Dodaj do listy

Klęska Polski w XVIII wieku.

Stanisław August Poniatowski był ostatnim królem elekcyjnym, a na tron Polski został wybrany w 1764 roku pod wpływem poparcia carycy Katarzyny II. Był on przedstawicielem tak zwanej Familii, którą reprezentowali członkowie rodów Czartoryskich oraz Poniatowskich. Pierwsze lata jego panowania upłynęły pod znakiem dużego uzależnienia od carskiej Rosji i wiązały się z modernizacją ustroju państwowego. Wprowadzono komisje skarbowe i wojskowe, ograniczono stosowanie liberum veto. Powołano do życia nowe instytucje i organy. Wystarczy wspomnieć Szkołę Rycerską założoną w 1765 roku w Warszawie. Perspektywa dalszych reform zaniepokoiła carycę Katarzynę II, która rozpoczęła akcję mającą na celu zaprzestanie wprowadzania zmian w Polsce. Repnin, ambasador rosyjski w Warszawie był inicjatorem zawiązania w 1767 roku konfederacji radomskiej skierowanej przeciw Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu oraz reformom ustrojowym inicjowanych przez Familię. Opozycja Opozycja indywidualne lub zbiorowe przeciwstawianie się komuś lub czemuś. Często w ten sposób określamy też np. jakieś stronnictwo polityczne o odmiennych poglądach niż ugrupowanie rządzące. Może być... Czytaj dalej Słownik historyczny liczyła na detronizację króla, jednak w krótkim czasie zdołał on odzyskać poparcie Katarzyny II. Kolejny sejm w 1768 roku przywrócił prawa dysydentom i uchwalił prawne podstawy ustroju zwane prawami kardynalnymi, które potwierdzały wolną elekcję, pacta conventa i stosowanie zasady liberum veto. Nie wprowadziły żadnych reform odnośnie społeczności szlachta Szlachta uprzywilejowany stan społeczny, który wyłonił się ostatecznie w Polsce w XIV w. spośród rycerstwa. O przynależności do tego stanu decydowało przede wszystkim urodzenie, rzadziej nobilitacja (nadanie... Czytaj dalej Słownik historyczny dalej miała nietykalność osobistą, a chłopów obowiązywało poddaństwo. Konserwatywna, ale patriotycznie nastawiona szlachta początkowo tylko z województwa podolskiego zawiązała konfederację 29 lutego 1768 roku w Barze wymierzoną przeciw królowi i Katarzynie II. Celem konfederatów było wprowadzić na tron członka rodu Wettinów i zmusić do opuszczenia Polski przez armię rosyjską. Bar został zdobyty przez wojska rosyjskie, które były wspierane przez oddziały polskie wierne królowi, ale ruch konfederacki odradzał się w innych częściach państwa. Państwa sąsiedzkie oskarżały nasz kraj anarchię i upadek. Sytuacja potoczyła się błyskawicznie bowiem nasi sąsiedzi wykorzystując osłabienie Rzeczypospolitej dokonali pierwszego rozbioru w 1772 roku. Warto zaznaczyć, że jeszcze w 1769 roku Austria Austria Republika Austrii. Państwo położone w Europie Środkowej. Członek Unii Europejskiej od 1995 roku. Powierzchnia 83 849 km2. Liczba ludności 8 075 tys. (2001 r.). Stolica Wiedeń. Język urzędowy niemiecki.... Czytaj dalej Słownik geograficzny zagarnęła Spisz, czyli starostwa czorsztyńskie. Podpisane zostało porozumienie rosyjsko - pruskie, do którego później przystąpiła Austria. 