Dodaj do listy

Warmia i Mazury

Pojezierze Mazurskie zajmuje 13,1 tysięcy km2 i obejmuje środkową część regionu warmińsko - mazurskiego. Na mapie Polski zajmuje obszar w północno - wschodniej części. W jego skład wchodzi Pojezierze Pojezierze obszar o rzeźbie młodoglacjalnej (polodowcowej), ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie w plejstocenie. Jego charakterystycznymi formami są jeziora polodowcowe i wysokie moreny czołowe. W Polsce... Czytaj dalej Słownik geograficzny Olsztyńskie, Pojezierze Mrągowskie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, Kraina Węgorapy, Wzgórza Szeskie, Pojezierze Ełckie i Równina Mazurska. Przez Niemców obszar ten określony był jako Masurenland (Mazury) i takie określenie pojawiło się w XIX w. miało ono na celu sztucznie oddzielić protestanckiego wyznania Mazurów jako zupełnie odrębnej narodowości. Pochodzenia polskiego ludność przeważała zdecydowanie na Mazurach aż do czasów epidemii w latach 1708 -1711. Wówczas na niemal zupełnie wyludnione tereny zaczęła napływać ludność niemiecka, zaś osiedlanie się Polaków wówczas było administracyjnie zakazane. Pomimo tego do końca XVIII wieku na Pojezierzu Mazurskim posługiwano się językiem polskim. Od wieku XIX walka z polskością była jedynie w urzędach. Pojezierze Mazurskie charakteryzuje się dość znacznie urozmaiconą rzeźbą powierzchni (największe kulminacje to Dylewska Góra 312 m n.p.m. oraz Szeska Góra 309 m n.p.m.) z licznymi jeziorami pochodzenia lodowcowego. Stosowana potocznie nazwa Kraina tysiąca jezior znakomicie odzwierciedla charakter tego regionu. Z tych wzgórz na Pojezierzu Mazurskim zarówno w kierunku północnym jak i południowym spływają liczne cieki rzeczne, które należą do dorzecza Narwi (Omulew, Szkwa z Pisą, Rozoga,) czy też Pregoły (Łyna, Węgorapa).

Rzeźba i ukształtowanie

Krajobraz Pojezierza Mazurskiego jest wynikiem działalności lodowca i wód polodowcowych które swym zasięgiem zajęły niegdyś ten teren. W krajobrazie zaznaczają się szczególnie faliste wzniesienia polodowcowe, wzgórza moreny czołowej, duża liczba jezior rynnowych oraz morenowych a także doliny, którymi kiedyś spływały wody fluwioglacjalne. Taki krajobraz uzupełniony jest wzgórzami kemów, drumlinów, ozów i moren martwego lodu. Północną część Pojezierza stanowi rozległy, płaski teren pokryty iłami oraz mułkami. Natomiast najdalej na południe Pojezierza spotkać można rozciągające się na znacznym obszarze płaskie powierzchnie piaszczyste zwane sandrami -w postaci stożków napływowych naniesionych przez wody wypływające spod topniejącego lodowca.

Hydrologia Pojezierza Mazurskiego

Hydrologia Pojezierza Mazurskiego w zdecydowany sposób odróżnia ten region od pozostałych regionów w naszym kraju. Znajduje się tutaj około 2500 naturalnych zbiorników wodnych o łącznej powierzchni ponad 1 ha. Są one połączone licznymi ciekami, które spływają ku północy oraz ku południowi. Dość liczne są także bagna oraz torfowiska.

Wyróżnia się tu trzy następujące działy wodne:

1. Zlewisko Wisły prezentowane przez takie rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
jak: Ełk, Omulew, Orzyc, Pisa i Drwęca;

2. Zlewisko Pregoły prezentowane przez rzekę Łynę oraz Węgorapę;

3. Rzeki przymorskie: Bauda i Pasłęka.

Ełk jest dopływem Biebrzy, wypływa z zachodnich stoków Wzgórz Szeskich, pokonując odległość 118 km.

Pisa swój początek ma w jeziorze Roś, wije się ona licznymi meandrami przez Puszczę Piską oraz Myszyniecką a po przepłynięciu 80 km wpływa do Narwi.

