Dodaj do listy

Malarstwo doby renesansu

Renesans jako nowy prąd umysłowy i kulturowy powstał we Włoszech pod koniec XIV wieku i trwał do wieku XVI. Do Polski odrodzenie zawędrowało nieco później i trwało krócej, bo od końca XV do końca XVI wieku.

W renesansie po raz pierwszy powstaje obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich sztalugowy jako dzieło autonomiczne, niezależne od architektury. W dobie odrodzenia dokonano wiele odkryć z zakresu perspektywy, koloru czy światłocienia.

Przedstawiciele:

1) Włochy

  • Leonardo da Vinci - wszechstronny artysta o niezwykłej wyobraźni i genialnym wprost umyśle. Zajmował się z równym powodzeniem sztuką i techniką, jak i matematyką
  • i przyrodą. Jako malarz zasłynął głównie z portretów, np. Mona Lisy czy Damy
  • z gronostajem. Był twórcą nowej techniki malowania pejzażu, tzw. sfumato, która polegała na malowanie motywu krajobrazu jak gdyby za mgłą. We fresku "Ostatnia Wieczerza", który znajduje się w Mediolanie, artysta skupił się na problemie perspektywy. Da Vinci napisał także "Traktat o malarstwie", w którym zawarł swe poglądy na temat malarstwa i problemów z nim związanych.
  • Rafael Santi - znakomity artysta z genialnym wyczuciem kolorów, wyśmienity portrecista, zasłynął głównie jako twórca wizerunków pięknych madonn, jak np. Madonna Sykstyńska
  • Michał Anioł - malarz, architekt, rzeźbiarz i poeta. Zasłynął głównie jako autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum fresków zdobiących Kaplicę Sykstyńską w Rzymie oraz mistrz Mistrz M. Bułhakow Mistrz i Małgorzata, bohater główny i tytułowy; ukochany Małgorzaty
    Wygląd: Około trzydziestoośmioletni mężczyzna, ciemnowłosy, zadbany, uwagę zwracają jego przerażone oczy
    ...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    skróconej perspektywy
  • w ujmowaniu postaci. Niezwykłe też są jego rzeźby, między innymi "Pieta" czy "Dawid". Dzieło to wzorowane jest na rzeźbach Fidiasza, przedstawia nagiego młodzieńca
  • o doskonałych proporcjach, który stoi w kontrapoście. W odrodzeniu po raz pierwszy od czasów antyku w sztuce pojawiła się w naga ludzka postać.
  • Tycjan - włoski malarz słynący z wizerunków rudowłosych kobiet. Stosował jednolitą gamę kolorów, jego ulubionymi barwami były żółcie, brązy oraz zgaszone zielenie.

2) Niderlandy

  • Pieter Bruegel zw. Chłopskim - malował głównie sceny z życia zwykłych, przeciętnych ludzi, często przedstawiał masywne chłopskie postacie na tle wiejskiego krajobrazu. Często pomijał szczegóły, syntetyzował treść i formę dzieła. Czasami też, posługując się patosem i metaforą, z pasją przedstawiał sceny dydaktyczne czy umoralniające.
  • Hieronim Bosch - był to niepowtarzalny, oryginalny i jedyny twórca, jego malarstwo nie jest związane tematycznie z epoką, jego dzieła to niekonwencjonalne kompozycje, przepełnione symbolika i satyrą.

3) Niemcy

  • Albrecht Dürer - słynny malarz i grafik, autor między innymi znanego cyklu autoportretów. Do dziś podziwiany jest jego wybitny warsztat graficzny, jego dzieła są przepełnione drobnymi szczegółami. Najbardziej znany jest jego cykl rycin pt. "Apokalipsa"

4) Hiszpania

  • El Greco - określany jest mianem "malarza nastroju", w jego dziełach często pojawiają się uduchowione, wydłużone postacie. Dodatkowo jeszcze efekt wzmagają częste kontrasty światła i cienia migoczące, pulsujące i potęgujące lśnienie barw. Stworzył on szereg dzieł o tematyce religijnej, a także słynny obraz pt. "Widok Toledo"

Architektura doby renesansu

W architekturze tego okresu dominuje układ poziomy, podkreślany między innymi przez zwielokrotnienie gzymsów czy dekoracje wokół okien i drzwi. Budowle stawiano na planach bardziej dekoratywnych, jak np. koło. Typowe dla krajobrazu stały się kopuły, szczególnie na bębnie. Modne stały się prostokątne okna. Dolne części budynków obkładano kamiennymi płytami, co nazywa się boniowaniem. Stosowano szlachetne, skromne dekoracje w dobrym tonie. Głównie rozwijało się budownictwo świeckie, w ramach architektury sakralnej budowano jedynie kaplice, które dostawiano do istniejących już kościołów. Zamki królewskie lub szlacheckie powstawały na planie prostokąta lub kwadratu. Wewnątrz takiej budowli znajdował się dziedziniec, który był otoczony krużgankami. Komnaty posiadały płaskie stropy, wykładane drewnianymi kasetonami. Wnętrza pałaców wyposażone były w misternie zdobione meble, zaś na ścianach zawieszone były tkaniny, czyli arrasy.

Architektura doby renesansu wzorowała się na antyku i klasycznych dziełach starożytności. Autorzy dzieł renesansowych przestali być anonimowi, w przeciwieństwie do twórców średniowiecza. Budowle były wznoszone głównie z kamienia lub były pokrywane kamiennymi ciosami. Popularne stały się budowle na planie krzyża greckiego, z kopulastymi dachami i półkolistymi lub zwierciadlanymi sklepieniami. U podstawy budynku umieszczano zazwyczaj cokół, parter ozdabiany był kolumnami, zaś na szczycie budowano attyki. Poszczególne piętra przedzielone były gzymsami, natomiast przestrzeń pomiędzy oknami była dekorowana inaczej na każdej kondygnacji.

Renesans w architekturze można podzielić na okresy:

  • wczesny (1420-1500)
  • złoty (1500-1540)
  • późny (1540-1580)

Wyznacza się też dwa typy:

  • klasyczny
  • dekoracyjny

Przykładowe dzieła:

1. Włochy

Fillipo Brunelleschi - Schronisko dla podrzutków, Katedra we Florencji

Kościół San Lorenzo (lecz z projektu zrealizowano tylko zakrystię)

Michelezzo Bartolonea - Kościół San Marco we Florencji

San Michelli - Pałac Pompei w Weronie

Pałac Vailmorana

Teatro Olimpo

Zamek Vigmola

Donato Bramante - Tempietto w Rzymie

Michał Anioł - Kopuła bazyliki św. Piotra w Rzymie

Pałace we Florencji i Wenecji

2. Hiszpania

Szpital Santa Cruz

Pałac w Grenadzie

3) Niderlandy

Cornelis Floris

4) Niemcy

Pałac Ottona w Heindelbergu

5) Rosja

Sobór Zaśnięcia w Moskwie

6) Polska

Zamki w Niepołomicach, Baranowie i Pieskowej Skale

Ratusze w Zamościu i Tarnowie

Kościoły w Kazimierzu, Krakowie, Lublinie, Płocku i Pułtusku

Zamek Królewski na Wawelu

Kaplica Zygmuntowska

Sukiennice

Zabudowa Krakowa, Sandomierza i Zamościa.

Przedstawiciele:

Bartolomeo Berecci

Santi Gucci

Stanisław Flak

Franciszek Włoch