Dodaj do listy

Przemysł- charakterystyka ogólna.

Przemysł - gałąź produkcyjna zajmująca się eksploatacja i przetworzeniem surowców na dużą skalę. Ma duże znaczenie dla całej gospodarki narodowej i ogólnej sytuacji ekonomicznej państwa.

Funkcje przemysłu:

  • Ekonomiczne - wytwarza znaczną część dochodu narodowego i jest motorem rozwoju wielu innych działów gospodarki takich jak transport i komunikacja
  • Społeczne - w przemyśle znajduje zatrudnienie wiele osób i wpływa on na podnoszenie poziomu życia ludności
  • Przestrzenne - jego rozwój powoduje zmiany przestrzenne i funkcjonalne obszarów miejskich

W Polsce występują obszary koncentracji przestrzennej przemysłu. Może to być zarówno skupienie jednego rodzaju zakładów jak i wytwarzających produkty bardzo różne. Takie skupienie nazywa się okręgiem przemysłowym. Do głównych okręgów w Polsce należą:

  • Górnośląski Okręg Przemysłowy - największy i najbardziej uprzemysłowiony obszar kraju, bardzo różnorodne dziedziny przemysłu. Główne miasta to Katowice (uważane za centrum), Bytom, Sosnowiec, Chorzów, Zawiercie, Gliwice, Tarnowskie Góry, Dąbrowa Górnicza, Ruda Śląska.

Jako cechy szczególne można podać:

  1. okręg wytwarzający 1/5 produkcji przemysłowej Polski
  2. jego lokalizacja opierała się na dostępności surowcowej - węgiel kamienny, rudy cynku i ołowiu
  3. bardzo dużo ośrodków przemysłowych i poprzemysłowych
  4. duża gęstość zaludnienia, na jego obszarze mieszka ponad 2,5 miliona osób
  5. szkody w środowisku
  6. duża dywersyfikacja produkcji
  7. szkody na skutek eksploatacji poniosło większość miast śląskich a w szczególności: Katowice, Bytom, Jastrzębie, Rybnik, Będzin.
  • Warszawski Okręg Przemysłowy - skupia wiele rodzajów produkcji, głównie powiązane z rynkiem zbytu. Główne miasta to Warszawa, Ursus, Pruszków, Żyrardów, Piaseczno, Skierniewice, Konstancin - Jeziorna. Jako cechy szczególne można podać:
  1. powstanie ma związek z usytuowaniem wielkiego miasta
  2. nie ma związku z występowaniem surowców
  3. opiera się na wykwalifikowanych pracownikach
  4. silny rozwój przed i po wojnie
  5. najlepiej rozwinięty przemysł elektromaszynowy

Staropolski Okręg Przemysłowy - wywodzi się jeszcze z XIX założeń. Główne ośrodki to Radom, Kielce, Skarżysko-Kamienna, Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, Ćmielów, Pionki, Iłża, Wierzbica. Jako cechy szczególne można podać:

  1. stara tradycja wytopu żelaza w dymarkach
  2. związek z surowcem
  3. głównie rozwój hutnictwa i przerobu stali i żelaza, transportowy i mineralny
  • Łódzki Okręg Przemysłowy - najbardziej dynamicznie rozwijający się w XIX wieku, obecnie w stagnacji. Główne miasta to Łódź, Zgierz, Aleksandrów Łódzki, Pabianice, Sieradz, Tomaszów Mazowiecki, Ozorków. Jego cechy szczególne:
  1. dominacja przemysłu włókienniczego
  2. geneza polityczna
  3. intensywny i chaotyczny rozwój
  4. założony głównie przez zagraniczny kapitał, cecha ta utrzymywała się aż do wojny
  5. w fabrykach pracowały głównie kobiety, ich przewaga występuje do dzisiaj
  6. bezrobocie strukturalne

Oprócz wymienionych okręgów przemysł skupia się w :

    • maszynowy: Ostrów Wielkopolski, Skarżysko-Kamienna, Starachowice, Sanok, Mielec, Stalowa Wola
    • chemiczny: Grudziądz, Kutno, Tomaszów Mazowiecki, Puławy, Sanok, Dębica

i inne, które zostaną opisane w dalszej części.

Baza surowcowa polskiego przemysłu

W Polsce wydobywa się około 50 rodzajów surowców, ale znaczenie strategiczne mają:

węgiel kamienny i brunatny, rudy miedzi, cynk i ołów, srebro, sól kamienna i siarka. Jeszcze na początku lat 90. po okresie socjalistycznego, intensywnego rozwoju przemysłu wydobywczego Polska miała znaczący udział w światowym wydobyciu:

siarki (1 miejsce w świecie), 4,9% węgla kamiennego , 5,6% węgla brunatnego (6 miejsce) ,

4,55% wydobycia srebra (7 miejsce) i 4,9% miedzi (9 miejsce).

