Dodaj do listy

Holandia - kraj wiatraków i tulipanów

Położenie i obszar

Królestwo Holandii to niewielkie państwo, położone w zachodniej partii nizin europejskich, na wybrzeżu Morza Północnego. Państwo położone jest w dolinie trzech dużych rzek: Mozy, Renu i Skaldy. Najdalej wysuniętym na południe punktem Holandii jest miejscowość De Plank (południowa Limburgia). Północny kraniec stanowi wyspa Rottumeroog. Najdalej położonym miejscem na zachodzie jest miasteczko Sluis (Flandria Morskia), na wschodzie to miejscowość Neuwe Schans (prowincja Groningen).

Długość holenderskiej granicy państwowej to ponad 1800 km. Na wschodzie graniczy Holandia z Niemcami (590 km), na południu z Królestwem Belgii (480 km). Wybrzeże Morza Północnego stanowi zachodnią i północną granicę kraju. Długość linii brzegowej to ponad 750 km, a przy uwzględnieniu wysp ponad 1000 km. Pod względem powierzchni, Holandia zaliczana jest do grupy małych krajów europejskich. Uwzględniając powierzchnię zatok morskich powierzchnia Holandii wynosi 41 526 km2, sam obszar podziału administracyjnego to 36 948 km2. Maksymalna rozciągłość południkowa kraju to 300 km, rozciągłość równoleżnikowa waha się w przedziale 180 - 260 km. Holandia ma nieregularny kształt. Znaczny odcinek granicy lądowej nie jest poprowadzony naturalnie. Na swoim niewielkim fragmencie prowadzi rzeką Moza. Wybrzeże, za wyjątkiem części środkowej, jest rozczłonkowane (wyspy Zuid Beveland ,Noord Beveland, Duiveland, Tholen, Schouwen, Walcheren Overflakkee, i Goeree) i wyspy Zachodniofryzyjskie.

Ustrój i podział kraju

Monarchia konstytucyjna to ustrój Królestwa Holandii. Została ustanowiona mocą konstytucji z 1814 r., natomiast jej prawne podstawy działalności zawarte są w konstytucji z 1987 r. Jest to ustrój bardzo stabilny. Głowę państwa stanowi dziedziczny monarcha, posiadający także uprawnienia w obrębie władzy wykonawczej i ustawodawczej. Akty, wydawane przez monarchę, wymagają jednakże akceptacji ministrów, ponoszących za to polityczną odpowiedzialność.

Władzę ustawodawczą reprezentują dwuizbowe Stany Generalne. Izbę Pierwszą (wyższą) tworzy 75 deputowanych, wybieranych raz na 6 lat. Izbę drugą (niższą) reprezentuje 250 deputowanych. Reprezentantów tej izby wybiera się w wyborach powszechnych raz na 4 lata.

Rząd wraz z premierem, wicepremierem, ministrami i podsekretarzami stanu reprezentuje władzę wykonawczą. Do rządu powoływane są osoby poprzez decyzję monarchy i mające poparcie w Izbie Drugiej, ponosząc przed nią odpowiedzialność polityczną.

Sądownictwo reprezentuje Najwyższy Trybunał będący sądem najwyższym, sądy apelacyjne ( 5 sądów), okręgowe (19) i grodzkie (62).

Holandia podzielona jest na 12 prowincji (posiadających historyczny charakter) i 823 gminy. Władzę przedstawicielską w prowincjach reprezentują Stany Prowincjonalne, wybierane raz na 4 lata. Władza administracyjna reprezentują stany i komisarze mianowani przez monarchę. System administracji holenderskiej to daleko posunięta decentralizacja, co daje władzom prowincjonalnym i gminnym znaczne uprawnienia.

Środowisko geograficzne

Budowa geologiczna

Najstarsze utwory geologiczne na terenie Holandii to skały wieku karbońskiego. O możliwej obecności starszych utworów, znajdujących się na większych głębokościach, sugeruje ich występowanie na obszarach położonych w pobliżu Holandii. Na obszarze Holandii nie stwierdzono do tej pory obecności skał wieku kambryjskiego i ordowickiego. Prawdopodobnie występują one ale na głębokościach, które wymagałyby głębokich wierceń.

Sylur - Skały tego wieku znane są z okolic Brabancji i w dolinie rzeki Salm w okolicach Vielsalm a także w obszarze będącym przedłużeniem Reńskich Gór Łupkowych. Sylur zakończyła orogeneza kaledońska, która zaznaczyła się m.in. w obszarze dzisiejszych Ardenów oraz Reńskich Gór Łupkowych. Masyw Londyńsko - Brabancki, mimo tego że nie jest masywem górskim, pochodzi z okresu orogenezy kaledońskiej.

