Dodaj do listy

Uzdrowiska i wody mineralne Polski

Uzdrowiskiem nazywamy pewną miejscowość albo jej pewną dzielnicę, w której panują warunki klimatyczne jak również środowiskowe, posiadające właściwości lecznicze, korzystne dla uprawiania klimatoterapii, przyrodolecznictwa, helioterapii, aeroterapii bądź posiadająca znaczne zasoby naturalnych tworzyw leczniczych (np. wód leczniczych, borowin), wyposażoną w zabudowania i urządzenia służące prowadzeniu działalności leczniczej oraz wypoczynkowo-turystycznej (m.in. sanatorium, zakład kąpielowy, pijalnia wód, zakład fizykoterapii i lecznictwa specjalistycznego).

Możemy wyróżnić liczne kryteria klasyfikujące uzdrowiska, np. ze względu na zasób tworzyw leczniczych oraz położenie w przestrzeni możemy wyróżnić uzdrowiska typu:

  • zdrojowego ( leczenie wodami leczniczymi),
  • borowinowego,
  • klimatycznego,
  • uzdrowiska nizinne ( położone do wysokości 200 m n.p.m.),
  • podgórskie (położone do wysokości 400 m n.p.m.),
  • górskie (położone w przedziale wysokości 400-800 m n.p.m.),
  • wysokogórskie (położone na wysokości powyżej 800 m n.p.m.).

Na obszarze Polski wyróżnić można 37 uzdrowisk statutowych, istniejącymi już od wielu lat, jak również dodatkowo jeszcze 25 miejscowości, które spełniają jedynie wybrane warunki, które określa ustawa z 1966 roku, dotycząca uzdrowisk i lecznictwa uzdrowiskowego.