Omulew bierze swój początek w Lasach Napiwodzkich na północ od Nidzicy. Płynie na południowy - wschód i po ominięciu puszczy Myszynieckiej uchodzi do Narwi. Jest ona długa na 101 km.

Orzyc wypływa na wschód od Mławy. Płynie ona wzdłuż pogranicza Mazur, kolejnie skręca na południowy - wschód i wpada do Narwi. Jej długość to 143km.

Drwęca ma swoje źródło w pobliżu Drwęcka na południowy - zachód od Olsztynka, Drwęca odwadnia jeziora w okolicy Ostródy, następnie spływa w stronę południowo - zachodnią łącząc się dalej z Wisłą w okolicy Torunia. Ma ona połączenie z Kanałem Ostródzko - Elbląskim, tym samym stanowi atrakcyjną drogę wodną. Długość jej to 250 km.

Łyna ma swe źródła w okolicy wsi o takiej samej nazwie na północ od Nidzicy. Występuje tu zjawisko zwane erozją wsteczną. Rzeka Rzeka Rzeka symbolizuje barierę, przeszkodę, wtargnięcie, niebezpieczeństwo, powódź, strach, potwora, stratę, łaskę bożą, zejście do piekieł, wyrocznię, obronę, pomoc, Słońce, twórczość,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich płynie początkowo w kierunku północnym omijając po drodze ośrodki miejskie Mazur i Warmii - Dobre Miasto, Olsztyn, Lidzbark Warmiński, Sępopol i Bartoszyce. Uchodzi do Pregoły na obszarze Obwodu Kaliningradzkiego, pokonuje odległość 289 km.

Węgorapa swój początek bierze w północnym krańcu jeziora Mamry, płynie przez Węgorzewo i dalej płynąc ku północy łączy się z rzeką Pregołą na obszarze Obwodu Kaliningradzkiego. Przemierza odległość 172 km.

Pasłęka wypływa z okolic Stawigudy na południe od Olsztyna. Odwadnia ona liczne jeziora na Warmii i uchodzi do Zalewu Wiślanego w okolicy Braniewa. Stanowiła ona przez wieki granicę Warmii oraz Prus Książęcych. W większości swego biegu jest uznana za rezerwat zwierząt - bobrów. Zakazany jest spływ nią. W dolnym biegu powstało na Pasłęce jezioro Jezioro śródlądowy zbiornik wody, niepodlegającej swobodnej wymianie z wodami mórz, wypełniający zagłębienie terenu zwane misą jeziorną. Klasyfikacje jezior analizuje się na podstawie cech hydrologicznych (j.... Czytaj dalej Słownik geograficzny sztuczne Pierzchalskie. Ma długość ma 211 km.

Jeziora

Jeziora są usytuowane w południowej oraz w zachodniej części omawianego tutaj Pojezierza Mazurskiego i należą one do zlewiska Wisły. W części północnej jeziora są odwadniane przez Łyną, Węgorapę i Pasłękę i oddają swoje wody do Zalewu Wiślanego. Natomiast część wschodnia jest odwadniana przez Legę i Rospudę, razem spływają one do Biebrzy. Wyróżnić tu możemy dwa zasadniczo występujące typy jezior:

Pierwsze z nich to jeziora rynnowe, które odznaczają się znaczną głębokością oraz wysokimi brzegami. Jest to efekt erozji wód subglacjalnych. Po całkowitym wytopieniu się lodu w rynnach wypełniły się one wodą.

Drugim typem są jeziora morenowe, które utworzyły się wskutek zatrzymania odpływu wód poprzez osady moren bocznych czy też moren czołowych. Często występują one w niedużych zagłębieniach lub misach końcowych lodowców.

Kanały

Sztucznie utworzone kanały łączą przeważającą część jezior tworząc tym samym atrakcyjne szlaki wodne i umożliwiając odbywanie się rejsów. Cały zespół jeziora Mamry połączony jest z jeziorami: Śniardwy, Niegocin, Roś następującymi kanałami: Mioduńskim, Leleckim, Szymańskim, Tałckim oraz Jeglińskim. Natomiast kanał Ostródzko - Elbląski swymi odnogami łączy jeziora, Drwęckie, Szeląg Wielki, Jeziorak z jeziorem Drużno, rzeką Elbląg oraz z Zalewem Wiślanym.

