Dodaj do listy

Wybrane zagadnienia z geografii - powtórka do egzaminu

I. Geografia matematyczna- obliczenia:

Zadanie 1.

Odległość w linii prostej pomiędzy Poznaniem a Warszawą mierzona na mapie jest równa 7cm. Ile wynosi ona w rzeczywistości, jeśli skala mapy jest równa: 1:4000000

- obliczenia:

1cm = 4000000cm

7cm = x

z tego wynika, że: x = 28000000cm czyli 280km

Zadanie 2.

Przekształć skalę liczbową na skalę mianowaną. Skala liczbowa wynosi 1:2000000

- obliczenia:

1cm - 2000000 cm, czyli 1cm = 20 km

Zadanie 3.

Przekształć skalę mianowaną na skalę liczbową. Skala mianowana wynosi 1cm- 50km

- obliczenia:

1cm = 50km, czyli 1cm = 5000000 cm, czyli skala liczbowa wynosi 1:5000000

Zadanie 4.

Rzeczywisty dystans dzielący Zakopane od Szczawnicy wynosi 40km. Jaka to będzie odległość w skali 1:1000000?

- obliczenia:

1cm = 1000000cm

x = 4000000cm (czyli 40km)

z tego wynika: 1000000 x = 4000000cm, a zatem x = 4cm

Zadanie 5.

Rzeczywista odległość w linii prostej pomiędzy Warszawą a Paryżem jest równa 1400km. Określ skale mapy, na której dystans ten dopowiada 7cm.

- obliczenia:

7cm = 140000000cm

1cm = x

z tego wynika: 7x = 140000000cm, a zatem x = 20000000cm, a zatem skala mapy wynosi 1:20000000

Zadanie 6.

Oblicz średnią dobową temperatura powietrza w danym miejscu, dysponując następującymi informacjami:

godz. 7.00 - temp. 20° C

godz. 13.00 - temp. 9° C

godz. 19 - temp. 4° C

- obliczenia:

2°C + 9°C + 4°C= 15°C

15°C/ 3 = 5°C

Średnia dobowa temperatura powietrza wynosi 5°C

Zadanie 7.

Oblicz amplitudę temperatury powietrza wiedząc, że najwyższa temperatura wyniosła 18°C, a najniższa -5°C.

- obliczenia:

18° C - (- 5°C) = 18°C+ 5°C = 23°C

* przy obliczaniu amplitudy zawsze od maksymalnej wartości odejmuje się minimalną

Zadanie 8.

Przyjmując, że wraz ze wzrostem wysokości temperatura obniża się przeciętnie o 0,6°C na każde 100m określ, jaka jest temperatura na Mount Everest (8848 m n.p.m.), skoro na wysokości 848 m n.p.m. wynosi ona +25°C.

- obliczenia:

8848 m - 848 m = 8000 m

100m = 0,6°C

8000m = x

z tego wynika, że 100x = 4800, a zatem x = 48°C

25°C - 48°C = - 23°C

Na szczycie temperatura wynosi - 23°C

Zadanie 9.

Oblicz, która godzina czasu miejscowego jest w Tokio (l= 140°E) jeśli w Krakowie (l= 20°E) jest godzina 10.00 . Wykorzystaj informację, że 1° długości geograficznej = 4 minuty (czyli 15° = 1 godzina)

- obliczenia:

140° - 20° = 120°

15° = 1 godz.

120° = x

z tego wynika, że x =120/ 15 = 8 godzin

a zatem 10.00 + 8 = 18.00

w Tokio jest godzina 18.00

Zadanie 10.

Oblicz, która godzina czasu miejscowego jest w Mexico (l= 100°W) jeśli w Krakowie (l= 20°E) jest godzina 16.00 . Wykorzystaj informację, że 1° długości geograficznej = 4 minuty (czyli 15° = 1 godzina)

- obliczenia:

20° - (- 100°) =120°

15° = 1 godz.

120° = x

z tego wynika, że x =120/ 15 = 8 godzin

a zatem 16.00 - 8 = 8.00

w Mexico jest godzina 8.00

Zadanie 11.

Wiedząc, że w Krakowie (l= 20°E) jest godzina 19.00 oblicz na jakiej długości geograficznej jest godzina 21.24. Wykorzystaj informację, że 1° długości geograficznej = 4 minuty (czyli 15° = 1 godzina)

- obliczenia:

21.24 - 19.00 = 2 godziny 24 minuty

2 godziny 24 minuty = 144 minuty

4min = 1°

144min = x

z tego wynika, ze x = 36°

a zatem 20° + 36° = 56°E

Godzina 21.24 jest wtedy na południku 56°E

Zadanie 12.

Oblicz różnicę wysokości pomiędzy najwyższym szczytem Polski- Rysami (2499 m n.p.m.) a najwyższym szczytem Pienin- Trzema Koronami (982m n.p.m.)

- obliczenia:

2499 m - 982 m = 1517 m

Różnica wynosi 1517 m

Zadanie 13.

Oblicz różnice wysokości pomiędzy szczytem Mount Everest (8848m n.p.m.) a Morzem Martwym (- 392 m n.p.m.)

- obliczenia:

8848 m n.p.m. - ( -392 m p.p.m.) = 8848 m + 392 m = 9240 m

Różnica wysokości wynosi 9240 m

Zadanie 14.

Oblicz udział kontynentu europejskiego ( powierzchnia Europy wynosi 10,5mln km2) w całkowitej powierzchni lądów Ziemi (149mln km2)

- obliczenia:

149mln km2 = 100%

10,5mln km2 = x

z tego wynika, że 149 x = 1050

a zatem x = 1050/ 149

x = 7%

Powierzchnia Europy stanowi około 7% powierzchni wszystkich lądów kuli ziemskiej

Zadanie 15.

Wykorzystując informacje, że 1° szerokości geograficznej wynosi 111km (a 1` = 1,85km) oblicz ile kilometrów dzieli Czorsztyn (j = 49°26` N) od bieguna północnego

- Obliczenia:

90° - 49°26` = 40°34`

40° x 111km = 4440km

+

34' x 1,85 km = 62,9 km

a zatem 4440km + 62,9 km = 4502,9 km

Czorsztyn oddalony jest w linii prostej od bieguna północnego o 4502,9 km

Zadanie 16.

Oblicz gęstość zaludnienia Słowacji wiedząc, że powierzchnia tego kraju wynosi 49000km2, a liczba mieszkańców- 5,3mln

- Obliczenia:

49000km2 - 5300000 osób

1km2 - x

49000km2 x = 5300000 osób

x = 5300000 osób/ 49000km2 = 108 osób/km2

Gęstość zaludnienia Słowacji wynosi 108 osób/km2

Zadanie 17.