Surowce mineralne:

1.energetyczno: węg. kamienny, gaz ziemny, węg. brunatny, łupki bitumiczne, ropa naftowa, torf, uran

2.metaliczne: rudy żelaza, srebro, złoto, rudy miedzi, rudy niklu, manganu, rudy cynku i ołowiu

3.chemiczne: sole kamienne, gips i anhydryt, siarka, sole potasowo-magnezowe, baryty, fosforyty

4.skalne: granity, bazalty, łupki krystaliczne, wapienie, dolomity, gipsy, iły i gliny, margle, piaskowce, piaski i żwiry

Węgiel kamienny w Polsce to złoża udokumentowane w liczbie 44 mld ton co plasuje Polskę w czołówce europejskiej. Dominująca jest rola Górnośląskiego i Rybnickiego Zagłębia Węglowego na które przypada aż 80% zasobów tego surowca. Charakteryzuje się ono dogodnymi warunkami do wydobycia węgla którego poziom osiąga 100 milionów ton rocznie. Około osiem miliardów ton węgla zalega w Lubelskim Zagłębiu Węglowym gdzie obecnie pracuje jedna pilotażowa kopalnia w Bogdance. Pozostała część zasobów węgla to Zagłębie Dolnośląskie gdzie obecnie nie prowadzi się już eksploatacji.

Węgiel brunatny, którego złoża szacowane są na około 14 mld ton występuje w kilku miejscach w Polsce ale eksploatacje prowadzi się w trzech tzn. Bełchatów, Turoszów i w trójkącie Konin, Koło, Turek. W każdym z tych miejsc znajdują się duże elektrownie. Jego wydobycie to około 60 mln ton rocznie. Problemem jest stosowanie metody odkrywkowej co powoduje zaburzenia stosunków wodnych na dużym obszarze wkoło kopalni gdzie powstaje lej depresyjny a poziom wód gruntowych znacznie się obniża.

Gaz ziemny również występuje w kilku miejscach w Polsce. Ilość ciężko jest oszacować ale przyjmuje się, że jest go około 230 km3. Główne rejony występowania to Karpaty fliszowe w rejonie Sanoka, Gorlic; Kotlina Kotlina wklęsła forma terenu otoczona ze wszystkich stron wzniesieniami.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Sandomierska - Lubaczów i Jarosław; Niż Polski - Rybaki, Ostrów Wielkopolski; Nowa Sól oraz w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym z odmetanowywania kopalń. Wydobycie w Polsce to około 5,3 mld m3. pozostała część jest importowana z Rosji i Ukrainy (50 do 60%).

Ropa naftowa rozpoznana została w Polsce między innymi w Karpatach fliszowych, na Przedgórzu Karpat, Niżu Polskim i szelfie Morza Bałtyckiego (platforma wiertnicza "Petrobaltic"). Optymistyczne źródła podają wielkość zasobów na poziomie 13 mln ton. Wydobycie utrzymuje się na poziomie 750 tys. ton rocznie i jest to kilka procent rocznego zapotrzebowania kraju. Pozostała część jest importowana do Polski za pomocą rurociągów z Rosji lub drogą morską z innych rejonów świata.

Pomimo tego, że Polska jest ważnym dostarczycielem surowców energetycznych musi importować ropę naftową i gaz ziemny, stwarza to problemy związane z bezpieczeństwem energetycznym kraju.

Rudy żelaza (magnetyty, hematyty, syderyty) zlokalizowane są głównie na obszarze Pojezierza Suwalskiego (możliwości perspektywicznego wykorzystani w przyszłości), rejon częstochowsko - wieluński, rejon świętokrzyski (Końskie, Starachowice) i w okolicy Łęczycy. Nie wydobywa się ich obecnie w żadnym z wymienionych obszarów. Rudę potrzebna dla hutnictwa sprowadza się z Ukrainy i Szwecji.

Rudy cynku i ołowiu występują w rejonie śląsko - krakowskim - okolice Bytomia, Chrzanowa i Olkusza oraz na Dolnym Śląsku. Rocznie pozyskuje się 5 milionów ton rud z czego uzyskuje się 150 tys. ton cynku i 60 tys. ton ołowiu. Ich zasoby szacowane są na 211 mln ton.

Rudy miedzi wydobywane są w rejonie Lubina, Głogowa, Sieroszowic i Rudna gdzie wydobywa się 30 milionów ton rudy i z tego czystej miedzi 0,5 miliona ton. Występują też niewielki ilości w Górach Świętokrzyskich i na Pogórzu Sudeckim. Rudom tym towarzyszą liczne metale: cynk, srebro, złoto, nikiel kobalt i inne.

