Dodaj do listy

Mapa geograficzna

Najstarsza znana mapa liczy prawdopodobnie około 3500 lat, pochodzi z Mezopotamii i została wykonana na glinianej tabliczce. Około 1000 lat młodsza jest babilońska mapa, która obejmowała cały znany wówczas Babilończykom świat.

Początki powstawania map należy wiązać z rozwojem grafiki, wywodzącej się z antycznych nauk oraz technik drukowania tkanin i zdobienia skór, znanych już w starożytnym Egipcie.

W okresie późnego średniowiecza powstawały mapy morskie, używane przez żeglarzy, szczególnie w okresie wielkich odkryć geograficznych Obecnie stanowią one bardzo rzadkie i cenne obiekty muzealne i kolekcjonerskie. Mapy te były ręcznie malowane na pergaminie. Rozwój nowożytnej kartografii, wiąże się z wydawaniem dzieła Geographike Hyphegesis (Nauka geograficzna) Klaudiusza Ptolemeusza z Aleksandrii (Claudius Ptolemaeus, około 100 - około 180 po Chrystusie) począwszy od roku 1475.

Pierwszą bardzo ważną dla rozwoju obrazu kartograficznego naszych ziem jest mapa Europy Środkowej kardynała Mikołaja z Kuzy (1401-1464) wydana w 1491 roku w Eichstätt w Bawarii.

Powierzchnię Ziemi można przedstawić na mapie albo na globusie. Mimo, że kształt ziemi odbiega od idealnej kuli, jest ona najlepszym modelem Ziemi. Na globusie zachowane są te same kąty, proporcjonalne odległości i pola. Globus ułatwia właściwe wyobrażenie o rozmieszczeniu lądów, oceanów, jednak jest niewygodny w użyciu. Prawdopodobnie pierwszy globus Ziemi wykonany został przez Kratesa z Mallos około 150 p.n.e. Na globusie tym były przedstawione prawdopodobne ułożenia lądów, często wzięte z fantazji żeglarzy i autora. Najstarszym istniejącym globusem jest globus Martina Martina A. Lindgren Rasmus i Włóczęga, bohaterka epizodyczna; żona Oskara. Młoda ładna kobieta, bardzo kochająca swego męża. Ciężko pracuje, by Oskar mógł się powłóczyć po gościńcach. Wie, że... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum Behaima z 1492 roku. Najstarszym w Polsce jest globus z ok.1508 zwany Jagiellońskim.

Do znacznie wygodniejszego i bardziej szczegółowych należą mapy.

Mapa jest uogólnionym obrazem powierzchni Ziemi, przedstawiającym jej powierzchnię na płaszczyźnie za pomocą znaków umownych w odpowiednim zmniejszeniu Dobrą mapę cechuje wiarygodność, dokładność, szczegółowość treści, poglądowość i czytelność.

Odwzorowania kartograficzne to określone matematycznie sposoby przedstawiania na płaszczyźnie powierzchni kuli ziemskiej lub innego ciała niebieskiego. Odwzorowanie w przypadku kuli ziemskiej przeprowadza się w taki sposób, aby każdemu punktowi na powierzchni kuli lub elipsoidy jednoznacznie odpowiadał określony punkt lub zbiór punktów na płaszczyźnie. W ten sposób siatka geograficzna zostaje odwzorowana w siatkę kartograficzną złożoną z obrazów południków i równoleżników, stanowiącą podstawowy element map.

Elementami mapy są:

  • Skala wskazująca wielkość zmniejszenia
  • Siatka kartograficzna
  • Umowne znaki graficzne
  • Legenda

Skala mapy to liczba wyrażająca stosunek długości określonego odcinka na mapie, do odległości zredukowanej na powierzchnię odniesienia.