Klimat

Klimat panujący na Pojezierzu Mazurskim jest dość ostry i sprawia tym samym, że jest to obszar nizinny najzimniejszy w całym naszym kraju. A szczególnym zimnem odznaczają się północno - wschodnie tereny Pojezierza. W okolicy Olecka oraz Gołdapi średnia roczna temperatura powietrza spada poniżej 6° C. W regionie Pojezierza Iławskiego oraz nad Zalewem Wiślanym jest cieplej i temperatury są już tu nieco wyższe, co jest spowodowane łagodzącym wpływem morza. W najchłodniejszym miesiącu roku - styczniu, średnie temperatury wahają się w granicach od -2,5° C w zachodniej części Pojezierza do -4,8° C we wschodniej części. Natomiast w miesiącu najcieplejszym - lipcu , wynoszą od 17,6° C na zachodzie do 17,8° C w części wschodniej. Można więc zauważyć postępujący w stronę wschodnią wzrost Wzrost zwiększanie rozmiarów i masy ciała. Wzrost jest cechą wszystkich żywych organizmów i następstwem pobierania substancji odżywczych z otoczenia. U jednokomórkowców wzrost wiąże się ze zwiększaniem rozmiarów... Czytaj dalej Słownik biologiczny wpływu na klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
mas powietrza kontynentalnego. Zima w Olecku trwa 115 dni, natomiast w Lidzbarku Warmińskim - 98, zaś w Ostódzie - 94. Sumy roczne opadów atmosferycznych wynoszą na terenie wzniesień oraz jezior 550 - 600 mm, między Kętrzynem i jeziorem Śniardwy 500 - 550 mm, natomiast w okolicy Lelkowa oraz Gołdapi przekraczają nawet 700 mm. Okres kiedy opadów jest najwięcej to czerwiec - sierpień.

Szata roślinna

Na Pojezierzu Mazurskim stwierdzono występowanie ponad 1250 gatunków zespołów roślinnych. Obecny wygląd szaty roślinnej ukształtował się stosunkowo nie tak dawno, gdyż po ustąpieniu lądolodu, a miało to miejsce około 14 tys. lat temu. Lesistość Pojezierza Mazurskiego ma nieco większą wartość od średniej krajowej. Lasy zajmują tu powierzchnie ponad 30% łącznej powierzchni. Największe leśne kompleksy znajdują się w części środkowej oraz południowej regionu, na terenach zajętych przez piaszczyste równiny sandrowe. Są nimi: Puszcza Puszcza duży kompleks pierwotnego lasu, niekiedy zabagniony. W większości nieprzeobrażony działalnością człowieka. Zazwyczaj dla niego niedostępny. Obecnie terminem tym określa się też duże obszary lasu,... Czytaj dalej Słownik geograficzny Piska, Lasy Taborskie, Lasy Napiwodzko - Ramuckie oraz Lasy Iławskie. W części wschodniej zachowała się: Puszcza Romnicka oraz Puszcza Borecka. Dominują tutaj głównie lasy iglaste, które stanowią 80% całego drzewostanu. Wśród iglaków dominuje sosna - 70%. Niegdyś takie skład gatunkowy był odwrotny. Znaczny wpływ na obecny obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich puszcz oraz lasów mazurskich odegrała działalność człowieka. Z drzew liściastych występuje głównie: dąb, buk, brzoza, olcha, grab i osika. Występują tu także zbiorowiska roślinności reliktowej jej głównymi reprezentantami są: malina moroszka, zawilec gajowy, dzwonek wonny, chamedafne północna, żarnowiec miotlasty, wilczomlecz szerokolistny, dzwonek syberyjski.