Rudy niklu to trzy miejsca w Polsce: Dolny Śląsk w rejonie Ząbkowic Śląskich, rejon Dzierżoniowa oraz współwystępowanie z rudami miedzi w rejonie Lubina. Na Dolnym Śląsku wydobywane były do 1983 roku.

Sól kamienna występuje na Podkarpaciu w rejonie Bochni i Wieliczki (złoża te już się wyczerpały bądź są na wyczerpaniu), na Kujawach w rejonie Inowrocławia, Szubina, Kłodawy, Ciechocinka, Janikowa, i na wybrzeżu od Pucka po Łebę. Na Kujawach wydobywa się metodą hydrauliczną ponad 4,7 mln ton rocznie.

Sole potasowe to permskie złoża na głębokości około 1000 metrów na wybrzeżu i w strefie przedsudeckiej.

Siarka - jej występowanie jest związane jest z występowaniem wapieni i gipsów. Średnia zawartość siarki to około 25%. Na małej głębokości stosowano metodę odkrywkową a głębiej wytopiskową. Obszar występowania to Kotlina Sandomierska (Piaseczno, Machów, Grzybów i Osiek). Rocznie wydobywa się tylko 0,9 miliona ton.

Są to największe złoża w Europie, szacowane na 747 mln ton.

Piaski - większość obszaru Polski, szeroki wachlarz wykorzystania, głównie budownictwo

Piaski szlachetne: Sudety, okolice Łodzi, Ziemia Lubuska. Głownie piaski szklarskie, piaski formierskie, dla przemysłu ogniotrwałego i odlewniczego.

Iły- cała Polska, surowce ilaste ceramiki budowlanej, bardzo różne wykorzystani

Piaskowce to głównie obszar Dolnego Śląska, Wyżyna Kielecko-Sandomierska i Beskidów. Zastosowanie jako kamień budowlany, kamień drogowy, materiał ścierny czy rzeźbiarski.

Granity: okolice Sudetów, Strzelin, Wałbrzych, Jawor, Strzegom i w Tatrach. Wykorzystywany w budownictwie i do budowy dróg, jako grys do produkcji betonu.

Marmury występują w Górach Kaczawskich, Rudawach Janowickich, Kotlinie Kłodzkiej i Sudetach Wschodnich. Wysoka wartość materiału jako dekoracyjne wykończenie.

Występowanie tak ogromnych ilości węgla na terenie Polski sprawia, że jest on podstawę polskiej energetyki. Dlatego też aż 97,2% energii elektrycznej pochodzi z elektrowni cieplnych nastawionych na spalanie węgla i drewna. Z hydroelektrowni pochodzi około 2,8% energii elektrycznej. Na węgiel kamienny przypada 63,3% a na brunatny 29,8%. Energia geotermalna i wiatrowa uzupełniają bilans ale mają znikome znaczenie. Energię geotermalną wykorzystuje się obecnie w Pyrzycach, Łomży Jaszczurówce, Cieplicach Zdroju, Szaflarach, Białym Dunajcu. Energia wiatru znajduję uznanie w rejonie wybrzeża. W globalnej produkcji Polska ma jedno procentowy udział ze swoimi 150 TWh. Na jednego mieszkańca naszego kraju przypada około 3700 kWh podczas gdy średnia dla całego świata to 2370 kWh. W Europie więcej energii elektrycznej od nas produkują: Niemcy, Francja, Wlk. Brytania, Włochy, Hiszpania, Austria, Belgia, Czechy, Dania Dania Królestwo Danii. Członek Unii Europejskiej (od 1973 r.). Państwo położone w północnej części Europy na Półwyspie Jutlandzkim pomiędzy Morzem Bałtyckim a Morzem Północnym. W skład państwa wchodzi... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Norwegia. W Polsce jak na razie nie wybudowano elektrowni atomowej a podjęte próby w Żarnowcu zostały wstrzymane w 1990 roku.

Do największych polskich elektrowni cieplnych należą:

A. oparte na węglu kamiennym: Kozienice 2820 MW, Połaniec 1800 MW, Rybnik 1775 MW, Dolna Odra 1742 MW, Opole 1479 MW, Jaworzno 1320 MW, Łaziska 1155 MW, Łagisza 840 MW, Siersza 797 MW, Ostrołęka 600 MW, Skawina 590 MW, Stalowa Wola 375 MW, Halemba 200 MW, Blachownia 158 MW

B. oparte na węglu brunatnym: Bełchatów 4420 MW, Turów 1733 MW, Pątnów 1200 MW, Adamów 600 MW, Konin 523 MW

Do największych elektrociepłowni zaliczymy: Siekierki, Żerań, Kraków - Łęg, Wrocław, Łódź i Gdańsk.

