Dodaj do listy

Dziura ozonowa - referat.

Ostatnimi czasy często poruszany jest problem dziury ozonowej. Niektórzy z nas bagatelizują go całkowicie. Podobnie jest też z efektem cieplarnianym, smogiem i kwaśnymi deszczami. Jednak, czym owa dziura ozonowa naprawdę jest? Aby lepiej poznać to zjawisko przybliżę najpierw pojęcie ozonosfery i ozonu.

Ozonosfera, zwana inaczej powłoką lub warstwą ozonową to warstwa atmosfery wyróżniana ze względu na zwiększoną koncentrację ozonu w tej sferze. Znajduje się na wysokości ok. 20-50km n.p.m., przy czym jej główna warstwa rozciąga się od 25 do 30 km nad Ziemią.  Jest ona niezwykle ważna dla życia na naszej planecie. Warstwa ozonowa pochłania większość docierającego na Ziemię promieniowania ultrafioletowego(UV), które jest szkodliwe dla wszelkich organizmów żywych.  Z drugiej zaś strony, ozon występujący w zwiększonych stężeniach przy powierzchni ziemi jest elementem niepożądanym ,ponieważ powoduje podrażnienia dróg oddechowych.

Sam ozon, z którego składa się ozonosfera Ozonosfera warstwa atmosfery znajdująca się na wysokości od 25 do 55 km, o podwyższonej zawartości ozonu. Proces pochłaniania promieniowania ultrafioletowego przez ozon oraz jego rozkład doprowadza do wyraźnego... Czytaj dalej Słownik geograficzny to alotropowa odmiana tlenu o trójatomowej cząsteczce i jest on bardzo nietrwały.  Ten cięższy od powietrza 00033357.gifgaz, powstaje w wyniku reakcji fotochemicznych z udziałem promieniowania UV. W tej reakcji tlen atmosferyczny rozpada się na dwa atomy, które zderzając się z innymi łączy się w trójatomowe cząsteczki.

Terminem dziura ozonowa nazywamy zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze ziemskiej. Została odkryta dość niedawno. W 1970r. zauważono znaczny spadek ozonu w atmosferze nad Antarktydą. Przełomem w tej sprawie był rok 1985, kiedy po raz pierwszy zmierzono poziom ozonu w atmosferze nad Antarktydą. Wyniki były dramatyczne. Co roku w tym obszarze notuje się spadki tego gazu sięgające 3%. Przez kilka dni powłoka ozonowa nad Antarktydą chwilowo całkowicie zanikła. Ta olbrzymia dziura ozonowa wciąż się rozrasta i obecnie „dobiera się” do Argentyny i Chile. Spadki odnotowano również nad Antarktyką, w pobliżu Europy oraz USA.

Co tworzy dziury ozonowe? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Na powstawanie dziury ozonowej składa się wiele czynników. Największymi przestępcami są jednak freony.  Są to związki chemiczne, nietoksyczne i niepalne. Wykorzystuje się je (teraz zmniejsza się ich użycie i emisję) do produkcji sprężarek, urządzeń chłodniczych i klimatyzujących, w medycynie, w produkcji aerozoli i do wyrobu 00033358.jpglakierów. Cząsteczki freonów nie reagują z innymi substancjami. W jaki sposób, więc uszkadzają ozonosferę? Otóż, po przejściu do ozonosfery, freony Freony fluoropochodne metanu lub etanu, stosowane m.in. do produkcji aerozoli w rozpylaczach kosmetycznych i gaśnicach oraz w urządzeniach chłodniczych. Freony przenikają do ozonosfery, gdzie pod wpływem... Czytaj dalej Słownik geograficzny pod wpływem promieniowania UV rozpadają się na węgiel, fluor i chlor. Ten ostatni jest głównym winowajcą. Chlor reaguje z niestabilnymi cząsteczkami ozonu tworząc dwutlenek chloru, zostaje uwolniona też cząsteczka chloru, która znowu może zajść w reakcję z ozonem tworząc kolejny tlenek chloru. Powyższe reakcje zachodzą aż do całkowitego wyczerpania się zapasów cząsteczkowego ozonu bądź do całkowitego usunięcia chloru w wyniku zachodzenia pozostałych reakcji chemicznych.

00033359.jpgNajwiększą dziurą ozonową jest wspomniana wcześniej dziura ozonowa nad Antarktydą. Jak to możliwe skoro głównymi emitorami freonów są Europa i USA, czyli bardzo odległe rejony? Wiatry rozprowadzają freony po całej planecie jednak na biegunie południowym występują ciekawe zjawiska. Pierwszym z nich jest noc polarna. Z powodu braku promieniowania UV ustaje produkcja Produkcja zorganizowana działalność ludzi polegająca na wytwarzaniu dóbr materialnych oraz świadcząceniu usług, służąca zaspokojeniu potrzeb.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
ozonu, natomiast jego rozkład ciągle trwa. Ponadto wokół Antarktydy tworzy się charakterystyczny wir, który odpycha masy powietrza z równika bogate w ozon. To te czynniki powoduję takie spustoszenie. Zjawisku dziury ozonowej nad Antarktydą towarzyszą Polarne Chmury Stratosferyczne. Są one ściśle związane z niszczycielskimi reakcjami. Chlor łączy się również z ich cząsteczkami i powoduje przyśpieszenie powstawania dziury ozonowej.