Oblicz rozciągłość równoleżnikową pomiędzy Krakowem (l= 20°E) a Helsinkami (l= 25°E)

- Obliczenia:

25° - 20° = 5°

Rozciągłość równoleżnikowa wynosi 5°

Zadanie 18.

Oblicz rozciągłość równoleżnikową pomiędzy Krakowem (l= 20°E) a Waszyngtonem (l= 77°W)

- Obliczenia:

25° + 77° = 97°

Rozciągłość równoleżnikowa wynosi 97°

* Przy obliczaniu zadań z powierzchnią i długością należy wiedzieć, że:

1 km = 1000 m = 100000 cm = 1000000 mm

1 km = 100 hektarów = 10000 arów

Zadanie 19.

Oblicz spadek rzeki, wiedząc, że dwa punkty na rzece oddalone od siebie o 525km różnią się wysokością o 2700m

- Obliczenia:

Należy wykorzystać wzór na obliczanie spadku rzeki:

spadek rzeki = różnica wysokości / długość rzeki x 1000

a zatem spadek rz. = 2700m/ 525000 x 1000 = 5,14 promila

Spadek na tym odcinku rzeki wynosi 5,14 promila

Zadanie 20.

Oblicz stopień rozwinięcia rzeki o długości 150km, której odległość pomiędzy źródłem a ujściem wynosi w linii prostej 140km

- obliczenia:

stopień rozwinięcia rzeki = długość rzeki/ odległość źródło- ujście w linii prostej

a zatem stopień rozwinięcia = 150/ 140 = 1,07

Stopień rozwinięcia tej rzeki wynosi 1,07

II. Geografia Polski

1. Podstawowe wiadomości na temat położenia Polski w Europie

Powierzchnia Polski wynosi 312 683 km2. Kraj z dwóch stron, od północy i południa, ograniczony jest przez bariery naturalne; na północy jest nią Morze Bałtyckie, a na południu fragment łuku Karpat. Obszar Polski położony jest w dorzeczu Wisły i Odry, w zlewisku Morza Bałtyckiego. Skrajnymi punktami terytorium Polski są:

    • Przylądek Rozewie (północ)
    • Szczyt Opołonek (południe)
    • Kolano Bugu w pobliżu Strzyżowa (wschód)
    • Kolano Odry w pobliżu Cedyni (zachód)

Polska graniczy z siedmioma państwami. Najdłuższa jest granica z Czechami, wynosi 785,7 km. Kolejne pod względem długości granice Polski to: słowacka (617,7 km), ukraińska (520,2 km), niemiecka ( 461,6 km), białoruska (407,5 km), rosyjska (209,7 km), litewska (102,4 km). Granica morska ma długość 524 km.

2. Charakterystyka Charakterystyka zestawienie cech charakterystycznych osoby lub rzeczy, analiza, interpretacja, oddanie (w dziele naukowym, artystycznym) cech zewnętrznych i wewnętrznych osoby, postaci literackiej, zjawiska itp.
...
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
rzeźby terenu

Ukształtowanie powierzchni Polski nie jest monotonne, mimo że ponad 90% tej powierzchni stanowią niziny. Średnia wysokość nad poziomem morza wynosi 173 m, przy czym najwyższy punkt- tatrzański szczyt Rysy- wznosi się na wysokość 2499 m, najniższy natomiast leży poniżej poziomu morza (miejscowość Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych). Terytorium Polski odznacza się pasowym ułożeniem głównych elementów rzeźby. Północ kraju ma charakter zdecydowanie nizinny, w części Żuław nawet depresyjny. Dalej na południe, na obszarze pojezierzy występuje rzeźba dosyć urozmaicona, jako że są to tereny objęte zasięgiem ostatniego zlodowacenia (rzeźba młodoglacjalna). Posuwając się jeszcze bardziej w kierunku południowym krajobraz staje się coraz bardziej monotonny, mało urozmaicony (rzeźba staroglacjalna). Kolejno zaznaczają się w krajobrazie wyżyny i góry nie objęte alpejskimi ruchami fałdowymi (Sudety, Wyżyna Śląska, Kielecka, Lubelska, Krakowsko-Częstochowska). Pomiędzy starymi a młodymi górami rozciąga się pas kotlin (kotlina Sandomierska i Oświęcimska). Polskę wieńczy od południa potężne pasmo Karpat Zachodnich, o rzeźbie typowej dla gór wysokich.

3. Główne surowce eksploatowane w Polsce

Do najważniejszych bogactw mineralnych kraju należą następujące surowce: węgiel kamienny, węgiel brunatny, rudy miedzi, siarka, sól kamienna i potasowa. Ich złoża w przeważającej większości skupiają się w południowej części Polski. Dla gospodarki naszego kraju bardzo ważne znaczenie mają złoża węgla kamiennego, stanowią one podstawę polskiej energetyki. Na obszarze kraju istnieją trzy główne zagłębia węgla brunatnego: Zagłębie Górnośląski, Zagłębie Lubelskie i Zagłębie Dolnośląskie. Obecnie eksploatacja węgla prowadzona jest jedynie w dwóch pierwszych , z tym że w Zagłębiu Lubelskim działa tylko jedna kopalnia. Na Dolnym Śląsku zaprzestano eksploatacji węgla z racji bardzo wysokich kosztów tego wydobycia. Pokłady węgla kamiennego pochodzą z okresu karbonu. Do celów energetycznych wykorzystuje się również węgiel brunatny wydobywany w dwóch rejonach: w okolicy Bełchatowa, a także w pobliżu Konina, Koła i Turka. Jego złoża występują także niedaleko Poznania oraz Legnicy. Bogate są polskie złoża miedzi, zlokalizowane na Dolnym Śląsku, w pobliżu Głogowa, Bolesławca oraz Złotoryi (LGOM- Legnicko- Głogowski Okręg Miedziowy). Spośród surowców chemicznych największe znaczenie odgrywa siarka, w wydobyciu której Polska stanowiła jeszcze niedawno prawdziwego potentata (złoża w rejonie Tarnobrzega i Staszowa). Historia wydobycia soli kamiennej w Polsce sięga czasów średniowiecznych, kiedy eksploatowano ją w Wieliczce i Bochni. Dzisiaj złóż bocheńskich i wielickich już się nie eksploatuje na skalę przemysłową. Znaczenia nabrały natomiast złoża soli potasowej w pobliżu Kłodawy oraz Inowrocławia

4. Ważniejsze informacje o klimacie Polski

Klimat Polski określany jest jako umiarkowany przejściowy. Średnie roczne opady kształtują się na poziomie 600mm. Na klimat Polski wpływ mają przede wszystkim masy powietrza polarno- morskiego i polarno- kontynentalnego. Te pierwsze napływają nad terytorium naszego kraju znad Atlantyku, niesione przez wiatry zachodnie. Ich obecność skutkuje zwiększonym zachmurzeniem i ochłodzeniem w porze letniej. W okresie zimowym masy polarno- morskie przynoszą ocieplenie. Powietrze polarno- kontynentalne wędruje do Polski znad kontynentu azjatyckiego. Są to masy powietrza typowe dla klimatu kontynentalnego; sprawiają, że w zimie panuje mroźna słoneczna pogoda, a w lecie upalna.