Dewon - Na obszarze Masywu Londyńsko - Brabanckiego przez dłuższą część dewonu rozwinęła się facja "old red" (stary czerwony piaskowiec). Prawdopodobnie przez znaczą część tego okresu Holandia byłą lądem. W środkowy dewonie wystąpiła silna transgresja morska, zalewając prawdopodobnie cały obszar południowej Holandii. Utwory dewonu zaczynają się głównie piaskowcami i zlepieńcami.

Karbon - to najstarszy okres którego skały na pewno występują na terenie Holandii. Są to głównie szaroniebieskie wizeńskie skały wapienne. Odkryto je dzięki wierceniom wykonanym w okolicach Woensdrecht (do głębokości 1174 m), a także w okolicach Gulpen (631m) i Maastricht Maastricht miasto Miasto intensywnie zabudowany obszar zamieszkiwany przez ludność wykonującą zawody pozarolnicze. Głównymi cechami miasta są:
zwarta zabudowa; duża gęstość zaludnienia; zatrudnienie ludności w...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
w południowej Holandii liczące 160 tys. mieszkańców. Znane jako miejsce uchwalenia traktatu tworzącego Unię Europejską.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
(183 m).

Transgresja morska z okresu środkowego dewonu, utrzymała się i powiększyła swój zasięg w karbonie. Powstały wtedy paralityczne złożą węgla, które powstały w rowie przedgórskim.

Perm - w okresie tym klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
był suchy i gorący, sprzyjając powstawaniu pustyń. W górnym permie wystąpiła transgresja morska. W okresie tym wytworzyły się złoża ropy naftowej i łupków miedzionośnych. Z końca permu pochodzą także złoża soli kamiennej, które powstawały w procesie wytrącania się soli rozpuszczonych w wodzie stopniowo wysychającego morza.

Trias - z czasów dolnego triasu pochodzą fioletowo - czerwone mułowce, osiągające w wschodniej Geldrii miąższość ponad 280 m. Osady wapieni, dolomitów i margli, które eksploatuje się w pobliżu Haarmuhle i Winterswiijk, pochodzą ze środkowego triasu.

Jura - występowały silne transgresje morskie.

Kreda - morze Morze część oceanu posiadająca odrębną nazwę. Niekiedy morzem nazywane są także jeziora, np. Morze Kaspijskie i Martwe.
· Niszczące działanie morza abrazja · Budujące działanie morza: Na...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
kredowe zamieszkiwały wielkie gady (m.in. Mososaur odkryty w 1770 r. zwany też "krokodylem z Maastrichtu". Z okresu dolnej kredy pochodzą piaskowce, natomiast z okresu górnej kredy pochodzą pokłady wapieni, z których zbudowane są między innymi francuskie falezy, klify Dover czy góra Sankt Petersburg w okolicach Maastrichtu.

Trzeciorzęd - w czasie trzeciorzędu teren dzisiejszej Holandii została przykryta osadami mułów i piasków, niesionych prarzekami obecnych - Skaldy, Mozy i Renu. Występowały liczne zalewy i okresy wycofywania się morza. Wosadach miocenu występują złoża węgla brunatnego, Klimat trzeciorzędu był ciepły i wilgotny, co umożliwiało powstawanie pokładów kaolinitu i glinki ceramicznej, eksploatowanych dziś w Achterhoek, Twente i Limburgii.

Czwartorzęd - mnogość form krajobrazu Holandii: wzgórza moren czołowych, ozy, drumliny, pola sandrowe czy wysoczyzny są efektem działalność lądolodu skandynawskiego. Moreny czołowe wraz z głazami narzutowymi występują w południowo - wschodniej Frzyji, prowincji Drenthe czy na przylądku De Voorst. Pagórski Gaasterland i Urk oraz wzniesienia na wyspie Texel są pozostałościami moren czołowych przekształconych w drumliny Drumliny formy rzeźby polodowcowej. Niewysokie pagórki (wysokość względna od kilku do kilkunastu metrów), o zarysie zbliżonym do elipsy, zaokrąglonej formie opływowej o długości od 100 do 1000 m. Zbudowane... Czytaj dalej Słownik geograficzny w wyniku działania lądolodu. Najbardziej okazałymi morenami są te występujące we wschodniej i środkowej części Holandii i na terenach przygranicznych z Niemcami. Wały moren czołowych osiągają tu wysokość dochodzącą do 100m. Środkowa Holandia i obszar Nijmegen - Krefeld to miejsce występowania wydm na polach sandrowych, porośniętych niekiedy lasami. Lądolód zajmując teren Holandii wpierw utworzył morenę Winschoten, a następnie podwyższył wał płaskowyżu południowej Fryzji i Drenthe. Na końcu zostały spiętrzone wały w prowincjach Geldrii i Utrecht. W trakcie ostatniego glacjału zasadniczo ukształtował się dzisiejszy obszar Holandii a doliny przybrały dzisiejszą formę.

