Dodaj do listy

I wojna światowa (1914-1918) – nowe technologie wojenne

W sierpniu 1914 roku do walki stanęły ze sobą dwa bloki militarne, grupujące największe ówczesne mocarstwa europejskie (państwa silnie uprzemysłowione). W skład tzw. Trójprzymierza wchodziły Niemcy, Austro-Węgry i Włochy, w skład Trójporozumienia Francja, Rosja Rosja Federacja Rosyjska. Państwo położone we wschodniej Europie i północnej Azji. Powierzchnia 17 075 400 km2. Największe powierzchniowo państwo na świecie. Liczba ludności 144 664 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Wielka Brytania. Rozpoczęła się wojna, w której duże znaczenie odegrał ówczesny rozwój technologiczny. Nauka, rozwój przemysłu, w tym przemysłu zbrojeniowego, rozwój transportu, zdecydowały w dużej mierze o przebiegu, jak i charakterze wojny. Liczebność wojsk

Armie państw wchodzących w skład Trójporozumienia miały zdecydowaną przewagę liczebną nad siłami państw centralnych. Stosunek sił rozkładał się następująco: 238 milionów do 120 milionów mieszkańców. Wartość bojową armii rosyjskiej obniżało w dużym stopniu niedostateczne wyposażenie techniczne. Rosja była wówczas krajem zacofanym gospodarczo. Żołnierz rosyjski był wytrwały, zaprawiony w bojach, ale pozbawiony odpowiedniego wyposażenia tracił swą wartość bojową. Poza tym armia rosyjska cierpiała na brak odpowiedniej kadry oficerskiej. Z kolei wartość bojową armii austro-węgierskiej obniżał jej wielonarodowościowy i wielojęzyczny skład. Natomiast w Anglii do 1916 roku,  nie było przymusowego poboru. Wojska angielskie składały się zatem z ochotniczego zaciągu. Stan wyszkolenia i uzbrojenie armii niemieckiej i francuskiej był bardzo podobny.

Rozwój kolei żelaznej odegrał olbrzymią rolę w szybkim przemieszczaniu się żołnierza. Uzupełnianie brakującego kontyngentu mogło przebiegać sprawnie i nie wymagało kilku lub kilkunastodniowego przygotowania. 

Broń

W czasie tej wojny wzrosło znaczenie ciężkiej artylerii, w powszechne użycie weszły armaty i pociski dużego kalibru. Samoloty zaczęły brać udział w akcjach szturmowych i wspomagać wojska lądowe. Do tej pory wykorzystywano je głównie w celu rozpoznania pozycji nieprzyjaciela. Nie były one wykorzystywane jako środek walki. Samoloty biorące udział w I wojnie światowej można podzielić na trzy grupy: łącznikowe do celów rozpoznawczych, myśliwce i bombowce. Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny oprócz samolotów posiadali wielkie balony z napędem silnikowym, tzw. Zeppeliny (sterowce). W powszechne niemal użycie weszły też opancerzone wozy, zaopatrzone w lekkie armatki i karabiny maszynowe (600 strzałów na minutę). Zwykłe karabiny piechoty miały moc 10-12 strzałów na minutę.  20 listopada 1917 roku w bitwie pod Cambrai miało miejsce pierwsze wielkie uderzenie czołgów angielskich (po raz pierwszy w mniejszej ilości użyto ich w bitwie pod Sommą w 1916 roku). Wykorzystano także broń chemiczną, a mianowicie bojowe gazy trujące. Po raz pierwszy zostały one zastosowane przez Niemców 31 stycznia 1915 roku w bitwie pod Bolimowem (niedaleko Warszawy) na froncie wschodnim. W 1915 roku broń gazową posiadały już wszystkie państwa koalicji. Mimo wszystko, gazy trujące nie odegrały wówczas większej roli. Nie potrafiono uniezależnić się od kierunku wiatru. Z kolei pojawienie się tej nowej broni zmusiło państwa nieprzyjaciela do zastosowania masek ochronnych.

Reorganizacja gospodarki

Wybuch wojny spowodował reorganizację dotychczasowego przemysłu, który niemal całkowicie przestawił się na produkcję zbrojeniową. Wojsko potrzebowało nowych ubrań, obuwia, broni i amunicji.

