Dodaj do listy

Działania militarne w Europie w latach 1939 – 1941

Przyczyn wybuch konfliktu na skalę światową w 1939 r. było kilka. Dwudziestolecie międzywojenne nie przyniosło rozwiązania wielu palących kwestii, które pojawiły się po I wojnie światowej. Nie zostały usunięte przyczyny problemów, a źle działająca Liga Narodów, organizacja zajmująca się rozwiązywaniem na drodze pokojowej sporów, nie była sobie w stanie z nimi poradzić. 20 lat pokoju w Europie charakteryzowało się również załamaniem się ustrojów demokratycznych w wielu krajach. Mam tutaj na myśli szczególnie narodziny faszystowskich Włoch Benito Mussoliniego i III Rzeszę, kierowaną przez Adolfa Hitlera. To ostatnie państwo, dążyło do rewizji postanowień traktatu wersalskiego. Na drugim biegunie stanęły państwa, tworzące w czasie I wojny koalicję trójporozumienia, a więc Wielka Brytania, Francja Francja Republika Francuska. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w zachodniej Europie nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Powierzchnia 551 500 km2. Liczba ludności 59 191 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Stany Zjednoczone. Przeciwko istniejącemu w Europie porządkowi występował Związek Radziecki, ale głównym powodem w tym wypadku były względy ideologiczne.

Po koniec lat 20-tych świat nawiedził wielki kryzys gospodarczy. Borykały się z nim takie potęgi jak Stany Zjednoczone. Nie ominął on również państw europejskich. Dotkliwie odczuły do kraje zrujnowane podczas i wojny światowej, szczególnie Niemcy. Z kryzysu zaczęto wychodzić około 1933 r., ale pozostawił on naruszony układ społeczeństw Europy. Wpłynął także na rozwój faszyzmu i narodowego socjalizmu. A to w konsekwencji doprowadziło przez 1939 r. do ukształtowania się głównych bloków i przeciwników przyszłego konfliktu. Celem III Rzeszy, faszystowskich Włoch czy Japonii, stały się podboje i agresje. Państwa te zamierzały na całym świecie ustanowić swoje strefy wpływów. Wrogiem był także dla nich komunistyczny ZSRR.

Józef Stalin, przywódca i dyktator Dyktator w starożytnym Rzymie urzędnik posiadający nadzwyczajny zakres władzy, powoływany w sytuacjach szczególnego zagrożenia, wymagających szybkiego podejmowania decyzji i energicznego działania. Dyktatora... Czytaj dalej Słownik historyczny Związku Radzieckiego od 1924 r., zamierzał doprowadzić do wojny pomiędzy III Rzeszą a państwami zachodniej Europy. Aby to osiągnąć gotów był nawet sprzymierzyć się ze swoim ideologicznym wrogiem, czyli z Adolfem Hitlerem. Liczył, że w trakcie tego konfliktu obie strony wyniszczą się, a wówczas ZSRR będzie w stanie narzucić swoje panowanie i tym samym zaprowadzi ustrój komunistyczny w Europie.

Do wojny parł także Hitler. W 1933 r. partia NSDAP Nsdap Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Pracy, założona w 1920 r. przez Adolfa Hitlera, zreorganizowana i rozbudowana po 1925 r. W jej programie przede wszystkim podkreślano konieczność wprowadzenia... Czytaj dalej Słownik historyczny zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, a jej przywódca objął urząd premiera. Wkrótce obwołał się także dyktatorem, posiadającym niczym nie ograniczoną władzę. Jego celem stało się zniesienie postanowień narzuconych Niemcom, po zakończeniu I wojny światowej, przez państwa Ententy. W latach 30-tych zasady ustalone podczas konferencji w Wersalu były w III Rzeszy systematycznie łamane. Wbrew zakazowi 16 marca 1935 r. wprowadzony został powszechny obowiązek wojskowej służby. Rok później, 7 marca 1936 r., Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny obsadziły swoimi wojskami zdemilitaryzowaną strefę Nadrenii. Przystąpiono także do rozbudowy floty, marynarki i wojsk lądowych. W tych działaniach Niemcy nie napotkały na jakikolwiek sprzeciw ze strony państw Europy zachodniej. Przygotowania do konfliktu militarnego, były więc prowadzone niejako „na oczach” przywódców europejskich państw.