5. Ludność Polski- ogólna charakterystyka

Polska znajduje się na 8. miejscu w Europie pod względem liczby mieszkańców. Obecnie liczba ta wynosi 38,6mln, co przy powierzchni 312tys. km2 daje średnią gęstość zaludnienia na poziomie 123 osób/km2. Najwięcej osób na 1km2 przypada w województwie śląskim oraz lubelskim, zaś najmniej na Podlasiu. Pod względem etnicznym Polska stanowi kraj jednolity. Obecnie przyrost naturalny w Polsce kształtuje się na bardzo niskim poziomie, co tłumaczy się trudną sytuacją materialną wielu rodzin, późniejszym niż dawniej zawieraniem małżeństw, coraz powszechniejszym podejmowaniem pracy przez kobiety itp. Skutkuje to podnoszeniem się średniej wieku społeczeństwa, co jest zjawiskiem bardzo niekorzystnym. Z roku na rok coraz więcej obywateli Polski znajduje się w wieku emerytalnym, co odbija się rzecz jasna na budżecie państwa (konieczność wypłacania świadczeń emerytalnych). Współczynnik feminizacji w Polsce wynosi 105. Palącym problemem społecznym ostatnich lat jest bardzo wysokie bezrobocie, które dotyka szczególnie ludzi młodych. W społeczeństwie Polskim dominuje ludność miejska (62%), a najważniejszymi ośrodkami miejskimi kraju są: Warszawa, Łódź, Kraków, Wrocław i Poznań

III. Elementy kartografii

1. Rodzaje podziałów map

Mapy dzielą się w zależności od prezentowanych treści oraz w zależności od skali, w jakiej zostały wykonane.

Podział map ze względu na skalę:

  1. wielkoskalowe- są to mapy w skali równej lub większej 1: 200 000. Nazywane są również topograficznymi. Prezentują obszar bardzo dokładnie, nadają się do analizy zjawisk zachodzących na niewielkim obszarze.
  2. średnioskalowe- inaczej zwane przeglądowo- topograficznymi, są to mapy wykonane w skali od 1: 200 000 do 1: 1000 000
  3. małoskalowe- czyli przeglądowe, których skala jest mniejsza bądź równa 1: 1000 000. Są to mapy o znacznym stopniu generalizacji, bardzo mało szczegółowe. Służą one do prezentacji zjawisk o znacznym zasięgu

Podział map ze względu na treść:

  1. ogólnogeograficzne- prezentują ogół zjawisk zachodzących na danym obszarze
  2. tematyczne- przedstawiają jedynie pewne wybrane treści kartograficznego zależności od przeznaczenia mapy. Są to między innymi mapy: geologiczne, geomorfologiczne, hydrologiczne, ludnościowe, rolnicze, komunikacyjne, urbanistyczne

2. Graficzne metody prezentowania zjawisk na mapie

- sygnaturowa- za pomocą sygnatur prezentuje się na mapie takie obiekty, których rozmiary nie pozwalają przedstawić ich kartograficznego skali mapy (są to obiekty zbyt małe). Istnieją dwie zasadnicze grupy sygnatur: punktowe oraz liniowe. Sygnatury punktowe mogą mieć charakter figur geometrycznych, obrazków oraz liter. Służą one między innymi do zaznaczania złóż surowców mineralnych, fabryk, lotnisk teatrów itp. Za pomocą sygnatur liniowych przedstawia się natomiast drogi, linię brzegową oraz inne zjawiska, które posiadają liniowy charakter

- kropkowa- polega na tym, że każdej kropce nadaje się określoną wartość. Metodę tą wykorzystuje się do prezentacji zjawisk masowych, takich jak choćby rozmieszczenie ludności na danym obszarze.

- wektorów (znaków ruchu)- ilustruje zjawiska o charakterze dynamicznym, takie jak: przemieszczanie się prądów morskich, migracje ludnościowe itp.

- izarytmiczna- polega na zastosowaniu szeregu linii; każdej linii przypisana jest konkretna wartość. Każda izolinia łączy punkty o jednakowej wartości. Wyróżnia się następujące rodzaje izolinii:

  • izohipsy (jednakowe wartości ciśnienia)
  • izobaty (jednakowe głębokości)
  • izotermy (jednakowe wartości temperatury)
  • izohiety (jednakowe wartości opadów)
  • izobary (jednakowe wartości ciśnienia atmosferycznego)
  • izohaliny (jednakowe wartości zasolenia)
  • izohele (jednakowe wartości usłonecznienia)

- powierzchniowa- stosowana jest do przedstawienia, że na dany obszar jest pod jakimś względem jednorodny. Może to być na przykład terytorium jednego państwa, przynależność danego obszaru do jednej strefy klimatycznej, dominację jednej grupy etnicznej

- zasięgów- za jej pomocą prezentuje się m. in. zasięg występowania określonego gatunku (np. buka) na określonym obszarze

- kartogramu- wykorzystywana jest do przedstawienia zróżnicowanej intensywności jakiegoś zjawiska z odniesieniem przestrzennym. Przykładem posłużyć może kartogram przedstawiający gęstość zaludnienia w poszczególnych województwach Polski

- kartodiagramu- podobna do poprzedniej metody, jednak różni się tym, że wartości prezentowane na mapach mają charakter bezwzględny (bez odniesienia do wielkości powierzchni). Za pomocą kartodiagramu zobrazować można na przykład liczbę ludności poszczególnych krajów europejskich

3. Na czym polega orientacja mapy

Jest to ułożenie mapy w taki sposób by północ geograficzna w terenie i kierunek północny na mapie (wyznaczany przez różę wiatrów) były ze sobą zgodne