5 sierpnia 1772 roku w Petersburgu trzy państwa podpisały konwencję, na mocy której ustalono granice I rozbioru Polski. Rosja Rosja Federacja Rosyjska. Państwo położone we wschodniej Europie i północnej Azji. Powierzchnia 17 075 400 km2. Największe powierzchniowo państwo na świecie. Liczba ludności 144 664 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny zagarnęła województwa leżące na prawym brzegu Dźwiny, a lewym Dniepru, województwa inflanckie, płockie i witebskie. W Rosji znalazła się również część wschodniego województwa mińskiego. Obszar zagarnięty przez Katarzynę II liczył 92 tysiące km² i zamieszkiwany był przez 600 tysięcy ludności. Katarzyna II porzuciła swój pierwotny plan zagarnięcia całej Rzeczypospolitej pod swój protektorat. W Prusach znalazły się województwa: pomorskie bez Gdańska, malborskie z Warmią oraz województwo chełmińskie wyłączając Toruń. Ziemia lęborsko - bytowska, poznańskie, gnieźnieńskie, inowrocławskie i brzesko - kujawskie również znalazły się pod kontrolą pruską, jednak zaznaczyć należy, że nie w całości tylko określone części poszczególnych województw. Obszar, który przypadł Prusom obejmował ponad 36 tysiące km² i 580 tysięcy mieszkańców. Austrii przypadł Spisz, województwo krakowskie i sandomierskie po Wisłę i rzekę San, część województwa podolskiego po rzekę Zbrucz, województwo lubelskie, ruskie i fragmenty ziemi chełmińskiej. Tereny te obejmujące około 82 tysiące km² zamieszkiwane były przez 2, 5 miliona osób Sejm powołany rok później zatwierdził konwencję rozbiorową. W 1775 roku utworzona została Rada Nieustająca, która była jakby pierwszym polskim rządem. W jej skład wchodzili: osoba króla, senatorzy i posłowie. Co dwa lata wymieniano jedną trzecią Rady. Król nie mógł wstrzymać wejścia w życie dekretu mimo, że był jedyną osobą, która podpisywała każdy dekret. Wpływy obcych mocarstw były bardzo widoczne. Ambasadorowie mocarstw ościennych sporządzili listy na podstawie których dokonano wyboru pierwszego składu Rady. Rada nie uzyskała poparcia magnaterii i szlachty, ponieważ jej członkowie byli skorumpowani i przekupieni. W 1789 roku została obalona. W Grodnie na kolejnym sejmie potwierdzającym II rozbiór Polski została zrekonstruowana. W tym czasie utworzono pierwsze polskie ministerstwo edukacji o nazwie Komisja Edukacji Narodowej, która była świecką władzą szkolną. Została powołana w 1773 roku w celu stworzenia jednolitego systemu szkolnego po rozwiązaniu zakonu jezuitów. Unarodowiono szkolnictwo i wprowadzono naukę w języku polskim. Skupiła wokół siebie przedstawicieli polskiej kultury. Zreformowano Akademię Krakowską i Wileńską. Miała na celu powiększenie ilości szkół elementarnych oraz naukę na wyższym poziomie edukacji. 3 maja 1791 roku doszło do wydarzenia na skalę światową, uchwalono konstytucję państwa polskiego, która regulowała podstawowe zasady życia w państwie. Została ona przegłosowana głosami stronnictwa patriotycznego po kompromisie z ugrupowaniem królewskim. Jej celem miała być wewnętrzna reforma państwa, zwłaszcza ustrojowa. Pozostawiono ustrój stanowy, ale zmniejszono znaczenie magnaterii w sprawie elekcji. Pierwsza w Europie a druga na świecie ustawa regulowała zakres działalności władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywatelskie. Redagowanie ustawy rządowej przebiegało w tajemnicy, stąd określano jej uchwalenie jako zamach stanu. Nie zapoznano izby poselskiej z nowym projektem, co było sprzeczne z nowym regulaminem obrad. Wykorzystując fakt, że w stolicy przebywało tylko 182 posłów z 359 złożono projekt ustawy w sejmie. Zdezorientowana opozycja nie była w stanie nic zrobić. Projekt odczytano, a izba przyjęła ustawę. Wśród ogromnego entuzjazmu ludności Warszawy doszło do zaprzysiężenia Konstytucji i państwo polskie stało się monarchią konstytucyjną. Wprowadzono dziedziczność tronu w linii saskich Wettinów. Ustanowiono zasadę trójpodziału władzy głoszonej przez Monteskiusza. Najwyższym organem władzy był sejm, który pozostawał instytucją