Dodaj do listy

BUDOWA, NAZEWNICTWO I ZASTOSOWANIE SOLI

Budowa

Sole są związkami chemicznymi złożonymi z reszty (reszt) kwasowej R i atomu (atomów) M lub grupy NH4. Ich wzór ogólny to:

Mmn Rnm

gdzie n, m oznaczają wartościowości odpowiednio M i R.

Nazewnictwo

Nazwy soli tworzy się od odpowiednich kwasów dodając końcówkę -an, dla kwasów tlenowych i -ek,

dla beztlenowych (Tabela 2). Po pierwszej części nazwy, odpowiadającej reszcie kwasowej, następuje druga

to nazwa metalu z podaniem wartościowości np. siarczan(VI) miedzi(II).

Kwasy tlenowe

Kwas siarkowy (VI)

Siarczan (VI)

Kwas siarkowy (IV)

Siarczan (IV)

Kwas azotowy Azotowy kwas chem. - mocny kwas, żrąca ciecz, stosowana w produkcji nawozów sztucznych, barwników, materiałów wybuchowych i preparatów farmaceutycznych.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
(V)

Azotan (V)

Kwas azotowy (III)

Azotan (III)

Kwas fosforowy (V)

Fosforan (V)

Kwas węglowy

węglan

Kwasy beztlenowe

Kwas chlorowodorowy

chlorek

Kwas bromowodorowy

bromek

Kwas jodowodorowy

jodek

Kwas fluorowodorowy

fluorek

Tabela 2. Nazwy soli.

Własności fizyczne soli (Tabela 1)

postać

ciała stałe, krystaliczne

barwa

zazwyczaj biała

rozpuszczalność

zależna od rodzaju soli

przewodnictwo

roztwory wodne soli oraz stopione sole przewodzą prąd elektryczny

Tabela 1. Własności fizyczne soli

Sole mogą mieć inną barwę niż białą, np.:

  • niebieska - CuSO4 * 5H2O
  • żółtej - PbI2
  • czerwona - HgI2
  • czarna - CuS

Rozpuszczalność soli w wodzie, jak wynika z Tabeli 2, jest bardzo zróżnicowana, zależna od kationu i anionu.

Dobrze rozpuszczalne są np. azotany(V), chlorki Chlorki chem. - sole kwasu chlorowodorowego (solnego) mające szerokie zastosowanie w przemyśle chemicznym, elektrotechnicznym, fotografice, lecznictwie, gospodarstwie domowym, np. chlorek sodu - sól kuchenna.
...
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
czy sole sodu, potasu i amonu.

Istnieje także duża ilość soli trudno rozpuszczalnych, czyli, takich które nawet z roztworów rozcieńczonych strącają się w postaci osadów. Do tego typu substancji należą:

  • chlorki AgCl , PbCl2
  • bramki AgBr, PbBr2
  • jodki AgI , PbI2
  • fluorki Ca F2
  • siarczany Ba SO4 , PbSO4
  • azotany Azotany chem. - sole lub estry kwasu azotowego, rozpuszczalne w wodzie, stosowane jako środki utleniające, składniki materiałów wybuchowych oraz nawozów sztucznych i leków.
    Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
    (III) AgNO2
  • wszystkie siarczany, węglany i fosforany z wyjątkiem soli litowców i amonu
  • wszystkie siarczki z wyjątkiem soli litowców, berylowców i amonu

Podział soli

Podział soli ze względu na obecność tlenu w reszcie kwasowej:

  • tlenowe - pochodne od kwasów tlenowych

Przykłady:

    • siarczany (VI) Na2SO4, MgSO4
    • azotany (V) AgNO3, KNO3
  • beztlenowe - pochodne od kwasów beztlenowych

Przykłady:

  • chlorki AgCl, NaCl
  • jodki KI, MgI2
  • siarczki Na2S, CaS

Podział soli ze względu na złożoność budowy:

  • Sole proste to sole zawierające jeden rodzaj kationów i jeden rodzaj anionów:

Przykłady:

  • MgCO3
  • Na2S
  • Na2SiO4
  • Sole podwójne mogą zawierać dwa rodzaje kationów lub dwa rodzaje anionów:

Przykłady:

  • MgAl2(SO4)4
  • Pb2Cl2CO3
  • Sole wielokrotne zawierają trzy i więcej kationów lub anionów, są to na ogół minerały:

Przykład:

  • CaNaCu5Cl(AsO4)4

Podział soli ze względu na charakter chemiczny:

  • Sole obojętne o ogólnym wzorze:

MnRm

Przykład:

Al2(SO4)3

  • Wodorosole ( "sole kwaśne") o wzorze ogólnym:

Mn( Hk R)m

Składają się z metalu oraz reszty kwasowej, w skład której wchodzi " zwykła " reszta kwasowa oraz atom (atomy) wodoru.

H2SO4 + 2NaOH = Na2SO4 + 2H2O

sól obojętna

H2SO4 + 2NaOH = NaHSO4 + H2O

wodorosól

Przykłady:

  • NaHCO3 wodorowęglan sodu
  • Ca(H2PO4)2 wodorofosforan (V) wapnia
  • Hydrosole ( "sole zasadowe ", sole wodorotlenkowe ) o wzorze ogólnym:

M ( OH )knRm

Składają się one z reszty kwasowej R oraz z tzw : reszty zasadowej , w skład której wchodzi metal i jedna lub kilka grup OH .

Mg ( OH )2 + 2HCl = MgCl2 + 2H2O

sól obojętna

Mg ( OH )2 + HCl = Mg ( OH ) Cl + H2O

hydrosól

Przykład:

[Cu(OH)]2CO3 węglan hydroksomiedzi (II)

Istnieją także sole uwodnione zwane inaczej hydratami. Związki tego typu posiadają wbudowane w sieć krystaliczną cząsteczki wody.

Przykłady:

  • CuSO4 * 5H2O,
  • CaSO4 * 2H2O (gips)

Właściwości chemiczne soli:

  • sole rozpuszczalne w wodzie są mocnymi elektrolitami, utworzone jony ulegają hydratacji (otaczają się cząsteczkami wody)
  • ulegają hydrolizie, z wyjątkiem soli mocnych zasad i mocnych kwasów
  • niektóre sole rozkładają się podczas ogrzewania:

2KClO3 = 3O2 + 2KCl

Otrzymywanie

Istnieje wiele sposobów otrzymywania soli. Poniżej przedstawiono niektóre z nich:

1. zasada + kwas = sól + woda

Przykład:

NaOH + HCl = NaCl +H2O

3Mg (OH)2 + 2H3PO4 = Mg3 (PO4)2 + 6H2O

W procesie tym anion wodorotlenkowy z wodorotlenku reaguje z kationem wodorowym kwasu z utworzeniem obojętnej cząsteczki wody. Jest to jedna z najważniejszych reakcji prowadząca do utworzenia soli.