W kategorii hydroelektrowni będą to:

  • Żarnowiec 716 MW
  • Porąbka Żar 500 MW
  • Solina 200 MW
  • Włocławek 162 MW
  • Żydowo 156 MW
  • Czorsztyn 92 MW

Elektrownie wiatrowe są stosunkowo nowym zjawiskiem w Polsce. Największe z nich to Zagórze na wyspie Wolin, Cisowo koło Darłowa i Barzkowice koło Darłowa.

Hutnictwo

a)stal: pracują one na rudzie importowanej. Do największych należą: Huta "Katowice" - Dąbrowa Górnicza, Świętochłowice, Huta im. Sendzimira - Kraków, Bytom, Zawiercie, Gliwice, Ostrowiec Świętokrzyski, Warszawa, Stalowa Wola, Częstochowa, Zawadzkie, Siemianowice, Sosnowiec, Ruda Śląska, Chorzów. Obecnie po wielu trudnościach hutnictwo Hutnictwo przemysł metalurgiczny. Gałąź przemysłu przetwórczego, obejmująca produkcję metali z rud (także ze złomu) oraz ich plastyczną przeróbkę w walcowniach i kuźniach. Obejmuje hutnictwo żelaza... Czytaj dalej Słownik geograficzny w Polsce odradza się. Zawitał do nas zagraniczny kapitał. Na świecie pojawiła się koniunktura na stal i wyroby z niej.

b) cynku i ołowiu: Kombinat Górniczo-Hutniczy - Bukowno, Trzebinia, Piekary Śląskie, Miasteczko Śląskie, Bytom, Olkusz. Polska produkuje około 0,8% światowej produkcji ołowiu.

c)miedzi: Żukowice, Orsk, Legnica, Czechowice-Dziedzice. Polska jest bardzo ważnym producentem miedzi. Obecnie podczas silnego rozwoju Chin miedź uzyskuje bardzo wysokie ceny. Zwiększona produkcja miedzi to zwiększona produkcja srebra.

d) aluminium: Skawina, Konin - huta Malinie. Polskie huty dostarczają około 50% aluminium. Pozostała część jest zakupywana za granicą.

Przemysł przetwórczy to wiele gałęzi gospodarki dostarczających gotowych wyrobów odbiorcom. Największy udział mają w nim: przemysł elektromaszynowy (23%), rolno-spożywczy (26.5%), chemiczny (18%).

Przemysł elektromaszynowy to jeden z najbardziej rozbudowanych sektorów polskiego przemysłu. Informacje na temat wyników finansowych wskazują, że w dzisiejszej sytuacji ekonomicznej lepiej radzą sobie działy obejmujące produkcję maszyn i aparatury elektrycznej oraz precyzyjnych urządzeń i instrumentów, zegarów i zegarków niż grupy przedsiębiorstw zajmujące się produkcją różnego typu maszyn i urządzeń. Podzielic go można na:

a) metalowy: Białystok, W-wa, Radom, Olkusz, Lublin, Wrocław, Myszków, Kraśnik, Poniatowa, Włocławek, Kraków, GOP, Częstochowa

b) maszynowy: GOP, Warszawa (Ursus), Pruszków, Poznań, Bydgoszcz, Elbląg, Brzeg, Grudziądz, Mielec, Kraków, Kutno, Lublin, Płock, Strzelce Opolskie, Słupsk, Bielsko-Biała, Gorlice, Nowa Dęba, Racibórz, Nowa Sól

c) elektroniczny, elektrotechniczny: Wrocław, W-wa, Nowy Sącz, Piaseczno, Gdańsk, Białystok, Mława, Cieszyn, Września, Dzierżoniów. Wyrobami końcowymi są szerokiego wachlarza urządzenia precyzyjne taki jak komputery, radia i telewizory. Istniejące w Polsce fabryki szybko znalazły uznanie w oczach zagranicznych inwestorów np. Siemens, Curtis, Alcatel.

d) środków transportu: W-wa (Daewoo - FSO), GOP, Bielsko-Biała (Volksvagen), Lublin, Sanok (Autosan), Laskowice (Jelcz), Szczecin, Wrocław (Volvo), Gliwice (Opel), Starachowice (Star), Gdynia, Gdańsk, Świdnik produkcja lotnicza, Nowy Sącz, Dębica, Mielec, Olsztyn, Słupsk.

