niemieckie i zajmą opuszczane przez Niemców tereny. Na wyzwolonych przez AK obszarach zainstalować miały się władze konspiracyjnej administracji cywilnej i będą witać wojska radzieckie w roli prawowitego gospodarza, występującego w imieniu rządu polskiego rezydującego w Londynie. Ujawniać się też miały uczestniczące w walkach oddziały AK jako część Polskich Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wojskowe cele "Burzy" były często modyfikowane, chodziło w nich jednak o walkę z opuszczającymi swoje pozycje Niemcami. Najważniejsze były jednak cele polityczne "Burzy", które zakładały organizację cywilnych i wojskowych władz polskich na wyzwalanych terytoriach, przed wejściem na nie oddziałów radzieckich. Przedstawiciele rządu polskiego w Londynie mieli ujawnić się wobec nadciągających ze wschodu wojsk radzieckich i zaproponować współdziałanie przeciwko wspólnemu wrogowi.

Jako pierwsza w styczności z wojskami sowieckimi znalazła się wołyńska AK. W styczniu 1944 r. rozpoczęła się tam koncentracja polskich oddziałów, która objęła około 6,5 tysiąca żołnierzy. Zgrupowanie przyjęło nazwę 27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK. Dowodził nią ppłk Jan Wojciech Kiwerski "Oliwa". W początkach marca 1944 r. doszło do pierwszych kontaktów oddziału "Oliwy" z jednostkami Armii Czerwonej. Dowództwo radzieckie zgodziło się na bojowe współdziałanie, a nawet było gotowe uznać polityczna podległość 27. Dywizji władzom w Warszawie i Londynie. Spowodowało to poruszenie wśród władz polskich w Londynie. Premier Mikołajczyk potraktował propozycje radzieckie jako wstęp do zawarcia generalnego porozumienia z Moskwą. Jednakże na forum Forum główny plac w miastach starożytnego Rzymu, gdzie odbywały się zebrania ludowe, targi, sądy i kwitło życie towarzyskie. Najsłynniejszym takim placem było Forum Romanum (najstarszy rynek w Rzymie),... Czytaj dalej Słownik historyczny międzynarodowym strona radziecka oficjalnie zaprzeczyła, aby współpraca wojskowa z wojskami polskimi na Wołyniu w ogóle istniała, a nawet zanegowała fakt istnienia na tym terenie oddziałów podległych polskim władzom na uchodźstwie. Tymczasem 27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK stoczyła wspólnie z wojskami radzieckimi wiele pomyślnych walk z Niemcami. W toku dalszych działań zbrojnych chęć współdziałania ze strony radzieckiej wyraźnie malała. Podczas starć w rejonie Lasów Mosurskich oddziały 27. Dywizji zostały okrążone przez Niemców. W czasie przełamania wrogiego pierścienia oddział odniósł poważne straty. Większość żołnierzy dywizji sforsowała Bug i weszła w skład okręgu lublińskiego AK.

Oficjalne zaprzeczenie przez ZSRR o współdziałaniu Armii Czerwonej z 27. Wołyńską Dywizją Piechoty AK poddawało w wątpliwość szansę na realizację politycznych celów "Burzy". Dlatego zdecydowano się na korektę jej założeń wojskowych. Początkowo nie planowano prowadzenia walk w większych miastach, chcąc uniknąć zniszczeń i strat w ludności cywilnej. W zaistniałej sytuacji zdecydowano jednak podjąć to ryzyko, licząc na to, że propagandzie radzieckiej trudniej będzie negować udział żołnierzy AK w walkach o tak duże miasta jak Wilno czy Lwów.

Akcja, której celem było opanowanie Wilna przez oddziały AK nosiła kryptonim "Ostra Brama". Dowodził ją ppłk Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Krzyżanowski "Wilk". Działania polskie rozpoczęły się jednak zbyt późno i nie zdołano skoncentrować w okolicach Wilna odpowiedniej ilości żołnierzy, w związku z czym atak podjęty w nocy 6 lipca 1944 r. nie powiódł się, a miasto Miasto intensywnie zabudowany obszar zamieszkiwany przez ludność wykonującą zawody pozarolnicze. Głównymi cechami miasta są:
zwarta zabudowa; duża gęstość zaludnienia; zatrudnienie ludności w...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
zostało zajęte przez oddziały radziecki. Po walkach o Wilno ppłk "Wilk" rozpoczął rozmowy z dowództwem radzieckim. Sowieci początkowo godzili się na przeformowanie oddziałów polskich w dywizję piechoty i brygadę kawalerii, ale niespodziewanie, 17 lipca 1944 r. "Wilka" i większość jego oficerów aresztowano. Pozbawione dowódców oddziały AK próbowały dotrzeć do Puszczy Rudnickiej, ale w większości zostały rozbrojone i aresztowane.