2. metal + kwas = sól + wodór

Przykład:

Zn + 2HCl = ZnCl2 +H2

3. tlenek metalu + kwas = sól + woda

Przykład:

CuO + H2SO4 = CuSO4+H2O

4. zasada + bezwodnik kwasowy = sól + woda

Przykład:

Ca(OH)2 + CO2 = CaCO3 + H2O

5.bezwodnik zasadowy + bezwodnik kwasowy = sól

Przykład:

MgO + SO2 = MgSO3

6.metal + niemetal = sól

Przykład:

2Na + Cl2 = 2NaCl

W ten sposób tworzą się sole kwasów beztlenowych.

Przegląd soli

Sole są substancjami bardzo rozpowszechnionymi w przyrodzie. Stanowią główny składnik, obok tlenków, skorupy ziemskiej. Występują także w wodzie morskiej w postaci jonów soli np.: Na+, K+, Mg2+, Cl-, SO42-. Wiele soli to kopaliny, wydobywane z ziemi metodami górniczymi. Najważniejszą taka solą jest chlorek sodu - sól kamienna. Wydobywa się go w Polsce głównie w okolicy Wieliczki, Bochni i Inowrocławia. Sól kamienna zawiera niewielkie ilości bromków i jodków sodu oraz potasu.

Wiele soli występuje w postaci minerałów:

CaCO3 - węglan wapnia - główny składnik wapienia i marmuru (również kredy)

MgCO3 * CaCO3dolomit Dolomit 1. Minerał skałotwórczy, węglan wapnia i magnezu CaMg(CO3)2, o twardości minerału 3,5-4 i gęstości 2,9 g/cm3. 2. Skała osadowa pochodzenia chemicznego, morskiego powstała przez zastąpienie wapnia... Czytaj dalej Słownik geograficzny - stosowany jako kamień budowlany, topnik w metalurgii i składnik materiałów ceramicznych

NaNO3 - saletra chilijska,

KNO3 - saletra indyjska

Ca(NO3)2 - saletra wapniowa

Ca3(PO4)2 - fosforan wapnia - stanowiący główny składnik fosforytów i apatytów

CaSO4 * 2 H2O - siarczan wapnia, czyli gips

Sole maja bardzo liczne zastosowania, np. jako nawozy sztuczne, w budownictwie (CaCO3 i CaSO4),

w komunikacji do zabezpieczania dróg przed zamarzaniem ( NaCl i CaCl2 ), w przemyśle spożywczym ( NaCl

i NaNO3 jako konserwanty Konserwanty substancje dodawane do żywności w celu przedłużenia terminu przydatności do spożycia. Do konserwantów zalicza się między innymi azotyn sodowy - konserwowanie przetworów mięsnych, estry kwasu hydroksybenzoesowego... Czytaj dalej Słownik biologiczny ) oraz wiele innych.

Azotany (V) i (III)

Sole te są substancjami krystalicznymi, zwykle bezbarwnymi, dobrze rozpuszczalnymi w wodzie. Podczas ogrzewania powyżej temperatury topnienia rozkładają się z wydzieleniem tlenu, dlatego mają silne właściwości utleniające. Azotany stosuje się jako nawozy mineralne, materiały wybuchowe lub ich składniki,

w lecznictwie, w fotografii. Występują one w przyrodzie jako minerały: nitratyn, nitryt.

Azotan (V) sodu, NaNO3 , nitratyn, saletra sodowa, saletra chilijska

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • temperatura topnienia 309C
  • dobrze rozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

Podczas ogrzewania, powyżej temperatury topnienia rozkłada się na azotyn sodowy i tlen :

2 NaNO3 = 2 NaNO2 + O2

Występowanie

Jako minerał tworzy się na obszarach o suchym i gorącym klimacie. Największe złoża wystepują w Chile Chile Republika Chile. Państwo położone w południowo-zachodniej części Ameryki Południowej nad Oceanem Spokojnym. Powierzchnia 756 999 km2. Liczba ludności 15 402 tys. (2001 r.). Stolica Santiago. Język urzędowy... Czytaj dalej Słownik geograficzny oraz na pustyni Atakama, a także w Kazachstanie, w Indiach, Peru i Boliwii, w Egipcie, Hiszpanii i U.S.A.

Otrzymywanie

Saletrę sodową otrzymuje się na skalę przemysłową w reakcji :

2 HNO3 + Na2CO3 ą 2 NaNO3 + H2O + CO2

lub stosując roztwór sody do końcowej absorpcji w instalacjach wytwarzających kwas azotowy.

Zastosowanie

  • jako nawóz sztuczny
  • w przemyśle szklarskim - jako utleniacz w reakcjach w fazie stałej
  • w przemyśle spożywczym jest dodawany do konserw mięsnych,
  • stosowany do produkcji materiałów wybuchowych i pirotechnicznych, barwników, jako utleniacz stałych paliw rakietowych

Azotan (V) potasu, KNO3 , nitryt, saletra potasowa, saletra indyjska

Własności fizyczne

  • bezbarwny lub białawy ( ew. szarawy )
  • łatwo rozpuszczalny w wodzie
  • o słonym smaku

Występowanie

Jego złoża tworzą się na obszarach o suchym i gorącym klimacie, głównie w Indiach, także w Chile (jako domieszka w złożach nitratynu ), Boliwii i Peru.

Otrzymywanie

Saletrę potasową otrzymuje się z saletry sodowej w reakcji:

NaNO3 + KCl = KNO3 + NaCl.

Otrzymuje się z niej również KNO2.

Zastosowanie

  • jako nawóz sztuczny
  • w konserwacji mięsa
  • jako utleniacz
  • do produkcji barwników

Azotan (V) wapnia, Ca(NO3)2, saletra wapniowa

Własności fizyczne

  • bezbarwne kryształy
  • bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie
  • higroskopijny
  • temperatura topnienia 561oC

Występowanie

W przyrodzie występuje w niewielkich ilościach. Nazywa się go również saletrą norweską.