e) stoczniowy: Polska zajmuje piąte na świecie i drugie w Europie miejsce jako producent statków handlowych po Japonii, Korei Południowej, Chinach i Niemczech (jeśli chodzi o zamówienia jest na czwartym miejscu na świecie i pierwszym w Europie ). Główne polskie stocznie to:Szczecin, Gdańsk, Gdynia.

f) kolejowy: pojęcie to nie jest rozumiane jednakowo na całym świecie. Za oceanem jest to szeroka działalność prowadzoną na rzecz kolei, poczynając od budowy taboru i infrastruktury, a kończąc na eksploatacji sieci kolejowej. W Europie ogranicza się ono do budowy taboru i wyposażenia kolei. Główne ośrodki tego przemysłu to: Wrocław (Parfag), Poznań (Zastal-Wagony), Chorzów, Ostrów Wielkopolski, Świdnica.

Przemysł mineralny

a)szklarski: Krosno, Wołomin, Inowrocław, Stronie Śląskie, Piotrków Trybunalski, Sandomierz, Dąbrowa Górnicza, Jarosław,

b)Obecnie zakłady cementowe w Polsce należą do międzynarodowych grup producentów, które dysponują środkami na inwestycje, mają bogate doświadczenie organizacyjne i posiadają ogromne zaplecze techniczne i intelektualne. Obecnie przemysł cementowy w Polsce należy do czołówki przemysłu cementowego w świecie. Główne cementownie to :Działoszyn, Górażdże, Tarnów Opolski, Strzelce Opolskie, Ożarów, Chełm, Rudniki, Wierzbica, Kielce, Bielawy,

c)betoniarski: GOP, Kraków, Gdańsk, Gdynia, Wrocław, Łódź, Lublin,

d)porcelanowy: Opole, Krasnystaw, Wałbrzych, Chodzież, Tułowice, , Boguchwała, Łubiana, Ćmielów, Włocławek, Pruszków

Przemysł mineralny skupia się głównie wokół bogatych złóż surowców skalnych w województwie opolskim, świętokrzyskim, kujawsko - pomorskim, śląskim i małopolskim.

Kolejnym działem jest przemysł drzewny. Skupia on zakłady zajmujące się obróbką tarcicy, wytwarzaniem papieru oraz meblarstwo. Przemysł ten przezywa obecnie okres prosperity, cena drewna rośnie a moda na wyroby drewniane użytkowe podtrzymuje koniunkturę. Dzieli się on na:

a)tartaczny: Starachowice, Sławno, Ustianowa, Barlinek, Rzepedź, Hajnówka.

b)celulozowo - papierniczy: Klucze, Kwidzyn, Ostrołęka, Świecie, Kostrzyn.

c)meblarski: Radomsko, Biłgoraj, Zamość, Swarzędz, Kalwaria Kalwaria łacińska nazwa Golgoty - wzgórza koło Jerozolimy, miejsca ukrzyżowania Jezusa.
Także szereg kapliczek (kościółków) wzniesionych na górzystym terenie i upamiętniających drogę krzyżową...
Czytaj dalej Słownik historyczny
Zebrzydowska, Jarocin, Wyszków, Suwałki, Elbląg, Słupsk.

Przemysł lekki

a)włókienniczy: Kalisz, Turek, Siedlce, Dzierżoniów, Łowicz, Gorzów Wielkopolski, Białystok, Toruń, Zambrów, Andrychów, Łódź, Bielsko-Biała. Zakłady tej specjalności borykają się z problemem importu taniej odzieży ze wschodu szczególnie Chin.

b)skórzany: Starogard Gdański, Skarżysko-Kamienna, Włodawa, Lubartów, Prudnik, Oleśnica, Chełmek, Żywiec, Nowy Targ, Gniezno, Słupsk, Kępice, Radom, Warszawa, Chełm.

Przemysł spożywczy

- w wieku dziewiętnastym nastąpił intensywny rozwój tej branży, który utworzył strukturę rozwijaną do dzisiaj

- obecnie, szczególnie po roku 1990 bardzo dynamicznie się rozwijający, przeżywa rozkwit za sprawą zagranicznych firm, które wykupiły często będące w bardzo złej kondycji przedsiębiorstwa państwowe

Wewnątrz tej gałęzi produkcji możemy wyznaczyć podział na trzy grupy:

I - to silne powiązania z zapleczem surowcowym

Przemysł cukrowniczy

- ponad 170 letnia tradycja wytwarzania cukru z buraków na ziemiach polskich

- rozlokowane na obszarach dogodnych do uprawy buraka, którego przewóz zmniejsza wartość

- największa liczba cukrowni działających znajduje się w Polsce południowej i centralnej. Obecnie już tylko 40 cukrowni funkcjonuje podczas kampanii buraczanej. Największe to Ropczyce, Krasnystaw, Glinojeck

