Dodaj do listy

Proces urbanizacji i jego skutki.

Urbanizacja jest złożonym procesem przemian przestrzennych, ekonomicznych i społecznych, który skutkuje rozwojem miast i obszarów miejskich oraz zwiększaniem odsetka ludności miejskiej w danym regionie.

Wyróżnia się cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich rodzaje urbanizacji:

- przestrzenna (powstawanie nowych miast i przestrzenny rozwój już istniejących),

- demograficzna (wzrost liczby ludności w mieście, migracje ze wsi do miast),

- społeczna (upowszechnianie się tzw. miejskiego stylu życia),

- ekonomiczna (zwiększenie odsetka ludności pracującej w zawodach pozarolniczych).

Proces urbanizacji w sensie statystycznym przedstawia wskaźnik urbanizacji. Jest to odsetek ludności mieszkającej w miastach w stosunku do całkowitej populacji w jakimś regionie. Z reguły, im wyższy wskaźnik urbanizacji, tym kraj jest lepiej rozwinięty gospodarczo, chociaż oczywiście występują wyjątki od tej zasady, zwłaszcza w krajach Ameryki Południowej. Poniższa tabela przedstawia pięć krajów o najwyższym i pięć o najniższym wskaźniku urbanizacji na świecie:

Kraje o najwyższym

wskaźniku urbanizacji

Wartość

(w %)

Kraje o najniższym

wskaźniku urbanizacji

Wartość

(w %)

1

Hongkong

100

Ruanda

6,2

2

Singapur

100

Bhutan

7,7

3

Bermudy

100

Burundi

9,1

4

Kajmany

100

Nepal

12,5

5

Belgia

99,6

Uganda

15,0

Aglomeracją nazywamy skupisko miast i mniejszych miejscowości, które charakteryzuje się intensywną zabudową i dużą gęstością zaludnienia. Mieszkająca w niej ludność pracuje przede wszystkim w zawodach pozarolniczych. W obrębie aglomeracji występuje intensywny przepływ ludzi i towarów, oraz równie dynamiczna wymiana towarów. Aglomeracjami są m.in. Warszawa, Łódź, Tokio, Paryż i Londyn.

Konurbacja jest typem aglomeracji miejskiej, w skład której wchodzi kilka lub kilkanaście miast o podobnych cechach gospodarczych i demograficznych. Miasta łączą więzy ekonomiczne, komunikacyjne i funkcjonalne. Konurbacją jest np. Górnośląski Okręg Przemysłowy, Trójmiasto i Zagłębie Donieckie.

Megalopolis to zajmujący wielką powierzchnię obszar zurbanizowany, w którego skład wchodzi kilka konurbacji lub aglomeracji. Przykładami takich obszarów są: megalopolis Megalopolis duża strefa zurbanizowana tworząca się w wyniku przestrzennego zbliżenia kilku aglomeracji miejskich lub konurbacji. Prowadzi do powstania rozległych stref miejskiego krajobrazu. Obecnie na świecie... Czytaj dalej Słownik geograficzny wokół Wielkich Jezior (Chicago, Toledo, Detroit, Cleveland, Toronto), megalopolis wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych (Boston, Nowy Jork, Filadelfia, Waszyngton), megalopolis zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych (San Francisco, Sacramento, Los Angeles) i coraz częściej wyróżniane megalopolis zachodnioeuropejskie (Paryż, Bruksela, Amsterdam, Zagłębie Ruhry)

Proces urbanizacjiprzebiega w czterech etapach:

1. etap - urbanizacja wstępna - powolna koncentracja ludności w miastach, będąca skutkiem dużego zapotrzebowania na pracowników w sektorach przemysłu i usług. W tym etapie dominuje urbanizacja demograficzna i urbanizacja ekonomiczna.

2. etap - suburbanizacja (ang. suburb - przedmieście) - szybki wzrost liczby ludności w strefie podmiejskiej. Tworzą się slumsy, w których zamieszkuje uboga ludność migrująca z terenów wiejskich. Następuje stopniowe zmniejszanie liczby mieszkańców w centrum miasta. Najbogatsi mieszkańcy przenoszą się na obszary podmiejskie, skąd dojeżdżają do pracy w centrum. W tym etapie mamy do czynienia z urbanizacją demograficzną, ekonomiczną oraz przestrzenną.

3. etap - dezurbanizacja - intensywne migracje ludności ze stref centralnych i podmiejskich na tereny mniej zamieszkałe. Jest to tzw. "kryzys śródmieścia", który powoduje zwiększanie obszaru zajmowanego przez miasto i tworzenie się ogromnych obszarów zurbanizowanych. Do wystąpienia tego etapu, przyczynia się zmiana sposobu produkcji w zakładach przemysłowych (automatyzacja produkcji) oraz relokacja firm na tereny pozamiejskie. W tym etapie dominuje urbanizacja ekonomiczna i urbanizacja przestrzenna.