reprezentowaną przez stan szlachecki. Było 204 posłów reprezentujących szlachtę oraz 24 przedstawicieli miast. Jego kadencja była dwuletnia. Posłowie byli wybierani raz na dwa lata, w każdej chwili mogli być wezwani na sesje parlamentu, bo "był on zawsze gotowy". W funkcjach sejmu leżało ustawodawstwo, podatki i szeroka kontrola nad rządem. Senat został organem konstytucyjnym, ale jego kompetencje zostały zmniejszone. Sejm konstytucyjny zwoływany był raz na 25 lat. Zniesiono odrębność Korony i Litwy, utworzono jednolitą władzę wykonawczą w postaci rządu. Najwyższym organem władzy wykonawczej była Straż Praw, w skład której wchodził król jako jej przewodniczący, prymas i pięciu ministrów. Ministrowie Ministrowie J. Korczak Król Maciuś Pierwszy, bohater trzecioplanowy, zbiorowy; jest ich kilku, pomagają w rządach Maciusiowi. Każdy jest specjalistą w swojej dziedzinie. Niektórzy się obrażają i rezygnują z... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum ci zajmowali się następującymi resortami, a więc sprawami policji, pieczęcią (sprawami wewnętrznymi), polityką zagraniczną, wojną i skarbem. Ministrowie, urzędnicy, oficerowie, senatorzy i biskupi byli nominowani przez władcę. W stanie wojny był on odpowiedzialny za wojsko. W skład Straży Praw wchodził również marszałek sejmu i następca tronu, ale pozbawieni byli prawa głosu. W ramach kompetencji Straży Praw znajdowała się administracja, polityka zagraniczna, sprawy wewnętrzne i finanse. Wprowadzono odpowiedzialność ministrów przed sejmem za akty, które podpisywali. Zwykła większość głosów wystarczyła aby zapadły decyzje. Zreorganizowano sądownictwo wprowadzając niezawisłość sądów. Sądy ziemskie i miejskie miały stale urzędować, a Trybunał Koronny i sąd asesorski były sądami drugiej instancji. Mieszczanie Mieszczanie B. Prus Lalka, bohater zbiorowy; są wśród nich Polacy, Niemcy i Żydzi
Polacy: Reprezentowani przez Deklewskiego (fabrykant powozów, wytrwały w pracy, znakomity rzemieślnik), radcę Węgrowicza...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
mieli prawo do nabycia majątku i otrzymania nobilitacji. Religią państwowa była religia katolicka i panowała tolerancja religijna. Wprowadzono niepodzielny skarb i jednolite wojsko. Nastąpiła centralizacja państwa. Zniesiono liberum veto, zakazano tworzenia konfederacji szlacheckich i instrukcji poselskich. Szlachcic nie posiadał już zwierzchności w stosunku do swoich poddanych, ponieważ opiekę nad nimi objęło państwo. Reformy, które objęły państwo polskie nie podobały się Rosji. Dalsze zmiany okazały się niemożliwe, ponieważ wojsko rosyjskie wkroczyło Polski. Doszło do zawiązania konfederacji targowickiej, która miała na celu obalenie postanowień Sejmu Czteroletniego i ustawy zasadniczej, czyli konstytucji. Grupa magnatów ogłosiła konfederację pod fałszywą datą 14 maja 1792 roku w Targowicy na Ukrainie, a w rzeczywistości została utworzona 27 kwietnia 1792 roku w Petersburgu. Wezwanie przez nich na pomoc wojsk rosyjskich zapoczątkowało wojnę z Rosją. Armia rosyjska licząca 100 tysiące żołnierzy wkroczyła w granice Rzeczypospolitej. Targowiczanie ustanawiali swoje rządy i prześladowali przeciwników politycznych. Sytuację pogrążył fakt, że sam król Stanisław August Poniatowski zdecydował się poprzeć targowiczan i przyłączył się do ich obozu. Liczył na utrzymanie dotychczasowych reform. Wojna polsko - rosyjska zakończyła się klęską Rzeczypospolitej. Przywrócono stary porządek, prześladowano zwolenników reform. Prasa, wydawnictwa i korespondencja objęte zostały cenzurą. Ostatecznie konfederacja uległa rozwiązaniu na sejmie rozbiorowym w Grodnie we wrześniu 1793 roku. Inicjatywa drugiego rozbioru, podobnie jak pierwszego wyszła od Prus, które po przegranej wojnie 1792 zaczęły się domagać w zamian za pozostanie w koalicji przeciw Francji wynagrodzenia ziemiami polskimi. Tendencja Tendencja idea, sformułowana zazwyczaj wprost, której podporządkowany jest świat przedstawiony utworu. powieść tendencyjna.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