W 1936 r., kiedy w Hiszpanii wybuchła wojna domowa, Niemcy opowiedziały się po stronie faszysty gen. F. Franco. Po drugiej stronie frontu stanęli republikanie i ich zachodni sojusznicy. Kolejnym krokiem przedsięwziętym przez Hitlera był anszlus Austrii (również zakazany traktatem wersalskim) w marcu 1938 r. w tym samym roku III Rzesza „zainteresowała się” losem Niemców sudeckich, mieszkających na terenie Czechosłowacji. Po pozorem ich obrony, wojska niemieckie wkroczyły na obszar Sudetów, a w marcu 1938 r. zajęły Czechy Czechy Republika Czeska. Państwo położone w środkowej Europie. Powierzchnia 78 860 km2. Liczba ludności 10 224 tys. (2001 r.). Stolica Praga. Język urzędowy czeski. Jednostka monetarna korona czeska. Ludność... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Morawy. W marcu 1929 r. podporządkował sobie Hitler Słowację. W tym samym roku pojawiły się żądania w stosunku do Polski. III Rzesza zażądała przyłączenia Wolnego Miasta Gdańska oraz budowy eksterytorialnej autostrady, przebiegającej przez obszar Polski, a łączącej tereny Niemiec z Prusami Wschodnimi. Polacy odrzucili te żądania. 29 marca 1939 r. Niemcy opanowali autonomiczny Autonomiczny korzystający z autonomii, odnoszący się do niej, anat. a. układ nerwowy - część układu nerwowego unerwiająca narządy wewnętrzne i regulująca ich czynności niezależne od woli, tj. oddychanie,... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych okręg litewskiej Kłajpedy.

Swoje wpływy na obszarze Afryki i w basie Morza Śródziemnego próbowały zwiększyć także faszystowskie Włochy. Korzystając z przykładu niemieckiego sojusznika rozpoczęły politykę aneksji i agresji. W 1935 r. rozpoczęły Włochy podbój afrykańskiej Etiopii. Kiedy wybuchła wojna domowa w Hiszpanii, podobnie jak Niemcy, tak i teraz Włochy stanęły po stronie gen. Franco. 7 kwietnia 1939 r. przeprowadzona została aneksja Albanii. Na Dalekim Wschodzie także i Japonia Japonia państwo wyspiarskie położone we wschodniej Azji obejmujące grupę Wysp Japońskich (Honsiu, Hokkaido, Kiusiu, Sikoku) oraz ok. 3 tys. wysp w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Powierzchnia 377... Czytaj dalej Słownik geograficzny nie pozostawała w tyle. Interesowały ją rozległe wpływy w Azji. Z tego tez względu w listopadzie 1931 r. wojska japońskie zajęły część północno-wschodnią Chin, czyli Mandżurię. Utworzono tutaj podporządkowane Japonii państwo – Mandżukuo. W 1939 r. wybuchła wojna japońsko-chińska. Jednocześnie Japończycy przeprowadzili atak na Mongolię.

Tak agresywna polityka prowadzona przez państwa faszystowskie nie napotkała na opór ze strony Wielkiej Brytanii, Francji czy Stanów Zjednoczonych. Szczególnie europejskie mocarstwa próbowały realizować politykę pobłażania wobec III Rzeszy i Włoch. Liczyły, że w ten sposób uda im się zażegnać możliwość wybuchu światowego konfliktu militarnego. Z takiej sytuacji korzystały najbardziej Niemcy. Widząc niezdecydowanie w polityce zachodnich mocarstw Hitler posuwał się coraz dalej. Stał się jeszcze silniejszy, kiedy pod koniec sierpnia 1939 r. został zawarty pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Radzieckim sojusz. W tym samym roku obiektem jego agresji stała się II Rzeczypospolita. Polacy liczyli na pomoc swoich zachodnich sojuszników – Francji i Wielkiej Brytanii. Jednak pierwsze dni września 1939 r. pokazały jak bardzo się przeliczyli. W obliczu przeważających sił niemieckich Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. Jednostka... Czytaj dalej Słownik geograficzny została pozostawiona sama sobie.

II wojna światowa była największym konfliktem w dziejach ludzkości. Z istniejących wówczas 78 państw, zaledwie 7 nie wzięło w niej udziału. 110 milionów ludzi zostało powołanych pod broń. Na cele wojenne i zbrojeniowe przeznaczono 935 miliardów dolarów. W samej Europie straty materialne wyniosły 260 miliardów dolarów. W trakcie działań wojennych śmierć poniosło 53 miliony ludzi. Zostali oni zamordowani, zginęli na polach walki bądź w wyniku głosu czy epidemii.

1 września 1939 r. o godzinie 3.00 nad ranem pierwsze oddziały niemieckie przekroczyły granice z Polską. O 4.45 rozpoczął się ostrzał polskiej placówki na Westerplatte przez pancernik Schlezwig-Holstein. Prowadzono walki na terenie Wolnego Miasta Gdańska, m. in. ostrzał polskiej poczty w Gdańsku.

W ten sposób rozpoczęła się trwająca sześć lat wojna światowa.

