Dodaj do listy

Pierścienice

Wśród pierścienic możemy znaleźć przedstawicieli zarówno na lądzie, jak i w wodzie. Lubią środowisko słodko- a także słonowodne. Na lądzie najczęściej zamieszkują ściółkę oraz glebę. Występują gatunki prowadzące pasożytniczy tryb życia oraz formy wolno żyjące. Żywią się zwierzętami - drapieżniki, roślinami, mułem oraz glebą.

Systematyka:

W typie pierścienic (Annelida) wyróżnić można dwie grupy: siodełkowce i bezsiodełkowce. Jak sama nazwa mówi, podział ten opiera się o obecność siodełka. Do siodełkowców zalicza się dwie gromady: pijawki Pijawki gromada z typu pierścienic, obejmująca gatunki morskie, słodkowodne i bardzo rzadko lądowe. P. są pasożytami zewnętrznymi kręgowców i bezkręgowców, rzadziej drapieżnikami. Cechą charakterystyczną... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz skąposzczety, natomiast bezsiodełkowcami są wieloszczety.

Budowa ciała:

Ciało pierścienic ma kształt wydłużony i zachowuje symetrię dwuboczną. Składa się z segmentów (pierścieni), które położone są kolejno - jeden za drugim. Między segmentami występują przegrody - septy. Segmentacja jest tutaj zarówno zewnętrzna, jak i wewnętrzna.

Jama ciała jest wtórna - czyli tzw. celoma. Jej wnętrze wyściela nabłonek mezodermalny oraz płyn zawierający komórki ameboidalne. Jego ciśnienie zapewnia pierścienicom określony kształt - spełnia więc rolę hydroszkieletu. Celoma Celoma wtórna jama ciała. Powstaje w rozwoju zarodkowym zwierząt trójwarstwowych jako przestrzeń otoczona mezodermą. U płazińców i obleńców pojawia się jako światło gonad, natomiast u pozostałych typów... Czytaj dalej Słownik biologiczny mieści się pod przewodem pokarmowym i zawieszona jest na krezce jelitowej.

Pierścienice (wieloszczety) posiadają parapodia. Są to wypustki usytuowane po bokach ciała. Dzięki nim możliwe jest poruszanie się - ruchem pełzakowatym. Niektóre gatunki mogą posiadać narządy oddechowe w postaci skrzeli zewnętrznych, jednak większość nie posiada żadnych narządów. Wtedy wymiana gazowa zachodzi na powierzchni całego ciała.

Układ krążenia jest tu zamknięty - czyli krew nie wylewa się do jamy ciała. Głównymi naczyniami krwionośnymi są tu naczynie Naczynie martwy element drewna charakterystyczny dla okrytonasiennych. Naczynia mają postać długich rur utworzonych przez szereg komórek zwanych członami naczyń. Człony naczyń mają postać krótkich, szerokich... Czytaj dalej Słownik biologiczny brzuszne (pod jelitem) i grzbietowe. U pierścienic nie występuje jeszcze serce, ale z przodu ciała występuje pięć naczyń okrężnych, które łączą naczynie brzuszne z grzbietowym. Mają one dużą zdolność kurczenia się i pełnią rolę pompy. Naczynie brzuszne niesie krew od przodu do tyłu ciała, natomiast naczynie grzbietowe - odwrotnie. Pasożyty nie posiadają układu krwionośnego. Hemolimfa Hemolimfa płyn ustrojowy występujący u bezkręgowców, które posiadają otwarty układ krwionośny (np. stawonogi). Pełni funkcje zarówno krwi, jak i limfy.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
może zawierać barwniki - wtedy jest czerwona lub zielona. Zazwyczaj jest jednak bezbarwna.

Układ pokarmowy zawiera jelito Jelito odcinek przewodu pokarmowego rozpoczynający się od odźwiernika żołądka, a kończący się odbytem. Wyróżnia się dwie części: jelito cienkie i grube. U wyższych kręgowców jelito cienkie podzielone jest... Czytaj dalej Słownik biologiczny przednie, środkowe i tylne. Jelito przednie dzieli się na jamę gębową, gardziel Gardziel początkowy odcinek układu pokarmowego, w którym mogą występować narządy rozdrabniające pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
i narządy smakowe. U strunowców gardziel jest wspólną częścią układu pokarmowego i oddechowego.
...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
i przełyk. W gardzieli mogą się znajdować szczęki lub ząbki (np. u pijawek), służące do zdobywania pokarmu. W celu lepszego przystosowania się do drapieżnictwa wyodrębniła się część głowowa, na której zlokalizowane są narządy zmysłowe, m.in. oczy.