Bogactwa naturalne

Na terenie Holandii znajdują się złoża licznych bogactw naturalnych m.in. ropy naftowej, gazu ziemnego, soli magnezu i potasu, soli kamiennej, węgla brunatnego i kamiennego, torfu, rud cynku, ołowiu i żelaza, gliny, kaolinu oraz pokłady piasków i żwirów.

Największym bogactwem naturalnym Holandii są złoża gazu ziemnego należące do jednych z największych na świecie. Jego pokłady zlokalizowane są w zachodniej części Holandii, we Fryzji, w okolicach Denekamp, Staphorst, Tubbergen i Wanneperven. W 1959 roku zostało odkryte w miejscowości Slochteren w prowincji Groninegen, położone na głębokości 3000m złoże gazu ziemnego uznawane za największe na świecie, o miąższości ponad 200 m. Zasoby tego surowca w Holandii szacowane są na 2 350 mld m3, co stanowi ponad 5 % rezerw światowych.

Ropa naftowa. Wydobywana jest na największym w Holandii polu naftowym w Schoonebeek, a także w okolicach Hagi, Rotterdamu i Delft.

Sól kamienna. Pozyskuje się ją ze złóż zlokalizowanych w pobliżu Twente i Winschoten.

Węgiel brunatny. Złoża tego surowca występują w pobliżu miejscowości Eygelshoven i Heerlerheide w południowej Limburgii.

Węgiel kamienny. Praktycznie pod obszarem całej Holandii, za wyjątkiem południowej części Limburgit oraz Zelandii, występują złoża tego surowca, którego zasoby oceniane są na 1,1 mld ton.

Rzeźba terenu

Holandia to kraj typowo nizinny (średnia wysokość Holandii to 10 m n.p.m.). Obszary położone w zachodniej części kraju ulegają obniżaniu (10 cm na rok). Ponad 25 % obszaru Holandii zajmują depresje, a największą jest Schieland (-5,6 m n.p.m.). Obszary znajdujące się powyżej 1 m n.p.m. zajmują 35 % powierzchni kraju, powyżej 10 m n.p.m. 27 %. Równiny zajmujące rozległe powierzchnie Holandii są efektem działania nie tylko sił przyrody, ale także ogromnego wysiłku człowieka.. Wschodnią część kraju zajmują wzniesienia morenowe, o wysokości nie przekraczającej 100 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie Holandii (321 m n.p.m.) znajduje się w południowej części kraju, zajętej przez pokryty lessem wapienny płaskowyż.

Linia brzegowa odznacza się silnym rozczłonkowaniem, w szczególności przy ujściach wielkich rzek. Na swojej znacznej długości tworzą je piaszczyste plaże. Przy brzegu znajdują się liczne wyspy, między innymi Walcheren, Zuid-Beveland, Noord-Beveland i Telex. Długość linii brzegowej to prawie 750 km, a przy uwzględnieni wysp to prawie 1000 km. Wartość ta systematycznie się zmniejsza na skutek prac hydrotechnicznych.

Klimat

Obszar Holandii jest pod wpływem klimatu umiarkowanego ciepłego oceanicznego. Amplituda temperatur w skali roku jest mała. Lata są chłodne, zimy natomiast łagodne. Średnia temperatura stycznia (dla Amsterdamu) wynosi 2oC, natomiast lipca 17oC. Roczne sumy opadów kształtują się na poziomie 650 mm.

Wody śródlądowe

Dzięki systemowi kanałów, udało się w Holandii stworzyć skuteczny system regulacji wód śródlądowych. Spośród trzech największych rzek Holandii, najważniejszą rolę spełnia Ren. Jest ona zasilana przez lodowce alpejskie oraz przez dopływy. Kanały, takie jak Pannerdensch Kanaal, , wyprostowały bieg rzeki i odebrały znaczne masy wody.

Druga duża rzeka Holandii - Moza - jest w odróżnieniu do Renu zasilana przez wodę opadową, a jej obszar źródłowy jest położony o wiele niżej.