Przez cały miesiąc wojska II Rzeczypospolitej stawiały dzielnie opór niemieckiemu agresorowi. Dodatkowym ciosem była agresja 17 września dokonana przez Armię Czerwona. W myśli popisanego radziecko-niemieckiego sojuszu w sierpniu 1939 r. ZSRR miał przyłączyć się do wojny. Oficjalnie robił to w obronie narodów ukraińskiego i białoruskiego. Nieoficjalnie chodziło o podział ziem dawnej Polski i przyłączenie ich do Związku Radzieckiego. Na początku października Polska skapitulowała. Rozpoczęła się niemiecka i radziecka okupacja naszych ziem. Pomocy nie udzielili nam w walce nasi zachodni sojusznicy. Wielka Brytania i Francja ograniczyły się do wypowiedzenia wojny III Rzeszy, nie podejmując żadnych działań militarnych na froncie zachodnim, które umożliwiłyby odciążenie frontu wschodniego i związały na jakiś czas siły niemieckie w tej części Europy. Dlatego też wojnę, ograniczająca się do jej wypowiedzenia, określono mianem „dziwnej wojny”. Francja, która z I wojny wyszła bardzo osłabiona, nie myślała o rozpoczynaniu wojny z Niemcami, ale tylko i wyłącznie o obronie swojego terytorium. Temu celowi miał służyć system umocnień, który powstał w latach 30-tych wzdłuż granicy francusko-niemieckiej (linia Maginota). Składał się ów system z szeregu umocnień i betonowych bunkrów. Stąd francuskie oddziały miały prowadzić ewentualny ostrzał nieprzyjaciela. Ponadto w podziemiach znajdowały się sale, magazyny i szpitale.

Adolf Hitler zamierzał uderzyć na Francję jak najszybciej. Po rozprawie z Polską, siły niemieckie miały zostać skierowane na front zachodni. Chciał to już zrobić pod koniec 1939 r. jednak jego dowódcy odwiedli go od realizacji tych planów tak wcześnie. Po zakończeniu więc kampanii w Polsce III Rzesza skupiła się na przygotowaniach do ataku na państwa Europy zachodniej i wzmacnianiu sił armii.

Plany agresji zamierzał realizować także Józef Stalin. W październiku 1939 r. wystąpił do rządu Finlandii z żądaniem odstąpienia części terytorium. Zostało ono odrzucone. W tej sytuacji ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z Finlandią (29 listopada 1939 r.). i łamiąc postanowienia z 1920 r. Armia Czerwona na rozkaz Stalina zaatakowała sąsiada. Początkowo wojska radzieckie odnosiły sukcesy. Jednak na skutek zimy atak nie udał się. Za agresję na Finlandie Związek Radziecki został wykluczony z Ligi Narodów w grudniu 1939 r. w następnym roku Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę. Przyniosła ona szereg zwycięstw. Wojska radzieckie posuwały się w głąb terytorium Finlandii. Nie udało im się jednak zająć przewidzianych wcześniej obszarów. Rozejm podpisano w Moskwie 13 marca 1940 r. Na jego podstawie Finlandia Finlandia Republika Finlandii. Członek Unii Europejskiej (od 1995 r.). Państwo położone w północnej Europie nad zatokami: Botnicką i Fińską (Morze Bałtyckie). Powierzchnia 338 100 km2. Liczba ludności... Czytaj dalej Słownik geograficzny utraciła 10 % swojego terytorium sprzed agresji radzieckiej. ZSRR otrzymał Karelię Północną, port w Wyboru i kilka innych wysp.

Jesienią 1939 r. ZSRR wkroczył na teren republik nadbałtyckich – Litwy, Łotwy i Estonii. Komuniści zaczęli ugruntowywać tu swoją pozycję. W sfałszowanych wyborach parlamentarnych komuniści zdobyli przewagę. A parlamenty republik podjęły decyzje o przyłączeniu swoich krajów do Związku Radzieckiego. W sierpniu 1940 r. Litwa, Łotwa i Estonia Estonia Republika Estońska. Państwo położone w północno-wschodniej Europie, na wschodnich wybrzeżach Morza Bałtyckiego nad Zatoką Fińską i Ryską. W skład państwa wchodzi również 1520 wysp na Morzu Bałtyckim,... Czytaj dalej Słownik geograficzny straciły swoją suwerenność i niepodległość, stając się częścią ZSRR.