Otrzymywanie

Saletrę wapniową produkuje się w procesie :

CaCO3 + 2 HNO3 = Ca(NO3)2 + H2O + CO2

Zastosowanie

Używany jest przeważnie jako nawóz mineralny w postaci saletry, saletrzaku.

Azotan (V) srebra, AgNO3, nazwa farmaceutyczna - Lapis

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • temperatura topnienia 208,6C
  • dobrze rozpuszczalna w wodzie, alkoholach, acetonie, pirydynie
  • działa żrąco na skórę

Właściwości chemiczne

  • Łatwo ulega redukcji do metalicznego srebra

Otrzymywanie

Otrzymywany poprzez działanie kwasu azotowego HNO3 na metaliczne srebro, w obecności kwasu

azotowego (III) HNO2.

Zastosowanie

  • w chemii analitycznej
  • do produkcji luster
  • w materiałach fotograficznych
  • jako środek odkażający
  • do uzdatniania wody

Azotan amonu, NH4NO3, saletra amonowa

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • rozpuszczalna w wodzie

Właściwości chemiczne

  • jest środkiem utleniającym
  • ogrzewany rozkłada się gwałtownie ( wybucha )

Otrzymywanie

Tworzy się w wyniku działania na kwas azotowy HNO3 amoniaku NH3:

NH3 + HNO3 = NH4NO3

Zastosowanie

  • jako nawóz sztuczny (w mieszaninach, ponieważ sam jest za bardzo higroskopijny)
  • przy produkcji materiałów wybuchowych i pirotechnicznych
  • jako pożywka dla kultur drożdży
  • do wyrobu antybiotyków

Węglany

Sole te występują w postaci krystalicznej, zwykle są białe lub bezbarwne, trudno rozpuszczalne

w wodzie (najtrudniej BaCO3, CaCO3, SrCO3 ), z wyjątkiem węglanów litowców i na ogół węglanów kwaśnych. Wodne roztwory węglanów wykazują odczyn zasadowy, ponieważ hydrolizują. Łatwo reagują nawet ze słabymi kwasami z utworzeniem soli i wydzieleniem CO2. Węglany kwaśne są nietrwałe, podczas ogrzewania przechodzą w obojętne, natomiast większość obojętnych ulega rozkładowi na tlenek metalu i CO2. Bez rozkładu można stopić jedynie węglany potasowców.

Sole te występują bardzo często w przyrodzie jako minerały skałotwórcze.

Węglany stanowią surowce do otrzymywania metali:

  • smitsonit
  • cerusyt
  • rodochrozyt
  • syderyt

Stosuje się je miedzy innymi: w przemyśle optycznym ( kalcyt), do wyrobu farb ( malachit, azuryt ), do wyrobu materiałów ogniotrwałych (magnezyt), a także syntetyczny węglan sodu. Wodorowęglany służą głównie do przygotowania roztworów buforowych (roztworów o stałej wartości Ph ).

Węglan magnezu, MgCO3

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • może być szary, brunatny lub żółtawy
  • zwykle tworzy skupienia gruboziarniste
  • może występować również w formie zbitej (magnezyt bezpostaciowy)
  • jest rozpuszczalny w wodzie
  • nierozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych

Właściwości chemiczne

W temperaturze ok. 500oC ulega rozkładowi na tlenek magnezu MgO i CO2.

Występowanie

Węglan magnezu jest rozpowszechniony w naturze i występuje jako magnezyt oraz dolomit. Złoża magnezytu ziarnistego występują na Uralu, w Czechach, Austrii. Magnezyt zbity, będący produktem wietrzenia zasadowych skał magmowych, występuje w postaci żył i gniazd wśród serpentynów w U.S.A. (Kalifornia), Grecji (wyspa Eubea), a w Polsce - na Dolnym Śląsku (okolice Sobótki, Braszowic, Grochowej ). Dolomit może występować w formie zbitej, ziarnistej lub porowatej. W Polsce występuje na Górnym i Dolnym Śląsku, w Górach Świętokrzyskich, Tatrach, w okolicach Krakowa.

Zastosowanie

  • magnezyt ziarnisty - surowiec do uzyskiwania magnezu, do wyrobu materiałów ogniotrwałych, cementu Sorela, w przemyśle farb i lakierów (jako biały pigment), izolatorów elektrycznych, oraz w przemyśle chemicznym, szklarskim i papierniczym, w medycynie jako środek przeczyszczający oraz zobojętniający nadmiar kwasu żołądkowego
  • dolomit - Używany w budownictwie, do wyrobu materiałów ogniotrwałych, cementu, szkła,
  • w metalurgii, w przemyśle chemicznym

Węglan sodu, Na2CO3, soda

Własności fizyczne

  • występuje w postaci bezwodnej (jako tzw. Soda amoniakalna lub kalcynowana)
  • biały, krystaliczny, higroskopijny proszek
  • rozpuszczalny w wodzie
  • temperatura topnienia 852oC

Właściwości chemiczne

  • w rozcieńczonych kwasach mineralnych ulega rozpuszczeniu z wydzieleniem dwutlenku węgla
  • tworzy hydraty, z których najważniejszy jest dziesięciohydrat Na2CO3 * 10 H2O, tzw. soda krystaliczna, bezbarwne kryształy, które podczas ogrzewania tracą wodę przechodząc

w temperaturze 100C w sól bezwodną

  • roztwory wodne węglanu sodowego mają odczyn zasadowy

Występowanie

Węglan sodu występuje w przyrodzie w postaci minerał natryt. Spotykany w przyrodzie w jeziorach sodowych

w Afryce i w Ameryce.

Otrzymywanie

  • Węglan sodu na skalę przemysłową otrzymywano dawniej metodą Leblanca, polegającą
  • na działaniu kwasem siarkowym H2SO4 na chlorek sodu NaCl (sól kamienna), a następnie prażono powstały siarczan w obecności węgla i węglanu wapnia aż do uzyskania sody.
  • Obecnie węglan sodu otrzymuje się metodą Solraya (zwaną także metodą amoniakalną). Polega ona na wprowadzeniu amoniaku i dwutlenku węgla do nasyconego roztworu chlorku sodu i wytrąceniu wodorowęglanu sodu NaHCO3. Potem poddaje się go prażenia (inaczej kalcynowania), podczas którego przechodzi on w obojętny węglan sodu.