Skalda, trzecia z dużych rzek Holandii, odgrywa mniejsze znaczenie. Duże znaczenie w gospodarce posiada jej dopływ, Skalda Wschodnia stanowiąca ważny ośrodek hodowli małży i ostryg.

Rzeka Istel , jedno z ramion Renu, uchodzi do Ijsselmeer. W pozostałym obszarze Holandii główną rolę odgrywają kanały. W kilku miejscach sieć kanałów holenderskich połączona jest z siecią kanałów w Niemczech i Belgii.

Od ponad 900 lat toczy się nieustanna "walka" człowieka z morzem o każdy fragment ziemi. Budowane są obwałowania, koryt rzecznych, kanałów odwadniających a przede wszystkim brzegów morskich. Holendrzy osuszają tereny położone w bliskim sąsiedztwie morza i sztuczny zbiornik wodny - Ijsselmer. Osuszanie prowadzi się głównie w ramach planu Delta, którego zadaniem było także odgrodzenie systemem tam ujść Mozy, Skaldy Wschodniej i Renu od morza. Tak uregulowane rzeki oraz kanały śródlądowe tworzą sieć ważnych szlaków śródlądowych o łącznej długości ponad 5 tysięcy kilometrów. Ta wielka inwestycja pomału dobiega końca, wskutek czego linia brzegowa skróci się o ponad 700 km, a powierzchnia kraju zwiększy się z 33,6 tys. km2 do 41,5 tys. km2

Roślinność i świat zwierząt

Szata roślinna o pierwotnym charakterze w niewielkim stopniu dotrwała do dzisiejszych czasów. Znaczą część obecnego drzewostanu tworzą zasadzone przez człowieka lasy. Ponad 40 % powierzchni kraju okrywają łąki i pastwiska. Pierwotna roślinność zachowała się na wydmach, bagnach i torfowiskach, gdzie podlega ścisłej ochronie. Na położonych w północnej części ubogich w wapń wydmach występują niewysokie zarośla dzikiej róży, trzmieliny i kocierpki.

W głębi lądu na słonych marszach rosną sitowia, w obszarach piaszczystych wrzosowiska a na północy torfowiska i roślinność bagienna. W Holandii występują powszechnie dość typowe atlantyckie gatunki takie jak mirt, lilia Lilia Lilia symbolizuje królewskość, chwałę, majestat, odrodzenie, wstydliwość, dziewictwo, szczęśliwość, boskie gody, przebaczenie, kuszenie, skruchę, Zmartwychwstanie, zwiastowanie, wiosnę, piękno,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich złotogłów czy dzwonek. Niektóre gleby południowej Limburgit porastają wapieniolubne rododendrony, a czasami nawet reprezentujące roślinność stref tropikalnych orchidee.

Dominujący odsetek drzew w lasach porastających głównie środkowe i południowe prowincje Holandii, stanowią drzewa iglaste, z dominacją modrzewia i sosny. Buki i dęby porastają wschodni skraj wydm i obszar południowej Limburgii.

Świat zwierzęcy jest, podobnie jak i świat roślinny, znacznie wytrzebiony. Faunę reprezentują gatunki typowe dla zachodniej Europy, wykazując większe zróżnicowanie w wyżej położonych obszarach. Pospolicie występują zające, szczury i dzikie króliki. W południowej i wschodniej części występują kuna, lis oraz żaba zielona. W rejonie południowej Limburgii pojawiają się specyficzne gatunki takie jak koszatka, jaszczurka i ropucha. W jaskiniach kamieniołomów góry St. Petersburg występuje ponad 15 gatunków nietoperzy.

W Holandii tylko 3 obszary posiadają status parku narodowego. Najstarszym z nich jest Veluwezoom z 1930 r. Pozostałe to Kennemrduinen i Górna Veluwe.

Historia

Holandia w starożytności zamieszkana była przez plemiona germański i celtyckie. Pod częściową władzą Rzymu znalazła się od I w. p.n.e., a od V w n.e. znalazła się pod wpływem powstającego królestwa Franków. W VII wieku ludność zamieszkująca obszar dzisiejszej Holandii przyjęła wiarę chrześcijańską. W IX wieku Holandia znajdowała się już w obrębie granic Niemiec. Powstawały samodzielne księstwa i hrabstwa (Geldria, Holandia, biskupstwo Utrechtu). W XV wieku, na drodze podbojów oraz dynastycznych małżeństw, burgundzcy książęta zjednoczyli większą jej część terytoriów. Od 1477 roku włącznie z terenami należącymi do dzisiejszej Belgii i Luksemburga, przeszła Holandia pod władanie Habsburgów jako Niderlandy. Okres XIV - XVI to epoka Epoka okres stanowiący jeden z etapów dziejowych, w chronologii początek ery. W języku greckim słowo to oznacza punkt rozpoczynający rachunek lat. Obecnie termin ten ma kilka znaczeń. W historii oznacza... Czytaj dalej Słownik historyczny rozwoju gospodarczego (rybołówstwo, handel, sukiennictwo). Szerzyła się reformacja, która pogłębiła występujące tu już od XVI w. sprzeczności społeczno - gospodarcze.

