Dodaj do listy

Faszyzm we Włoszech.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Włochy ogarnął kryzys gospodarczy. Związany był on ze zniszczeniami wojennymi, inflacją i wysokim bezrobociem (zwłaszcza wśród zdemobilizowanych żołnierzy). Włosi byli niezadowoleni z postanowień traktatu wersalskiego. Mimo, że Włosi walczyli po stronie państw zwycięskiej Ententy, to jednak nie uzyskali z tego tytułu żadnych korzyści. Choć na mocy traktatu londyńskiego z kwietnia 1915 r. obiecywano im nabytki w Albanii, Azji Mniejszej czy w Afryce, Włochy otrzymały tylko niewielkie zdobycze terytorialne (Tyrol Południowy i Istria z Triestem). Tymczasem straty poniesione w trakcie działań wojennych były olbrzymie. Na dodatek stosunki z niedawnymi sojusznikami uległy pogorszeniu. To wszystko prowadziło do niezadowolenia społeczeństwa i radykalizacji nastrojów społecznych. W tej sytuacji sporą popularnością zaczęły się cieszyć populistyczne ruchy społeczne. Jednym z nich był faszyzm, który rozwijał się w opozycji do cieszącego się sporą popularnością wśród robotników socjalizmu.

Głównym ideologiem faszyzmu był Benito Mussolini. W 1919 r. w Mediolanie Mussolini powołał do życia Fasci Italiani di Combattimento, czyli Włoskie Związki Bojowe (stąd nazwa "faszyzm"). Podstawą działania bojówek (tzw. czarne koszule, były one zorganizowane na sposób wojskowy) faszystowskich stała się przemoc (głównie wobec socjalistów). Ruch faszystowski uzyskał poparcie przede wszystkim kombatantów i zwolenników udziału Włoch w I wojnie światowej. Uzyskał on także poparcie przemysłowców i wielkich właścicieli ziemskich, którzy obawiając się rewolucji socjalistycznej, wspierali finansowo faszystów. W roku 1921 w Rzymie odbył się kongres, na którym Mussolini Włoskie Związki Bojowe zostały przekształcone w Narodowa Partię Faszystowską (NPF). W październiku 1922 r. Mussolini poprowadził słynny "marsz na Rzym", dokonując tym samym zamachu stanu. Król Wiktor Emanuel powierzył Mussoliniemu misję tworzenia rządu. Początkowo faszyści zadowalali się udziałem w koalicyjnym rządzie (w jego skład wchodziło czterech faszystów, ale za to ze specjalnymi pełnomocnictwami dla Mussoliniego). Udało im się jednak doprowadzić do zmiany ordynacji wyborczej. Dzięki temu, w roku 1924 mimo że zdobyli tylko 25 % głosów, obsadzili aż 60% miejsc w parlamencie. Metodą ich działania był terror polityczny (zabójstwo przywódcy komunistów Matteottiego). Następnie zdelegalizowali wszystkie, poza faszystowską, partie polityczne i związki zawodowe. Zamknięto wiele gazet. Zniesiono niezawisłość sądów. W 1925 r. wprowadzono dyktaturę partii faszystowskiej. Nadrzędną władzę w państwie sprawował Benito Mussolini, jako wódz ("duce").

W larach 1925 - 1943 doktryna faszystowska stała się oficjalną ideologią państwa włoskiego. W rękach Mussoliniego i Wielkiej Rady Faszystowskiej skoncentrowana była zarówno władza wykonawcza, jak i ustawodawcza. Cechami systemu politycznego był centralizm władzy i ścisła hierarchia. Oczywiście na wszystkie kierownicze stanowiska powoływano faszystów. Duże wpływy miała tajna policja, której zadaniem było wyeliminowanie przeciwników reżimu. Prawa człowieka zostały ograniczone, a podstawowa zasada stało się bezwzględne posłuszeństwo partii faszystowskiej i jej wodzowi. Związki zawodowe zostały zastąpione korporacjami, grupującymi pracodawców i pracowników (tzw. korporacjonizm). Faszyści uważali, że źródłem potęgi narodu jest praca, natomiast kapitał motorem rozwoju gospodarczego. Jednym z elementów faszyzmu jest nacjonalizm Nacjonalizm ideologia lub postawa społeczno-polityczna stawiająca interesy własnego narodu ponad interes innych nacji, często żądająca dla swojego narodu specjalnych przywilejów, nawet kosztem innych narodów.... Czytaj dalej Słownik historyczny i głoszenie haseł imperialnych. Miało to uzasadniać ekspansje Włoch. Faszyści nie ukrywali, że ich dążeniem jest uzyskanie dominacji w basenie Morza Śródziemnego, odbudowa Imperium Rzymskiego. Faszyści prowadzili niezwykle agresywną i zaborczą politykę zagraniczną, zbliżając się coraz bardziej do polityki Niemiec. W latach trzydziestych XX wieku Włochy podbiły Etiopię, przystąpiły do paktu antykominternowskiego i weszły w koalicję z hitlerowskimi Niemcami oraz z Japonią. Faszyzm został obalony w 1943 r. w wyniku działań II wojny światowej.