  1. Busko Zdrój - uzdrowisko Uzdrowisko miejscowość o funkcji usługowej-leczniczej. Jest bogata w naturalne czynniki lecznicze (klimat, mineralne wody lecznicze), które pozwalają przenieść się chwilowo do innego środowiska, umożliwiającego... Czytaj dalej Słownik geograficzny specjalizujące się w rehabilitacji pourazowej. Leczone są tutaj również choroby dermatologiczne, kardiologiczne, neurologiczne oraz reumatyczne. Znaczna gama sanatoriów w mieście ma swoje siedziby w zabytkowo i z wielką pieczołowitością odtworzonych budynkach. Kuracjusze najchętniej odwiedzają sanatorium "Markoni", które powstało w 1836 roku wewnątrz malowniczego parku zdrojowego. Naturalnymi walorami leczniczymi Buska Zdroju są wody siarczkowe, solanki jodkowo-bromkowe oraz zasoby borowin. Lecząc się w Busku można odwiedzić sąsiedni Pińczów, zabytkową Wiślicę oraz bratnie uzdrowisko Solec. Teren urozmaicają malownicze rezerwaty przyrodnicze: "Owczary" posiadające źródło siarczkowo-solankowe oraz "Skoroniecz" bogate w jaskinie wydrążone w gipsowych skałach. W czasie majowych Spotkań z Folklorem oraz letniego Buskiego festiwalu muzycznego można zapoznać się z kultura i obyczajami tamtejszych mieszkańców.
  2. Ciechocinek- tu można leczyć schorzenia nadciśnienia, kobiece oraz otyłość. Tężnie solne wytwarzają leczniczy dla układu oddechowego mikroklimat. Dodatkowo istnieje możliwość leczenia chorób skórnych oraz narządów ruchu. Główna atrakcja tego pochodzącego już z XIX wieku uzdrowiska to potężne tężnie pełniące rolę inhalatorium na wolnym powietrzu. Miasto Miasto intensywnie zabudowany obszar zamieszkiwany przez ludność wykonującą zawody pozarolnicze. Głównymi cechami miasta są:
    zwarta zabudowa; duża gęstość zaludnienia; zatrudnienie ludności w...
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    obfituje w bazę leczniczą - zakład przyrodoleczniczy, pijalnia wód mineralnych, baseny rehabilitacyjne i termalno-solankowe mieszczą się w pobliżu tamtejszych sanatoriów. Ciechocińskie solanki hipotermalne posiadają temperaturę około 26-27 stopni Celsjusza, a czerpie się je z odwiertów nawet z 1300m pod powierzchnią ziemi. Miasto oprócz leczenia może zaoferować również zwiedzenie warzelni soli z 1830r. oraz XIX-wiecznej prawosławnej cerkwi. Czas wolny można spędzić biorąc udział w przedstawieniach w teatrze zdrojowym czy cyklu imprez rozrywkowych w okresie "Lata pod tężniami".
  3. Długopole Zdrój - można tu poddać się rehabilitacji po żółtaczce zakaźnej. Miejscowymi wodami mineralnymi są szczawy radoczynne, żelaziste oraz wody wodorowęglanowe magnezowo-wapniowe - wykorzystywane przy leczeniu otyłości. Długopole to niewielka miejscowość położona około 7km na południe od Bystrzycy Kłodzkiej. Góra Bystrzycka wraz z płynącą u jej podnóża w głębokim kanionie Nysa Kłodzka stanowią wspaniały i idealny do wypoczynku i leczenia krajobraz. Z Długopola można również łatwo dostać się do staropolskiego Międzybrodzia, słynnego z ciekawej drewnianej zabudowy w stylu szwajcarskim jak również można odwiedzić jaskinię w Kletnie. Wielką atrakcją jest wizyta w Muzeum Filumenistycznym w Bystrzycy Kłodzkiej, słynnego z ogromnej i bogatej kolekcji etykiet, pochodzących z każdego zakątku świata.
  4. Rymanów Zdrój - tu można leczyć choroby serca oraz choroby ortopedyczne. Z 12 rymanowskich sanatoriów wiele z nich przyjmuje jako pacjentów dzieci. Romanów posiada dogodne i korzystne warunki, przydające się w leczeniu przewlekłych chorób gardła oraz schorzeń układu oddechowego. Rymanowskie wody mineralne są szczawami węglowowodorowosodowymi i jodkowymi, służącymi do skutecznego leczenia osób cierpiących z powodu schorzeń dróg moczowych. Rymanów to wspaniałe miejsce, przygotowane by zapewnić kuracjuszom możliwość zrelaksowania się i pełnego wypoczynku, pomimo ubogiej bazy kulturalno-rozrywkowej. Można spacerować po malowniczych okolicach i wędrować oznakowanymi szlakami turystycznymi, biegnącymi u podnóży wzgórz Beskidu Niskiego. Można u również skorzystać z otwartego basenu, kortów tenisowych i ścieżek rowerowych.
  5. Nałęczów - tu leczy się choroby serca oraz przeprowadza rehabilitację pozawałową. Miasto leży wśród łagodnych wzgórz Wyżyny Lubelskiej, stanowi tym samym oazę ciszy i spokoju. Okolica posiada łagodny klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    i znaczne nasłonecznienie. Tu leczył się Stefan Żeromski, spędzając pewien okres czasu w prywatnej drewnianej willi - chacie. Współcześnie zorganizowano tam muzeum poświęcone pisarzowi. W latach 80 XIX wieku bywał tu również Bolesław Prus - jego muzeum urządzono w zabytkowym pałacu Małachowskich. Wokół sanatorium rozlega się zielony park zdrojowy, mieści się tam również pijalnia wód mineralnych oraz palmiarnią. Okolica słynie z malowniczych wąwozów lessowych. Wielką atrakcję turystyczną stanowi przejażdżka kolejką wąskotorową w lecie, łącząca na długości 24 km Nałęczów z Karczeniskami
