Dodaj do listy

Ruchy wód oceanicznych - pływy, prądy morskie

Pływy są to charakterystyczne fale, powstające w skutek wzajemnego przyciągania Księżyca, Słońca i Ziemi, przy czym najmocniej zaznacza się przyciąganie Księżyca.

W miejscach zwróconych w stronę Księżyca a także znajdujących się po odwrotnej stronie Ziemi następuje przypływ, który zbiera wody z reszty obszarów, i w ten oto sposób następuje odpływ. Przypływy i odpływy powtarzają się cyklicznie, dwa razy na dobę księżycową co 24 godz. 50 min. Na otwartym oceanie przypływ jest nie wielki, waha się od 0.5- 1 m. Zmienia się to jednak u wybrzeży. Wielkość przypływu uzależniona jest od wzajemnej konstelacji względem siebie Księżyca i Słońca. Największy przypływ obserwowany jest okresie pełni i nowiu księżyca, podczas gdy Słońce i Księżyc spotykają się w linii prostej, a ich siły przyciągania sumują się- jest to tzw. przypływ syzygijny. Najmniejszy zaś kiedy kierunki: Ziemia Ziemia trzecia w odległości od Słońca planeta Układu Słonecznego, oddalona od Słońca o ok. 149,6 mln km, piąta co do wielkości. Kształtem zbliżona do elipsoidy obrotowej powstałej w wyniku jej obrotowego ruchu,... Czytaj dalej Słownik geograficzny do Słońca i Księżyca stwarzają kąt prosty. Kiedy siły przyciągania Słońca i Księżyca wzajemnie się osłabiają- jest to tzw. przypływ kwadraturowy.

Największy przypływ, związany ze zmianą poziomu wód obserwuje się w Kanadzie , w okolicach Zatoki Zatoki jamy w niektórych kościach czaszki. Zatoki są wypełnione powietrzem i łączą się z jamą nosową, np. zatoka czołowa, szczękowa.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
Fundy- ok. 14 m, sięgający nawet 19,6m. Na wybrzeżach wszystkich oceanów wyznaczono ok. 20 obszarów o skali pływów sięgającej powyżej 5 m. Taka amplituda pozwala wykorzystywać pływy do produkcji energii. Są to miejsca takie jak np. na Oceanie Atlantyckim- zachodnie wybrzeże Anglii, oraz północno- zachodnie wybrzeża Francji, Zatoka Zatoka część oceanu, morza lub jeziora wcinająca się w ląd. Jest odzielona od otwartych wód wysuniętym przylądkiem lub półwyspem.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Frobisher, Fundy itp. Na Oceanie Spokojnym obejmuje ona wybrzeże Kolumbii Brytyjskiej, a także ujście rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Kolorado. Na Oceanie Indyjskim: w okolicy Rangunu, oraz północno- zachodnie wybrzeże Australii. W wąskich lejkowatych ujściach rzek zwanych estuarium, fale przypływu tamują odpływ rzek, prowadząc do spiętrzenia się ich wód, które tworzą fale wędrującą na wiele kilometrów w górę rzeki. Czoło takiej fali może być strome i osiągać prędkość nawet do 20 km/ h.

Najgłębiej docierają fale pływowe na Amazonce(1400km), oraz na rzece Św. Wawrzyńca( 700 km), natomiast w rzekach europejskich, te które uchodzą do O. Atlantyckiego i M. Północnego(100- 150 km). Energia pływów wykorzystywana jest od czasów starożytnych. Pierwsza elektrownia Elektrownia zakład przemysłowy wytwarzający energię elektryczną. Wyróżnia się elektrownie cieplne spalające paliwa stałe, płynne lub gazowe, elektrownie wodne wykorzystujące energię wód płynących oraz elektrownie... Czytaj dalej Słownik geograficzny pływowa( ok. 500 MW) powstała we Francji na ujściu Rzeki Rance do Kanału La Manche w St. Malo . Amplituda pływów waha się tam od 9- 14 m.

Wpływ pływów morskich na gospodarkę

Pływy mają duży wpływ na warunki żeglugi morskiej. Odpływ utrudnia dostęp do wielu ważnych portów. Występuje zagrożenie rozbicia się statków o skały podwodne, a także występuje większe prawdopodobieństwo "osadzenia" się na mieliźnie. podnosi się stan zagrożenia związany z niebezpiecznymi dla statków mieliznami oraz skałami podwodnymi. Strefa między-pływowa nie nadaje się na działalność gospodarczą. Silne zasolenie gleb, a także duże niebezpieczeństwo zalania, wyklucza rolnictwo, a co za tym idzie osadnictwo. Jedynie odpływy umożliwiają ludności zbiory małży, ślimaków i innych skorupiaków.

