Dodaj do listy

Pierwotniaki

Systematyka pierwotniaków:

Królestwo: Prolista

Podkrólestwo: Protoza = Pierwotniaki

Typ: Wiciowce

Typ: Sporowce

Typ: Korzenionóżki

Typ: Otwornice

Typ: Promienionóżki

Typ: Orzęski

Pierwotniaki należą do organizmów jednokomórkowych - posiadają jedno lub kilka jąder. Nie są duże - tylko niektóre są widoczne gołym okiem. Podstawowymi strukturami ich ciała są jądro komórkowe oraz otaczająca je cytoplazma. Wszystko to oddziela od otoczenia błona komórkowa. Na ogół posiadają specjalne narządy umożliwiające im poruszanie się. Zazwyczaj są to nibynóżki, rzęski lub wici. Odżywiają się heterotroficznie, choć niektóre z nich mogą mieć także zdolność do autotrofii (wtedy nazywa się je raksotrofami. jeśli chodzi o rozmnażanie, to jest ono bezpłciowe - na zasadzie podziałów komórkowych - poprzecznych bądź podłużnych. Rozwój jest zazwyczaj prosty, choć może też być bardziej złożony. Ich środowisko życia stanowi zawsze woda. W przypadku jej braku, tworzą formy przetrwalnikowe. większość pierwotniaków ma zdolność do przechodzenia w anabiozę - zminimalizowania czynności życiowych do minimum w celu przetrwania niekorzystnych warunków środowiska (zazwyczaj produkują wtedy grubą otoczkę).

Wielkość ciała (komórek) pierwotniaków może być zróżnicowana. spośród największych pierwotniaków można znaleźć nawet takie, których długość dochodzi do 1 mm. Cytoszkielet Cytoszkielet sieć włóknistych i tubularnych struktur mających formę polimerów białkowych, występująca w cytoplazmie komórek eukariotycznych. Struktury te łączą się ze sobą oraz z innymi składnikami... Czytaj dalej Słownik biologiczny komórki pierwotniaka składa się na ogół z licznych włókienek zbudowanych z białek - są to m.in. mikrofilamenty Mikrofilamenty filamenty aktynowe - włókniste struktury białkowe tworzące, obok mikrotubul i filamentów pośrednich, cytoszkielet komórek eukariotycznych. Mikrofilamenty zorganizowane są w komórce najczęściej... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz mikrotubule. Szkielet ten jest istotny dla komórki i pełni ważne role - ruchy cytoplazmy oraz całej komórki. W komórkach pierwotniaków występują także inne organelle - takie jak w każdej innej komórce. Ponadto każdy pierwotniak posiada wodniczki tętniące. Do poruszania się pierwotniaków służą zazwyczaj specjalne organelle ruchowe, różnie wykształcone - jako nibynóżki, wici bądź rzęski - ich ruchy powodują ruch całego ciała. Wiele pierwotniaków może także posiadać dodatkowe usztywnienia ciała znajdujące się w błonie. U wielu pierwotniaków ponadto mogą występować różnego rodzaju usztywnienia ciała - w błonie. W ich ciele wyróżnia się część przednią i tylną, a czasami także brzuch i grzbiet.

Wśród pierwotniaków występuje heterotrofia. Ich pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
stanowią zazwyczaj inne pierwotniaki, nieduże glony, bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny czy pojedyncze komórki - zwierząt lub roślin. Jest tu także wiele pasożytów, które żywią się substancjami odżywczymi z innych organizmów żywych - przynosząc im tym samym szkodę. Do takich pierwotniaków należą m.in. zarodźce malarii bytujące w organizmach ludzkich. Zdarzają się także wśród pierwotniaków saprofagi, żywiące się organicznymi szczątkami - takie pierwotniaki Pierwotniaki jednokomórkowe organizmy eukariotyczne zaliczane tradycyjnie do królestwa zwierząt, a współcześnie do królestwa Protista. Najczęściej dzielimy je na 4 typy: wiciowce, zarodziowce, sporowce, orzęski.... Czytaj dalej Słownik biologiczny zamieszkują na przykład glebę. Samo pobieranie pokarmu także jest dość zróżnicowane i może zachodzić różnymi metodami - poprzez fagocytozę, pinocytozę oraz absorpcję przez błony. Wymienianie gazów oraz samo oddychanie Oddychanie respiracja - proces wymiany gazowej pomiędzy żywym organizmem a środowiskiem. Większość zwierząt posiada specjalnie wykształcone powierzchnie wymiany gazowej, które są silnie rozbudowane, wilgotne i... Czytaj dalej Słownik biologiczny odbywa się poprzez błony. Występuje tu oddychanie tlenowe - energia konieczna do różnych reakcji życiowych w komórce pochodzi z utleniania związków organicznych. Najważniejszy etap tego procesu odbywa się w mitochondriach. Jeśli pierwotniak prowadzi pasożytniczy tryb życia, może także oddychać beztlenowo.