Na początku działań wojennych Wielka Brytania i Francja Francja Republika Francuska. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w zachodniej Europie nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Powierzchnia 551 500 km2. Liczba ludności 59 191 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny ogłosiły blokadę Niemiec. Miała ona poważne konsekwencje gospodarcze. Niemcy zostały odcięte od dostaw i wywozu towarów do innych państw. Odpowiedziały na to użyciem łodzi podwodnych, broni świeżej i nie wypróbowanej. Na początku 1915 roku rząd niemiecki ogłosił, iż wody okalające Wielką Brytanią uznane są za strefę wojenną i  w związku z tym niemieckie łodzie podwodne (V-booty) będą zatapiały nieprzyjacielskie okręty i statki pasażerskie.

Plany wojenne

Początkowo żadne z państw biorących udział w I wojnie światowej nie dysponowało długoterminowymi planami strategicznymi. W niemieckim sztabie od 1871 roku, a więc od chwili zakończenia wojny z Francją, istniało silne przekonanie, iż następna wojna, którą Niemcy będą prowadzić, będzie wojną na dwa fronty. Taki też rozwój wypadków zakładał plan strategiczny opracowany przez szefa sztabu w latach 1891-1905 generała Alfreda von Schlieffena. Plan ten zakładał prowadzenie wojny na dwa fronty: przeciwko Francji i Rosji. Francja miała zostać pokonana błyskawicznie, a później całe siły niemieckie miały być przerzucone na front rosyjski. Realizatorem tego planu był generał Helmuth von Moltke.

We Francji, począwszy od pamiętnej wojny z Niemcami w latach 1870-1871, myślano nie o działaniach ofensywnych lecz defensywnych (obronnych). Wzdłuż granicy z Niemcami powstało pasmo fortyfikacji obronnych. Dopiero w 1911 roku nastąpiły istotne zmiany we francuskiej doktrynie wojennej. Szef sztabu generał Joffre, przyjął zasadę przejścia do natychmiastowej, bezwzględnej ofensywy, w głównej mierze na granicy z Niemcami. Plan ten, podobnie jak niemieckie plany szybkiego zwycięstwa nad Francją, okazały się porażką i nie spełniły swych podstawowych założeń.

Wojna pozycyjna

Do 1917 roku, szczególnie na froncie zachodnim, prowadzona była tzw. wojna pozycyjna. Polegała ona na tym, że dwie strony konfliktu zbrojnego stały naprzeciw siebie w nieprzerwanej ciągłej linii. Tworzyły ją łańcuchy okopów, schronów oraz zasieków z drutu kolczastego. Obrona miała przewagę nad atakiem. Takich umocnień nie można było zdobyć samym atakiem piechoty. Potrzebny był ogień artyleryjski. W pierwszej kolejności należało zniszczyć zasieki drutu kolczastego. Używano więc broni do ostrzeliwania celów położonych blisko: miotaczy min i moździerzy. Wojna pozycyjna w przypadku równowagi sił nie mogła doprowadzić do zwycięstwa którejkolwiek strony. Dopiero w 1918 roku przewaga liczebna i zbrojna państw sprzymierzonych doprowadziła do zerwania z wojną pozycyjną i przejścia do wojny zaczepnej z Niemcami.

Nieograniczona wojna podmorska

31 stycznia 1917 roku Niemcy ogłosiły, iż począwszy od dnia 1 lutego rozpoczyna się prowadzona przez nich nieograniczona wojna podmorska. W związku z tym niemieckie łodzie podwodne miały zatapiać wszystkie okręty (statki pasażerskie i handlowe) na wodach okalających Francję, Wielką Brytanie i Włochy. Atakowane miały być nie tylko okręty państw biorących udział w wojnie, ale także statki państw neutralnych. Akt wypowiedzenia przez Niemcy deklaracji o nieograniczonej wojnie podwodnej był bezpośrednia przyczyną przystąpienia do wojny Stanów Zjednoczonych, po stronie państw sprzymierzonych.

Ofiary

Wprowadzenie zdobyczy nowych technologii wpłynęło na przebieg i charakter wojny. Użycie nowych sprzętów bojowych miało też doniosłe konsekwencje. Nieporównywalna z wojnami poprzednimi liczba ofiar. Nie przez przypadek I wojnę światową nazywa się „rzezią narodów”. Oblicza się, że wojna ta pochłonęła 10580 tysięcy ludzi (zabici), nie licząc rannych i okaleczonych, których było dwa razy więcej.