Dodaj do listy

Inkorporacja czy federacja – programy młodego państwa Polskiego

1. Czym jest INKORPORACJA?

  Inkorporacja jest topojęcie prawa międzynarodowego[1], zbliżone do pojęcia zjednoczenia. Oznacza wchłonięcie jakiegoś terytorium przez inne państwo. Jeżeli wchłanianym terytorium jest inne państwo, to jednocześnie traci ono swoją podmiotowość prawno-międzynarodową. Państwo wchłaniające zachowuje dotychczasową podmiotowość przy jednoczesnym rozszerzeniu swojego terytorium. Za przykład inkorporacji podaje się "Zjednoczenie Niemiec", które faktycznie oznaczało wchłonięcie Niemieckiej Republiki Demokratycznej przez Republikę Federalną Niemiec. Przykładem inkorporacji może być także przyłączenie Pomorza Gdańskiego do Polski przez Bolesława Krzywoustego w 1116 roku.

2. Czym jest FEDERACJA?

Federacja jest to państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji), ale posiadających wspólny rząd. Państwa związkowe posiadają zwykle szeroką autonomię wewnętrzną oraz tworzą w niektórych kwestiach własne prawa, wspólna pozostaje najczęściej polityka zagraniczna i obronna. Kraje federacyjne posiadają wspólną walutę. Federacja ma swoje cechy. Profesor Konstanty Adam Wojtaszczyk wyróżnił następujące cechy federacji:

  • Terytorium państwa federacyjnego, pod względem polityczno-administracyjnym nie jest jednolitą całością; składa się ono z terytoriów podmiotów federacji, pozbawionych prawa pełnego uczestnictwa w stosunkach międzynarodowych i z reguły nie mających prawa secesji.
  • Podmioty federacji rozporządzają władzą ustrojodawczą i ustawodawczą, tzn. mają prawo przyjęcia własnej konstytucji i uchwalenia, w ramach podziału kompetencji, ustaw obowiązujących na własnym terytorium. Zgodnie z zasadą subordynacji, akty te powinny być zgodne z ustawodawstwem federacji. Federalne organy ustawodawcze mogą ponadto wydawać specjalne akty prawne dla poszczególnych członków federacji.
  • Części składowe federacji mogą mieć własny system prawny i sądowy.
  • Istnieje podwójne obywatelstwo: każdy obywatel w większości państw jest obywatelem związku i odpowiedniej części składowej federacji;
  • Parlament związkowy jest dwuizbowy; interesy podmiotów federacji reprezentuje izba wyższa. Występują dwie zasady reprezentowania części składowej: zasada równego przedstawicielstwa oraz zasada zróżnicowanego przedstawicielstwa - w zależności od liczby ludności;
  • Istnieje podział kompetencji między federację i jej części składowe. Praktyka ustrojowa różnych krajów federacyjnych wskazuje na trojakiego rodzaju rozwiązania w tym zakresie. Są to:
  • dualistyczny federalizm;
  • zasada wyłącznej kompetencji związku i sfery;
  • trójczłonowy system rozgraniczania kompetencji;

3. Roman DMOWSKI (rys.1)

Roman Stanisław Dmowski (ur. 9 sierpnia 1864 w Kamionku, zm. 2 stycznia 1939 w Drozdowie) – polityk, publicysta polityczny, Minister Spraw Zagranicznych RP, poseł na Sejm RP oraz II i III Dumy. Współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), główny ideolog polskiego nacjonalizmu. Polski działacz niepodległościowy postulujący w pierwszym etapie zjednoczenie wszystkich ziem polskich i uzyskanie autonomii w ramach Imperium Rosyjskiego, a później odzyskanie niepodległości w oparciu o sojusz z Rosją i ententą, zaś w opozycji do państw centralnych (w szczególności Niemiec). Związany z ruchem neoslawistycznym[2]. Delegat Polski na konferencję paryską w 1919 i sygnatariusz traktatu pokojowego w Wersalu. Zagorzały przeciwnik polityczny Józefa Piłsudskiego i jego planów rozszerzenia granic II RP zbyt daleko na wschód od Linii Curzona[3] poprzez stworzenie państwa federacyjnego - wizji wielowyznaniowej i wielonarodowościowej Polski, twórcaINKORPORACYJNEJ KONCEPCJI (patrz punkt 5) państwa narodowego, zakładającej polonizację ludności niepolskiej za tą linią.