Zastosowanie

  • stosowany do otrzymywania szkła
  • środków piorących i myjących
  • wodorotlenku i azotanu sodu
  • innych soli sodowych
  • w przemyśle włókienniczym i papierniczym do zmiękczania wody
  • w hutnictwie (odsiarczanie żelaza )
  • jako odczynnik chemiczny
  • w farbiarstwie i garncarstwie

Węglan wapnia, CaCO3

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • kalcyt Kalcyt minerał, węglan wapnia (CaCO3), bardzo pospolity składnik wielu skał, m.in. wapieni, margli i marmurów.
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    jest bezbarwny i przezroczysty ( szpat islandzki ) lub zabarwiony, głównie na żółtawo lub brunatnawo
  • aragonit - bezbarwny, białawy lub żółtawy, w normalnych warunkach nietrwały, z biegiem czasu przechodzi w kalcyt
  • słabo nierozpuszczalny w wodzie
  • nierozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych
  • w atmosferze nasyconej CO2 i pod wysokim ciśnieniem topi się w temperaturze ok. 1300oC

Właściwości chemiczne

Ogrzany do temperatury 900C rozkłada się na tlenek wapniowy CaO ( wapno palone ) i CO2

Występowanie

Występuje w przyrodzie w postaci minerałów : kalcytu i aragonitu. Kalcyt jest szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, jako składnik wielu skał osadowych (wapienie, margle), w których występuje jako produkt sedymentacji chemobiogenicznej ( buduje szkielety wielu organizmów ) i chemicznej. Występuje w marmurach, wapieniach. Powstaje wskutek procesów hydrotermalnych. Aragonit jest pospolitym składnikiem skorup

i szkieletów organizmów współczesnych, głównym składnikiem pereł. Może powstawać wskutek procesów hydrodermalnych, krystalizuje z wód gorących źródeł (np. w Karlowych Warach) albo tworzy nacieki

w jaskiniach. W Polsce występuje na Górnym i Dolnym Śląsku.

Otrzymywanie

Najczęściej stosuje się naturalny węglan wapnia. Można go otrzymać także przez działanie dwutlenkiem węgla na roztwór wodorotlenku wapnia:

Ca(OH)2 + CO2 = CaCO3 + H2O

Zastosowanie

  • kalcyt - w postaci szpatu islandzkiego do wytwarzania przyrządów optycznych
  • w budownictwie (wapień, marmur)
  • jako surowiec do otrzymywania wapna palonego (wapień)
  • kreda Kreda okres geologiczny ery mezozoicznej trwający od około 135 mln do 65 mln lat temu. W okresie tym pojawiły się i rozwinęły okrytonasienne, nastąpiła również dominacja, a pod koniec wymarcie dinozaurów... Czytaj dalej Słownik biologiczny mielony i strącany węglan wapnia są używane w budownictwie, jako napełniacz gumy, papieru, linoleum, składnik pasty do zębów

Węglan żelaza (II), FeCO3, syderyt

Własności fizyczne

białawy, żółtawy, szarawy lub brunatny

kruchy

Występowanie

W przyrodzie występuje w postaci minerału syderytu. Powstaje wskutek procesów hydrotermalnych, ale również jako produkt metasomatozy innych węglanów. Często osadza się też w wodnych środowiskach redukujących (np. w zatokach morskich, lagunach czy zbiornikach słodkowodnych ). Jest głównym składnikiem osadowych skał żelazistych (sfero syderyt, syderyt) oraz odlitowanych rud żelaza. Złoża węglanu żelaza (II) występują

na Półwyspie Kerczeńskim, Uralu, Austrii (Eisnerz), Hiszpanii (Bilbao), Wielkiej Brytanii (Cumberland), U.S.A., a w Polsce w dużych ilościach na obszarze częstochowskim (od Żarek przez Poraj, Częstochowę

do Wielunia), radomskim (m.in. okolice Opatowa, Starachowic) oraz w okolicy Łęczycy. W mniejszych ilościach w Karpatach i na Górnym Śląsku.

Węglan cynku, ZnCO3, smitsonit

Własności fizyczne

Jest biały, szary, żółtawy lub brunatnawy

Występowanie

Węglan cynku występuje w postaci minerału. Powstaje w strefie utleniania siarczkowych złóż ołowiowo-cynkowych występujących w skałach węglanowych np. w Rosji (m.in. okręg nerczyński), U.S.A. (Kolorado), Grecji (Laurion). Tworzy galman, rudę cynku wraz z hemimorfitem.

Zastosowanie

Używa się go do otrzymywania metali.

Węglan miedzi, Cu(CO3)2 (OH)2, azuryt

Własności fizyczne

Jest on niebieski

Występowanie

Występuje w postaci minerału - azurytu. W przyrodzie powstaje w strefie utleniania złóż rud miedzi. W Polsce występuje m.in. w G. Świętokrzyskich, w Tatrach.

Zastosowanie

  • jako materiał dekoracyjny
  • do wyrobu farb

Węglan miedzi, Cu2[CO3][OH]2 , malachit

Własności fizyczne

zielony, daje się polerować

Występowanie

Związek ten występuje w przyrodzie w postaci minerału - malachitu. Występuje w strefie utleniania złóż rud miedzi, a największa jego ilość na Uralu (złoża Miednorudniańskie i Gumiszewskie). W Polsce wydobywany był w Górach Świętokrzyskich.

Zastosowanie

  • jako kamień dekoracyjny (od czasów starożytnych)
  • do produkcji farb
  • do otrzymywania miedzi

Fosforany

Fosforany występują w przyrodzie jako fosforyty i apatyty (ortofosforan(V) sodu Na3PO4 ). Stosowane są one do produkcji sztucznych nawozów fosforowych oraz jako składnik proszków, płynów

do mycia naczyń i zmiękczania wody. Ortofosforan(V) sodu(Na2HPO4), natomiast, jako środek obciążający przy ognioodpornej impregnacji tkanin oraz dodatek do wyrobu szkieł optycznych.

Fosforan(V) wapnia, Ca3(PO4)2

Występowanie

Fosforan(V) wapnia występuje w skałach osadowych wraz z domieszką kwarcu, glaukonitu, pirytu, kalcytu, substancji bitumicznych to fosforyty. Zawierają one od 15 do 40% P2O5. Pochodzenie ich jest często organiczne, tworzą się w niezbyt głębokim morzu. Fosforyty można wydobywać w: U.S.A. (zwłaszcza na Florydzie), Ukraina, Maroko, Tunezja, Mauretania, a w Polsce w północno-wschodnich Górach Świętokrzyskich, okolicach Rachowa.