5. Główne elementy ukształtowania powierzchni kontynentów

    • nizina - teren o wysokości bezwzględnej większej lub równej 0m, lecz nie przekraczającej 300m; jeśli zajmują duże powierzchnie określa się je mianem niżu
    • wyżyna - powierzchnia lądowa położona wyżej aniżeli nizina, tj. powyżej 300m n.p.m. Rozległe obszary wyżynne noszą nazwę wyżu. W obrębie wyżyn różnice wysokości względnej nie są znaczne
    • góry - obszar o silnie urozmaiconej rzeźbie terenu. Cechą charakterystyczną są duże wysokości względne jak i bezwzględne
    • depresja Depresja teren położony poniżej poziomu morza.
      Czytaj dalej Słownik geograficzny
      - obszar położony poniżej poziomu morza

6. Główne formy ukształtowania den oceanicznych:

    • szelf
    • baseny oceaniczne
    • rowy morskie
    • grzbiety oceaniczne

7. Typologia zbiorników morskich

Morze- jest częścią większej jednostki, jaką stanowi ocean; najczęściej znajduje się ono w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów kontynentalnych. Istnieje kilka typów zbiorników morskich:

  • morze przybrzeżne- znajduje się najczęściej w częściach granicznych oceanu, jego dno przeważnie jest płytkie, najczęściej w całości znajduje się na obszarze szelfu kontynentalnego. Nie posiada żadnych barier, które utrudniałyby swobodną wymianę wód z pozostałą częścią oceanu. Przykładem takiego zbiornika jest Morze Północne
  • morze śródziemne- zbiornik taki ze wszystkich stron posiada granicę w postaci lądów. Wymiana wód z oceanem zachodzi jedynie przez ciasne cieśniny, co sprawia, że zachodzi ona stosunkowo powoli. Mówić można o morzach międzykontynentalnych (przykładem jest Morze Śródziemne) oraz morzach wewnątrzkontynentalnych (Morze Bałtyckie). Pierwsze z wymienionych są z reguły głębsze i większe aniżeli wewnątrzkontynentalne
  • morze międzywyspowe- stanowi wydzielony zbiornik, którego granicą rozdzielającą go od otwartego oceanu są łańcuchy wysp bądź całe archipelagi (Morze Koralowe)

Innym podziałem zbiorników morskich jest klasyfikacja według położenia w stosunku do otwartego oceanu. Zgodnie z tym kryterium wyróżnia się zbiorniki morskie:

  • otwarte- gdzie nie istnieje praktycznie żadna fizyczna bariera rozdzielająca je od otwartego oceanu. W związku z tym zachodzi niczym nie ograniczony przepływ wody (M. Północne, M. Norweskie, M. Arabskie)
  • półzamknięte- są to zbiorniki, którym swobodną wymianę wód utrudnia przeszkoda w postaci łańcucha wysp, półwyspu itp. Wymiana ta jest jednak możliwa tyle że w ograniczonym stopniu (Morze Czerwone)
  • zamknięte- zbiorniki tego rodzaju są zupełnie odcięte od Oceanu Światowego. Są uznawane za obszary bezodpływowe (Morze Kaspijskie).

IV. Astronomiczne podstawy geografii

1. Podstawowe informacje o Układzie Słonecznym

Układ Słoneczny składa się z szeregu obiektów: Słońca, planet, ich księżyców oraz pierścieni, planetoid, komet, meteoroidów.

Różnica pomiędzy planetami i gwiazdą (Słońcem) polega na tym, że gwiazda świeci światłem własnym, które jest efektem zachodzących w jej wnętrzu reakcji termojądrowych, planety świecą światłem odbitym od gwiazdy. Planetami Układu Słonecznego są: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton. Różnią się one między sobą m. in. budową (pierwsze cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich zbudowane są tak jak Ziemia, pozostałe maja budową gazową), wielkością, ilością naturalnych satelitów (tj. księżyców). W całym układzie Słonecznym znajduje się w sumie 61 księżyców.

Uznaje się, że do powstania Układu Słonecznego doszło około 5mld lat temu. Wyłonił się on z obłoku, w skład którego wchodził pył oraz materia międzygwiezdna. W jego centrum znajduje się Słońce tworzone niemal w stu procentach przez hel oraz wodór. Rozmiary Słońca w porównaniu z rozmiarami Ziemi są ogromne. Jest ona ponad sto razy większa od naszej planety

Człowiek bezustannie podejmuje próby poznania Układu Słonecznego oraz bardziej odległych obszarów kosmosu, jednak na przeszkodzie stają względy techniczne. Olbrzymi postęp w zakresie badań kosmicznych dokonał się w drugiej połowie XX wieku. W roku 1957 po raz pierwszy w historii w przestrzeń kosmiczną został w prowadzony sztuczny satelita Ziemi. Cztery lata później, w roku 1961, doszło do kolejnego spektakularnego wydarzenia jakim było wystrzelenie satelity z człowiekiem na pokładzie. Był nim rosyjski kosmonauta Jurij Gagarin. W roku 1969 natomiast Amerykanie wylądowali na Księżycu.

2. Zastosowanie gnomonu

Gnomon jest bardzo prostym urządzeniem, który służy do wykonywania pomiarów astronomicznych. Używa się go do: określania wysokości Słońca nad horyzontem w chwili jego górowania, ustalania położenia południka miejscowego. Znajduje on również zastosowanie jako prymitywny zegar słoneczny

V. Planeta Ziemia

1. Dawne i współczesne poglądy na kształt i wymiary Ziemi

    • W starożytności wyobrażano sobie Ziemie jako powierzchnię płaską bądź też jako idealna kulę (Pitagoras). Najwcześniej wysuniętymi dowodami przemawiającymi za kulistością Ziemi były: sposób ukazywania się statki na horyzoncie (najpierw widoczny jest żagiel), zjawisko zaćmienia Księżyca
    • Współcześnie bardzo dokładnie poznano kształt Ziemi, do jego opisu używa się terminu geoida. Pod tym pojęciem rozumie się pewną teoretyczna powierzchnię, która w każdym miejscu prostopadła jest do lokalnego pionu. Jest ona zbliżona do elipsoidy obrotowej, jednak w stosunku do elipsoidy jej powierzchnia znajduje się wyżej na obszarach lądowych, a niżej na terenach morskich.