Rozróżniamy trzy rodzaje skali:

LICZBOWĄ zapisaną w postaci 1: 10 000

MIANOWANĄ, zapisujemy przez porównanie dwóch jednostek miary długości np. 1cm : 10km

LINIOWĄ graficzny obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich skali przedstawiony za pomocą podziałki z podstawą 1 cm i odcinkiem wstecznym, pozwalającym zmierzyć odległość z dokładnością do 1/10 podstawy

Siatka kartograficzna jest odwzorowaniem siatki geograficznej na płaską powierzchnię. Siatkę geograficzną rzutować można bezpośrednio na płaszczyznę, bądź na powierzchnię bryły. Rozróżniamy trzy rodzaje siatek kartograficznych ze względu na rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny powierzchni odwzorowań:

AZYMUTALNE (płaszczyznowe) powstaje przez rzutowanie siatki geograficznej bezpośrednio na płaszczyznę, w takim odwzorowaniu obrazem południków są linie proste, przechodzące przez odpowiednik bieguna, równoleżniki odwzorowują się jako współśrodkowe okręgi

STOŻKOWE powstają przez rzutowanie na pobocznicę stożka, południki odwzorowują się jako pęk prostych zbiegających się w obrazie bieguna, a równoleżniki układają się jako współśrodkowe łuki

WALCOWE powstaje przez rzutowanie siatki geograficznej na pobocznicę walca, południki odwzorowują się jako proste prostopadłe ułożone w jednakowych odstępach, obrazem równoleżników są także proste równoległe o jednakowym lub zmiennym oddaleniu

Znaki na mapie

Rodzaje znaków na mapie:

  • ZNAKI PUNKTOWE przedstawiają obiekty o małych rozmiarach np. miasta, wsie, pojedyncze drzewo Drzewo Symbolika: wzrost, drabina do nieba, odradzanie się, jedność, wielkość, sprawiedliwość, królewskość, kara, szubienica, krzyż, odkupienie, miłość, ofiara, wróżba, stałość, nadzieja, piękno,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich itp. Na mapie znak jest powiększony w stosunku do skali na tyle aby był czytelny
  • ZNAKI LINIOWE którymi można przedstawić obiekty o silnie wydłużonym kształcie np. rzekę, drogę, linię kolejową, granicę
  • ZNAKI POWIERZCHNIOWE, przedstawiają rozmieszczenie przedmiotów terenowych o dużym obszarze, mają postać barwnych plam lub deseni

Wszystkie znaki kartograficzne powinny być objaśnione w legendzie mapy.

Legenda mapy - objaśniający tekst Tekst każda wypowiedź, utrwalona na piśmie, ale także ustna, stanowiąca skończoną i zamkniętą, z punktu widzenia treści, całość. Różne rodzaje tekstów bada lingwistyka i poetyka, dążąc do... Czytaj dalej Słownik terminów literackich dołączony do mapy, zawierający informacje o jej wykonaniu, a niezbędne do jej prawidłowego odczytania i wykorzystania.

Powinna zawierać ona następujące elementy:

  • tytuł mapy,
  • autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum lub wydawca,
  • rok wydania,
  • skala mapy,
  • odwzorowanie kartograficzne,
  • źródła do opracowania mapy,
  • ogół umownych znaków kartograficznych użytych na mapie wraz z ich objaśnieniami,
  • orientacja mapy,
  • użyte skróty,
  • skala barw,
  • inne teksty objaśniające mapę.

Najogólniej mapy dzielimy na dwa rodzaje; ogólnogeograficzne i tematyczne. Mapy ogólnogeograficzne przedstawiają wzajemne relacje pomiędzy wieloma zjawiskami geograficznymi takimi jak drogi, granice, rzeki, jeziora, morza, wybrzeża. Wśród nich wyróżnia się:

1. mapy hipsometryczne (fizyczne)

2. mapy polityczne (administracyjne)

Mapy tematyczne zazwyczaj poświęcone są jednemu tematowi, mogą dotyczyć:

  • Zjawisk gospodarczo -społecznych np. rozmieszczenie surowców mineralnych, rozmieszczenie ludności w Polsce
  • Zjawisk przyrodniczych np. rodzaje gleb w Polsce, zbiorowiska leśne, parki narodowe w Polsce
  • Kształtowania i ochrony środowiska np. mapa sozologiczna, obszary zagrożone klęską ekologiczną

Odmian map jest tyle ile jest potencjalnych użytkowników. Po mieście posługujemy się np. planem czyli mapą małego obszaru, który można uważać za płaski, wykonuje się je w dużej skali.