Działania Filipa II i Karola V mające na celu utrzymanie katolicyzmu i porządku feudalnego były powodem wybuchu w 1566 roku powstania. W 1572 roku, wskutek uścisku finansowego i terroru , doszło do wybuchu kolejnego powstania. W 1579 roku doszła do podpisania unii utrechckiej, W 1581 roku doszło do oderwania się 7 prowincji północnych, czego wynikiem było powstanie nowego, niezależnego państwa - Republiki Zjednoczonych Prowincji tj. Holandii. W wyniku wznowionej w 1648 roku wojny z Hiszpanią, Holandia oficjalnie, na mocy zawartego pokoju, uzyskuje niepodległość a także zachowuje liczne kolonie m.in. w Indiach .

Holandia XVII wieku to największa potęga handlowa i morska ówczesnej Europy. Nastąpił rozwój sztuki i nauki. W wyniku prowadzonych w drugiej dekadzie XVII wieku wojen, Holandia utraciła swoje dawne znaczenie i utraciła część swoich kolonii. W czasie rewolucji francuskiej oraz za czasów Napoleona, jako Republika Batawska, znalazła się pod zwierzchnictwem Francji. Holandia została wcielona w 1810 roku do Francji, a w 5 lat później została połączona z Południowymi Niderlandami, tworząc pod przywództwem Wilhelma I Orańskiego Królestwo Zjednoczonych Niderlandów.

W 1848 r. została uchwalona liberalna konstytucja. W drugiej połowie XIX wieku działały: kalwińska konserwatywna Partia Antyrewolucyjna, oparte na chłopstwie stronnictwo katolickie oraz rządzące od 1882 roku stronnictwo liberalne. XIX wiek to rozwój rolnictwa. W 1890 roku unia personalna pomiędzy Holandią a Luksemburgiem wygasła. Z końcem XIX wieku pojawia się Holandii ruch robotniczy. Na przełomie XIX / XX wieku odbyły się w Holandii konferencje pokojowe i został powołany Stały Trybunał Arbitrażowy.

Holandia w okresie I wojny światowej była krajem neutralnym. Kryzys gospodarczy spowodował wzrost nastrojów rewolucyjnych. Sytuacja wewnętrzna w tym okresie była także zaostrzona z powodu rywalizacji pomiędzy protestantami a katolikami.

W trakcie działań wojennych II wojny światowej. Holandia zostaje zajęta przez hitlerowskiego okupanta. Wskutek represji, w Holandii rozwijał się ruch oporu skierowany przeciw okupantowi. Pod koniec II światowej, Holandia została wyzwolona (w działaniach tych uczestniczyła Pierwsza Dywizja Pancerna dowodzona przez generała Maczka).

W 1945 roku Holandia wstąpiła do ONZ, a w 1948 do NATO. Od 1957 roku jest członkiem EWG, a od 1993 - Unii Europejskiej. Rządy w kraju od 1948 roku sprawowała koalicja dwóch partii; Partii Pracy (PydA) oraz Katolickiej Partii Ludowej. W 1959 r. władzę sprawowała wspomniana Katolicka Partia Ludowa i Partia Ludowa na Rzecz Wolności i Demokracji. Lata sześćdziesiąte przynoszą radykalizację życia społeczno - politycznego. W wyniku wyborów w latach 1971 - 72, umacniają się dotychczasowe opozycyjne partie lewicowe. Po kryzysie rządowym w latach 1972 - 73 zostaje utworzony nowy rząd z premierem Joop den Uylą na czele. Po rozpadzie socjaldemokratycznej koalicji nowym premierem zostaje R.F.M. Lubbers, stając na czele centroprawicowego rządu. Kolejnym premierem był W. Kok z PydA. Na skutek abdykacji w kwietniu 1980 r. królowej Juliany I nową władczynią tego kraju została jej córka Beatrix. W latach osiemdziesiątych wiele kontrowersji wzbudziło rozmieszczenie na terenie Holandii rakiet nuklearnych średniego zasięgu. Decyzję tę rząd podjął w 1985 r., mimo akcji protestacyjnych. Na mocy traktatu między Stanami Zjednoczonymi a ZSRR zawartego w grudniu 1987 r., ta kategoria broni została wyeliminowana z Europy.