Świat zwierzęcy

Pojezierze Mazurskie leży na granicy następujących elementów: środkowo-, północno-, oraz wschodnioeuropejskiego. Najpospolitszymi gatunkami ssaków są: sarna, dzik, jeleń, zając, borsuk, wiewiórka. Reliktem podlegającym ścisłej ochronie jest bóbr. Można tu spotkać wiele charakterystycznych gatunków ptaków wodnych. Należą do nich: perkozy, gęsi, łabędzie, kormorany, kaczki, czaple, bociany, żurawie, bąki. Do gatunków drapieżnych występujących na Pojezierzu Mazurskim należą: rybołowy, puchacze, orzeł bielik, kania rdzawa, orlik krzykliwy. Niewątpliwie najciekawszym gadem jest żółw błotny. Występuje tu także: padalec, żmija zygzakowata, zaskroniec, jaszczurka zwinka. Reprezentantami płazów są traszki, kumak nizinny, ropuchy, rzekotka drzewna oraz żaby. Ciekawszymi owadami są motyle: rusałka żałobnik, paź królowej, trupia główka, paź żeglarz. Pod ochroną są wszystkie gatunki tęczników, biegaczy i trzmieli. Licznie występują ryby. Najpospolitsze gatunki to kiełb, ukleja, jaź, płoć, kleń, karaś, lin; a z drapieżnych: sum, miętus, szczupak, węgorz; gatunki podgórskie: śliz, strzelba, troć.

Wigierski Park Narodowy

Wigierski Park Narodowy znajduje się na północnym fragmencie Puszczy Augustowskiej, która jest największym zwartym kompleksem leśnym na niżu Europejskim, wraz z lasami Litwy i Białorusi pokrywa on obszar około 300 tysięcy hektarów. Park został utworzony w dniu 1 styczeń 1989 roku i zajmuje obszar 14956 ha. Aktualnie powierzchnia jego wynosi 15085 ha, z czego 9459 ha to grunty leśne, 2908 ha zajmują wody i 2788 ha inne tereny, przede wszystkim użytkowane rolniczo (2228 ha). Ochroną ścisłą objętych zostało 380 ha, z czego 120 ha lasów oraz 260 ha wód. Obszary zagospodarowane rolniczo są objęte ochroną krajobrazową. Znajdujące się tu jeziora decydują o niepowtarzalnym pięknie oraz unikatowej wartości przyrodniczej obszaru Wigierskiego Parku Narodowego. Wraz z otaczającymi je zróżnicowanymi formami terenu tworzą pojezierny krajobraz, który ukształtował się ponad 12 tysięcy lat temu przez wycofujący się z tego terenu lodowiec Lodowiec masa nagromadzonego lodu lodowcowego, przekształconego ze śniegu. Powstaje na lądach, powyżej granicy wiecznego śniegu. Pod wpływem własnego ciężaru ulega powolnemu, ustawicznemu ruchowi w dół. Poniżej... Czytaj dalej Słownik geograficzny oraz jego wody.

Na terenie parku znajduje się 42 zbiorniki wodne, które zajmują łączną powierzchnię 2732 ha tj. 18 % całej powierzchni Parku.

Powierzchniowo dominują zbiorowiska leśne. Najważniejszą rolę odgrywają bory mieszane, szczególnie liczne w południowej części terenu. Na piaszczystych jałowych glebach występuje bór sosnowy. W części północnej dominuje głownie zespół grądu, zajmujący żyźniejsze i bardziej wilgotne gleby. Na podmokłych terenach i u podnóży przyjeziornych wysepek spotyka się zespół łęgu olszowego. Do zbiorowisk typowo naturalnych należą zbiorowiska torfowe oraz dużo zespołów szuwarowych. Na faunę i strukturę zoocenoz Wigierskiego Parku Narodowego wpływa wiele czynników. Poza obecnym stanem siedlisk oraz współcześnie zachodzącymi procesami biotycznymi i antropopresją duże znaczenie ma także historia gospodarowania zasobami zwierząt oraz działania podejmowane w przeszłości dla ochrony niektórych gatunków i ich biotypów. Świat zwierzęcy podobnie jak też szata roślinna jest bogaty, chociaż jeszcze jest stosunkowo mało poznany.