Zastosowanie

  • jako surowiec do produkcji nawozów fosforowych (superfosforat)
  • do produkcji fosforu, żelazofosforu, kwasu fosforowego i jego soli
  • zmielone fosforyty (głównie niskoprocentowe) stanowią nawóz mineralny (mączka fosforowa)

Apatyty

Własności fizyczne

Mogą mieć różne kolory: szarawozielone, zielone, żółte lub niebieskawe, a czasami nawet brunatne

lub fioletowe.

Występowanie

Minerały pochodzą od fosforanu wapnia. Mogą także zawierać również inne grupy: CO3, SO4, SiO4. Mają pochodzenie osadowe, a występują głównie w postaci mieszanin ( np. frankolit, kolofan, dalit ) jako główne składniki fosforytów. Apatyty krystalizują w układzie heksagonalnym.

Zastosowanie

  • do otrzymywania fosforowych nawozów sztucznych (superfosforatu i precypitatu)
  • do przemysłowej produkcji kwasu fosforowego i jego soli oraz ubocznych związków fluoru

Fosforany te znajdują się w większości skał magmowych stanowiąc główne źródło fosforu w przyrodzie. Występują w skałach metamorficznych i osadowych. Główne złoża to: na Półwyspie Kola, w otoczeniu Jeziora Bajkał, w północnej Afryce, w U.S.A., a w Polsce spotykane sporadycznie. Fosforyty powstają w wyniku wietrzenia i przemian biochemicznych apatytu.

Siarczki

Mogą występować w postaci soli obojętnych lub kwaśnych. Są substancjami krystalicznymi, często barwnymi, słabo lub bardzo słabo rozpuszczalnymi (z wyjątkiem siarczków litowców i wodorosiarczków)

w wodzie. Posiadają właściwości redukujące. Siarczki występują powszechnie w przyrodzie w postaci minerałów (np. piryt, galena, sfaleryt, cynober, antymonit, chalkopiryt, chalkozyn), które stanowią surowiec

do otrzymywania metali oraz dwutlenku siarki. Używa się ich jako reduktory, do wyrobu farb i litoponów oraz w ceramice.

Siarczek rtęci ( II ), HgS

Własności fizyczne

  • substancja krystaliczna
  • nierozpuszczalny w wodzie
  • rozpuszczalny w wodzie królewskiej i siarczkach metali alkalicznych
  • silnie trujący

Właściwości chemiczne

Czarny siarczek rtęci łatwo strąca się z roztworów soli rtęciowych pod działaniem siarkowodoru. Jest nietrwały, dosyć łatwo przechodzi w trwałą odmianę czerwoną na wskutek przemiany monotropowej.

Siarczek ten ulega rozpuszczeniu w stężonych roztworach siarczków metali alkalicznych z utworzeniem tiosoli:

HgS + K2S = K2[ HgS2 ]

dwutiortęcian potasowy

Podczas reakcji strącania siarczku rtęci siarkowodorem mogą powstać czasem osady o innym zabarwieniu niż czarny. Torza się wtedy chlorosiarczki :

3HgCl2 + K2S = Hg3S2Cl2 + 4 HCl

Osady mogą mieć zabarwienie białe, żółte, brązowe.

Występowanie

Siarczek rtęci występuje pod dwoma postaciami: czarnej i czerwonej. W naturze można go spotkać jako minerał cynober (czerwony), który jest podstawowym źródłem rtęci. Jego główne złoża znajdują się w Hiszpanii (Almaden), Włoszech ( Monte Amiata w Toskanii ) i w byłej Jugosławii ( Idrija ).

Zastosowanie

Używany jest jako pigment do produkcji farb i jako katalizator.

Siarczek żelaza ( II ), FeS

Własności fizyczne

  • czarna substancja krystaliczna
  • nierozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

Ulega rozpuszczeniu w kwasach z wydzieleniem siarkowodoru.

Występowanie

W przyrodzie występuje jako minerały: pirotyn i trolit, który można spotykać w meteorytach.

Piryt magnetyczny (inna nazwa pirotynu) ma zabarwienie brązowożółte, charakteryzuje się metalicznym połyskiem i kruchością. W największej ilości występuje w zasadowych skałach magmowych (gabra, noryty). Jego złoża zlokalizowane są w Kanadzie (Sudbury w Ontario) i R.P.A. (Transwal), a w Polsce - na Dolnym Śląsku (m.in. okolice Lubania, Miedzianki, Kowar).

Zastosowanie

Siarczek żelaza ( II ) ma zastosowanie w laboratoryjnym otrzymywaniu siarkowodoru.

Siarczek żelaza ( IV ), FeS2

Własności fizyczne

  • żółta substancja krystaliczna
  • nierozpuszczalna w wodzie

Występowanie

Występuje jako minerały : piryt i markazyt. Piryt najczęściej zawiera domieszki srebra i złota. Ma barwę mosiężnożółtą, o silnym połysku metalicznym, jest kruchy. Stanowi on najpowszechniejszy siarczek w skorupie ziemskiej. Może powstać w różnych warunkach, przede wszystkim w złożach hydrotermalnych i kontaktowo - metasomatycznych. Duże złoża pirytu znajdują się w Hiszpanii (Minas de Riotinto), Portugalii, Norwegii (Trondheim), Japonii (Honsiu), na Uralu, Kaukazie, w Niemczech i we Włoszech, a w Polsce w Rudkach koło Nowej Słupi, Wieściszowice na Dolnym Śląsku.

Markazyt , drugi z minerałów ma zabarwienie także mosiężnożółte, ale wykazuje zielony odcień. Można spotkać go w żyłach hydrotermalnych (tam tworzy się w niskich temperaturach) a także w skałach osadowych (iłach, łupkach ilastych i węglach). Duże ilości tego minerału znajdują się na południowym Uralu (złoże Bławińskie),

a w Polsce , podobnie jak piryt, w Rudkach koło Nowej Słupi.

Zastosowanie

Piryt i markazyt są głównym surowcem do produkcji kwasu siarkowego.

Siarczek srebra, Ag2S

Własności fizyczne

  • ołowianoszare kryształy
  • nierozpuszczalny w wodzie
  • topi się powyżej 840oC

Właściwości chemiczne

Ulega rozpuszczeniu w gorącym kwasie azotowym (V).

Występowanie

W naturze można go spotkać w postaci minerału argentytu. Posiada on zabarwienie ołowianoszare lub czarne, wykazuje kowalność, jest produktem procesów hydrotermalnych. Jego największe złoża są w Norwegii, Meksyku, a w Polsce niewielkie ilości - na Dolnym Śląsku (np. w Kowarach).