  6. Rabka Zdrój - najsławniejsze sanatorium dziecięce. Przy pomocy górskiego klimatu leczą się tutaj astmatycy i alergicy. Dodatkowo leczą się tutaj mali cukrzycy, chorujący na infekcje skórne i układu krążenia. W mieście płożonym w dolinie cała baza turystyczno - sanatoryjna przygotowana jest dla dzieci. Wielka atrakcja to coroczny karnawał jak również karpacki festyn dziecięcych zespołów, czyli "Święto Dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Gór". Wokół Rabki ciągną się kręte szlaki turystyczne na beskidzkie szczyty. Wszystkie sanatoria dziecięce oferują oprócz opieki lekarskiej również pomoc pedagoga.
  7. Krynica Zdrój - tu leczy się cukrzycę, choroby krwi i układu krwiotwórczego, kamicę nerkową oraz choroby kobiece. Krynica otoczona jest zalesionymi wzgórzami Beskidu Sądeckiego. Posiada już nową pijalnię, która podaje wodę mineralną z ujęć: Jan, Mieczysław, Słotwinka i Zuber. Dzielnica sanatoryjna słynie z zabytkowej architektury drewnianej, deptaku, kolejki linowej na Jaworzynę i linowo-terenową na Górę Parkową, licznych lokali oferujących dancingi - to wszystko przyciąga skutecznie rzesze kuracjuszy. Innymi atrakcjami miejscowości są: coroczny Festiwal im. Jana Kiepury - Międzynarodowy Festiwal Gitarowy oraz odbywające się codziennie koncerty orkiestry zdrojowej. Atrakcją turystyczną w skali Polski jest muzeum poświęcone artyście Nikiforowi. Niecodzienna atrakcją jest możliwość zwiedzania ośrodka pszczelarstwa, znajdującego się niedaleko w Kamiennej.
  8. Lądek Zdrój - leczy się tutaj osteoporozę, reumatyzm, choroby kobiece, schorzenia układów krążenia, trawienia, układu oddechowego i narządów ruchu. Kuracjusze bardzo chętnie odwiedzają zabytkowy zakład przyrodoleczniczy "Wojciech", który jest słynny dzięki znajdującemu się w nim basenie wypełnionym termalną wodą mineralną. Malownicze okolice zachęcają do spacerów i uprawiania turystyki górskiej. Dzięki sieci szlaków turystycznych można zwiedzić Góry Bialskie, oraz wapienną jaskinię Radochowską. Lądek oferują szeroką gamę rozrywkową - odbywa się tutaj np.: Przegląd Filmów Turystycznych i Górskich. Czas umilą również wieczory spędzone w lokalach rozrywkowych z dancingami.
  9. Połczyn Zdrój - z powodzeniem leczone są tutaj choroby reumatyczne, osteoporoza, schorzenia układu nerwowego oraz niepłodność. Odbywa się tutaj również rehabilitacja dzieci, dotkniętych porażeniem mózgowym. Miejscowość otoczona jest malowniczymi wzgórzami i jeziorami Pojezierza Drawskiego - stanowi bogaty raj dla amatorów-wodniaków, gdyż występują tam źródła wód solankowych oraz bogate i lecznicze pokłady borowiny. Sanatorium znane było już w Europie od początków XIX wieku. Kuracjuszy nęceni są bogata ofertą kulturalną i krajoznawczą - odbywa się tutaj Turniej Sztuki Rycerskiej oraz Konkursy Poezji Śpiewanej. Atrakcją jest ogromny XIV-wieczny zamek - siedziba księcia Bogusława IV Pomorskiego, jak również stary młyn wodny, wyposażony w wielkie koło zamachowe o rozmiarze aż 13m.
  10. Szczawnica Zdrój - leczone są tutaj schorzenia układu oddechowego i płuc oraz choroby alergiczne. Szczawnica słynie z drewnianych willi, pamiętających jeszcze wiek XIX, zadbanych parków zdrojowymi i bliskością przełomu Dunajca stanowiącego perłę Pienińskiego Parku Narodowego. Tu flisacy oferują możliwość spływu Dunajcem na tratwach. Dla amatorów słonecznych kąpieli Palenica oferuje w okolicy swej górnej stacji kolejki krzesełkowej eksponowane w Słońcu stoki. Stacja dolna położona jest nad potokiem Grajcarek, w pobliżu centrum miasta. Szeroka gama silnie mineralizowanych wód leczniczych przyciąga niezliczone rzesze kuracjuszy. Okres szczawnickiego sezonu leczniczego nie ma końca.
  11. Wieliczka - jest idealną możliwością leczenia się osób z dolegliwościami reumatycznymi oraz układu oddechowego. Kopalnia soli w Wieliczce znajduje się na liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, gdyż jest uznawana nie tylko jako niespotykany w świecie zabytek techniki, ale również stanowi pierwsze światowej sławy podziemne sanatorium alergologiczne. Mieści się ono na poziome V kopalni, a wiec około 211 metrów pod powierzchnią ziemi. Pobyt w obrębie sanatoryjnych komór: "Lill" i "Skulimowski" trwa 5 godzin w ciągu dnia i 10 godzin nocą. Nad wszystkim czuwa opieka medyczna. Pełny okres leczenia wynosi 3 tygodnie, można również przedłużyć lub skrócić pobyt. W komorze "Jeziora Wesel" ( położonej aż 135 m pod powierzchnią ziemi astmatycy leczeni są w czasie 14-dniowej kuracji na hiperwentylację dróg oddechowych. W kopalni po okresie 700 lat eksploatacji soli utworzono skansen. Znajdują się tutaj solne jeziora oraz wielkich rozmiarów komory, wiele kaplic z solnymi zdobieniami oraz figurami świętych. Niektóre sale wykorzystywane są jako sceneria dla przedstawień teatralnych. Kuracja w Wieliczce często powiązana jest z możliwością zwiedzenia sąsiedniego miasta Krakowa.
  12. Wysowa: To uzdrowisko cieszy się już wielką sławą od przeszło dwóch wieków. Wysowskie zdroje leczą schorzenia przewodu pokarmowego, a zwłaszcza chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy. Krystaliczne powietrze w okolicach Wysowej umożliwia inhalacje dla odczuwających choroby układu oddechowego. Tu znajduje się pierwsza i jedyna na terenie Polski uzdrowiskowa stacja dializ, która obsługuje chorych nawet z sąsiednich krajów. Jakość oferty podnosi nie tylko nowoczesny sprzęt, ale również wysoko wykwalifikowana, fachowa i doświadczona kadra lekarska, magistrzy rehabilitacji, analitycy medyczni oraz personel średni.