2. Wymiary Ziemi:

    • promień równikowy: 6378,14 km
    • promień biegunowy: 6356,75 km (a zatem różnica pomiędzy tymi promieniami wynosi około 21km, co świadczy o spłaszczeniu Ziemi przy biegunach)
    • obwód równika: 40075 km
    • powierzchnia Ziemi: 510mln km2
    • objętość Ziemi: 1083mld km3

3. Ruch obrotowy Ziemi:

Jest to ruch (zwany tez wirowym), który Ziemia wykonuje wokół własnej osi. Czas jego trwania wynosi dobę, a dokładnie 23 godziny, 56 minut, 4 sekundy, czyli w przybliżeniu 24 godziny (dobę). Odbywa się z zachodu na wschód (dlatego pozorna wędrówka Słońca po sklepieniu niebieskim następuje ze wschodu na zachód)

    • dowodami na jego istnienie są: odchylenie na wschód ciał swobodnie spadających, działanie siły Coriolisa, odchylenie ciał poruszających się
    • następstwa ruchu obrotowego dzieli się na pośrednie i bezpośrednie: do tych pierwszych zalicza się wszystkie dowody na istnienie tego ruchu, a ponadto następstwo dnia i nocy, wędrówka ciał niebieskich po nieboskłonie, spłaszczenie Ziemi przy biegunach, odchylenie pasatów (na półkuli północnej w prawo, a na południowej w lewo); następstwami pośrednimi są między innymi różnice klimatyczne na kuli ziemskiej

4. Ruch obiegowy Ziemi

Jest to ruch jaki Ziemia wykonuje wokół Słońca. Droga, po której porusza się Ziemia ma kształt elipsy. Czas trwania pełnego obiegu wynosi 1 rok, a dokładnie 365 dób, 5 godzin, 48 minut, 45,9 sekundy. Średnia odległość Ziemi od Słońca wynosi 150mln km, przy czym w punkcie najbliższym (peryhelium) ta odległość wynosi 149mln km, a w najdalszym(aphelium) 152mln km

Dowodami na istnienie ruchu obiegowego jest: aberracja światła, paralaksa bliskiej gwiazdy (czyli zmiana położenia gwiazdy na sferze niebieskiej w różnych porach roku)

Następstwami ruchu obiegowego są: występowanie pór roku, a tym samym niejednakowe oświetlenie powierzchni Ziemi w ciągu roku, roczne zmiany jeśli chodzi o miejsce wschodu i zachodu Słońca

Występowanie pór roku wynika z niejednakowego oświetlenia powierzchni kuli ziemskiej, jest ono uzależnione od szerokości geograficznej.

na półkuli północnej:

    • wiosna: 21. 03. - 22. 06
    • lato: 22. 06. - 23. 09
    • jesień: 23. 09. - 22. 12
    • zima: 22. 12 - 21. 03
    • Na półkulo południowej poszczególne pory roku występują z sześciomiesięcznym przesunięciem, np. lato: 22. 12 - 21. 03

Słońce świeci w zenicie jedynie w strefie międzyzwrotnikowej, z tym że na równiku 2 razy w ciągu roku: 21. 03 i 23. 09, są to tzw. równonoc wiosenna i równonoc jesienna; wówczas obie półkule oświetlone są w takim samym stopniu. Na zwrotniku Raka świeci w zenicie 22. 06, a na zwrotniku Koziorożca: 22. 12 (przesilenie letnie i przesilenie zimowe)

    • Noc polarna na półkuli północnej występuje od 23. 09. - 22. 12 do 21. 03. - 22. 06, z tym że na biegunie północnym trwa ona najdłużej, bo przez całe pół roku, a najkrócej (tylko jedną dobę) na kole podbiegunowym (dn. 22. 12 - 21. 03). Z kolei od 21. 03. - 22. 06 rozpoczyna się dzień polarny i na biegunie trwa aż do 23. 09. - 22. 12. Najkrócej występuje również na kole południowym- jeden dzień w roku: 22. 06. - 23. 09

Na półkuli południowej te poszczególne daty przesunięte są o sześć miesięcy w stosunku do powyższych

W związku z powyższymi informacjami wyróżnia się strefy oświetleniowe Ziemi:

- międzyzwrotnikowa- w tej strefie słońce góruje w zenicie dwa razy w ciągu roku: 21. 03 i 23. 09

- umiarkowana- wysokość Słońca nad horyzontem nigdy nie osiąga zenitu, nie występują też dnie ani noce polarne

- podbiegunowa- istnieje zjawisko dni i nocy polarnych

5. Poglądy na temat kształtu i wymiarów Ziemi:

    • W starożytności wyobrażano sobie Ziemie jako powierzchnię płaską bądź też jako idealna kulę (Pitagoras). Najwcześniej wysuniętymi dowodami przemawiającymi za kulistością Ziemi były: sposób ukazywania się statki na horyzoncie (najpierw widoczny jest żagiel), zjawisko zaćmienia Księżyca.
    • Współcześnie bardzo dokładnie poznano kształt Ziemi, do jego opisu używa się terminu geoida. Pod tym pojęciem rozumie się pewną teoretyczna powierzchnię, która w każdym miejscu prostopadła jest do lokalnego pionu. Jest ona zbliżona do elipsoidy obrotowej, jednak w stosunku do elipsoidy jej powierzchnia znajduje się wyżej na obszarach lądowych, a niżej na terenach morskich.

6. Określanie położenia na Ziemi

Pod pojęciem współrzędnych geograficznych rozumie się wartości, które określają lokalizację punktu na powierzchni kuli ziemskiej. Położenie to określone jest za pomocą dwóch wartości: długości oraz szerokości geograficznej. Długość geograficzna to kąt zawarty pomiędzy półpłaszczyzną południka początkowego i południka przechodzącego przez określony punkt na powierzchni Ziemi (Jan Flis: "Szkolny słownik. Terminy geograficzne"). Pomiarów długości geograficznej dokonuje się na wschód i zachód od południka Greenwich, aż do 180 stopni. Ustanowienie południka przechodzącego przez Greenwich za południk 0 stopni nastąpiło w roku 1911 decyzją Międzynarodowej Unii Geograficznej.

Szerokość geograficzna określana dla uproszczonego kulistego kształtu Ziemi, to kąt zawarty między płaszczyzną równika promieniem ziemskim, przechodzącym przez określony punkt na powierzchni Ziemi (Jan Flis: "Szkolny słownik. Terminy geograficzne"). W geografii przyjęło się określać tą szerokości na północ bądź na południe od równika. Może ona wynosić od 0 do 90 stopni N lub S.