Holandia reprezentuje w polityce zagranicznej stanowisko propagujące ścisła integrację państw europejskich we wszystkich sprawach o charakterze ponadnarodowym.

Ludność

Holendrzy stanowią 96 % całej ludności Holandii. Oprócz nich, mieszkańcami Holandii są także Fryzowie oraz imigranci z Surinamu i Indonezji a także pracownicy zagraniczni - przeważnie Marokańczycy i Turcy. Katolicy stanowią 34 % ludności. Protestantem jest co czwarty mieszkaniec Holandii. Ponad 41 % ludności jest bez przynależności religijnej. Niski przyrost naturalny jest powodem bardzo powolnego wzrostu liczby ludności. Średnia długość życia mężczyzn to 75 lat, kobiet 81. Średnia gęstość zaludnienia, w przeliczeniu na powierzchnię kraju, należy do najwyższych w Europie i wynosi 446 mieszk. / km2. Stopień urbanizacji jest wysoki i wynosi 89 %. Ponad 50 % ludności miejskiej zamieszkuje region miejski Ranstad Holland obejmujący takie miasta jak Amsterdam, Dordrecht, Haga, Haarlem, Rotterdam i Utrecht. Najwięcej osób zatrudnionych jest w usługach, najmniej w rolnictwie.

Gospodarka

Holandia posiada wysoko rozwiniętą gospodarkę. Rolnictwo ma charakter rolnictwa intensywnego i jest wysoko - towarowe. Największy udział w PKB stanowią usługi i handel Handel dział gospodarki narodowej (sektora usług) w którym dobra materialne przechodzą od wytwórcy (producenta) do spożywcy (konsumenta), na zasadzie sprzedaży i kupna.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
(65 %). Przemysł z budownictwem wytwarzają 31% a rolnictwo z rybołówstwem 4 % PKB. Gospodarka Holandii przejawia się wysokim stopniem monopolizacji i koncentracji. Spośród holenderskich koncernów najbardziej znanymi na świecie są Philips i Unilver Royal Dutch Schell.

Kapitał państwowy ma znaczne udziały w usługach, górnictwie i hutnictwie, natomiast kapitał spółdzielczy ma większe udziały w sektorze rolnictwa i bankowości. Gospodarka Holandii jest powiązana z gospodarkami Belgii i Luksemburga. PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca to 23,1 tys. dolarów amerykańskich.

Rolnictwo

Użytki rolne zajmują niemal 54 % powierzchni kraju. Średnio 0,06 ha użytków przypada na jednego mieszkańca. Średnia powierzchnia gospodarstw wyspecjalizowanych waha się w przedziale 10 - 50 ha. Rolnictwo Holandii odznacza się wysokim stopniem mechanizacji i nawożenia. Ponad 70 % wartości produkcji rolnej pochodzi z hodowli. Holandia charakteryzuje się także największą obsadą zwierząt hodowlanych na świecie. Na średnio 100 ha użytków rolnych przypada około 704 szt. trzody chlewnej oraz 238 sztuk bydła. W Holandii wyprodukowano w 1997 r. 11,2 mln ton mleka, co stanowiło w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosiło 717 kg.. Przeciętnie w 1997 roku uzyskano od jednej krowy 6581 l. mleka. Średni plon pszenicy z 1 ha wynosi 81 q. Innymi uprawianymi w Holandii roślinami są: jęczmień, ziemniaki, buraki i rośliny pastewne. W nadmorskich polderach uprawiane są kwiaty, a w otoczeniu Ranstad Holland, w szklarniach warzywa.

Przemysł

Holandia posiada wysoko rozwinięte i nowoczesny przemysł. Gaz ziemny wydobywany jest z złóż Slocteren w okolicach Groningen oraz na szelfie kontynentalnym. Ropa naftowa wydobywana jest w prowincji Drenthe. Wydobycie soli kamiennej wynosi rocznie ponad 4 mln ton. Wydobywa się ją w Delfzji i prowincji Overijssel. Inne wydobywane surowce to: sole potasowo - magnezowe, a także surowce budowlane: margle, wapień i glina ceramiczna. Do 1975 roku w Limburgii pozyskiwano węgiel kamienny. Ponad 80 % energii pochodzi od elektrowni gazowych. 20 energii pochodzi z elektrowni wiatrowych, naftowych i jądrowych. W 1990 roku ilość wyprodukowanej energii w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosiła 4807 kWh.