To piękne zjawisko noszące nazwę chmury stratosferycznej to zamarznięte kryształki wody i/lub kwasu.

Zmniejszenie się ilości ozonu w atmosferze może mieć poważne konsekwencje dla życia na Ziemi. Szkodliwy jest już nawet jednoprocentowy ubytek. Miałoby to zdecydowany wpływ na klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Ziemi. Zbyt duża ilość promieniowania UV powoduje zakłócenia w całych ekosystemach. Ultrafiolet przenika na 20m pod powierzchnię wody i powoduje obumieranie organizmów, szczególnie planktonu. Poprzez jego zanik nastąpiłyby katastrofalne zmiany w łańcuchu pokarmowym. Skutkiem tego jest zmniejszenie się ilości ryb w oceanach. 00033360.jpgPromieniowanie UV jest niebezpieczne, również dla roślin. Niszczy chlorofil zawarty w ich zielonych częściach.

Na zdjęciu obok widoczny czerniak złośliwy.

W ciągu ostatnich 15 lat zwiększyła się liczebność zachorowania na nowotwór, czerniak. Szkodliwe promieniowanie sprawia, że kwas dysoksyrybonukleinowy niebezpiecznie mutuje, sprawiając, że komórki szybciej się starzeją I przyśpiesza niekorzystne a nieodwracalne procesy starzeniowe skóry. Innymi skutkami występującymi u ludzi przez zanik ozonu w stratosferze jest rozprzestrzenianie się takich chorób jak zaćma, zapalenie rogówki i spojówki. Zbyt duża dawka ultrafioletu powoduje także poważne osłabienie układu immunologicznego. Następstwem tego jest większa podatność na alergie i zwiększone prawdopodobieństwo zachorowalności na choroby wirusowe i bakteryjne. Niektóre substancje rozkładające ozon powodują zwiększenie się efektu cieplarnianego, co skutkuje topnieniem lodowców.  Obecnie mamy świadomość na temat procesów fizyczno-chemicznych, które zachodzą w warstwie ozonowej. Chociaż stężenie freonów w atmosferze, w przeciągu ostatnich kilku dekad wzrosło, to powoli ogranicza się jego użycie. Jest to skutkiem zawarcia wielu paktów i przyjęcia obowiązku ograniczenia emisji tych gazów. Na całkowite odbudowanie powłoki ozonowej będziemy musieli poczekać jeszcze ok. 50 lat. Tak długi odstęp czasu spowodowany jest tym, że freon Freon związek chloru z węglem i fluorem. W atmosferze ulega rozpadowi i rozbija cząsteczki ozonu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
może bytować w atmosferze, w nienaruszonej postaci przez nawet 100 lat.  W 1987 roku 31 państw podpisało Protokół Montrealski, na mocy, którego freon miał być stopniowo wycofywany z przemysłu. Do 2000 roku miało być 50% mniej produkowanych freonów w stosunku do 1987 roku. W produkcji kosmetyków freony nie znajdują już zastosowania. Zakazana jest też produkcja freonów oraz import Import przywóz towarów, usług lub kapitałów z zagranicy.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
zagranicznych urządzeń zawierających freony – dotyczy to tych państw, które są członkiem Konwencji Wiedeńskiej (Konwencja Wiedeńska w sprawie ochrony warstwy ozonowej), a więc obowiązuje wszystkie państwa członkowskie UE. Natomiast w urządzeniach chłodniczym też już nie jest środkiem chłodzącym. Zastąpiono go innymi substancjami. Dziura ozonowa ulega rocznym zmianom, gdyż najmniejsza jest w marcu, gdy na Antarktyce rozpoczyna się jesień, a największe rozmiary osiąga we wrześniu, gdy w regionie rozpoczyna się wiosna i spod topniejącego lodu wydobywają się olbrzymie ilości gazów, głównie metanu, który jest podstawowym gazem cieplarnianym, powodującym między innymi globalne ocieplenie.

00033361.jpg 

Wykres przedstawia poziom stężenia freonu w atmosferze. Dane pobrano z pięciu stacji pomiarowych na świecie.

Źródła:

- Chemia 1 podr. Dla gimnazjum, M.B Szczepaniak, B. Kupczyk, W. Nowak wyd. Operon,

-Vademecum, Egzamin gimnazjalny 2012 – Chemia, B. Kupczyk, W. Nowak, M.B. Szczepaniak. wyd. Operon,

-http://www.scienceinschool.org/2010/issue17/ozone/polish

-http://naszaekologia.pl/dziura_ozonowa.php

-http://pl.wikipedia.org/wiki/Dziura_ozonowa

http://www.mojeopinie.pl/dziura_ozonowa_dbajmy_o_srodowisko,3,1265736842 

-http://www.bryk.pl/teksty/liceum/geografia/geografia_fizyczna/8366-dziura_ozonowa.html