    • siatka geograficzna to układ południków i równoleżników na globusie
    • siatka kartograficzna to układ południków i równoleżników na mapie

VI. Sfery Ziemi

Ziemia zbudowana jest z kilku sfer. Są nimi: atmosfera Atmosfera powłoka gazowa otaczająca planety lub księżyce. Atmosfera ziemska to powłoka gazowa otaczająca Ziemię będąca najbardziej zewnętrzną częścią powłoki ziemskiej. Za dolną granicę atmosfery... Czytaj dalej Słownik biologiczny (powłoka gazowa), hydrosfera (powłoka wodna), pedosfera (powłoka glebowa), litosfera (obejmuje skorupę ziemską i część płaszcza), biosfera Biosfera sfera Ziemi, w której może istnieć życie. Składa się z atmosfery, litosfery i hydrosfery. Biosfera jest zespołem wszystkich biomów Ziemi.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
(składają się wszelkie organizmy żywe, w tym człowiek)

2. Procesy geologiczne zewnętrzne (erozja, wietrzenie, ruchy masowe, akumulacja) dążą do obniżania i wyrównywania powierzchni Ziemi. Oddziaływują tutaj: wiatr, wody płynące, lodowce, zmiany temperatury, organizmy żywe.

1. Litosfera

Procesy kształtujące powierzchnie kuli ziemskiej dzieli się na endogenicze (wewnętrzne) i egzogeniczne (zewnętrzne)

do endogenicznych zalicza się:

    • ruchy izostatyczne
    • ruchy epejrogeniczne
    • ruchy orogeniczne
    • trzęsienia Ziemi
    • wulkanizm
    • plutonizm

do egzogenicznych zalicza się:

    • wietrzenie
    • denudację
    • grawitacyjne ruchy masowe
    • erozję
    • transport
    • akumulację

Skały i minerały

Minerał to naturalny składnik skorupy ziemskiej, który powstał bez jakiejkolwiek ingerencji człowieka. Może być to pierwiastek, związek chemiczny albo mieszanina jednorodna. Istnieje kilka cech minerałów, wśród których ważnymi są: gęstość, barwa, twardość. Ta ostatnia wyrażana jest w dziewięciostopniowej skali Mohsa

Skały to zespoły jednorodnych bądź różnorodnych minerałów. Tylko niektóre minerały biorą udział w tworzeniu skał; określa się je mianem minerałów skałotwórczych.

Najważniejszym kryterium podziału skał jest ich geneza. Według tego kryterium w przyrodzie występują skały: magmowe, osadowe, metamorficzne

Skały magmowe

Powstały na sutek krystalizacji magmy, czyli stopu krzemianowego występującego wewnątrz Ziemi. Istnieją dwa podziały skał magmowych:

a. odczyn skał wynikający z zawartości krzemionki: skały kwaśne, obojętne, zasadowe

b. miejsce stygnięcia magmy: głębinowe, wylewne, porfirowe

    • skały głębinowe mają budowę jawnokrystaliczną, ponieważ proces krzepnięcia zachodził wolno, kryształu wykształciły się dobrze, są widoczne (diotyt, gabro, granit, sjenit)
    • skały wylewne o budowie skrytokrystalicznej; krzepnięcie magmy następowało już na powierzchni Ziemi, bardzo szybko, tak że kryształy nie zdążyły w pełni się wykształcić (andezyt, bazalt, pumeks)
    • skały porfirowe- część magmy zastyga nad, a część pod powierzchnią Ziemi (porfir)

Skały osadowe powstają wskutek nagromadzenia materiału, który kiedyś budował inne skały, a które to skały zniszczone zostały w wyniku procesów erozyjnych oraz wietrzenia. Skały osadowe dzieli się na:

a. okruchowe- ma postać luźnej zwietrzeliny bądź zwięzłej skały (piaskowce, zlepieńce, mułowce itp.)

b. pochodzenia chemicznego

c. pochodzenia organicznego

Skały metamorficzne są wynikiem procesów metamorficznych. Skały magmowe lub osadowe poddawane są działaniu bardzo wysokiego ciśnienia bądź temperatury. Na skutek tego oddziaływania zmienia się skład chemiczny oraz mineralny skał. Istnieje kilka typów metamorfizmu (np. kontaktowy, w którym czynnikiem przekształcającym jest wysoka temperatura)

Dzieje Ziemi trwają już od 5mln lat. W celu usystematyzowania wydarzeń mających miejsce na kuli ziemskiej podzielono dzieje Ziemi na ery, okresy, podokresy, epoki. Tworzą one tzw. Tabelę stratygraficzna.

2. Atmosfera

Do składników pogody, a tym samym klimatu zalicza się: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, zachmurzenie, opady, wiatr, nasłonecznienie, wilgotność powietrza

Z atmosferą nieodłącznie związane jest również ciśnienie atmosferyczne. Jest to inaczej siła, z jaką słup powietrza oddziałuje na jednostkę powierzchni. Wędrując wzwyż atmosfery ciśnienie atmosferyczne maleje, ponieważ coraz mniejsza masa powietrza oddziałuje na powierzchnię. Obserwuje się silny związek pomiędzy ciśnieniem powietrza a jego temperaturą. Masy powietrza zimnego bądź chodnego są znacznie cięższe aniżeli ciepłego. W związku z tym mają one tendencję do opadania w dół. Powoduje to wzrost ciśnienia atmosferycznego na obszarze, nad którym te masy zalegają. Przeciwnie jest w przypadku powietrza ciepłego, które jako lekkie ma tendencję do wznoszenia się i odpływania w innych kierunkach w wyższych warstwach atmosfery. Powoduje to, że nad nagrzanym terenem powietrza jest mniej, przez co wywiera ono mniejszy nacisk na ten teren. Rozkład ciśnienia atmosferycznego przedstawia się na mapach synoptycznych za pomocą metody izarytmicznej. Linie łączące punkty o jednakowej wartości ciśnienia atmosferycznego noszą miano izobar.