Zastosowanie

  • stosowany w grawerstwie (srebro pokryte warstewką siarczku nazywane jest oksydowanym )
  • do wyrobu filtrów optycznych
  • w alarmowej aparaturze pożarniczej

Siarczek ołowiu, PbS

Własności fizyczne

  • Ołowianoszary, często z odcieniem srebrzystym, o silnym połysku metalicznym
  • kruchy
  • odznacza się znakomitą łupliwością

Właściwości chemiczne

Siarczek ołowiu jest trudno rozpuszczalny w kwasach.

PbS ulega strąceniu z roztworów soli ołowiowych pod wpływem kwasu siarkowodorowego H2S.

Występowanie

W przyrodzie występuje jako galena Galena siarczek ołowiu (PbS), minerał o barwie szarej, najważniejsza ruda ołowiu. Największe jej złoża występują w Stanach Zjednoczonych, Rosji i Kanadzie.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
(galenit). Minerał ten zwykle przeważnie domieszki srebra. Posiada regularny układ krystaliczny. Tworzy się w źródłach hydrotermalnych (zazwyczaj ze sfalerytem, pirytem)

i w skałach osadowych. Jego największe złoża występują w: U.S.A., Kanada, Rosja, Meksyk, Boliwia, Australia. W Polsce wydobywany jest w okolicy Bytomia, Olkusza i Chrzanowa, kiedyś również w Górach Świętokrzyskich, Tatrach i Sudetach.

Zastosowanie

Używany jest do otrzymywania srebra.

Siarczek cynku, ZnS

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • sublimuje w temperaturze do 1200oC, pod ciśnieniem 15 MPa
  • topi się w temperaturze 1850oC
  • nierozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

  • nierozpuszczalny w słabych kwasach organicznych
  • reaguje z mocnymi kwasami z wydzieleniem siarkowodoru

Występowanie

Można spotkać go w postaci minerałów: sfalerytu i wurcytu. Sfaleryt zawiera domieszki żelaza, manganu, kadmu, galu, talu. Posiada zabarwienie miodowożółte, brunatne lub czarne. Jest składnikiem źródeł hydrotermalnych (zprzeważnie z galenitem, pirytem) i skał osadowych. Występuje w: U.S.A. (Tri States District), Kanada Kanada państwo położone w północnej części Ameryki Północnej. Powierzchnia 9 958 320 km2. Liczba ludności 31 015 tys. (2001 r.). Stolica Ottawa. Język urzędowy angielski i francuski. Jednostka monetarna... Czytaj dalej Słownik geograficzny (Kolumbia Brytyjska), Kaukaz, Polska (obszar śląsko - krakowski), Algieria, Tunezja. Ruda ta jest najbogatszą z rud cynku, stanowi surowiec do otrzymywania takich metali jak: Ga,Cd.

Drugi z minerałów wurcyt jest mniej trwały, a w przyrodzie występuje znacznie rzadziej. Posiada barwę brunatną lub ciemnobrunatną. Stanowi składnik złóż hydrotermalnych, najczęściej z sfalerytem. Główne złoża to: na Uralu, w U.S.A. (Montana), Boliwii (Oruro), a w Polsce można go wydobywać w okolicach Bytomia.

Zastosowanie

  • jako syntetyczny siarczek cynku ma zastosowanie do wyrobu pigmentu: litoponu, jest to substancja nietoksyczna, ma dobrą zdolność kryjącą
  • siarczek ten z domieszką soli miedzi lub srebra używany jest do pokrywania ekranów
  • w kineskopach, jako scyntylator do pomiaru promieniowania jonizującego
  • w analizie chemicznej służy do oddzielania oraz odznaczania cynku

Siarczek miedzi ( I ), Cu2S

Własności fizyczne

  • topi się w temperaturze 1130C
  • posiada strukturę antyfluorytu

Właściwości chemiczne

Wykazuje większą trwałość niż siarczek miedzi (II) CuS

Występowanie

W przyrodzie jest głównym składnikiem minerału chalkozynu. Jego złoża znajdują się w U.S.A. (Alaska, Arizona, Montana).

Otrzymywanie

Otrzymuje się go działając na CuS wodorem w wyższej temperaturze.

Siarczek miedzi ( II ), CuS

Własności fizyczne

Posiada czarną barwę. Krystalizuje w układzie heksagonalnym. Ze względu na złożoność budowy określono jego wzór jako: Cu2CuS3.

Właściwości chemiczne

  • reaguje z kwasem azotowym
  • łatwo rozpuszcza się w wielosiarczkach alkalicznych

Otrzymywanie

Można otrzymać go przez nasycenie siarkowodorem roztworów soli miedzi.

Siarczek antymonu, Sb2S3

Własności fizyczne

  • postać krystaliczna
  • pomarańczowa barwa

Występowanie

W przyrodzie występuje jako minerał: antymonit. Posiada on barwę ołowianoszarą. Powstaje na skutek procesów hydrotermalnych. Wydobywa się go: w Japonii, w Chinach, w Algierii, w Rosji, a w Polsce występuje w bardzo małych ilościach na Dolnym Śląsku i w Pieninach.

Zastosowanie

  • w produkcji zapałek
  • do wulkanizacji
  • do barwienia kauczuku

Siarczek miedzi i żelaza, CuFeS2, chalkopiryt

Własności fizyczne

Ma kolor mosiężnożółty.

Występowanie

Występuje w przyrodzie w postaci chalkopirytu dość pospolicie. Stanowi składnik wszystkich typów skał. Wydobywa się go w: Zambii, Zairze, Chile, U.S.A., a w Polsce głównie w powiecie kieleckim i na Dolnym Śląsku.

Siarczek wapnia, CaS

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • trudno rozpuszczalna w wodzie
  • temperatura topnienia >2000oC
  • wykazuje fosforescencję

Zastosowanie

  • jako depilator w garbarstwie i kosmetyce
  • do produkcji cieczy kalifornijskiej
  • do wyrobu farb świecących

Siarczek sodu, Na2S

Własności fizyczne

  • bezbarwne kryształy
  • rozpuszczalne w wodzie
  • silnie higroskopijne
  • temperatura topnienia 1180oC

Właściwości chemiczne

  • tworzy hydrat Na2S * 9 H2O
  • siarczku sodu reaguje z siarką z utworzeniem polisiarczku sodu barwy żółtej

Zastosowanie

  • jako środek redukujący
  • odczynnik chemiczny
  • w garbarstwie do usuwania sierści ze skór
  • do wyrobu barwników siarkowych

Chlorki

Są solami krystalicznymi, za wyjątkiem chlorków niektórych metali ciężkich (np.AgCl) rozpuszczonych w wodzie. W stanie stopionym lub w roztworze przewodzą prąd elektryczny. Chlorki sodu

i potasu występują w przyrodzie tworząc złoża. Duże ich ilości rozpuszczone są w wodzie morskiej (np. magnezowy i sodowy). Duże znaczenie mają, oprócz już wymienianych, chlorki amonu, antymonu, cynku, cyny, rtęci, srebra, wapnia, żelaza. Istnieją także chlorki niemetali np.: fosforu, siarki, czterochlorek węgla, krzemu wykazujące inny charakter i właściwości: są to ciała stałe lub ciecze nie wykazujące budowy jonowej.