4. Józef PIŁSUDSKI (rys.2)

  Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie[4], zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, Naczelnik Państwa Polskiego w latach 1918-1922 i Wódz Naczelny Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926-1928 i 1930), twórca KONCEPCJI FEDERACYJNEJ (patrz punkt 6) oraz twórca tzw. rządów sanacyjnych w II RP wprowadzonych w 1926, w wyniku przeprowadzonego zamachu stanu.

5. Program INKORPORACYJNY

Narodowa Demokracja oparła swój program terytorialny na zasadzie narodowej, uważając, że w granicach państwa polskiego Polacy powinni stanowić co najmniej 60 % ogółu ludności. Dzięki temu Rzeczypospolita miała zachować charakter państwa narodowego, zgodnie z dewizą endecji „Polska dla Polaków”. Endecja (przywódca Roman Dmowski przyszłą granicę Polski widział daleko na wschodzie) postulowała by w skład państwa polskiego weszły (zostały inkorpowane- program inkorporacyjny) ziemie zaboru pruskiego (Wielkopolska, Pomorze Gdańskie, Warmia) wraz z Górnym Śląskiem i Opolszczyzną, cały zabór austriacki ze Śląskiem Cieszyńskim, dawne Królestwo Polskie, Wileńszczyzna oraz zachodnie części Białorusi i Ukrainy. 

6. Program FEDERACYJNY

Obóz związany z Piłsudskim (nawiązanie do idei Polski Jagiellonów) wysuwał koncepcję opartą na historycznych tradycjach państwowości polskiej i chciał przywrócenia unii Polski z byłym Wielkim Księstwem Litewskim w granicach z 1569, tj. z Białorusią i Litwą. Nowa unia miał przybrać postać konfederacji (program federacyjny), przy czym Litwa Litwa Republika Litewska. Państwo położone we wschodniej Europie, na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Powierzchnia 65 200 km2. Liczba ludności 3 482 tys. (2001 r.). Stolica Wilno. Język urzędowy... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Białoruś pełniłyby funkcję pasa ochronnego przed Rosją Radziecką, miały stanowić kordon oddzielający Polskę i Europę od Rosji Radzieckiej. W odniesieniu do Ukrainy Piłsudski popierał wówczas dążenia Ukraińców do niepodległości, licząc, że powstanie suwerennego państwa ukraińskiego osłabi Rosję Radziecką. Próby realizacji każdej z tych koncepcji prowadziły do konfliktów z sąsiadami- Rosją, Niemcami, Litwą i Czechosłowacją.

7.DMOWSKI czy PIŁSUDSKI? INKORPORACJA czy FEDERACJA?

Podsumowując Dmowski głosił program inkorporacyjny. A dokładniej to według projektu, który powstał w obozie narodowym, czyli endeckim, Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. Jednostka... Czytaj dalej Słownik geograficzny na wschodzie powinna sięgać do granic drugiego rozbioru z 1793 r. Roman Dmowski autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum tego planu przewidywał, że największym wrogiem niepodległości Polski będą Niemcy, popierający dążenia niepodległościowe narodów zamieszkujących obszary między Rosją a Rzeczpospolitą. Zakładał on więc wcielenie do Polski jedynie tych obszarów wschodnich, które w większości zajmował żywioł polski, co powinno jednocześnie zapewnić lepsze układy z Rosją. Natomiast druga koncepcja zwana federacyjną autorstwa Józefa Piłsudskiego uznawała za najbardziej niebezpiecznego wroga Polski Rosję. Dlatego też II Rzeczpospolita powinna pomóc Ukraińcom i Litwinom w budowie ich państwowości. Piłsudski zakładał utworzenie federacji suwerennych państw: litewsko-białoruskiego, ukraińskiego i polskiego, która byłaby w stanie pod wodzą Polski przeciwstawić się spodziewanej agresji rosyjskiej.