W atmosferze dochodzi do powstawania pewnych charakterystycznych układów ciśnienia. Układami tymi są:

    • niż baryczny- jest to ośrodek niskiego ciśnienia. Odznacza się on tym, że najniższa wartość ciśnienia znajduje się w środku tego układu, natomiast wraz z oddalaniem się od tego środka wartość ciśnienia wzrasta stopniowo we wszystkich kierunkach
    • wyż baryczny- jest ośrodkiem wysokiego ciśnienia. W przypadku tego układu, w jego środku znajduje się maksymalna wartość ciśnienia atmosferycznego, które maleje wraz z oddalaniem się od centrum
    • zatoka niskiego ciśnienia- w tego typu układzie strefa niskiego ciśnienia otoczona jest z dwóch stron ciśnieniem wyższym
    • klin wysokiego ciśnienia- odwrotnie niż w powyższym układzie, strefa ciśnienia wysokiego znajduje się w otoczeniu ciśnienia niższego

Klimat według definicji podawanej przez Jana Flisa ("Słownik Szkolny. Terminy geograficzne") jest to ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji przebieg pogody, zarówno jej stanów, jak i poszczególnych jej składników czyli elementów. Klimaty kuli ziemskiej są niezmiernie zróżnicowane. Wielu naukowców- klimatologów stworzyło klasyfikację klimatyczną. W Polsce najbardziej popularnym podziałem jest ten dokonany przez W. Okołowicza. Autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum dokonuje podziału klimatów kuli ziemskiej biorąc pod uwagę zróżnicowanie temperatury oraz opadów. Uwzględnia on również sposób rozkładu tych elementów w ciągu roku. Poniżej przestawiona zostanie ta klasyfikacja.

1. Strefa klimatów równikowych

Strefa ta odznacza się bardzo wysokimi temperaturami powietrza. Średnia roczna temperatura przekracza 20°C. Ponadto wahania temperatury w ciągu roku są raczej niewielkie. Ma to swoje przełożenie na amplitudę temperatury, która jest bardzo mała, maksymalnie osiągająca 5°C na obszarach lądowych, przy czym w bezpośredniej bliskości zbiorników morskich jest ona jeszcze mniejsza. Na równiku opady występują bardzo obficie w ciągu całego roku, a ich maksima zaznaczają się w czasie równonocy wiosennej i jesiennej. Im dalej od równika tym opady stają się coraz mniejsze. Powoli zaczyna zaznaczać się pora sucha oraz deszczowa.

2. Strefa klimatów zwrotnikowych

Również w tej strefie temperatury powietrza osiągają bardzo wysokie wartości- średnia roczna temperatura osiąga często oko. 20°C, czasem nieco mniej. Tym co odróżnia tą strefę od równikowej jest duża dobowa amplituda temperatury. W ciągu nocy powietrze znacznie się ochładza, mogą nawet wystąpić przymrozki. W ciągu dnia natomiast upał staje się nie do zniesienia. Ponadto w strefie zwrotnikowej zaznacza się wyraźny niedobór opadów. Ze względu na występowanie stałych wyżów atmosferycznych warunki dla tworzenia się chmur są w znacznym stopniu ograniczone. W strefie tej istnieją zatem rozległe obszary pustynne, ożywające roślinnością na krótko jedynie po sporadycznie występujących opadach. Jedynie na obszarach pozostających pod wpływem monsunów jedna połowa roku jest bardzo wilgotna, przez co możliwy staje się rozwój roślinności.

3. Strefa klimatów podzwrotnikowych

Od strefy zwrotnikowej odróżniają ją niższe średnie roczne wartości temperatur. W porze zimowej temperatury powietrza nie przekraczają 10°C, występują również temperatury ujemne. Pora letnia jest za to ciepła, czasem wręcz upalna. Opady atmosferyczne są znacznie większe aniżeli w strefie zwrotnikowej, przy czym występują one głównie w zimnej porze roku. Przeciwnie jest jedynie w odmianie monsunowej klimatu podzwrotnikowego; w obszarach pozostających w oddziaływaniu monsunu przeważają opady letnie. Europejskim przykładem tej strefy jest obszar Basenu Morza śródziemnego.

4. Strefa klimatów umiarkowanych

Klimat umiarkowany dzieli się jeszcze na ciepły oraz chłodny. W klimacie umiarkowanym ciepłym lato jest dosyć ciepłe; średnia temperatura miesięcy letnich przeważnie osiąga 15°C i więcej. W strefie chłodniejszej temperatura ciepłej pory roku jest nieco niższa- maksymalnie o 5°C. Inaczej niż w strefie podzwrotnikowej opady są dosyć równomiernie rozłożone w ciągu całego roku. W obszarach położonych blisko mórz i oceanów nie można wyznaczyć jednej pory roku o maksymalnych opadach; są one bardzo równomiernie rozłożone. W obszarach znacznie oddalonych od wybrzeży morskich przeważają opady w chłodniejszej połowie roku. Jedynie w odmianie monsunowej przeważają deszcze letnie. Klimat umiarkowany jest bardzo urozmaicony. Odznacza się on występowaniem aż czterech pór roku.

5. Strefa klimatów okołobiegunowych

Obejmuje ona obszary o bardzo trudnych warunkach atmosferycznych. Temperatura powietrza w ciągu roku przeważnie utrzymuje się poniżej zera, w najcieplejszym okresie jest ona dodatnia, jednak nie wznosi się ponad 10°C. W odmianie polarnej temperatura zawsze jest ujemna. Ze względu na utrzymujący się przez cały rok ośrodek wyżowy opady występują w tej strefie bardzo rzadko i maja one przeważnie postać śniegu. Cechą charakterystyczną tej strefy jest występowanie zjawiska dnia i nocy polarnej. Na biegunie trwają one równo po pół roku. Długość nocy polarnej skraca się w miarę przybliżania się do koła podbiegunowego. Na szerokości koła (66°33'N, S) noc polarna trwa jedną dobę.

Zróżnicowanie klimatyczne uwarunkowane jest wieloma czynnikami. Zalicza się do nich przede wszystkim:

    • szerokość geograficzna
    • rozmieszczenie zbiorników morskich oraz obszarów lądowych
    • wysokość nad poziomem morza
    • ukształtowanie powierzchni
    • występowanie ciepłych bądź zimnych prądów morskich
    • pokrycie powierzchni terenu (rośliny, pokrywa śnieżna)
    • działalność człowieka

VI. Geografia regionalna świata

Na obszarze kuli ziemskiej istnieją pewne charakterystyczne formacje roślinne, których występowanie uwarunkowane jest klimatem. Pod pojęciem formacji roślinnej rozumie się pewien specyficzny zespół roślin, które podobne są do siebie między innymi pod względem postaci życiowych. Formacje te układają się w charakterystyczne strefy:

  1. lasów równikowych
  2. sawann
  3. pustyń
  4. roślinności śródziemnomorskiej
  5. lasów strefy umiarkowanej
  6. tajgi
  7. tundry

Główne regiony świata

Poniższa tabela zawiera zestawienie najważniejszych regionów świata wraz z wyszczególnieniem głównych państw tych regionów.

REGION

PRZYKŁADY PAŃSTW

Obszar cywilizacji europejskiej

Francja, Niemcy, Polska, Rosja, Ukraina, Szwecja, Litwa, Czechy

Obszar krajów islamskich

kraje Afryki Północnej Zachodniej i Środkowej oraz państwa azjatyckie, np.:

Egipt, Irak, Kazachstan.