4. etap - reurbanizacja - migracja ludzi z obszarów zurbanizowanych na tereny wiejskie lub małomiasteczkowe, gdzie istnieje możliwość odpoczynku od miejskiego hałasu i zanieczyszczenia. Przyczyną jest również kryzys śródmieścia. Na obszarze miejskim obserwuje się urbanizację demograficzną i ekonomiczną, a na wiejskim urbanizację społeczną charakteryzującą się upowszechnianiem miejskiego stylu życia. Poza tym stopniowo, wraz ze wzrostem napływu ludności z miast, rozwija się urbanizacja w sensie przestrzennym.

Proces urbanizacji na świecie przebiega różnie, a uzależniony jest przede wszystkim od poziomu rozwoju gospodarczego. W krajach słabo rozwiniętych wydzielić można trzy grupy:

1. grupa - kraje rozwinięte najsłabiej (Wietnam, Bangladesz Bangladesz Ludowa Republika Bangladeszu. Państwo położone w południowej Azji nad Zatoką Bengalską na obszarze delty Gangesu i Brahmaputry. Powierzchnia 143 998 km2. Liczba ludności 140 369 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny Pakistan, Nepal), w których obserwuje się dopiero początki procesu urbanizacji. Większość ludzi w tych państwach pracuje w rolnictwie, a migracja ze wsi do miast przebiega powoli. W miastach nie rozwijają się sektory gospodarki, które mogłyby stworzyć miejsca pracy, więc ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum wolą pozostać tam gdzie mieszkają.

2. grupa - kraje będące obecnie w fazie suburbanizacji (Chiny, Indie, Filipiny). W państwach tych następuje gwałtowny rozwój miast, który powodowany jest migracją ze wsi do miast. Ludzie przybywający z przeludnionych wsi zamieszkują na peryferiach miasta tworząc slumsy - dzielnice nędzy.

3. grupa - państwa w których występuje tzw. urbanizacja pozorna (część krajów Ameryki Środkowej i Południowej). Obserwuje się w nich dynamiczny rozwój aglomeracji miejskich, a przede wszystkim stolic.

W państwach wysoko rozwiniętych (Japonia, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Niemcy, Francja) migracja ze wsi do miast stopniowo się zmniejsza. W wielkich aglomeracjach nie ma szybkiego przyrostu ludności, a wielu dotychczasowych mieszkańców osiedla się w strefach podmiejskich, lub nawet peryferyjnych. Dzieje się tak za sprawą coraz większego zanieczyszczenia i zatłoczenia w obszarach miejskich oraz przenoszenia zakładów przemysłowych w obszary pozamiejskie.

Skutki urbanizacji można rozpatrywać w aspekcie ekonomicznym, społeczno-ekonomicznym, socjalnym, zdrowotnym i ekologicznym.

Aspekt ekonomiczny

Pozytywne skutki urbanizacji

Negatywne skutki urbanizacji

- tworzenie się dużego rynku zbytu

- problemy z zaopatrzeniem w wodę

- rozbudowa infrastruktury technicznej

- wzrost cen działek i mieszkań

- zwiększanie wydajności pracy

- brak terenów pod budowę mieszkań

- łatwiejszy kontakt pomiędzy firmami

- niedostatek miejsc parkingowych

- zmniejszenie bezrobocia

- powstawanie korków ulicznych

- przeciążenie komunikacji miejskiej

- konieczność budowy nowych

oczyszczalni ścieków

Aspekt społecznoekonomiczny

Pozytywne skutki urbanizacji

Negatywne skutki urbanizacji

- łatwiejsza możliwość znalezienia

pracy

- zwiększenie liczby przestępstw

- lepszy sposób zdobycia

wykształcenia

- wzrost napięć społecznych

- zwiększenie ilości czasu

przeznaczonego na odpoczynek

- zmniejszenie poczucia

bezpieczeństwa wśród mieszkańców

- lepszy dostęp do instytucji

oświatowych i administracji

publicznej

- dostęp do instytucji kulturowych np.

teatru, kina, opery

Aspekt socjalny

Pozytywne skutki urbanizacji

Negatywne skutki urbanizacji

- wzrost płac

- powstawanie slumsów

- podwyższenie jakości życia

- wzrost liczby osób nie mających

mieszkania

- lepszy dostęp do pomocy społecznej

- zbyt mała liczba mieszkań

- gorsze warunki sanitarne

Aspekt zdrowotny

Pozytywne skutki urbanizacji

Negatywne skutki urbanizacji

- lepszy dostęp do ośrodków zdrowia i

szpitali

- zwiększenie liczby chorych na

depresje

- szybszy dojazd służb ratowniczych

- wzrost liczby samobójstw

- wzrost zachorowalności na choroby

spowodowane zanieczyszczeniami

Aspekt ekologiczny

Pozytywne skutki urbanizacji

Negatywne skutki urbanizacji

- tworzenie parków miejskich

- wzrost zanieczyszczenia powietrza,

wód i gleb

- trudności ze składowaniem odpadów

i ich utylizacją

- wzrost natężenia hałasu