Przemysł ziemniaczany

- ziemniaki szeroko stosowane w gorzelnictwie i produkcji mrożonek lub chipsów

- ziemniaki są wrażliwe na nadmiar wilgoci oraz szkodniki niszczące liście rośliny w czasie wzrostu bulwy

- rejonu centralnej i południowej Polski to nadwyżka produkcji

- problemy z niedoborem pojawiają się w Polsce północnej i zachodniej

Przemysł owocowo warzywny

- liczne wyspecjalizowane zagłębia

- głównie: Tymbark, Tarczyn, Grójec, G. Kalwaria

Przemysł rybny

- pas nadmorski: Gdynia, Darłowo, Szczecin, Puck, Świnoujście, Kołobrzeg, Łeba, Gdańsk.

- pojezierza (Giżyce, Chojnice)

- zakłady w Bydgoszczy, Poznaniu, Koszalinie i Gniewinie

II baza surowcowa + rynek zbytu

Przemysł mleczarski

-mleczarni jest kilkaset

- nowe normy unijne wymogły na zakładach modernizację produkcji

- zakłady w Winnicy, Kutnie, Mławie, Krasnymstawie, Kobylnicy czy Pasłęku

Przemysł mięsny

- Morliny, Olsztyn, Sokołów Podlaski, Czyżew - Osada, Stanisławów, Opole, Ostrołęka, Warszawa , Jarosław i Dębica.

Przemysł olejarski

- Warszawa, Katowice, Gdańsk, Trzebinia, Szamotuły, Brzeg, Kruszwica, Karczewo, Bodaczów

Przemysł spirytusowy

- polski alkohol posiada światową renomę szczególnie w produkcji wódek gatunkowych

- byłych 26 Polmosów, częściowo sprywatyzowanych

- głównie w: Oborniki, Wołczyn, Warszawa, Żyrardów.

Przemysł Młynarski

- Warszawa, Toruń, Poznań, Poznań, Bielany Wrocławskie, Malbork.

III związane bardzo z rynkiem zbytu

- Przemysł cukierniczy

- Przemysł piekarniczy

- Przemysł napojów chłodzących

- Przemysł piwowarski

- Przemysł wyrobów garmażeryjnych

Przemysł motoryzacyjny

Polski przemysł samochodowy to produkcja samochodów osobowych, dostawczych, ciężarowych, autobusów, samochodów wojskowych i specjalistycznych. Rocznie produkuje się u nas ponad 480 tysięcy aut ale aż 90 kilka procent to samochody eksportowane. Wynika to z faktu wybudowanie lub przejęcia fabryk przez międzynarodowe koncerny samochodowe. Rokrocznie notuje się wzrost produkcji ale niestety spadek sprzedaży. Polacy jednak ciągle wolą kupować auta używane. Największym polskim producentem jest niezmiennie Fiat. Jego udział w produkcji całkowitej samochodów osobowych wynosi prawie 54%. Drugą pozycję z udziałem 22 % zajmuje Opel, a trzecią - Volkswagen. Jego udział w rynku producentów krajowych wyniósł na koniec września 2005 roku 17%. Jeżeli jednak wziąć pod uwagę całość produkcji, tzn. zarówno samochody osobowe, jak i dostawcze, to VW ustępuje tylko Fiatowi. Na pozycji czwartej znajduje się FSO z udziałem blisko 7,5%. Udział firmy Intrall, aktualnego producenta samochodów Honker, wynosi 0,08%. Wśród produkowanych w Polsce modeli pierwsza lokatę, niezmiennie z niemal 45 % udziałem zajmuje Fiat Panda. Na drugim miejscu lokuje się Opel Astra z 14% udziałem, a za nim lokują się Volkswagen Caddy (12%) i Fiat Seicento (blisko 10%). Kolejne pozycje zajmują: Opel Agila, FSO Lanos, VW Transporter, FSO Matiz oraz Opel Zafira.

Jeszcze w 1999 roku lista najpopularniejszych kupowanych samochodów wyglądała następująco:

1. Fiat Seicento

2. Daewoo Matiz

3. Daewoo Lanos

4. Škoda Felicia

5. Fiat 126

6. Daewoo Tico

7. Opel Astra Classic

8. Fiat Siena/Palio

9. Fiat Uno

10. Polonez Caro/Atu

Największe fabryki samochodów w Polsce

a) samochody osobowe

Warszawa - Żerań : fabryka FSO główny polski producent samochodów osobowych, w wyniku przekształceń produkuje obecnie samochody firmy Daewoo. Poszukiwany jest obecnie nowy inwestor strategiczny.