Prądy morskie - powierzchniowe

Prądy morskie tworzą coś w rodzaju szerokich słonych rzek przepływających w określonych strefach. Wytwarzają one specyficzny, bardzo skomplikowany system cyrkulacyjny wód morskich, które łączą się, rozgałęziają i zamykają w potężne wiry. Dotyczą one obszarów wszystkich oceanów. Kiedy prądy morskie przetaczają wody cieplejsze od otaczających je zwane są prądami ciepłymi, natomiast gdy chłodniejsze nazywane są prądami zimnymi. Podział ze względu na zmienności przepływu prądów obejmuje- prądy stałe (związane ze stałymi wiatrami) oraz- prądy sezonowe (uwarunkowane cyrkulacją monsunową). W cieśninach często spotykany jest piętrowy układ prądów.

Utworzenie się głównych prądów powierzchniowych nie rozłącznie związane jest występowaniem stałych wiatrów., wywołujących ruchy wirowe cząsteczek wody. Główny kierunek prądom narzuca siła Coriliosa oraz rozmieszczenie lądów. Na półkuli północnej dominują wyraźnie kręgi cyrkulacji prawoskrętne (zgodnie ze wskazówkami zegara). W niższych szerokościach geograficznych dotyczą one na O. Atlantyckim: prądu Północno-równikowego, Prądu Zatokowego, Prąd Północnoatlantyckiego, a także prądu Kanaryjskiego. Natomiast na terenie O. Spokojnego Prądu Północno-równikowego, Kuro-siwy, Północnopacyficznego oraz Prądu Kalifornijskiego.

Lewoskrętne, mniejsze wiry ,rozciągają się w wyższych strefach geograficznych. Występujące na O. Atlantyckim są to: Prąd Grenlandzki, Prąd Labradorski, a także na O. Spokojnym: Prąd Oja- siwo.

Na Oceanie Indyjskim na Północ od równika kierunki prądów zmieniają się okresowo wraz z porami monsunów.

Na południowej półkuli, w obszarach umiarkowanych szer. geograficznych, z powodu braku barier w postaci kontynentów powstał tzw. Dryf Wiatrów Zachodnich, który opływa Antarktydę od zachodu po wschód. Jego odnogi obmywają zachodnie wybrzeża południowych kontynentów, są to zimne prądy: Peruwiański (wybrzeża Ameryki Południowej) oraz Bengalski( wybrzeża Afryki), oraz Zachodnioaustralijski; wszystkie skierowane są w stronę równika. W niższych szerokościach geograficznych mieszają się z cieplejszymi wodami prądów południowo-równikowych, zmierzających ku zachodowi. Następnie u wybrzeży kontynentów tworzą się ciepłe prądy, które płyną na południe np. Brazylijski, Mozambicki, Madagaskarski, oraz Wschodnioaustralijski. Kiedy dopływają do Dryfu Wiatrów Zachodnich zamykają się w ogromne kręgi cyrkulacji prądów lewoskrętnych.

W strefie okołorównikowej obu półkuli przemieszcza się ponad 22mln km3 wody, dzięki prądom wschodnio-zachodnim, a tworzący się ubytek wód wyrównuje się dzięki prądom Północno-równikowym oraz Południowo-równikowym.

Dzięki prądom oceanicznym następuje stałe mieszanie się wód powierzchniowych pomiędzy niskimi a wysokimi szerokościami geograficznymi. Prowadzi to do zmniejszenia się różnic temperatur między równikiem a biegunami np. w Europie Środkowej. Prądy ciepłe i zimne wpływają również na klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
wybrzeży obok których wędrują.

Anomalie układów barycznych występujące na O. Spokojnym wpływają na zmiany cyrkulacji prądów u brzegów Ameryki Południowej, gdzie zimny prąd Peruwiański wypychany jest od wybrzeży ciepłym prądem El Nińo, doprowadzając do obfitych opadów. Skutkiem jest również zanikanie ryb u wybrzeży Peru oraz wiele innych negatywnych zjawisk.

Prądy morskie- głębokie

Ruch mas wody tworzy się również z powodu nierównomiernej temperatury na powierzchni oceanów. Cieplejsze i lżejsze wody, pochodzące ze strefy gorącej przepływają powierzchnią do biegunów. Gdzie zostają ochłodzone, tam opadają głębiej i wolniej wracają już jako wody głębinowe w stronę równika. Wypiętrzenie wód równikowych odbywa się w strefie międzyzwrotnikowej przeważnie, w miejscach gdzie wiatry odpychają od lądu wody powierzchniowe. Zimne prądy dostarczają wód natlenowanych, bogatych w substancje odżywcze, stwarzając miejsca idealne dla ryb.

Obecnie naukowcy próbują wykorzystać energię prądów morskich do produkcji energii elektrycznej, powstała nawet pierwsza elektrownia na wybrzeżu Florydy.