Do transportowania różnego typu składników po całej komórce służy cytoplazma Cytoplazma pozajądrowa część protoplazmy komórki eukariotycznej obejmująca także błonę komórkową. Składa się z cytoplazmy podstawowej zwanej hialoplazmą oraz zawieszonych w niej organelli. W niektórych... Czytaj dalej Słownik biologiczny - krążenie jest więc zależne od jej ruchów. Jeśli powstaną jakieś niepotrzebne produkty metabolizmu, pierwotniaki pozbywają się ich poprzez dyfuzję przez błony komórkowe. Wydalanie jest zawsze związane z osmoregulacją, polegającą na utrzymywaniu odpowiedniego stężenia substancji w komórce względem środowiska zewnętrznego. Do tego celu wykorzystywane są wodniczki tętniące. W środowisku morskim oraz u pasożytów nie jest konieczna kontrola ilości wody oraz stężenia związków w niej zawartych, gdyż jest ono identyczne ze stężeniem na zewnątrz ich ciała - stąd u tych pierwotniaków nie ma wodniczek. Natomiast na lądzie, gdzie nie ma wody, pierwotniaki muszą ją oszczędzać. Słodkowodne pierwotniaki z kolei muszą usuwać wodę na zewnątrz, gdyż środowisko zewnętrzne wykazuje nieduże stężenie soli. Dlatego też te pierwotniaki posiadają wodniczki tętniące.

Bodźce z zewnątrz docierają do wnętrza komórki poprzez błony komórkowe. Każda reakcja pierwotniaka w postaci ruchu na zadany bodziec nazywana jest taksją - i może być ona ujemna lub dodatnia. Okrycie ciała pierwotniaków może stanowić pojedyncza otoczka (u otwornic, zarodźców oraz sporowców) bez żadnych usztywnień - dzięki temu wodniczki pokarmowe mogą powstawać oraz usuwać elementy w każdym miejscu komórki. Wiciowce natomiast posiadają liczne fałdy w błonie, które tworzą rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny dodatkowych jej wzmocnień oraz specjalny pas białkowy - to wszystko sprawia, że pierwotniaki te mają dość określone kształty ciała. Wodniczki są tu rozmieszczone w konkretnych miejscach, gdzie też mają ujścia. Natomiast orzęski o stałym kształcie ciała, posiadają wodniczki umieszczone w konkretnych, niezmiennych miejscach, a w samym odżywaniu udział biorą tu otwory - odbytowy, zwany cytopyge Cytopyge wyspecjalizowany obszar pellikuli występujący u większości orzęsków, służący do usuwania niestrawionych cząstek pokarmu; zlokalizowany w stałym miejscu ciała orzęska, zwykle w tylnej jego części.
...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
oraz gębowy zwany cytostomem.

Do rozmnażania bezpłciowego u pierwotniaków dochodzi na zasadzie podziałów mitotycznych. Orzęski przeprowadzają podziały poprzeczne, a wiciowce natomiast podziały podłużne. Ich potomstwo ma identyczny skład genetyczny, jak rodzice. W rozmnażaniu płciowym występują natomiast gamety - komórki płciowe z połową liczby chromosomów rodzicielskich (w wyniku mejozy). Dochodzi do połączenia dwóch takich gamet i powstania nowego osobnika, którego materiał genetyczny po połowie pochodzi od każdego z rodziców - zapewnia to różnorodność i zmiany w wyglądzie osobników. Do tego rodzaju rozmnażania konieczna jest mejoza. Czas zachodzenia mejozy zależy od ploidalności osobników. U pantofelków zachodzi jeszcze inny proces płciowy - zwany koniugacją. W procesie tym dochodzi do wymiany części materiału genetycznego pomiędzy dwoma osobnikami - nie powstają tu żadne nowe organizmy.

Sporowce są pierwotniakami prowadzącymi wyłącznie tryb życia pasożytniczy. Nie posiadają one żadnych organelli ruchowych. Ich cykl rozwojowy jest skomplikowany związany ze zmianami gospodarzy. Ich okresy życiowe mogą mieć charakter wegetatywny - przyrastanie o jedną komórkę oraz gametogenezy - powstawanie gamet. Kolejnym etapem życia jest wzrost zygoty i jej liczne przekształcenia.

Cykl rozwojowy pasożytów na podstawie zarodźca malarii wygląda następująco: najpierw komar wysysając krew wstrzykuje swoją ślinę z formami inwazyjnymi zarodźców. Następnie zarodźce te płyną wraz z krwią do śledziony, wątroby - tam przekształcają się w formy pełzające. Dalej wzrastają tam, odżywiają się tkankami żywiciela. Następnie dochodzi do wielokrotnych podziałów, w wyniku których dochodzi do ataku form inwazyjnych na kolejne komórki ciała żywiciela - gospodarz niestety nie odczuwa wtedy żadnych objawów. Następnie dochodzi do atakowania erytrocytów oraz ich niszczenia w wyniku rozrastania się pasożytów w ich wnętrzu. W dalszym ciągu zachodzą wielokrotne podziały. Młode powodują rozrywanie erytrocytów, następnie dochodzi do ataku kolejnych - i tak dochodzi do masowego niszczenia czerwonych krwinek. Gospodarza jest wtedy zatruwany metabolitami oraz resztkami zniszczonych krwinek. Żywiciel zaczyna wtedy odczuwać dreszcze i dostaje wysokiej gorączki. Takie ataki powtarzają się regularnie co trzy dni. W wyniku takich ataków może dochodzić do niedokrwistości, uszkadzania wątroby oraz groźnego wyniszczania całego organizmu. Po około 10 dniach zarodźce tworzą macierzyste komórki gamet, które mogą być z powrotem zassane przez komara i przeniesiony na inne organizmy. W jelitach komara stają się one gametami, które się łączą a powstałe organizmy rosną - najczęściej w jakiejś jamie ciała komara. Po mejozie powstają liczne formy inwazyjne, które przedostają się do ślinianek i oczekują na kolejną sposobność do ataku człowieka.