Gliwice - fabryka największego światowego producenta samochodów, General Motors, postawiona kosztem 360 milionów dolarów i zatrudniający przeszło 3 tysiące pracowników.

Bielsko Biała, Tychy - produkcja samochodów pod marką Fiat od 1992 roku, firma wniosła do spółki 1809 milionów dolarów.

b) samochody dostawcze

Lublin, Andrychów - w zakład produkujący wcześniej znane modele Żuk, zainwestował koncern Koncern zjednoczenie przedsiębiorstw poprzez zakup akcji lub udziałów; wszystkie zachowują jednak swoją odrębność prawną, chociaż mają wspólnego właściciela i zarząd.
Czytaj dalej Słownik historyczny
Daewoo. Tam rozpoczęto produkcje samochodów Lublin a w Andrychowie LDV.

c) samochody ciężarowe i autobusy

Wrocław - fabryka samochodów ciężarowych Volvo

Jelcz - samochody o tej samej nazwie

Starachowice - ciężarówki Star, produkcja również dla wojska

Sanok - autobusy Autosan

Sady - autobusy MAN

W Polsce bez wątpienia najlepiej sprzedają się małe, miejskie samochody osobowe. Do października 2000 roku takim niekwestionowanym liderem był Fiat 126 zwany pieszczotliwie "maluchem". W tym to momencie zakończono produkcję najpopularniejszego w Polsce samochodu, która trwała od 1972 roku na podstawie licencji włoskiej. Był najchętniej kupowanym samochodem na rynku polskim aż do roku 1997. była to trudna decyzja bowiem z jednej strony samochód ten stanowił jedyna szansą posiadania własnego środka lokomocji. Z drugiej strony w obecnym kształcie nie zapewniał nawet minimum bezpieczeństwa i wygody. Był po prostu reliktem innej epoki. Nawet tak kultowa konstrukcja ulegała małym zmianom. Pod koniec produkcji była to maszyna napędzana małym 2 cylindrowym silnikiem o pojemności 650 cm3 i mocy 24 koni mechanicznych, który to rozpędzał go do 105 km/h.

Jego następcą został inny mały Fiat. Tym razem nazywa się Seicento. Przed Seicento produkowany był w Polsce Cinquecento, pierwszy od wielu lat nowy model w polskich fabrykach samochodów. Seicento już w 1999 został samochodem roku co wróżyło sukces. Należy on do modnej małych samochodów miejskich gdzie założenie konstrukcyjne przewidywało podróżowanie dwóch osób w warunkach miejskich. Minimum wyposażenia za jak najmniejszą cenę. Dewiza Dewiza krótkie zdanie, zawierające powszechnie uznawaną normę moralną, zasadę postępowania lub zalecenie. Umieszczano je na wstędze pod herbem, na sztandarze lub insygniach orderu.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
ta znalazła zrozumienie w Polsce. Mógł on również dla niezamożnej części społeczeństwa uchodzić za samochód rodzinny. Miał on dużo zastosowań podobnie jak jego wiekowy poprzednik. Dla bardziej majętnych kierowców przewidziano iście luksusowe wyposażenie w tym dwie poduszki i ABS. W roku 1999 wyposażony został on w nowy silnik o mocy 54 koni mechanicznych i pojemności 1,1 litra. W kraju sprzedawał się dobrze i w statystykach sprzedaży wyprzedzał swoich największych konkurentów Daewoo Tico i Daewoo Matiz. Większość produkcji z polskich fabryk tego małego samochody przeznaczona była do sprzedaży za granicą.

Przemysł chemiczny

Przemysł ten dzieli się na kilka rodzajów produkcji klasyfikowanych w działy. Największe znaczenia mają:

  • przemysł rafineryjny przerabiający ropę polską i importowaną. Główne rafinerie polskie to: Gdańsk, Płock, Jasło, Krosno, Gorlice, Trzebini i Czechowicach - Dziedzicach.
  • Gumowy
  • Tworzyw sztucznych i włókien syntetycznych
  • Farmaceutyczny
  • Nawozów sztucznych

Ta gałąź przemysłu jest bardzo nowoczesna i jej poziom należy do światowego standardu. Jest on w dużej mierze czynnikiem sprawczym wielu zmian w gospodarce polskiej i ma również bezpośredni wpływ na życie ludzi np. poprzez ceny paliw płynnych. Pomimo tego jego tempo rozwoju jest niższe niż w innych krajach. Produkty powstające w przemyśle chemicznym mogą być użytkowane bezpośrednio (kosmetyki, leki, środki ochrony rośli czy farby i lakiery) lub mogą być półproduktami do wytwarzania innych produktów (granulaty tworzyw sztucznych, kwasy i inne substancje chemiczne). Jego udział w całej produkcji przemysłowej to około 11% w skali roku.