Układ nerwowy - jak inne układy - ma budowę metameryczną. Składa się z dwóch zwojów pod- i dwóch nadprzełykowych, które łączą się w tzw. pierścień okołoprzełykowy. Pnie nerwowe wychodzą ze zwojów podprzełykowych. W każdym segmencie łączą się one za pomocą spoideł. Dodatkowo w każdym członie znajdują się zwoje segmentalne unerwiające wszystkie narządy i mięśnie.

Układ wydalniczy tworzą tu parzyste metanefrydia. Budują je lejki z rzęskami, które zbierają metabolity z jednego segmentu. Kanalikami wyprowadzającymi niepotrzebne produkty przemiany materii wychodzą do sąsiedniego członu, a stamtąd na zewnątrz ciała. Oprócz wydalania metabolitów nefrydia pełnią

Wśród pierścienic występują zarówno obojnaki, jak i formy rozdzielnopłciowe. Układ rozrodczy jest dość złożony. Rozwój jest prosty albo złożony (wtedy pojawia się larwa Larwa stadium rozwojowe zwierząt wyraźnie różniące się od postaci dojrzałej, zarówno pod względem fizjologicznym, jak i morfologicznym, często także żyjące w innym środowisku i pobierające inny... Czytaj dalej Słownik biologiczny - trochofora, która wolno unosi się w toni wodnej).

Skąposzczety:

Są zwierzętami żyjącymi tylko w środowiskach mokrych lub wodnych. Preferują jedynie wody słodkie. Ich głównym pożywieniem są rośliny, a w szczególności ich martwe szczątki. Najbardziej znanym gatunkiem reprezentującym skąposzczety jest dżdżownica ziemna.

Pokrój ciała dżdżownicy jest podłużny i wąski. Występuje u niej segmentacja homonomiczna - pierścienie są jednakowe pod względem budowy. Odcinek głowowy niewiele się różni od innych członów. Natomiast na kilku segmentach znajduje tzw. siodełko - wytwarza ono substancje, z których powstaje kokon. Kolor ciała dżdżownicy przypomina otoczenie, w jakim żyje - jest ona najczęściej beżowo-czerwona. Na całej długości ciała występują szczecinki, pomagające tym pierścienicom poruszać się w glebie. Ciało pokrywa nabłonek zbudowany z jednak warstwy komórek, na którym występuje oskórek. Wór mięśniowy tworzą 2 warstwy: mięśnie podłużne i okrężne. W skórze obecne są komórki śluzowe, wytwarzające śluz. Odgrywa on ważną rolę w ochronie ciała przed zarazkami i bakteriami mogącymi wniknąć do środka oraz zapobiega tarciu podczas przemieszczania się po i pod powierzchnią ziemi.

Układ pokarmowy jest dostosowany do pobieranego pokarmu. Poza gardzielą występuje długi przełyk, który kończy się specjalnym wolem, gdzie magazynowany jest pokarm. W przełyku znajdują się również ujścia gruczołów wapiennych - neutralizują one wapń występujący w pokarmie. Żołądek natomiast pokryty jest kutikulą. Tam następuje dalsze rozdrabnianie pokarmu. Dopiero w jelicie środkowym pokarm jest trawiony i może zostać wchłonięty. Jelito tylne kończy się otworem odbytowym.

Dżdżownice ze względu na środowisko życia nie posiadają żadnych narządów oddechowych. Oddychają całą powierzchnią ciała.

Układ krążenia jest typu zamkniętego. W krwi obecne są barwniki, nadające jej kolor czerwony. Jej funkcje są podobne, jak u innych zwierząt - dostarczenie tlenu i odbiór dwutlenku węgla ze wszystkich tkanek.

Układ wydalniczy jest typowy - zbudowany tak jak u większości pierścienic. Tworzą go parzyste metanefrydia znajdujące się w każdym segmencie.