Oba projekty, dotyczące ukształtowania wschodnich, a w przypadku planu inkorporacyjnego również zachodnich i północnych granic państwa, dążyły do zabezpieczenia niepodległego istnienia II Rzeczypospolitej. Te projekty kwestionowały: przede wszystkim Rosję oraz Niemcy. Zarówno bowiem biali, którzy dążyli do przywrócenia potęgi rosyjskiej sprzed 1914, jak i czerwoni (bolszewicy), głoszący powszechną rewolucję proletariatu, traktowali niepodległą Polskę jako swego głównego wroga i przeszkodę w realizacji określonych celów.

Plany Piłsudskiego, które miały decydujący głos w tym czasie zostały przyjęte z rezerwą lub niechęcią przez większość polityków litewskich, ukraińskich i białoruskich. Plany te wywołały zdecydowany opór Rosji, co doprowadziło do wojny polsko-bolszewickiej w latach 1919-1921. Na płaszczyźnie militarnej zakończyła się ona zwycięstwem Polski, natomiast plany polityczne Piłsudskiego okazały się niepowodzeniem (traktat ryski 1921 r.). Nie powstała więc spodziewana federacja, która jednocześnie oddzielała by Polskę od Rosji. Ukraina Ukraina państwo położone w południowo-wschodniej Europie nad Morzem Czarnym i Azowskim. Powierzchnia 603 700 km2. Liczba ludności 49 112 tys. (2001 r.). Stolica Kijów. Język urzędowy ukraiński (w użyciu... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Białoruś zostały podzielone między Polskę i Rosję, a w wyniku sporu polsko-litweskiego o Wilno Litwa była wrogo nastawiono wobec Polski przez cały okres międzywojenny.

Bibliografia:

  A. Friszke, O kształt niepodległej, Biblioteka Więzi, Warszawa Warszawa stolica Polski położona w centralnej części Niziny Mazowieckiej nad Wisłą. Liczy 1,6 mln mieszkańców. Czytaj dalej Słownik geograficzny 1989
  •   K. Kawalec, Roman Dmowski, 1864-1939, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2002

Wykorzystane fragmenty biografii:

  •   Józef Piłsudski – Wikipedia – wolna encyklopedia - http://pl.wikipedia.org/wiki/Józef_Piłsudski
  • Roman Dmowski – Wikipedia – wolna encyklopedia - http://pl.wikipedia.org/wiki/Roman_Dmowski

[1] Prawo międzynarodowe (dla odróżnienia od prawa prywatnego międzynarodowego zwane też prawem międzynarodowym publicznym) – jedna z gałęzi prawa, obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między państwamiorganizacjami międzynarodowymi, a także innymi podmiotami prawa międzynarodowego.

[2] Neoslawizm - ruch polityczny powstały pod koniec XIX wyrastający z i jednocześnie krytyczny wobec panslawizmu. Powstał wskutek działalności narodowych działaczy czeskich

[3] Linia Curzona to proponowana linia demarkacyjna wojsk polskich i bolszewickich opisana w nocie z dnia 11 lipca 1920 roku, wystosowanej przez brytyjskiego Ministra Spraw Zagranicznych lorda George\'a Curzona do Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych RFSRR Gieorgija Cziczerina. Przebieg linii oparty został na "Deklaracji Rady Najwyższej Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w sprawie tymczasowej granicy wschodniej Polski" z 8 grudnia 1919 roku.

[4] Małe miasteczko pod Wilnem na Litwie.