Baza surowcowa przemysłu chemicznego

- siarka - w niewielkim stopniu jest to siarka rodzima z rejonu Kotliny Sandomierskiej gdzie rocznie wydobywa się jej około 0,9 mln ton. Obecnie następuje to głównie metodą wytopiskową, gdzie w głąb złoża wtłaczana jest gorąca woda mająca rozpuścić siarkę i pomóc w jej wydobyciu na powierzchnię. Obecnie większość siarki pozyskuje się z odsiarczania paliw płynnych.

- sól kamienna - występuje na Podkarpaciu w rejonie Bochni i Wieliczki, na Kujawach w rejonie Inowrocławia, Szubina, Kłodawy, Ciechocinka, Janikowa, i na wybrzeżu od Pucka po Łebę.

- sól potasowa i magnezowa - towarzyszy soli kamiennej w rejonie Kujaw.

- gips, anhydryt Anhydryt minerał, siarczan wapnia (CaSO4), najczęściej krystalizuje podczas odparowywania wody morskiej. Nazwą tą określana jest także skała osadowa pochodzenia chemicznego składająca się z minerałów... Czytaj dalej Słownik geograficzny - Niecka Nidziańska

Poszczególne gałęzie przemysłu chemicznego to:

1. produkcja chemikaliów podstawowych w tym:

  • Produkcja kwasu siarkowego - skupiona jest w pobliżu dużych zakładów chemicznych, które są jego odbiorcami Tarnobrzeg, Police, Janików
  • Gazy techniczne - Gliwice, Pszczyna, Częstochowa, Mielec, Siewierz, Poznań, Kościan
  • Substancje organiczne
  • Substancje nieorganiczne
  • Przemysł sodowy: Inowrocław, Kraków, Janików
  • Przemysł nawozów sztucznych. Rozwijał się on już od wieku XIX w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na żywność, któremu stara się zaradzić między innymi poprzez intensywne nawożenie. Charakteryzowany jest jako tradycyjna gałąź przemysłu chemicznego. Obecnie nie notuje się gwałtownych zmian w tym dziale co może mieć związek ze zmianami w rolnictwie w stronę rozwiązań jak najbardziej ekologicznych. Produkcja przenosi się z krajów wysoko rozwiniętych do rozwijających się, głównie Azji i Afryki. Do czołowych producentów należą: Chiny, USA, Brazylia Brazylia Federacyjna Republika Brazylii. Państwo położone w środkowej i wschodniej części Ameryki Południowej nad Oceanem Atlantyckim. Powierzchnia 8 547 400 km2 (największe państwo na kontynencie). Liczba... Czytaj dalej Słownik geograficzny Indie i Indonezja. Nawozów azotowych w 2002 roku wyprodukowano 87 mln ton. Najwięcej z tej liczby Chiny, Indie, USA i Rosja. Polska uplasowała się na 10 miejscu z 1,3 mln ton. Jeśli chodzi o nawozy fosforowe to ich produkcja osiągnęła poziom 33 mln ton. Liderzy to USA, Chiny, Indie Indie Republika Indii. Państwo położone w południowej części Azji nad Oceanem Indyjskim. Powierzchnia 3 287 263 km2. Liczba ludności 1 017 544 tys. (2001 r.). Stolica Delhi. Język urzędowy angielski... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Rosja. Tutaj Polska zajęła 9 miejsce z 527 tys. ton.
  • kauczuk syntetyczny

2. farby i lakiery Cieszyn, Dębica, Wrocław, Pilawa, Włocławek, Pionki.

  1. przemysł środków czystości, kosmetyków, perfumerii - jest on charakterystyczny dla dużych miast gdyż jest ściśle związany z kadrami i rynkiem zbytu. Duże znaczenie kapitału zagranicznego - Poznań, Kraków, Warszawa, Rzeszów, Mielec, Wrocław, Pruszków, Bydgoszcz, Racibórz, Helenówek.
  2. pozostałe wyroby chemiczne - Stara Góra, Wrząca, Dzierżoniów, Ciechanów.
  3. produkcja włókien sztucznych Gorzów Wielkopolski, Tomaszów Mazowiecki, Włocławek.
  4. przemysł gumowy - Dębica, Wolbrom, Olsztyn, Poznań, Sanok, Bydgoszcz.
  5. tworzywa sztuczne - Toruń, Zgierz, Łódź, Poznań, Buk, Białystok, Żywiec.
  6. przemysł farmaceutyczny - rozwinął się dużych miastach - Kraków, Poznań, Jelenia Góra, Pabianice, Warszawa, Rzeszów.