9 kwietnia 1940 r. wojska niemieckie przekroczyły granicę duńską. Rozpoczął się kolejny etap II wojny. Działając z zaskoczenia siły nieprzyjaciela uzyskały ogromną przewagę. W tej sytuacji Dania Dania Królestwo Danii. Członek Unii Europejskiej (od 1973 r.). Państwo położone w północnej części Europy na Półwyspie Jutlandzkim pomiędzy Morzem Bałtyckim a Morzem Północnym. W skład państwa wchodzi... Czytaj dalej Słownik geograficzny została zajęta w ciągu kilku godzin. Władze duńskie postanowiły się poddać. Kraj nie poniósł więc większych strat. Podobny przebieg wydarzeń Hitler zakładał w Norwegii. Nie udało mu się jednak opanować tego kraju tak szybko jak Danii. Walki przeciągnęły się do czerwca 1940 r. wówczas to broniące tego kraju wojska brytyjskie, francuskie i polskie wycofały się. Kampanii norweska trwała 62 dni. Wraz z oddziałami sprzymierzonych do Londynu udał się król norweski, następca tronu i rząd. W zajętej przez Niemców Norwegii utworzony został faszystowski, kolaborancki rząd, na czele którego stanął Vidkun Quisling.

Zaledwie miesiąc po ataku na Danię w maju 1940 r. niemieckie oddziały wylądowały w Holandii. Po 5 dniach walki, nie mając wsparcia sojuszników Holandia podobnie jak poprzednie kraje, skapitulowała. Teraz Hitler skierował swoje siły do rozprawy z Belgią i Francją. Rozbicie pasa obrony belgijskiej nie stworzyło większego problemu dla wojsk niemieckich. Od tej pory rozpoczął się marsz w kierunku kanału La Manche. 14 czerwca 1940 r. hitlerowcy wkroczyli do Paryża. 22 czerwca został podpisany układ o zawieszeniu broni pomiędzy III Rzeszą a Francją. Rozejm zawarto także między Francją a Włochami. Państwo francuskie poddało się praktycznie agresorowi bez walki. Kraj znalazł się pod niemiecką okupacją. Obszar dawnej Francji został podzielony na część północną, podporządkowaną Niemcom i część południową, gdzie utworzono kolaboranckie państwo ze stolicą w Vichy. 

Po opanowani Danii, Belgii, Holandii i Francji, obiektem agresji Hitlera stała się Wielka Brytania. Miała to być bitwa powietrzna. Celem wojsk niemieckich były więc wszystkie komunikacyjne węzły, angielskie lotniska i zakłady. Planowane było także zniszczenie dużych miast. Bitwa o Anglię trwała trzy miesiące. Wzięli w niej udział także polscy lotnicy (Dywizjon 302 i 303). W trakcie nalotów Niemcy ponieśli ogromne straty. Rezultat tej batalii pozostał nierozstrzygnięty. W tej sytuacji mimo, ze Hitler zalecał dalsze nękanie Brytyjczyków nalotami, z czasem zostaną one przerwane. Bitwa o Wielką Brytanię była pierwszą dotkliwą porażką Adolfa Hitlera, poniesioną w czasie II wojny światowej.

Te wydarzenia nie przyniosły jeszcze zakończenia działań wojennych. Na to trzeba będzie czekać jeszcze cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich lata. Po nieudanej kampanii brytyjskiej Hitler będzie musiał zmagać się z innym agresorem. Dotychczasowy jego sojusznik – Józef Stalin, wypowie mu wojnę. Sojusze ulegną odwróceniu. ZSRR z państwa agresora stanie się sojusznikiem koalicji antyhitlerowskiej. Na froncie wschodnim wojska niemieckie zostaną bardzo skutecznie związane walkami, trwającymi kilka lat. Wyczerpią one potencjał militarny tego państwa. A po otwarciu drugiego frontu na zachodzie powoli doprowadzą III Rzesze do upadku. Adolfa Hitlera wcześniej opuści sojusznik włoski – Benito Mussolini.

Najdłużej II wojna światowa będzie trwała na Dalekim Wschodzie. 7 grudnia 1941 r. baza amerykańska w Pearl Harbor została zaatakowana przez Japończyków. W tej sytuacji neutralne dotąd w światowym konflikcie Stany Zjednoczone przyłączą się do walki.

W II wojnie światowej wzięły udział 72 państwa. Działania militarne prowadzone były na trzech kontynentach – w Europie, Azji i w Afryce. Zginęło podczas nich 50 milionów ludzi. Jedne z największych strat poniosła Polska. Zniszczeniu uległo 40 % przedwojennego majątku narodowego i zginęło 6 milionów osób. Trudne od oszacowania są straty w dziedzinie kultury i straty moralne. Po 1945 r. narodziła się nowa Europa, boleśnie doświadczona okresem wojennym. Zrujnowana była gospodarka, załamaniu uległ system monetarny. Przez głowami państw stanęło bardzo poważne zadanie, w jaki sposób ułożyć ład w powojennej Europie.