Żeby dokładnie określić położenie na mapie i w terenie posługujemy się współrzędnymi geograficznymi, czyli :

DŁUGOŚCIĄ GEOGRAFICZNĄ jest to kąt zawarty między półpłaszczyzną południka 0°, a półpłaszczyzną dowolnego południka oznacza się ją kierunkiem wschodnim ( od 0 do 180) bądź zachodnim (od 0 do 180), względem południka 0° oznacza się ją symbolem λ

SZEROKOŚCIĄ GEOGRAFICZNĄ jest to kąt zawarty między płaszczyzną równika, a promieniem ziemskim przechodzącym przez określony punkt na powierzchni ziemi φ

  1. szerokość i długość geograficzna, źródło: Geografia Geografia nauka o powłoce ziemskiej i jej przestrzennym zróżnicowaniu pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym oraz o związkach, jakie zachodzą między jej elementami, a także pomiędzy środowiskiem geograficznym... Czytaj dalej Słownik geograficzny fizyczna z geologią, Stankowski 1989, WSiP

Nowoczesnym przyrządem służącym do określania pozycji jest GPS (Global Positioning System) czyli Globalny Systemem Pozycjonowania. Jest to system nawigacji satelitarnej który powstał w latach 70 tych w USA. Składa się on z 24 satelitów rozmieszczonych tak żeby w każdej chwili z każdego miejsca na ziemi można było odebrać sygnały radiowe. System pracuje na obszarze całej Ziemi, bo w każdym punkcie globu widoczne są zawsze przynajmniej cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Hadesu, cztery konie Apokalipsy,...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
satelity. Co najmniej 24 satelity krążą po orbitach na wysokości około 20183 km. Jest to orbita Orbita droga obiegowego ruchu obiektów astronomicznych. Np. droga planet wokół Słońca, droga komet wokół Słońca lub droga Księżyca wokół Ziemi czy droga gwiazdy wokół innej gwiazdy. Powszechnie... Czytaj dalej Słownik geograficzny niższa od geostacjonarnej. System wielu nadajników jest bardzo kosztowny, ponieważ regularnie muszą być umieszczane na orbicie kolejne w zastępstwie tych, które zeszły z właściwego miejsca albo uległy awarii. Za pomocą urządzenia można ustalić położenie bardzo dokładnie, nawet z dokładnością do 3mm. Kosmiczny segment kontroli -segment użytkowników składa się z 24 satelitów umieszczonych na orbitach o nachyleniu 55° lub 63° względem równika na wysokości 20 tys. km. Obieg ziemi przez satelitę trwa 11h 58min.

Ze względu na odbicia fal odbiór sygnału jest dość trudny w mieście. Odbiorniki cywilne są wyposażane w zabezpieczenia uniemożliwiające zastosowanie ich w niektórych dziedzinach. W szczególności, przestają działać po przekroczeniu pewnej prędkości - starsze odbiorniki 160 km/h, nowsze rzędu 1665 km/h.

.

Odbiorniki GPS potrafią

  • określić współrzędne według różnych układów odniesienia (standardowo WGS-84)
  • rejestrować ślady
  • nawigacja "do punktu" oraz "po trasie"
  • track back (czyli powrót do miejsca wyjścia "tą samą trasą"
  • mierzyć odległości
  • wyznaczać powierzchnię (np działki)
  • obliczać wschody i zachody słońca oraz pór księżyca

a w bardziej rozbudowanych odbiornikach także istnieje możliwość wyświetlania map i nawigacji na mapach warstwowych.