Dodaj do listy

Ustrój Aten.

W VII wieku p.n.e. w Atenach rządziła niepodzielnie arystokracja. Zgromadzenie ludowe co prawda wybierało najwyższych urzędników tzw. archontów, jednak musieli oni pochodzić z arystokracji. Po zakończeniu urzędowania, które trwało przez rok, Archonci Archonci w starożytnych Atenach od czasu obalenia monarchii (tj. od ok. VIII w. p.n.e.) byli to najwyżsi urzędnicy wybierani na jeden rok. Od około poł. VI w. p.n.e. wybierano kolegium 9 archontów, później dodano... Czytaj dalej Słownik historyczny wchodzili w szeregi areopagu - była to rada, która zbierała się na wzgórzu Aresa. Tenże Areopag Areopag najwyższy czynnik ustawodawczy i sądowniczy w starożytnych Atenach, a zarazem ostoja arystokracji. W skład tej rady w okresie monarchii wchodzili dożywotnio przedstawiciele rodów, po upadku monarchii... Czytaj dalej Słownik historyczny miał kontrolować urzędników, strzec ustroju oraz praw, nakładać kary, od jakich nie było żadnej apelacji, tym samym był najważniejszą polityczną instytucją w państwie. W Atenach zaczęło się pojawiać coraz więcej osób, którzy znacznie się wzbogacili na handlu. Posiadali pieniądze, ale nie mieli ziemskich dóbr a także nie wywodzili się ze starych, znacznych rodów. Arystokraci dlatego nimi pogardzali i nie chcieli dopuścić do rządzenia w państwie. Równocześnie zmieniała się diametralnie sytuacja w ateńskim rolnictwie: jedynie duże majątki mogły przynosić dochód, zaś drobni rolnicy nie dawali rady utrzymać się z własnych działek i musieli zaciągać pożyczki pod zastaw swej ziemi, a nawet własnej osoby. W taki sposób ogromna liczba Ateńczyków utraciła ziemię albo popadła w niewolę, bardzo wielu sprzedano na organizowanych targach niewolników za granicę. Z końcem tegoż stulecia drobni właściciele w Atenach zaczęli się domagać oddłużenia, zaś z drugiej strony nie należący do starej arystokracji bogacze domagali się swego udziału w rządzeniu państwem. Atenom bardzo poważnie zagrażała wojna domowa, znacznie poważniejsza aniżeli toczone walki między przedstawicielami rodów arystokratycznych.

ATENY w VI wieku p.n.e. - REFORMA SOLONA.

Z początkiem VI wieku p.n.e. (w roku 594) Ateńczycy zreformowanie swego państwa powierzyli Solonowi, będącemu jednym z archontów. Solon najpierw podjął kroki aby umorzyć długi i wykupić obywateli, którzy zostali sprzedani w niewolę. Równocześnie dokonał on podziału społeczeństwa na 4 grupy. O przynależności do określonej grupy decydowały dochody. Najwyższymi urzędnikami (tj. archontami) zostać mogli przedstawiciele tylko dwóch pierwszych grup, to znaczy najbogatsi z mieszkańców Aten, jednak już nie tylko sami arystokraci. Najbiedniejsi, czyli przedstawiciele czwartej z grup, w ogóle nie byli wybierani na jakichkolwiek urzędników, jednak uczestniczyli w zgromadzeniu ludowym. Swoje znaczenie jako instytucji, która kontroluje przestrzeganie prawa oraz działalność urzędników utrzymała nadal Rada Areopagu. Jednak utworzono Radę Czterystu, jaka przygotowywała sprawy do przedłożenia zgromadzeniu ludowemu. Zatem rozstrzygało ono kwestie przedstawiane mu przez tą właśnie Radę Czterystu, zgodnie z majątkowym cenzusem wybierało urzędników. Zgromadzenie posiadało też odtąd pewne sądownicze uprawnienia.

Solon - był to mędrzec oraz poeta - gdy już ustanowił swoje reformy wyjechał z Aten. Niestety wkrótce spory między rodami na nowo rozgorzały i ostatecznie w Atenach, w połowie wieku VI p.n.e. objął rządy tyran Tyran starożytni Grecy określali tak osobę, która bezprawnie przejęła rządy w polis. Tyrania, czyli rządy jednostki, była częstym zjawiskiem w Grecji w VII i VI w. p.n.e. Choć nieraz rządy te były... Czytaj dalej Słownik historyczny Pizystrat. Jego wyjątkowo rozumne panowanie walnie się przyczyniło do rozwoju Aten. Pod koniec tegoż wieku archont niejaki Klejstenes przeprowadził kolejne reformy. Radę Czterystu zastąpiła Rada Pięciuset. Najważniejszą zaś zmianą był wprowadzony nowy podział na wyborcze okręgi Attyki, w taki sposób pomyślany, aby osłabić znaczenie starych rodów arystokratycznych, które panowały w poszczególnych obszarach półwyspu.

ATENY w V wieku p.n.e. - DEMOKRACJA.

Po bitwie rozegranej pod Salaminą w Atenach następowały szybkie przemiany. Szczególnie malała rola jaką miał Areopag, dotąd najważniejsza instytucja w państwie. Z końcem pierwszej połowy wieku V p.n.e. przeprowadzona została reforma, która pozostawiała Areopagowi jedynie funkcję sądu w karnych sprawach. Rolę podstawowego politycznego organu przejęło teraz zgromadzenie ludowe. Za wyjątkiem urzędu strategów - wojskowych dowódców, wszystkie pozostałe urzędy obsadzane były drogą losowania. Jednym ze strategów w połowie wieku V wybrano Peryklesa. Ten znakomity mówca przez kolejne 20 lat miał decydować o polityce Aten. On to właśnie znacznie się przyczynił do ukształtowania się ostatecznego demokracji. Aby wszyscy, nawet najbiedniejsi Ateńczycy mogli się poświęcać polityce, Perykles zaprowadził wynagrodzenia dla urzędników. Dotąd urząd był uważany za zaszczyt, dlatego też urzędnicy swoje funkcje pełnili honorowo. Taki system całkowicie uniemożliwiał objęcie jakichkolwiek urzędów uboższym obywatelom, którzy zmuszeni byli pracować na swoje utrzymanie. Perykles również wprowadził diety za uczestnictwo w zgromadzeniu ludowym a także za udział w religijnych świętach, podczas których zaczęto urządzać teatralne przedstawienia.

W demokracji, jaka w zamierzeniu powinna być władzą wszystkich obywateli, tak naprawdę szeroki zakres tejże władzy uzyskiwali tzw. demagogowie, czyli przywódcy ludu. Koszty ateńskiej demokracji w dużej części były pokrywane funduszami, pochodzącymi z kasy Ateńskiego Związku Morskiego.