Dodaj do listy

Morze Bałtyckie - charakterystyka

Morze Bałtyckie (Bałtyk) leży w Europie Północnej. Jest płytkim morzem szelfowym, należącym do grupy mórz wewnętrznych (śródziemnych) wewnątrzkontynentalnych. Jest najmłodszym morzem europejskim i zarazem jednym z najmłodszych mórz Atlantyku. Zajmuje powierzchnię około 415 tys. km². Łączy się z Morzem Północnym poprzez szereg cieśnin: Cieśniny Duńskie (Sund, Mały Bełt i Wielki Bełt), Kattegat i Skagerrak. Dostęp do niego mają państwa: Szwecja, Finlandia, Rosja, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Dania.

Bałtyk charakteryzuje się urozmaiconą linią brzegową, którą tworzą liczne zatoki, wyspy, półwyspy, mierzeje i cieśniny. Do największych zatok należą: Botnicka, Fińska, Gdańska, Pomorska i Ryska. Największymi wyspami są: Gotlandia, Sarema, Bornholm, Fionia i wyspy Alandzkie.

Średnia głębokość Bałtyku wynosi 52 m. Maksymalnie osiąga 459 m w głębi Landsort.

Zasolenie Bałtyku jest bardzo niewielkie i zależy od wymiany z wodami Morza Północnego oraz od dopływu wód słodkich z uchodzących do niego rzek. Uchodząca do niego ilość wody słodkiej jest bardzo duża, a wymiana z Morzem Północnym niewielka, stąd jego niskie zasolenie, które zmniejsza się ku wschodowi - od ponad 18 promili w cieśninie Kattegat do 1 - 2 promili w Zatoce Botnickiej.

Zlewisko Morza Bałtyckiego stanowi 18% powierzchni Europy. Uchodzą do niego m. in.: Newa, Wisła, Niemen, Odra, Lule, Kemi, Angerman i Dźwina.

Wody powierzchniowe Bałtyku podlegają rocznym zmianom temperatury. W zimie temperatura wody wynosi od 0ºC do 2ºC, co sprawia, że morze często zamarza, natomiast w lecie temperatury wahają się od ok. 12ºC w Zatoce Botnickiej do ok. 20ºC na południowych wybrzeżach.

Pływy na Morzu Bałtyckim są bardzo niewielkie i wynoszą średnio 0,6 m.

Bałtyk jest morzem dość burzliwym. Średnia wysokość fal wynosi ok. 3 m, a maksymalnie, podczas sztormów, potrafi osiągnąć 10 - 12 m.

W obrębie Morza Bałtyckiego wydziela się trzy baseny: Basen Bornholmski, Basen Gotlandzki i Basen Botnicki.

Fauna Bałtyku jest dość uboga. Z ssaków występują tu: foki szare, foki obrączkowane i morświny. Z ryb typowe są: dorsze, śledzie, makrele, łososie, flądry, szproty, płastugi węgorze europejskie.

Florę morza tworzą głównie glony Glony Algae - zbiorcza nazwa dla ekologicznej grupy autotrofów. Są to organizmy eukariotyczne (z wyjątkiem sinic), autotroficzne, najczęściej wodne. Wykazują zróżnicowany poziom organizacji od jednokomórkowych... Czytaj dalej Słownik biologiczny należące do gromad: zielenic (ok. 10 tys. gatunków), brunatnic (ok. 2 tys. gatunków) i krasnorostów (ok. 4 tys. gatunków).

Bałtyk jest morzem silnie zanieczyszczonym. Świadczy o tym masowy rozwój glonów - sinic, które powodują zmętnienie wody powierzchniowej i ograniczenie tym samym rozwoju płytkowodnej roślinności. Produkują one ponadto substancje trujące, które zabijają organizmy zwierzęce. Głównymi źródłami zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego są: emisja zanieczyszczeń przemysłowych, ścieki i rolnictwo (przede wszystkim stosowanie nawozów sztucznych).

Geneza Morza Bałtyckiego sięga okresu plejstocenu, około 11 tys. lat temu. Wówczas z wód topniejącego lądolodu skandynawskiego utworzyło się Jezioro Lodowe. Był to zbiornik słodkowodny nie posiadający połączenia z oceanem. W wyniku ponownego nasunięcia się lądolodu na obszar Europy, ok. 10 tys. lat temu, doszło do obniżenia się obszaru Półwyspu Skandynawskiego, dzięki czemu jezioro Jezioro śródlądowy zbiornik wody, niepodlegającej swobodnej wymianie z wodami mórz, wypełniający zagłębienie terenu zwane misą jeziorną. Klasyfikacje jezior analizuje się na podstawie cech hydrologicznych (j.... Czytaj dalej Słownik geograficzny uzyskało dostęp do wód oceanicznych. Wzrosło wówczas jego zasolenie i pojawiła się fauna morska, m. in. małż Yoldia arctica, od którego ten etap istnienia zbiornika nosi nazwę Morza Yoldowego. Po ponownym uwolnieniu się Półwyspu Skandynawskiego spod ciężaru lodowca kontynentalnego, ok. 8 tys. lat temu, ląd zaczął się podnosić, aż w konsekwencji pozbawił morza kontaktu z oceanem. Przekształciło się ono znowu w słodkowodne jezioro, noszące nazwę Jeziora Ancylusowego, od zamieszkujących go mięczaków Ancylus fluvatilis. Ok. 7 tys. lat temu, w wyniku ocieplenia klimatu nastąpiło topnienie lodowców i zalanie ich wodami obszaru Europy północnej. Bałtyk wszedł wówczas w fazę Morza Litorynowego, którego nazwa pochodzi od żyjącego w nim ślimaka Littorina littorea. W okresie ok. 2,5 tys. lat temu doszło do ponownego osładzania się wód morza i pojawienia się w nim ślimaka Lymnaea ovata, któremu zawdzięcza on kolejną nazwę - Morze Lymnaea. W konsekwencji kolejnego ochłodzenia klimatu w okresie średniowiecza, zaczęły zachodzić kolejne zmiany w faunie zbiornika. Zamieszkał w nim wówczas małż Mya arenaria, od którego ten (ostatni) etap istnienia morza nazwano Morzem Mya. Współczesna nazwa - Morze Bałtyckie - pojawiła się w XIX wieku, prawdopodobnie od starosłowiańskiego słowa "blato", oznaczającego wielką, słoną wodę.