Z kolei system nerwowy ma budowę drabinkowatą - podobnie jak u innych pierścienic. Narządy zmysłu są słabo wykształcone. Brak typowych oczu. Obecne są jedynie komórki wrażliwe na bodźce świetlne - tzw. fotoreceptory. Ponadto występują chemo- i mechanoreceptory, pełniące funkcje zmysłu chemicznego oraz dotyku.

Układ rozrodczy jest charakterystyczny. Dżdżownice są obojnakami i zapłodnienie jest krzyżowe. W czasie kopulacji następuje wymiana plemników między dwoma dżdżownicami. Rozwój jest prosty - brak larw. Młode osobniki po wylęgnięciu się z kokonu są już samodzielne i nie wymagają opieki dorosłych.

Wieloszczety

Gromada ta pod względem liczebności stanowi większość wśród pierścienic. Środowiskiem ich życia jest morze. Występują zarówno gatunki pływające w toni wodnej, jak i prowadzące osiadły tryb życia - na dnie. Różnorodność zaznacza się także w rodzaju pożywienia - pokarm mogą stanowić organizmy zwierzęce - aktywnie zdobywane bądź rośliny. U niektórych możliwa jest także filtracja planktonu i martwych resztek. Oprócz drapieżnictwa zdarza się także symbioza - np. z krabami, ślimakami czy gąbkami oraz pasożytnictwo.

Ciało ma wyraźnie zaznaczoną część głowową, a obecne na niej narządy zmysłów są dobrze wykształcone. Aparat gębowy zawiera parę szczęk. U wieloszczetów występują także parapodia - jako narząd służący do poruszania się. Na każdym segmencie jest ich jedna para. Ponadto wzdłuż ciała ciągnie się pasmo szczecinek. W przeciwieństwie do dżdżownic, wieloszczety są rozdzielnopłciowe. Do zapłodnienia dochodzi na zewnątrz organizmu. Rozwój jest złożony - z larwą (trochoforą).

Pijawki

Wśród pijawek występują gatunki lądowe oraz wodne (słono- i słodkowodne). Ich pokarm stanowią inne zwierzęta. Niektóre gatunki żyją na swoim gospodarzu i stale pobierają z niego pokarm. Są także takie, które przysysają się do zwierząt tylko w celu pobrania pokarmu. Ponadto wśród pijawek możliwe jest też drapieżnictwo - polują na skąposzczety, ślimaki oraz larwy.

Liczba członów ciała jest stała i wynosi, zależnie od gatunku, 32 bądź 34. Posiadają dwie przyssawki na końcach ciała lub tylko jedną - z tyłu. Otwór gębowy umieszczony jest w części głowowej ciała i posiada szczęki. Za nim występuje gardziel, do której uchodzą gruczoły (produkują substancje przeciwkrzepliwą). Pobrana krew jest przechowywana w wolu. Dalsze odcinki układu pokarmowego to żołądek, jelito tylne i otwór odbytowy.

Ruch pijawek jest bardzo charakterystyczny. Na lądzie odbywa się on przy pomocy przyssawek (przyczepianie się) bądź poprzez ruchy wijące się (w wodzie). Ważnymi dla pijawek narządami zmysłu są oczy oraz komórki zmysłu dotyku. Tak jak dżdżownice - pijawki są obojnakami o złożonej budowie układu rozrodczego. Składają one kokony z jajami na rośliny bądź kamienie w wodzie. Rozwój jest prosty - bez larwy.

Znaczenie:

Pierścienice odgrywają ważną rolę w przyrodzie. Przede wszystkim użyźniają ziemię (dżdżownice) i poprawiają jej mineralizację (wazonkowce). Ponadto rozkładają martwe szczątki zwierząt i roślin. Biorą aktywny udział w oczyszczaniu zbiorników wodnych. Stanowią także pokarm dla innych zwierząt (zwłaszcza wodnych). Znany jest także przykład pierścienicy, która jest składnikiem naturalnego nawozu (nereida japońska). Pijawki dodatkowo są używane w celach medycznych w różnych schorzeniach. A niektóre pierścienice są także przysmakiem kulinarnym dla ludzi.