Dodaj do listy

Rewolucja francuska – przyczyny i przebieg

Rewolucja francuska

Przyczyny:

  1. Kryzys społeczeństwa, dzielącego się na stany: I-wszy - duchowieństwo, II-gi - burżuazja i szlachta; miała pełny dostęp do sprawowania wszelkich urzędów w państwie, do których dostęp był ograniczony prze cenzus majątkowy, stan III-ci - reszta ludności (97% ogółu społeczeństwa, wewnętrznie zróżnicowany majątkowo finansów stanowo, a więc zalicza się tu chłopów, mieszczan i mniejszości narodowe)
  2. Kryzys budżetu - wzrastały wydatki, a brak było dochodów, klęski żywiołowe, zastój gospodarczy, ogromne wydatki na dwór powodowały pustoszenie skarbca. Konieczne było uchwalenie nowych podatków, co jednak wymagało zgody wszystkich stanów. Ludwik XVI, licząc na to, że uda mu się przezwyciężyć polityką "dziel i rządź" nurty reformatorskie, postanawia zwołać Stany Generalne, czego nie zrobił żaden król od ponad stu lat
  3. Zapoczątkowana w Anglii rewolucja przemysłowa dawała o sobie znać we Francji; uciekały rynki zbytu, plajtowały już nie przedsiębiorstwa, ale cale ośrodki przemysłowe.
  4. "Sprawa Naszyjnika" - do legendy przeszła historia pewnego naszyjnika, który jeden z kardynałów chciał ofiarować pewnej damie, która bardzo przypadła mu do gustu. Naszyjnik był cały wysadzany brylantami, a tymczasem większość społeczeństwa żyła poniżej warunków minimalnych. To zwróciło uwagę opinii społecznej na ogromne wydatki jakie szły na utrzymanie dworu - aż 10 % budżetu państwa!!! Fakt, że część z tych pieniędzy szła na działalność artystyczną, której mecenasował Ludwik XVI, nie zmieniała faktu, że większość tych pieniędzy szła na wystawne uczty i przyjęcia. Autorytet władzy spadł tak nisko, że już nikt nie bał się jawnie szemrać przeciwko królowi
  5. wzrost świadomości społecznej, także wśród inteligencji - jej emancypacja, postulaty koniecznych reform, ku lepszemu rozwojowi państwa. Także w środowisku kościelnym nie brak było głosów opowiadających się za koniecznymi reformami, choć to środowisko było najbardziej zróżnicowane - równie liczne były głosy zachowawcze - obstające przy zachowaniu dotychczasowej sytuacji.
  6. Pewnym półśrodkiem zaradczym miało być zwołane Zgromadzenie Notabli, czyli najbogatszych i najbardziej wpływowych rodów arystokracji. Jednak jedynym wnioskiem z tego zgromadzenia było ustalenie konieczności zwołanie Stanów Generalnych i uchwalenia nowych podatków

Przebieg:

  • Zwołanie Stanów Generalnych 5 V 1789 (po raz pierwszy od 1614 roku!!). reprezentanci każdego ze stanów obradowali osobno i oficjalnie nie mogli się ze sobą kontaktować. Choć liczebnie stan III-ci miał najwięcej posłów - 600, a więc tyle co stan II-gi i I-wszy łącznie (liczba posłów była proporcjonalna do liczby ludności należącej do danego stanu), to jednak każdy stan miał jeden głos, co dawało szansę dwóm pierwszym stanom przegłosowania trzeciego w kluczowych głosowaniach. W trakcie wyborów reprezentantów doszło do masowego wpisywania skarg chłopów do specjalnie przygotowanych do tego zeszytów. Skarżą się głównie na dotychczasowe prawo i nadużycia ze strony właścicieli ziemskich.
  • Fiasko rozmów w sprawie nowych podatków - każda ze stron próbowała przerzucić ciężar koniecznych reform na inna. Rośnie niezadowolenie i rozczarowanie, stan III-ci wysuwa coraz bardziej radykalne postulaty.
  • Ludwik XVI postanawia rozwiązać zgromadzenie w czerwcu 1789, stan trzeci postanawia kontynuować obrady na własną rękę w Sali do Gry w Piłkę.
  • Przedstawiciele stanu III-go wraz z postępowymi posłami ze stanów I-go i II-go obwołali się Zgromadzeniem Narodowym, i wezwali inne stany do przyłączenia się. Odpowiedziało na to tylko duchowieństwo.
  • Król próbuje interweniować, gromadzi wojska pod Paryżem. Jednak ludność stolicy nie pozwala na użycie siły. Przy takim poparciu Zgromadzenie Narodowe przekształca się w Konstytuanty. Jej celem jest uchwalenie Konstytucji.
  • na wieść o zamiarach spacyfikowania Konstytuanty Paryżanie organizują się w grupy paramilitarne pod nazwa Gwardia Narodowa, wg planu La Fayette'a (ekscentryczny arystokrata o poglądach rewolucyjnych, uczestnik wojny o niepodległość USA po stronie amerykanów, opowiadał się za konstytucją).
  • 14 VII 1789r. doszło do zamieszek w Paryżu - rozgniewany tłum szturmem zdobywa Bastylię, symbol Symbol motyw bądź zespół motywów, pojęć, obrazów, które oprócz znaczenia dosłownego posiadają także znaczenie ukryte - symboliczne. W przeciwieństwie do alegorii, która może być odczytana tylko... Czytaj dalej Słownik terminów literackich ucisku i nadużycia absolutycznej władzy królewskiej. Od tej pory data ta jest obchodzona jako święto narodowe we Francji. Bastylia istniała od czasów Ludwika XIV. W tym czasie także powstały trójkolorowe barwy narodowe Francji - niebieski i czerwony to barwy Paryża, biały - królewski. Wkrótce wszystkie palce, ulice, domy a nawet stroje zostały zdominowane przez te barwy, trójkolorowe kokardy wpinano ubrania, ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum zwracali się do siebie "per obywatelu", masowo zmieniano nazwiska na bardziej mieszczańskie, np. Książę Filip Orleański przybrał nazwisko Egalite, dzieciom nadawano imiona Bastylia itp.
  • Tymczasem na wsi doszło do wielu zamieszek, które wkrótce przekształciły się regularne rozboje, napady na dwory, podczas których mordowano szlachtę, palono spisy z powinnościami, grabiono i gwałcono. Wypadki te przeszły do historii pod nazwą Wielkiej Trwogi.
  • Ustępstwa Ludwika XVI, który zgadza się na reformę administracyjną - odtąd urzędy miały być obsadzane na drodze głosowania, a nie jak dotychczas wg nominacji.
  • Wytworzenie się klubów politycznych:

- Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji, na czele z Maksymilianem Robespierre, od 1789 tzw. Klub Jakobinów, od nazwy Kościoła św. Jakuba, przy którym towarzystwo to miało swoją siedzibę

- Towarzystwo Przyjaciół Praw Człowieka, na czele z Georges'em Danton'em, od 1790 tzw. Klub Kordelierów

- Klub Feuillantów

- Hebertyści (antykościelni radykałowie)

    • 26 VIII 1789 zostaje uchwalona Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela, - wprowadzała ustrój monarchii konstytucyjnej - król sprawuje władzę z nadania społeczeństwa. Zapisy umieszczone w Deklaracji były zabezpieczeniem praw osobistych obywatela. Ustawa przekształcała kraj znosząc stary ład niekontrolowanego absolutyzmu i podziału społeczeństwa. Odtąd każdy obywatel miał być równy wobec prawa.
    • Typowym przedstawicielem tamtej epoki był SANKIULOTA (od Sans Culotte - bez spodni). Typowy miejski obdartus, który chodził w podartych łachmanach (stąd nazwa), ale który był tak liczny a swymi demonstracjami tak wpływowy, że każdy musiał się z nimi liczyć i zabiegać o ich przychylność. Atrybutami były frygijska czapka (przejęta od zwyczaju rzymskich wyzwoleńców, co miało symbolizować odzyskanie "prawdziwej wolności przez Paryżan), często nosił ze sobą gwizdek, podarte spodnie. Sanikuloci byli częstokroć członkami Gwardii Narodowej, co wiązało się z noszeniem broni - temu też zawdzięczali swój wpływ na rządzących.
    • W wyniku walki z kościołem doszło do zagrabienia mienie kościelnego przez władzę. Ziemia ta miała być później sprzedawana podczas publicznej licytacji, przy czym asygnaty rozdawane były wszystkim obywatelom, nawet tym najbiedniejszym. Podczas licytacji dochodziło jednak do nadużyć, a biedni ludzie sprzedawali swoje asygnaty by mieć się z czego utrzymać. Dodatkowo wprowadzono pewne cenzusy majątkowe i społeczne ograniczające dostęp do władzy (wykluczenie protestantów i Żydów, ograniczenia wiekowe i pochodzeniowe).
    • W 1790r. uchwalono ustawę dotycząca duchowieństwa francuskiego, które od tej pory miało stać się cywilnymi pracownikami administracji państwowej. Ksiądz miał głosić zasady rewolucji z ambony, bronić jej i podlegać dyrektywom wydawanym przez władze świeckie. Sytuację zaognił fakty odrzucenia tej uchwały przez Kościół i Papieża, a także starania radykalnych frakcji do całkowitego zeświecczenia państwa (jakobini), czy też wprowadzenia nowego, państwowego kultu (hebertyści).
    • W 1791r. wprowadzono prawo Le Chapellier'a zakazujące robotnikom zrzeszania się w jakiekolwiek organizacje. W przypadku złamania tego prawa uznawano takie organizacje za przestępcze, a ich członków sądzono jak zwykłych kryminalistów. Warto dodać, że prawo to obowiązywało do końca XIX wieku. Przyczyniło się to m. in. do rozszczepienia struktury społeczeństwa - w fabrykach i manufakturach pracowali ludzie z marginesu, nie mający wiele do stracenia. Mieszkali oni w wielkich skupiskach, które okazały się wylęgarnią wszelkich patologii, drobni przedsiębiorcy mieszkali na prowincjach
    • 3 IX 1791 roku uchwalono Konstytucję - była to trzecia konstytucja na świecie, a druga w Europie. Wykazywała ona dużo podobieństw do konstytucji 3-go Maja, m. in.:

- Ustrój (monarchia konstytucyjna)

- Trójpodział władzy (ustawodawcza, wykonawcza, sądownicza)

- Suwerenność narodu

ale były też różnice, np.:

- Prawa polityczne wyłącznie dla mężczyzn od 21 roku życia i płacących podatki.

- Równość wobec prawa (cywilnego i karnego), likwidacja społeczeństwa stanowego.

- Król sprawował władzę z mandatu ludu a nie z nadania bożego

  • Ludwik XVI dokonuje ostatnich prób przywrócenia starego ładu - próbuje potajemnie porozumieć się z sąsiednimi królestwami w sprawie interwencji zbrojnej we Francji. Ułatwić mu to miała pomoc licznych krewnych, którzy już przebywali na dworze austriackim. Jednak nie udało się uniknąć Ludwikowi popełnienia kilku pomyłek - był nieostrożny, wszelkie dokumenty trzymał przy sobie na dworze. Jego kontakty z dworami europejskimi były nadto widoczne, gdy w czerwcu 1791 roku próbował ucieczki do Austrii, (co było jednym z warunków udzielenia pomocy), został złapany niedaleko granicy holenderskiej. Króla zawrócono do Paryża, gdzie został zatrzymany w areszcie domowym. Od śmierci uchroniła go potrzeba jego podpisu pod konstytucją. Ale był bezpieczny tylko do czasu.
  • W wyborach do Legislatywy ukształtował się nowy układ sił:

- na prawicy zasiedli monarchiści pod auspicjami Stowarzyszenia Przyjaciół Roku 1789 La (główni działacze to Fayette i Sieyes).

- obóz centralny - Felianci

- lewicę stanowili Żyrondyści, do których należało głównie bogate mieszczaństwo (Brissot)

-Jakobini (Maksymilian Robespierre, August Robespierre, Marat, Saint-Just)

- Hebertyści

- Kordelierzy Kordelierzy klub utworzony w 1790 r. w Paryżu. Zebrania jego członków odbywały się w klasztorze oo. franciszkanów (zwanych od sznura - la corde - kordelierami) - stąd nazwa Klub Kordelierów. Oficjalna nazwa... Czytaj dalej Słownik historyczny (Georges Danton).