Chlorek sodu, NaCl, sól kuchenna

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • dobrze rozpuszczalna w wodzie (nasycony roztwór zawiera 40,7g NaCl na 100g wody)
  • temperatura topnienia 801oC,
  • temperatura wrzenia 1453oC

Właściwości chemiczne

Sól kamienna staje się plastyczna w podwyższonej temperaturze i pod zwiększonym ciśnieniem.

Występowanie

W przyrodzie występuje pospolicie w postaci minerału halitu. Stanowi podstawowy składnik soli kuchennej. Jego barwa jest zmienna: może być bezbarwny i przezroczysty lub biały, niebieski, żółtawy, czerwonawy. Jako kruchy wykazuje bardzo dobrą łupliwością kostkową.

Halit powstaje w postaci zbitych mas w wyniku odparowywania mórz i słonych jezior. Chlorek sodu nie występuje samodzielnie, ale z gipsem, anhydrytem, czasem z chlorkami i siarczanami potasu i magnezu. Halit Halit sól kamienna
Czytaj dalej Słownik geograficzny
powstał w okresie permu i w erze trzeciorzędzie. Obecnie powstaje on w Morzu Kaspijskim. Może on również występować w postaci wysadów. Sól kamienna jest wydobywana w Niemczech, U.S.A., Rosji, Chinach, Francji, a w Polsce w środkowej i północno-zachodniej części państwa (Inowrocław, Wapno, Kłodawa) oraz na Podkarpaciu (Wieliczka i Bochnia).

W naturze duże ilości tej soli występują w wodach morskich i mineralnych (solanki) oraz w organizmach żywych (szczególnie zwierząt).

Zastosowanie

  • surowiec m.in. do produkcji sody, wodorotlenku sodu, kwasu solnego, sodu i chloru
  • używany także w spektroskopii (kryształy)
  • w chłodnictwie (z lodem tworzy mieszaninę oziębiającą)
  • w lecznictwie (np. do roztworów fizjologicznych)
  • jest dodatkiem do potraw i pasz (tzw. sól pastewna)

Chlorek potasu, KCl

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • temperatura topnienia 775o C
  • temperatura wrzenia ok. 1500oC
  • dobrze rozpuszczalna w wodzie
  • nierozpuszczalna w rozpuszczalnikach organicznych

Występowanie

Chlorek potasu w naturze występuje w postaci minerałów sylwinu (KCl) i karnalitu (KMgCl3 * 6 H2O), a także wchodzi w skład sylwinitu (K, Na)Cl. Sylwin o słonawogorzkim smaku może przyjmować różne barwy do bezbarwnego przez białawy, żółtawy do czerwonawego. Bardzo łatwo rozpuszcza się w wodzie. Tworzy się w morzach i słonych jeziorach poprzez odparowywanie. Wydobywa się go w Niemczech (Stassfurt), Hiszpanii (Suria koło Barcelony), Francji (Alzacja), Rosji (Solikamsk), a w Polsce - w okolicach Kłodawy i Inowrocławia.

Karnalit może także przyjmować różne barwy: bezbarwną, białą, żółtą czy czerwoną. Ta gorzka sól jest bardzo higroskopijna i bardzo łatwo rozpuszcza się w wodzie. Jego złoża znajdują się w Niemczech (Stassfurt), Rosji (Solikamsk), Hiszpanii (Suria koło Barcelony), U.S.A. (złoża nad Zatoką Meksykańską), a w Polsce najwięcej jego jest głównie w Kłodawie i Inowrocławiu.

Zastosowanie

  • sylwin - jako nawóz potasowy lub jako surowiec do produkcji związków potasu
  • karnalit - do otrzymywania magnezu, soli potasowych, w lecznictwie, spektroskopii

(jako monokryształy)

Chlorek wapnia, CaCl2

Własności fizyczne

  • bezbarwne kryształy
  • rozpuszczające się w wodzie i alkoholu
  • silnie higroskopijne
  • temperatura topnienia 772oC

Zastosowanie

  • jako środek osuszający
  • jako dodatek do cementów podczas robót zimowych
  • do matowania włókien
  • w lecznictwie jako środek przeciwko niedoborowi wapnia
  • do wytwarzania mieszanin chłodzących

Chorek miedzi (I), CuCl

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • temperatura topnienia 430o C
  • temperatura wrzenia 1370o C
  • trudno rozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

  • ulega utlenieniu do zasadowego chlorku miedzi Cu(OH)Cl na wilgotnym powietrzu
  • amoniakalny roztwór chlorku miedzi (I) ma zdolność pochłaniania tlenku węgla CO,
  • a wydziela po ponownym ogrzaniu

Zastosowanie

Używany do analizy gazów w chemii analitycznej.

.

Chlorek miedzi (II), CuCl2

Własności fizyczne

  • brązowa substancja krystaliczna
  • temperatura topnienia 499o C
  • temperatura wrzenia 993o C
  • dobrze rozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

Pod wpływem HCl następuje zmian zabarwienia z jasnoniebieskiego na zielone.

Zastosowanie

  • jako zaprawa przed farbowaniem tkanin
  • jako katalizator
  • w galwanotechnice
  • w analizie gazów - stężony roztwór chlorku miedzi (II) (ze względu na pochłanianie tlenku azotu (II) NO)

Chlorek amonu, NH4Cl, salmiak

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • dobrze rozpuszczalny w wodzie

Właściwości chemiczne

  • ogrzewanie powoduje rozkład związku na chlorowodór HCl i amoniak NH3.
  • roztwory wodne i gazowy chlorek amonu tworzą związki koordynacyjne z żelazem, miedzią

Otrzymywanie

Salmiak otrzymuje się w reakcji amoniaku z kwasem solnym (do reakcji można użyć także substratów gazowych) i jako produkt uboczny w otrzymywaniu sody metodą Solraya.