Do najważniejszych gałęzi przemysłu przetwórczego należą:

- w przemyśle maszynowym - urządzenia hydrotechniczne,

- p. elektroniczny - aparatura medyczna, odbiorniki radiowe oraz telewizyjne (Philips), komputery,

- p. rafineryjny - największa na świecie rafineria w Rotterdamie,

- p. chemiczny - barwniki syntetyczne, środki ochrony roślin, tworzywa sztuczne, , nawozy sztuczne.

- p. spożywczy - mleczarski (wyrób serów - edamski, gouda), browarniczy (Heineken), cukierniczy, mięsny,

- p. hutniczy - hutnictwo Hutnictwo przemysł metalurgiczny. Gałąź przemysłu przetwórczego, obejmująca produkcję metali z rud (także ze złomu) oraz ich plastyczną przeróbkę w walcowniach i kuźniach. Obejmuje hutnictwo żelaza... Czytaj dalej Słownik geograficzny żelaza, aluminium,

- p. szklarski, ceramiczny, papierniczy, włókienniczy, szlifiernie diamentów.

Inne miasta przemysłowe Holandii to Arnhem, Dordrecht i Nijmegen położone nad kanałami lub rzekami.

Transport

Holandia posiada gęstą sieć komunikacyjną. Gęstość sieci komunikacyjnej dróg kołowych i linii kolejowych wynosi odpowiednio 250 km i 6,8 km na 100 km2. Średni na 1000 mieszkańców przypada 350 samochodów. Sumaryczna długość dróg kołowych w Holandii wynosi 69 tysięcy kilometrów, z czego 12 tys. km to nowoczesne szosy. Długość autostrad to ponad 600 km. Linie kolejowe dość równomiernie pokrywają obszar Holandii. Ich długość wynosi 3150 km a 50 % ich długości jest zelektryfikowana. Dominująca role w przewozach odgrywa transport samochodowy oraz żegluga śródlądowa. Naftociągi z Rotterdamu ciągną się do Niemiec i Belgii, gazociągi natomiast do Belgii, Francji i Niemiec.

Flota handlowa Holandii miała w 1990 roku nośność 4,8 mln DWT, przeładunek w portach wynosił 377 mln ton. Łączna długość śródlądowych szlaków wodnych wynosi 7 tysięcy kilometrów.

Holandia jest połączona dzięki transportowi lotniczemu z 80 krajami Europy. Jedna z największych linii lotniczych na świecie - KLM - obsługuje holenderski rynek tych usług. Głównym portem lotniczym o międzynarodowym znaczeniu jest położone koło Amsterdamu lotnisko Schipol.

Handel zagraniczny

Wymian handlowa stanowi ponad 3,7 % wartości obrotów międzynarodowych. W przeliczeniu na jednego mieszkańca, stanowi to ponad 24 327 dolarów amerykańskich. Holandia jest eksporterem maszyn i urządzeń przemysłowych, chemikaliów, produktów naftowych, gazu ziemnego, artykułów rolno - spożywczych, importuje natomiast rudy metali i ropę naftową, środki transportu, drewno Drewno ksylem - tkanka roślinna przewodząca na duże odległości wodę z solami mineralnymi. ksylem. Potocznie drewnem określa się ksylem wtórny, czyli twardą, zwartą tkankę stanowiącą wnętrze drzew... Czytaj dalej Słownik biologiczny i zboża.

Do głównych partnerów handlowych Holandii należą państwa Unii Europejskiej oraz USA.

Nauka

Instytucja mającą najwyższy status w Holandii Holenderska Królewska Akademia Nauk z siedzibą w Amsterdamie, działająca od 1808 roku.

W skali ogólno państwowej głównymi organizatorami finansującymi badania są: założona w 1988 roku Holenderska Organizacja Badań Naukowych (NWO) - badania podstawowe, Holenderska Fundacja Badań Naukowych (TNO) z 1930 roku - badania stosowane i Holenderska Fundacja Badań Naukowych nad Tropikami (WOTRO) - szeroko rozwinięte badania dotyczące obszarów międzyzwrotnikowych.