do zagarnięcia dalszych obszarów polskich zwyciężyła również w otoczeniu Katarzyny II. Austria dążąca do zagarnięcia Bawarii dała się zwieść pozostałym zaborcom i nie wzięła udziału w kolejnym rozbiorze. Doszło do podpisania nowej konwencji rozbiorowej 23 stycznia 1793 roku w Petersburgu między Rosją i Prusami. Prusy zagarnęły resztę Wielkopolski, Toruń, Gdańsk, województwo kaliskie, sieradzkie i płockie. W sumie około 57 tysięcy km² zamieszkiwanych przez ponad milion ludności. W Rosji znalazło się województwo podolskie, kijowskie, bracławskie, reszta województwa płockiego oraz wschodnie skrawki obszaru wileńskiego, nowogrodzkiego i mińskiego. Obszar zajęty przez Rosję obejmował 250 tysięcy km² i około 3 miliony mieszkańców. Państwo polskie znalazło się pod całkowitym protektorem zaborców. W skutek kolejnego rozbioru zaczął rozwijać się ruch powstańczy, który stawiała sobie za cel poprawę sytuacji społeczeństwa, odzyskanie utraconych terenów i wprowadzenie zmian. Do kraju docierały wieści o sukcesie rewolucji we Francji, co podsycało dążenia narodowe i zachęcało do wystąpienia przeciwko zaborcom. Stronnictwo Patriotyczne przygotowywało powstanie, które niejednokrotnie odkładano na później. Ambasador rosyjski w Warszawie, Igelstrom zdecydował o redukcji armii polskiej. 12 marca 1794 roku na wieść o tym wyruszyła z Ostrołęki w kierunku Krakowa brygada dowodzona przez Antoniego Madalińskiego. Celem zniszczenia brygady wojsko rosyjskie opuściło Kraków, a do miasta wkroczył w między czasie Tadeusz Tadeusz T. Borowski Opowiadania, bohater główny i narrator
Wygląd: młody chłopak, niewiele wiadomo o jego wyglądzie, bo to on jest narratorem opowiadań
Życiorys: W Pożegnaniu z Marią jest to...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Kościuszko, który ogłosił 24 marca 1794 roku na rynku krakowskim akt wybuchu powstania. Został on naczelnikiem powstania otrzymując władzę dyktatorską. Zaprowadził reformę w armii, powołał do wojska wszystkich obywateli pomiędzy 18 a 28 rokiem życia. Wzmacniając swoje siły o około 2 tysiące chłopów uzbrojonych w kosy (kosynierzy) podjął próbę przebicia do Warszawy. 4 kwietnia doszło do starcia z armią Aleksandra Tormasowa w miejscowości Racławice. W tej bitwie kosynierzy Kosynierzy oddziały chłopskiej piechoty uzbrojonej w postawione na sztorc kosy i walczącej w powstaniu kościuszkowskim, później także listopadowym i styczniowym. W znaczny sposób przyczynili się oni do zwycięstwa... Czytaj dalej Słownik historyczny odznaczyli się dużą odwagą i dzięki ich męstwu bitwa zakończyła się sukcesem powstańców. Nie udało im się jednak dotrzeć do stolicy, gdyż nadciągnęły nowe posiłki rosyjskie pod dowództwem generała Denisowa. 6 kwietnia do walki przystąpiło wojsko polskie z terenów Lubelszczyzny, a 17 kwietnia wybuchło powstanie z Warszawie, gdzie powstańcy odnieśli sukces wypierając wojsko rosyjskie z miasta. Do władzy doszła umiarkowana prawica, która odsunęła radykalne stronnictwo jakobinów. Pięć dni później powstanie objęło swoim zasięgiem Wilno, gdzie dowództwo objął Jakub Jakub A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater epizodyczny; jeden z więźniów o krótkim stażu: dziwi się, słysząc żartujących kolegów, że można przywyknąć do "kozy"; MŁODZIEŻ POLSKA WIĘZIONA... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Jasiński. Walki objęły znaczną część kraju: Kraków, Warszawę, Lublin i Wilno. Niechęć szlachty do uzbrojonych chłopów i potrzeba wzmocnienia wojska polskiego zmusiły Kościuszkę do wprowadzenia nowych zarządzeń. 7 maja 1794 roku ogłosił w Połańcu uniwersał, w którym potwierdził zasadę z Konstytucji 3 maja. Państwo przejęło opiekę nad ludnością chłopską i zapewniono im wolność osobistą. Do władzy w stolicy doszli jakobini, którzy reprezentowali radykalne stronnictwo w powstaniu domagające się rozliczenia ze zdrajcami i wciągnięcia do walk wszystkich mas plebejskich. Zaczęto ścigać uczestników konfederacji targowickiej, intensywnie pracował Sąd Kryminalny, który skazał na śmierć głównych targowiczan. Rada Najwyższa Narodowa objęła główną władzę w powstaniu. W jej składzie znalazł się Hugo Kołłątaj - wydział skarbu, natomiast propagandą i szkolnictwem zajmował się Franciszek Franciszek F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; STRAŻNICY
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Dmochowski. Atmosfera Atmosfera powłoka gazowa otaczająca planety lub księżyce. Atmosfera ziemska to powłoka gazowa otaczająca Ziemię będąca najbardziej zewnętrzną częścią powłoki ziemskiej. Za dolną granicę atmosfery... Czytaj dalej Słownik biologiczny polityczna wokół powstania pogorszyła się w maju 1794 roku, gdy do walk przystąpiły Prusy, które zamierzały zlikwidować państwo polskie. 6 czerwca 1794 roku pod Szczekocinami wojska Kościuszki poniosły klęskę. Dwa dni później podobne straty poniosły oddziały generała Józefa Zajączka pod Chełmem. 15 czerwca doszło do kapitulacji Krakowa, a 13 lipca rozpoczął się atak sił rosyjskich i pruskich na stolicę. Wybuch walk na terenach drugiego zaboru pruskiego spowodował odstąpienie Prus od oblężenia Warszawy. Naczelnik powstania skierował na oddział pruski wojsko dowodzone przez generała Dąbrowskiego, który zdobył Bydgoszcz. Niebezpieczeństwo budziły jednak wojska rosyjskie dowodzone przez Suworowa, który na Polesiu rozbił słaby oddział powstańców, którzy bronili terenów Buga. Wilno zostało stracone przez Polaków. Kościuszko pragnąc nie dopuścić do połączenia generała Fersena z Suworowem zaplanował uderzenie na siły rosyjskie. 10 października 1794 roku doszło do bitwy pod Maciejowicami, w której generał Fersen pokonał wojsko powstańcze. Kościuszko trafił do niewoli rosyjskiej.12 października nowym dyktatorem powstania został mianowany Tomasz Wawrzecki, który był zwolennikiem zawarcia kompromisu. Na początku listopada nastąpił koncentracja wojsk rosyjskich pod Warszawą. 4 listopada generał Suworow dokonał rzezi mieszkańców warszawskiej Pragi, co doprowadziło dzień później do poddania się stolicy. Ostatnia bitwa pod Radoszycami spowodowała upadek powstania, bo do niewoli dostał się naczelnik Tomasz Wawrzecki. Klęska powstańców spowodowała trzeci rozbiór Rzeczypospolitej. 24 października Rosja, Prusy i Austria podpisały porozumienie dotyczące granic rozbiorowych. Prusy zagarnęły większość Mazowsza wraz z Warszawą i tereny litewskie po Niemen. Austria otrzymała Małopolskę z Krakowem, Lubelszczyznę, część Mazowsza i Podlasie po Bug. Rosja zajęła tereny na wschód od linii Niemen - Bug oraz Kurlandię.