Region Dalekiego Wschodu

Chiny, Japonia, Korea

Azja Południowo- Wschodnia i Południowa

Indie, Indonezja, Tajlandia

Czarna Afryka

Nigeria, Zair, Kenia

Ameryka Północna

Stany Zjednoczone, Kanada

Ameryka Łacińska

Meksyk, Brazylia, Argentyna

Australia i Oceania

Australia, Nowa Zelandia

Zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego państw świata

Poziom rozwoju gospodarczego poszczególnych państw świata nie jest jednakowy. Obok potęg gospodarczych istnieją kraje biedne, których mieszkańcy na co dzień borykają się z problemami głodu bądź niedożywienia. Istnieje wiele wskaźników, za pomocą których określa się poziom życia mieszkańców. Do najważniejszych należą:

    • wielkość PKB przypadająca na 1 mieszkańca danego kraju
    • wielkość eksportu na 1 mieszkańca
    • ilość wytwarzanej energii elektrycznej na 1 mieszkańca
    • stopa bezrobocia w kraju
    • stopień wykształcenia społeczeństwa (np. odsetek osób z wykształceniem wyższym, współczynnik analfabetyzmu)
    • ilość kalorii spożywana średnio przez 1 mieszkańca w ciągu dnia

W związku z powyższym wyróżnia się obecnie trzy główne grupy państw:

- grupa państw wysokorozwiniętych

np.: Stany Zjednoczone, Niemcy, Francja, Japonia, Kanada, Szwecja, Australia, Włochy, Wielka Brytania

- grupa państw średniorozwiniętych

np.: Meksyk, Brazylia

- grupa państw słabo rozwiniętych

np.: Egipt, Indie, Nigeria, Bangladesz

Najważniejsze organizacje międzynarodowe

Organizacja Narodów Zjednoczonych

Posiada ona bardzo szerokie kompetencje ogólne. Do jej powstania doszło w roku 1945 poprzez podpisanie tzw. Karty Narodów Zjednoczonych przez 50 państw założycielskich w San Francisco. Za główną siedzibę Organizacji uznano Nowy Jork, natomiast siedziby europejskie znajdują się w Wiedniu i Genewie.

Przed państwami- członkami Organizacji Narodów Zjednoczonych stoi szereg celów z różnych dziedzin życia. Za najważniejsze uznawane są:

  • zapobieganie konfliktom międzynarodowych, które mogłyby zburzyć panujący spokój i spowodować spadek poczucia bezpieczeństwa wśród mieszkańców Ziemi
  • podejmowanie działań zmierzających do zacieśniania współpracy między narodami
  • wpływanie na rozwój państw członkowskich, a zwłaszcza na poprawę ich sytuacji gospodarczej, społecznej oraz kulturalnej
  • przeciwdziałanie nieprzestrzeganiu praw człowieka oraz innych praw międzynarodowych

Aby powyższe cele mogły zostać zrealizowane państwa członkowskie ustaliły kilka nadrzędnych zasad mających ułatwić tą realizację. Są to następujące zasady:

  • równości suwerennych państw członków
  • wykonywania w dobrej wierze zobowiązań wynikających z Karty Narodów Zjednoczonych i źródeł prawa międzynarodowego
  • pokojowe załatwianie sporów
  • powstrzymywanie się od groźby lub użycia siły
  • wspomaganie ONZ w działaniach mających na celu zachowanie lub przywrócenie pokoju oraz zapewnienie, aby również państwa nie będące członkami nie naruszały pokoju

Obecnie do ONZ należy 191 państw, które dzielą się na pierwotnych, czyli takich którzy uczestniczyli w powstawaniu tej organizacji, oraz innych. Do członków pierwotnych zalicza się również Polska, mimo że jej przystąpienie miało miejsce kilka miesięcy po oficjalnym założeniu ONZ. Ostatnie poszerzenie organizacji miało miejsce w roku 2002, przyjęta została wówczas Szwajcaria oraz Tirom Wschodni. Pieniądze pozostające do dyspozycji ONZ pochodzą ze składem państw członkowskich, które dostosowane są do ich poziomu rozwoju ekonomicznego. Roczny budżet wynosi około 1,5mld dolarów, a największy wkład mają w nim Stany Zjednoczone.

Na strukturę ONZ składają się następujące organa: Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Rada Gospodarcza i Społeczna, Rada Powiernicza, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Sekretariat. Dodatkowo przy ONZ działa 16 organów pomocniczych (m. in. FAO, ILO, WHO, IMF, UNESCO). Organy te powołane zostały przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, a ich celem jest realizacja ściśle określonych zadań, część z nich posiada odrębne członkostwo. Różnią się miedzy sobą między innymi sposobem finansowania.

NATO

Znaczenie NATO dla bezpieczeństwa międzynarodowego jest ogromne. Skupia ona wysokorozwinięte kraje europejskie, Stany Zjednoczone oraz Kanadę. Członkostwo w NATO jest formą zabezpieczenia przed ewentualnym atakiem zbrojnym ze strony któregoś z państw niestowarzyszonych. W sytuacji wystąpienia takiego ataku wszyscy członkowie są zobowiązani do udzielenia pomocy poszkodowanemu. Wymagania stawiane członkom dotyczą głównie stanu uzbrojenia armii, w tym członkiem jej nowoczesność członkiem stan techniczny maszyn. W ramach NATO organizowanych jest wiele szkoleń, wyjazdów ćwiczeniowych członkiem charakterze międzynarodowym, które mają na celu zintegrowanie wojsk poszczególnych krajów do tego stopnia, by w czasie faktycznej wojny stanowiły one dobrze funkcjonujący zespół.

Unia Europejska

Najważniejszą organizacją gospodarczą Europy jest obecnie Unia Europejska. Obecnie liczy ona 25 członków jednak wiele krajów chciałoby do niej przyłączyć. Członkami Unii są obecnie: Portugalia, Hiszpania, Francja, Niemcy,Luksemburg, Belgia, Holandia, Włochy, Irlandia, Wielka Brytania, Dania, Grecja,Szwecja, Finlandia, Austria, Polska, Słowacja, Czechy, Wegry, Litwa, Estonia, Słowenia, Malta, Cypr. Polska od niedawna stanowi państwo członkowskie, jednak jej droga do Unii była długa i wiązała się z szeregiem reform, przekształceń dostosowań gospodarczych. Należało również podporządkować polskie prawodawstwo do prawa unijnego.