Wodami mineralnymi nazywamy wody podziemne, które posiadają sole mineralne i gazy w ilościach większych od 1 g/l. Wyróżniamy:

    • solanki zwykłe, zawierają sól kamienną NaCl;
    • solanki gorzkie (tzw. wodę gorzką o działaniu przeczyszczającym);
    • siarczany: magnezowy MgSO4 oraz sodowy Na2SO4;
    • szczawy - wodorowęglany (kwaśne węglany): wapniowe Ca(HCO3)2 oraz sodowe NaHCO3, wraz z dwutlenkiem węgla CO2;
    • szczawy żelaziste - bogate w związki żelaza
    • wody siarkowe - zawierające siarkowodór H2S, siarczki: sodu Na2S oraz wapnia CaS oraz siarczany: wapniowy CaSO4 i magnezowy MgSO4;
    • wody radoczynne - zawierające w swym składzie chemicznym niewielkie ilości pierwiastków radioaktywnych.

Niektóre wody mineralne zaliczane są do wód leczniczych, mogą to być również wody słabo zmineralizowane, posiadające w swej zawartości nie więcej niż 1 g/l soli mineralnych i gazów leczniczych. Dzieje się tak za sprawą obecności odpowiednich składników, posiadających specyficzne właściwości farmakodynamiczne (np. żelazo, mangan, fluor, brom, jod, siarka, rad, radon, dwutlenek węgla). Budując nazwę wód leczniczych określa się najpierw obecność anionów, następnie kationów w zależności od malejących stężeń, np. woda chlorkowo-sodowa, woda siarczanowo-magnezowa. Woda lecznicza o słabym zmineralizowaniu, zawierają nie mniej niż 10 mg/dm3 żelaza (pod postacią jonów Fe2+), to woda żelazista, nie mniej niż 1,0 mg/dm3 manganu (Mn 2+) - manganowa, fluoru (F-) - fluorkowa, jodu (I-) - jodkowa, siarki (S2-) - siarczkowa, nie mniej niż 2 nCi/dm3 radonu lub radu - woda radoczynna, 250-999 mg/dm3 wolnego dwutlenku węgla - woda kwasowęglowa, a nie mniej niż 1000 mg/dm3 wolnego dwutlenku węgla - szczawa. Wodami leczniczymi są również wody termalne ( zwane cieplicami), których temperatura u źródła przekracza 20°C. Wody mineralne i wody lecznicze wykorzystywane są w takich terapiach jak: balneoterapii przy kąpielach leczniczych, przepłukiwaniu, okładaniu, kuracjach pitnych, inhalacjach itp. Do picia stosuje się tzw.: wody mineralne stołowe. Na obszarze Polski spotkać możemy wiele rodzajów wód mineralnych oraz wód leczniczych.

Balneologią - nazywamy naukę, zajmującą się właściwościami i leczniczym wykorzystaniem naturalnych tworzyw uzdrowiskowych, a przede wszystkim wód leczniczych, z uwago na ich lecznicze składniki gazowe jak również peloidów. W zakresie balneologii znajduje się:

  • balneofizjologia doświadczalna - bada oddziaływanie na człowieka wszelakich tworzyw uzdrowiskowych;
  • balneoterapia Balneoterapia leczenie za pomocą kąpieli mineralnych, często połączone z leczeniem wodami pitnymi i leczeniem klimatycznym w uzdrowiskach.
    Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
    - zajmuje się leczniczym wykorzystaniem wszelakich tworzyw uzdrowiskowych;
  • balneochemia - bada skład naturalnych tworzyw leczniczych;
  • balneotechnika - trudni się konstrukcją aparatów i urządzeń wykorzystywanych w lecznictwie, oraz stosowaniem naturalnych tworzyw uzdrowiskowych.

Balneologia to najstarsza gałąź medycyny, lecznicze działanie kąpieli znane było od czasów starożytnych. Popijanie leczniczych wód mineralnych zapoczątkowano w XVII w., a w XVIII i XIX w. zdefiniowano współczesne metody wodolecznictwa. Za ojca balneologii polskiej uważa się Józefa Dietla, który jako pierwszy dokonał pełnej klasyfikacji polskich wód leczniczych.