Od 23 do 27 lipca 1944 r. walczono o Lwów. AK wspierała pozbawione własnej piechoty oddziały pancerne Armii Czerwonej. Również wtedy rozpoczęły się rozmowy pomiędzy oficerami Armii Czerwonej a płk Władysławem Filipowskim "Janką" - dowódcą Obszaru Lwowskiego AK. Zakończyły się ona aresztowaniem przedstawicieli Armii Krajowej.

12 lipca 1944 r. Stalin wydał dowódcom frontowym rozkaz rozbrajania i aresztowania wszystkich żołnierzy z oddziałów podległych władzom polskim na uchodźstwie, a działających na terenach włączonych w latach 1939 - 1940 do ZSRR. Oddziały AK operujące na terytoriach miedzy Bugiem a Wisłą miały również być rozbrajane, ze względu na bezwarunkową obecność wśród nich niemieckich szpiegów. Oficerowie mieli zostać internowani, a podoficerów i szeregowców kierować miano do batalionów zapasowych wojsk polskich wchodzących w skład Armii Czerwonej. Sowieci likwidowali ujawniające się oddziały AK i chronili formujące się władze komunistyczne. W tej sytuacji plan "Burza" zakończył się fiaskiem. Jednocześnie Stalin informował aliantów zachodnich, że działające na zajmowanych przez niego terenach oddziały polskie są słabe, tymczasowe i pozbawione realnych wpływów. Tymczasem w realizację planu "Burza" zaangażowanych było (nie licząc Powstania Warszawskiego) około 60 tysięcy żołnierzy AK.

Przywódcy polscy uważali, że polityczne niepowodzenie "Burzy" wynikało ze skutecznej propagandy niemieckiej, której udało się przekonać aliantów, że większość społeczeństwa polskiego nie popiera rządu londyńskiego, a AK nie reprezentuje znaczącej siły. Jedynym dowodem mogącym zaświadczyć o rzeczywistych sympatiach polskiego społeczeństwa i o sile AK było przeprowadzenie bitwy o Warszawę, która stanowiła główny ośrodek konspiracji. Była również stolica Stolica miasto stołeczne. Miasto, w którym znajduje się siedziba parlamentu, rządu i rezydencja głowy państwa, spełniające funkcje zapewniania sprawnej kontroli nad krajem. W niektórych państwach funkcje... Czytaj dalej Słownik geograficzny państwa polskiego i opanowanie jej przez podległe rządowi emigracyjnemu oddziały miałoby wymiar symboliczny i potwierdziło jego roszczenia do sprawowania realnej władzy w Polsce.

Dowództwo AK musiało zająć stanowisko w sprawie powstania w stolicy wobec szybkich postępów ofensywy radzieckiej - Armia Czerwona zbliżała się do Warszawy. Decyzję o rozpoczęciu akcji przyspieszyła ewakuacja niemieckich urzędów okupacyjnych oraz przemarsz przez stolicę rozbitych oddziałów niemieckich, co wpływało na bojowe nastroje mieszkańców. Gdy 31 lipca 1944 r. do komendanta głównego AK gen. Tadeusza "Bora" Komorowskiego dotarła wiadomość, że czołgi radzieckie dotarły do Pragi, podjął on decyzje o rozpoczęciu powstania w dniu 1 sierpnia 1944 r. o godzinie 17.00.