W Holandii działa także 44 instytucji pozauniwersyteckich i 10 uniwersytetów w:

- Lejdzie (z 1575 roku),

- Groningen (1614),

- Amsterdamie (1632),

- Utrechcie (1880),

- Rotterdamie (1973),

- Amsterdamie (1880, uniwersytet kalwiński),

- Nijmegen (1923, uniwersytet katolicki),

- Tilburgu (1927, uniwersytet katolicki),

- Haarlemie (1984, uniwersytet otwarty),

- Delft (1842),

- Eindhoven (1956),

- Entschede (1961),

- a także trzy politechniki.

Turystyka

Turystyka odgrywa znaczną rolę w Holandii. Państwo to zostało w 1998 roku odwiedzone przez ponad 6,2 mln turystów zagranicznych. Średnia długość pobytu turysty zagranicznego w Holandii wynosiła 3,1 dnia. Najwięcej turystów pochodziło z Niemiec, dużo osób przybyło także Wielkiej Brytanii, Francji, Luksemburga i Belgii. Wpływy z turystyki kształtują się rocznie na poziomie 4 mld dolarów amerykańskich.

Baza noclegowa w Holandii cechuje się dużym zróżnicowaniem zakwaterowania. To przede wszystkim hotele, motele, hotele turystyczne (tzw. Holland Tourist Hotels), pensjonaty, schroniska młodzieżowe i tereny campingowe. Podstawowa baza noclegowa Holandii to 130,2 tysięcy łóżek. W bazie uzupełniającej znajduje się kolejne 100 tysięcy miejsc.

Główną formą turystki uprawianej w Holandii jest turystyka krajoznawcza. Miasta holenderskie posiadają często piękne zespoły zabytków architektury, będące świadectwem bogactwa tzw. Złotego Wieku .

Amsterdam stanowi centrum turystyki międzynarodowej w Holandii. Położony na szeregu wysp, połączonych tysiącem mostów, posiada swoisty urok. Posiada szereg zabytków architektury reprezentujących XVI i XVII wiek. Amsterdam to także stare place targowe i składy. Najpiękniejszym zabytkiem Amsterdamu jest zbudowany na ponad 13 659 palach pałac królewski. Spośród 50 znajdujących się w Amsterdamie muzeów, najważniejsze to: Muzeum Miejskie, Państwowe, Dom Rembrandta, Muzea van Gogha, Morskie, Sztuki Tropikalnej i Kulinarne. Do ciekawych miast, znajdujących się w pobliżu Amsterdamu należy Harlem, będący centrum uprawy kwiatów.

Rotterdam, drugie po Amsterdamie miasto Holandii, to także ważny ośrodek zagranicznego ruchu turystycznego. Podczas II wojny światowej zostało w znacznym stopniu zniszczone, mimo to zachowało się tu wiele zabytków. Główną atrakcją Rotterdamu jest Euromast, wysoka na ponad 185 metrów konstrukcja, z której roztacza się panorama na ponad 30 km.

Haga to miasto godne szczególnej uwagi. Znajduje się tu wiele zbytków architektury i muzeów (m.in. Muzeum Lalek, Tortur, Królewska Galeria Malarska). Madurodam znajdujący się w Hadze. to kilku hektarowy park, w którym zgromadzono kopie obiektów holenderskiej architektury, portów, wiatraków, statków i kanałów.

Innymi godnymi odwiedzenia miejscami Holandii są: Breda, Groningen, Utrecht, Arnhem (miejsce bitwy z czasów drugiej wojny światowej), Leiden, Delft. Interesujące i chętnie odwiedzane są niewielkie miasteczka holenderskie (np. Giethoorn - wiejska Wenecja).

Holandia posiada także dobre warunki do uprawiania turystyki wypoczynkowej. Ta forma turystyki koncentruje się na 250 - kilometrowym odcinku wybrzeża i w Ardenach. Kąpieliskami, posiadającymi międzynarodowe znaczenie są Schveningen, Katwijk aan Zee, Noordwijk aan Zee, oraz Zandvoort. Na Wyspach Frzyzjskich są to Hollum, De Koog i Terschelling.

Obiekty w pisane listę światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO:

Dziedzictwa kultury:

  • Amsterdam (system fortyfikacji z XIX / XX w.)
  • Kinderdijk - Elshout (urządzenia melioracyjne)
  • Schokland (osadnictwo na terenach depresyjnych)
  • Wouda (pompy parowe z 1920 r.)

Dziedzictwo przyrodniczo - kulturalne

  • Droogmakerij de Beemster (najstarszy holenderski polder z XVII w.)

Rezerwatem biosfery jest Waddensea Area chroniący M. Wattowe. Został utworzony w 1986 roku i obejmuje powierzchnię 260 000 ha, na średniej wysokości 0 - 7 m n.p.m.