Zastosowanie

  • jako nawóz sztuczny
  • w tzw. suchych ogniwach Leclanchego
  • do oczyszczania metali (np. przed lutowaniem)
  • w lecznictwie jako środek moczopędny
  • do produkcji klejów
  • w farbiarstwie

Chlorek cynku, ZnCl2

Własności fizyczne

  • białe, bardzo higroskopijne kryształy
  • rozpuszczalny w wodzie, alkoholu, eterze, glicerynie
  • temperatura topnienia 319oC

Zastosowanie

  • do oczyszczania metali przed lutowaniem
  • do odwadniania w syntezie organicznej
  • do drukowania tkanin (zaprawa)
  • do cynkowania
  • jako mikronawóz
  • w lecznictwie jako środek przeciwzapalny (stosowany zewnętrznie) w postaci stężonych roztworów

Chlorek żelaza (II), FeCl2

Własności fizyczne

  • bezbarwna lub zielonkawoszara substancja krystaliczna
  • silnie higroskopijna
  • temperatura topnienia 672o C
  • temperatura wrzenia 1026o C
  • dobrze rozpuszczalny w wodzie, alkoholach, acetonie

Właściwości chemiczne

  • roztwory wodne posiadają odczyn słabo kwaśny
  • charakteryzuje się właściwościami słabo redukującymi
  • tworzy rozpuszczalne w wodzie chlorokompleksy z chlorkami metali alkalicznych

Otrzymywanie

Produkuje się go rozpuszczając żelazo w kwasie solnym.

Zastosowanie

  • w farbiarstwie (jako zaprawa przy barwieniu tkanin)
  • w przemyśle farmaceutycznym
  • w metalurgii
  • jako substancja podstawowa do wytwarzania chlorku żelaza (III) FeCl3
  • jako reduktor

Chlorek żelaza (III), FeCl3

Własności fizyczne

  • zielone kryształy
  • temperatura topnienia 309o C
  • sublimuje
  • temperatura wrzenia 319o C
  • bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, alkoholu, eterze
  • silnie higroskopijny

Właściwości chemiczne

  • tworzy hydraty (np. żółty FeCl3 * 6H2O)
  • tworzy kompleksy
  • w wodzie ulega hydrolizie

Otrzymywanie

Można go otrzymać w reakcji żelaza lub jego chlorku FeCl2 z chlorem.

Zastosowanie

  • w farbiarstwie (zaprawa)
  • do produkcji farb i atramentu
  • do dezynfekcji wody
  • w syntezie organicznej jako łagodny środek utleniający
  • w hutnictwie (przerób rud miedzi i srebra)
  • w lecznictwie (do tamowania krwi)
  • do otrzymywania innych soli żelaza, pigmentu
  • jako katalizator

Chlorek rtęci (II), HgCl2, sublimat

Własności fizyczne

  • bezbarwna substancja krystaliczna
  • słabo rozpuszczalna w wodzie
  • temperatura topnienia 277-280o C
  • temperatura wrzenia 302o C
  • silnie trujący
  • nie przewodzi prądu elektrycznego

Właściwości chemiczne

Wykazuje właściwości słabo kwaśne.

Otrzymywanie

Można otrzymać go w reakcji rtęci z nadmiarem chloru w podwyższonej temperaturze.

Zastosowanie

  • w medycynie jako środek dezynfekujący
  • w rolnictwie, jako ochrona roślin przed gryzoniami
  • w syntezie organicznej jako katalizator
  • do garbowania skór, barwienia tkanin
  • w fotografii (wzmacniacz)
  • w metalurgii
  • do produkcji ogniw i baterii rtęciowych
  • w litografii
  • do otrzymywania Hg2Cl2
  • jako środek ochrony roślin

Chlorek rtęci, Hg2Cl2, kalomel

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • bardzo trudno rozpuszczalna w wodzie
  • sublimuje bez stopienia w temperaturze 393o C
  • nietrujący

Właściwości chemiczne

Dość łatwo ulega rozkładowi na chlorek rtęci (II) HgCl2 i rtęć pod wpływem światła i powyżej temperatury 400o C.

Otrzymywanie

Otrzymywany bezpośrednio z chloru i rtęci lub przez ogrzewanie chlorku rtęciowego HgCl2 z rtęcią:

HgCl2 + Hg = Hg2Cl2

Zastosowanie

  • jako środek ochrony roślin
  • do wyrobu ogni sztucznych
  • w elektrochemii do produkcji elektrod kalomelowych
  • jako katalizator
  • w lecznictwie jako zewnętrzny środek antyseptyczny (w chorobach skóry) i przeczyszczający (w lecznictwie weterynaryjnym)

Chlorek srebra, AgCl

Własności fizyczne

  • biała substancja krystaliczna
  • nierozpuszczalny w wodzie
  • temperatura topnienia 457,7o C
  • temperatura wrzenia 1430o C

Właściwości chemiczne

  • tworzy kompleksy z amoniakiem, cyjankiem potasu, tiosiarczanem sodu
  • pod wpływem światła rozkłada się z wydzieleniem srebra metalicznego (ciemnieje)

Występowanie

Można spotkać go w postaci minerału kerargirytu i chlorargirytu.

Pierwszy z nich, kerargiryt, jest bezbarwny, plastyczny, pod wpływem światła ciemnieje (staje się szarobrnatny lub niemal czarny). Tworzy się w suchym i gorącym klimacie. Wydobywa się go w: Chile (Atacama), Boliwii, Peru, Meksyku, Australii, Uralu, Ałtaju.

Otrzymywanie

Otrzymuje się go w reakcji chlorku sodu z azotanem srebra.

Zastosowanie

  • jest składnikiem papierów i błon fotograficznych (podczas procesu fotograficznego rozkłada się na srebro i chlor)
  • do srebrzenia
  • do malowania na szkle
  • otrzymywania metalicznego srebra
  • w lecznictwie
  • w fotografii
  • w analizie chemicznej

Wspólnymi właściwościami soli są:

  • stały stan skupienia
  • budowa krystaliczna
  • kationy metali i aniony reszt kwasowych znajdują się w węzłach sieci krystalicznej
  • w stanie ciekłym przewodzą prąd elektryczny
  • są mocnymi elektrolitami
  • często są bezbarwne
  • charakteryzują się zróżnicowaną rozpuszczalnością w wodzie
  • ich roztwory mają odczyn obojętny