Walki w Warszawie można podzielić na dwa okresy - zaczepny, do 4 sierpnia i obronny, rozpoczęty następnego dnia. Szturm powstańców na rozrzucone po mieście obiekty niemieckie powiódł się tylko częściowo. W wielu wypadkach oddziały AK po nieudanych atakach przechodziły do konspiracji lub wycofywały się do podwarszawskich lasów. Powstańcom udało się opanować Śródmieście, Wolę, Stare Miasto, i część Mokotowa. Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny rozpoczęli gromadzenie sił. W Warszawie stacjonowało około 20 tysięcy żołnierzy niemieckich plus czterotysięczny oddział policyjny. Zorganizowano dodatkowo korpus pod dowództwem Ericha von dem Bach-Zaleskiego, który dysponował 25 tysiącami żołnierzy wyposażonych w ciężki sprzęt bojowy, którego głównym zadaniem była walka z oddziałami powstańczymi. Powstańcy byli bardzo słabo uzbrojeni. Dominowała broń krótka i ręczna, pochodząca częściowo z alianckich zrzutów, własnej tajnej produkcji, a często również z czasów I wojny światowej.

Od 5 do 11 sierpnia trwała walka na Woli skąd kanałami musiały się wycofać polskie oddziały. Od 12 sierpnia do 2 września walczono na Starym Mieście. Niemcy niszczyli tam budynki ogniem artylerii i pociskami rakietowymi o wielkiej mocy rażenia. Bezkarnie nad stolicą operowało niemieckie lotnictwo, co świadczyło o niechęci Armii Czerwonej do niesienia pomocy powstaniu, która zatrzymała swoje natarcie i nie wykorzystała przeciwko samolotom niemieckim swojej artylerii przeciwlotniczej. Powstańcy wycofali się kanałami ze Starego Miasta do Śródmieścia i Żoliborza. Korpus Bacha nie miał wystarczających sił, aby szybko rozbić powstanie w całej Warszawie. Dlatego tez powstańcy mogli pozwolić sobie na zakończone sukcesem akcje ofensywne. Były to tylko lokalne, ale podnoszące na duchu sukcesy. Opanowano Pałac Staszica, budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y), siedzibę Komendy Policji. Wojska powstańcze wykazały umiejętność zdobywania umocnionych pozycji. Walki w Warszawie toczyły się przy zastoju na froncie radziecko - niemieckim. Stalin nie ukrywał swojego wrogiego stosunku do powstania.

26 września oddziały polskie rozpoczęły ewakuację z Mokotowa do Śródmieścia. Odwrót strzeżonymi tym razem przez Niemców kanałami spowodował ogromne straty. 29 września niemiecka 19. Dywizja Pancerna razem z siłami korpusu Bacha rozpoczęła atak na Żoliborz. Nie mający żadnych szans powstańcy skapitulowali po jednodniowej obronie.

30 września jedynym ośrodkiem obrony w Warszawie było Śródmieście. Rozpoczęto wtedy rozmowy na temat kapitulacji. Podpisano ją 2 października 1944 r. Niemcy uznali prawa kombatanckie żołnierzy AK. Po klęsce powstania cała ludność Warszawy została wysiedlona. Straty powstańców wynosiły około 18 tysięcy zabitych i 6 tysięcy rannych. Zginęło 150 tysięcy ludności cywilnej. Warszawa Warszawa stolica Polski położona w centralnej części Niziny Mazowieckiej nad Wisłą. Liczy 1,6 mln mieszkańców.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
została zrównana z ziemią. Było to wynikiem walk powstańczych, ale również regularnego wyburzania miasta na rozkaz Hitlera po zakończeniu powstania.

Do dziś powstanie warszawskie budzi kontrowersje i jest różnorako oceniane. Po raz pierwszy od 1939 r. powstała na terytorium państwa polskiego enklawa Enklawa obce terytorium otoczone ze wszystkich stron przez terytorium danego kraju.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
wolności, niezależny polski ośrodek władzy. Niemniej zostało to okupione ogromnymi ofiarami. po zniszczeniu Warszawy i wyeliminowaniu jej potencjału politycznego, intelektualnego i kulturalnego o wiele łatwiej było Związkowi Radzieckiemu narzucić Polsce swoją dominację. W Warszawie zginęła nowa, patriotyczna i wykształcona elita przyszłego państwa. Jednakże to pamięć o powstaniu i fakcie nieudzielenia pomocy walczącym przez wojska radzieckie przekonywała kolejne pokolenia o tym, jaki jest prawdziwy stosunek ZSRR do Polaków. Rozbudzało to determinację do odzyskania pełnej suwerenności.