  • Król jednak nie rezygnuje z prób odzyskania władzy - udaje polityczny mariaż z koredelierami, którzy parli do wojny z Austrią. Król udaje głębokie poparcie dla tej inicjatywy, licząc na szybką przegraną, a tym samym odzyskanie tronu. W końcu, mimo sprzeciwu Jakobinów zostaje wypowiedziana wojna. Zgodnie z przewidywaniami Ludwika w niedługim czasie do wojny dołączają Prusy. Francja Francja Republika Francuska. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w zachodniej Europie nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Powierzchnia 551 500 km2. Liczba ludności 59 191 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny ponosi klęski jedna za drugą, dochodzi do wielu dezercji. Tymczasem w stolicy wrze - ludzie zaczynają się burzyć nie tylko przeciw królowi, ale też Legislatywie, która tymczasem zamierza zrzucić całą odpowiedzialność na Ludwika. Wychodzi na jaw próba ucieczki z poprzedniego roku. W końcu dochodzi do detronizacji i uwięzienia króla - odtąd zwanego "obywatelem Kapet" (od nazwy dynastii Kapetyngów). Armia francuska zaczyna odnosić pierwsze zwycięstwa, dzięki zaangażowaniu żołnierzy w sprawę - w przeciwieństwie do przeciwników, gdzie służyli obywatele przymuszani do służby wojskowej. Wraz z ochotnikami w płd. Francji przychodzi pieśń marsylianka, która stanie się hymnem narodowym Francji.
  • Niepewny los Ludwika XVI - Legislatywa debatuje nad jego losem we wrześniu 1792r.; różne propozycje - od wypuszczenia (La Fayette), poprzez dalsze uwięzienie, aż do propozycji ścięcia - Jakobini.
  • Sprawa ta na razie zeszła na dalszy tor, gdyż Legislatywę rozwiązano i rozpisano wybory do nowego parlamentu. W wybranym Konwencie Narodowym zabrakło już monarchistów. Przy tamtejszym układzie sił to Żyrondyści stali się prawicą, a radykalni Jakobini Jakobini klub polityczny okresu Wielkiej Rewolucji Francuskiej, którego pełna nazwa brzmiała: Stowarzyszenie Przyjaciół Konstytucji (a od 1792 r. Stowarzyszenie Jakobinów Przyjaciół Wolności i Równości). Ponieważ... Czytaj dalej Słownik historyczny - lewicą. Głoszono coraz groźniejsze hasła anarchistyczne.
  • Podczas pierwszych obrad Konwentu proklamowano Francję republiką, tym samym znosząc monarchię. Odbyło się to 22 IX 1792r., a także rozpoczęto pracę nad nową konstytucją. Decyzja ta została pozytywnie przyjęta przez lud; od nowego roku wprowadzono nowy kalendarz, wprowadzający nowy podział na miesiące, tygodnie i dni, wprowadzono też nową erę - uznając fakt obalenia monarchii za aż tak istotny. Rok dzielił się na 12 miesięcy po 30 dni - pozostałe 5 dni (6 w roku przestępnym) były dniami wolnymi. Nazwy miesięcy odzwierciedlały naturalny upływ czasu w przyrodzie, np. floreal - kwitnący, nazwa dawnego kwietnia (po fr. april), thermidor - upalny - dawny lipiec, brumaire'a - miesiąc mgieł - dawniej październik.
  • Postanowiono także ostatecznie rozstrzygnąć sprawę Ludwika XVI, w grudniu 1792 stanął on przed Trybunałem Narodowym, oskarżony o zdradę stanu. Sprawę przedłużały spory w parlamencie nad dalszym losem byłego króla - lewica domagała się jego głowy, prawica jedynie pozbawienia czci i majątku. Tymczasem Ludwik próbował walczyć o swoje prawa, podważając kompetencje sądu i krytykując zmiany we Francji. To jednak nie przysporzyło mu przyjaciół, wtedy to Saint-Just miał wypowiedzieć sławne zdanie; "wrogów rewolucji się nie sądzi, wrogów rewolucji się zabija." W końcu decyzja o skazaniu Ludwika XVI na śmierć zapadła. W styczniu 1793r. na placu Zgody wykonano wyrok przez ścięcie. Nie całemu społeczeństwu spodobała się ta decyzja - uwięzienie króla to jedno, ale jego zabójstwo to wykroczenie przeciw porządkowi rzeczy, który istniał od setek lat, co więcej bardzo długo powiązany był z religią. Szczególnie konserwatywne w tym względzie okazało się chłopstwo francuskie. Oczywiście swój głęboki sprzeciw wyraziła cała monarchistyczna Europa. W 1793r została zawiązana pierwsza koalicja antyfrancuska. Przystąpiły do niej; Anglia, Prusy, Austria Austria Republika Austrii. Państwo położone w Europie Środkowej. Członek Unii Europejskiej od 1995 roku. Powierzchnia 83 849 km2. Liczba ludności 8 075 tys. (2001 r.). Stolica Wiedeń. Język urzędowy niemiecki.... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Hiszpania. Sprawę pogorszyło wykonanie wyroku na Marie Antoninie, żonie Ludwika XVI, spowinowaconej z rodem Habsburgów, który rządził przez różne koligacje małżeńskie niemal połową Europy.
  • Wobec Francji zastosowano blokadę wybrzeży i embargo gospodarcze. Doprowadziło to we Francji jednie do zaognienia sytuacji i radykalizacji władz. Efektem tego było aresztowanie niedawnych przywódców rewolucji z obozu żyrondystów - zginął wtedy Danton. Na czele stanęła radykalna lewica jakobińska, której przewodził Robespierre. Oto jego krótka notka biograficzna:

ROBESPIERRE

Z zawodu prawnik, był uczestnikiem Stanów Generalnych, człowiek surowych zasad, uczciwy i pracowity, słynął z sumienności wykonywania powierzanych sobie zadań. Swoje życie osobiste odsunął na dalszy plan, by całkowicie oddać się służbie rewolucji. W trakcie swej działalności w Komitecie Ocalenia był współautorem dekretu o podejrzanych; ustawa ta pozwalała na zaciśnięcie terroru wobec nieposłusznych, do których jakby z definicji zostali przypisani wszyscy wywodzący się z stanu szlacheckiego bądź duchownego. Wystarczyło niejakie podejrzenie by było się wtrąconym do więzienia, podejrzany sam musiał starać udowodnić swoją niewinność.

    • Nastąpił okres tzw. Dyktatury jakobinów - działały tzw. Trybunały rewolucyjne o skróconej procedurze, za ich staraniem w więzieniu znalazło się ponad 100 tyś ludzi(arystokracja, księża, szlachta); prawie połowę zgilotynowano: w Lion i w Marsylii podczas tłumienia buntów doszło do licznych morderstw i masowych wysiedleń. Zwiększyło się także prześladowanie kościoła, zepchnięto go całkowicie z życia publicznego, w zamian za religię ofiarowano kult Najwyższej Istoty, tradycyjne święta zastąpiono nowymi, świętując republikę, sprawiedliwość, rozum..
    • Wprowadzono zmiany do Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela:

1.prawo do bezpłatnej oświaty na poziomie podstawowym, do opieki socjalnej dla bezrobotnych przysługujące obywatelom francuskim

2.prawo własności (wprowadzało równość ekonomiczną)

  • Zaczęto rozprawiać się z wewnętrzną opozycją - dochodziło do licznych aresztowań w łonie jakobinów. Terror stosowano przede wszystkim wobec przeciwników politycznych - praktyczne aresztowano cały klub żyrondystów i herbertystów - pierwszych jako zbyt prawicowych, drugich zbyt lewicowych. Na scenie politycznej zostali sami kordylierzy i jakobini, jednak wkrótce i ich spotkał podobny los.
  • W wyniku inicjatywy jakobinów wprowadzono stan wyjątkowy zawieszający działanie konstytucji, nie rozpisano także wyborów. Nasilające się wypadki nadużycia władzy, oraz niepowodzenia na froncie przechyliły czarę goryczy i doprowadziły do obalenia dyktatury jakobinów. Maximilien Robespierre oddał swą głowę pod ostrze gilotyny i wtedy to uknuto powiedzenie "rewolucja pożera swoje dzieci". Jednym z czołowych działaczy zawiązanego spisku był Józef Fouche, przyszły dowódca tajnej policji, który przed rewolucją był księdzem, wystąpił jednak, że stanu duchownego stając po stronie rewolucji. Wstąpił w szeregi jakobinów, gdzie odznaczał się wyjątkową sumiennością przy najstraszniejszych mordach (m. in. nadzorował pacyfikację Lionu). W dobie napoleońskiej kierował tajną policją, by po jego klęsce w 1812 roku przejść na stronę jego wrogów. Ciekawostką jest, iż pod koniec swego barwnego życia wstąpił do zakonu. Przewrót ten, od daty wg nowej nomenklatury nosi nazwę przewrotu 9 thermidora
  • W 1794 roku doszło do przesilenia na froncie - Francja zaczęła odnosić pierwsze sukcesy, przełamano linie wroga
  • 1795r. uchwalono Konstytucję roku III. Francja ponownie stała się republiką wg klasycznego trójpodziału władzy między ustawodawczą - Ciało Prawodawcze, wykonawczą, sprawowaną przez pięcioosobowy Dyrektoriat i sądownicza. Prawa wyborcze przysługiwały jedynie płacącym podatki. Dyrektoriat Dyrektoriat pięcioosobowy rząd sprawujący władzę we Francji w latach 1795-99. Dyrektoriat powstał mocą uchwalonej przez termidorian (tych, którzy obalili dyktaturę jakobinów dokonując zamachu stanu 9 thermidora,... Czytaj dalej Słownik historyczny sprawował władzę do 1799r.