Dodaj do listy

Funkcja i budowa tkanek oraz ich lokalizacje

Tkanki to zespoły komórek współdziałających w pełnieniu określonych funkcji w organizmie.

Wyróżnia się cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich zasadnicze typy tkanek zwierzęcych:

  • tkankę nabłonkowa
  • tkankę mięśniową
  • tkankę łączna
  • tkankę nerwowa

Tkanka nabłonkowa:

Tkanka nabłonkowa zbudowana jest z jednej, bądź wielu warstw, ściśle do siebie przylegających komórek, osadzonych na cienkiej, białkowo - polisacharydowej warstwie, zwanej błona podstawową.

Dzięki błonie podstawowej nabłonki wykazują dużą elastyczność i odporność na odkształcenia.

Ze względu na liczbę warstw komórek, wyróżnia się:

  • nabłonki jednowarstwowe
  • nabłonki wielowarstwowe

Ze względu na kształt komórek dzielimy na:

  • nabłonki płaskie
  • nabłonki sześcienne
  • nabłonki walcowate

Nabłonki pełnia różne funkcje w organizmie. Z tego względu wyróżnia się m.in.

  • nabłonki okrywające
  • nabłonki wyścielające
  • nabłonki wydzielnicze
  • nabłonki zmysłowe

Sześcienne:

Komórki tej tkanki wyglądem przypominają sześciany, są znacznie grubsze od komórek tkanki nabłonkowej jednowarstwowej płaskiej (powyżej). Jednak podobnie jak one, mają jądro umieszczane centralnie w komórce. Występują m.in. w kanalikach nerwowych, końcowych odcinkach gruczołów. W komórkach tkanki sześciennej zachodzi intensywne wchłanianie i wydzielanie

- Jądro po środku

- Występowanie

  • Kanaliki nerwowe

- Intensywne wchłanianie i wydzielanie

Walcowate:

Tkanki nabłonkowe jednowarstwowe walcowate występują głównie w jajowodach, przewodzie pokarmowym i jelicie cienkim. Komórki występujące w jajowodach mają rzęski, które ułatwiają poruszanie się do macicy, natomiast występujące w jelicie cienkim zawierają mikrokosmki, które zwiększają powierzchnię wchłaniania. Komórki tej tkanki mają kształt graniastosłupów. Jądro występuję na dole komórki.

  • Jądro na dole

Występowanie

  • Jajowody

Posiadają rzęski, które ułatwiają poruszanie się

  • Przewód pokarmowy
  • Jelito Jelito odcinek przewodu pokarmowego rozpoczynający się od odźwiernika żołądka, a kończący się odbytem. Wyróżnia się dwie części: jelito cienkie i grube. U wyższych kręgowców jelito cienkie podzielone jest... Czytaj dalej Słownik biologiczny cienkie

Kształt graniastosłupa

Wielorzędowe:

Tkanka nabłonkowa jednowarstwowa wielorzędowa z wyglądu może nieco mylić się z tkankami wielowarstwowymi, gdyż mają jądra na różnych wysokościach. Komórki mają kształt wysokich, powyginanych graniastosłupów. Na powierzchni często mają liczne rzęski, które usuwają zanieczyszczenia.

Występuje ona w drogach oddechowych - w jamie nosowej, krtani, tchawicy i oskrzelach.

- Drogi oddechowe

- Wrażenie wielowarstwowości

  • Tkanka Tkanka zespół komórek o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, pełniących te same określone funkcje w organizmie. Tkanki są materiałem budulcowym organów lub narządów.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    nabłonkowa wielowarstwowa
  • Zewnętrzne warstwy

- Łuszczą się

  • Wewnętrzne warstwy

- Rozrodcze

  • Występowanie

- Jama ustna

- Skóra

- Pochwa

Tkanka Nabłonkowa - funkcje

Gruczołowe

  • Wątroba - trawienie

Zmysłowe

  • Kubki smakowe
  • Błony węchowe nosa

Pokrywające

  • Skóra

Warstwa pokrywająca układ krwionośny

Odbiór bodźców

Tkanka Nabłonkowa - wspólne cechy:

  • Brak własnego ukrwienia
  • Mało substancji międzykomórkowej
  • Ścisły i zwarty układ
  • Duże możliwości regeneracji
  • Pobierają substancje z tkanki łącznej

Nabłonki okrywające:

oddzielają wnętrze organizmu od środowiska zewnętrznego. U bezkręgowców są one jednowarstwowe, a u kręgowców wielowarstwowe. Komórki nabłonkowe bezkręgowców wydzielają różne substancje, tworząc na powierzchni zwierzęcia bezkomórkową warstwę ochronną zwana oskórkiem lub kutikulą.

U kręgowców wielowarstwowy nabłonek znajduje się na powierzchni łącznotkankowej skóry właściwej jako tzw. naskórek. Komórki zewnętrznych warstw naskórka rogowacieją i złuszczają się, a ich miejsce zajmują nowe, powstające w wyniku intensywnych podziałów mitotycznych w głębszych warstwach naskórka.

Nabłonek wyścielający:

pokrywa powierzchnię narządów wewnętrznych, wyścielają jamy ciała oraz przewody wewnętrzne.

Do tej kategorii należą m in.:

  • jednowarstwowy nabłonek płaski wyścielający pęcherzyki płucne i naczynia krwionośne
  • jednowarstwowy nabłonek sześcienny występujący w kanalikach nerkowych
  • jednowarstwowy nabłonek walcowaty wyścielający przewód pokarmowy od żołądka do odbytnicy
  • wielowarstwowy nabłonek płaski wyścielający jamę ustną, przełyk, pochwę, przednią powierzchnię rogówki oka u ssaków

Nabłonki wyścielające mogą posiadać rzęski skierowane do wnętrza wyścielanego przewodu. Nabłonki takie noszą nazwę migawkowych. Przykład nabłonka migawkowego może stanowić jednowarstwowy nabłonek walcowaty, wyścielający jajowody u samic ssaków.

Nabłonki wydzielnicze:

zwane inaczej gruczołowymi zbudowane są z komórek zdolnych do syntezy i wydzielania różnych substancji ( enzymów, hormonów, śluzów itp.)

Nabłonek wydzielniczy występuje m in.:

  • gruczołach dokrewnych
  • wątrobie
  • ścianach żołądka
  • gruczołach łojowych
  • gruczołach potowych
  • gruczołów mlecznych

U wielu zwierząt (m in. dżdżownic, ślimaków, ryb, płazów) funkcje wydzielnicze pełnią komórki nabłonka okrywającego. Wydzielają one lepki śluz tworząc na powierzchnia zwierzęcia warstwę ochronna.

Nabłonki zmysłowe:

zbudowane są z komórek zdolnych do odbierania bodźców. Przykładem nabłonka zmysłowego kręgowców może być siatkówka a oku, nabłonek kubków smakowych na języku oraz odbierający bodźce akustyczne - nabłonek czuciowy w uchu wewnętrznym.

U wielu zwierząt funkcje zmysłową pełnią komórki nabłonka okrywającego (np. komórki czuciowe w epidermie parzydełkowców czy komórki fotoreceptorowe w nabłonku wirków).

Tkanka mięśniowa:

zbudowana jest z silnie wydłużonych komórek zawierających jedno lub wiele jąder.

W cytoplazmie komórek tej tkanki znajdują się włókienka kurczliwe (tzw. miofilamenty), zbudowane z dwóch rodzajów białek: aktyny i miozyny. Miofilamenty aktynowe i miozynowi tworzą wspólnie podłużne układy zwane miofibrylami.

Komórki tkanki mięśniowej zwane włóknami mięśniowymi łączą się w duże skupiska czyli mięśnie. Ponieważ mięśnie mogą się kurczyć, są ułożone w taki sposób, by skurcz jednego powodował rozkurcz drugiego i odwrotnie.

Opór dla kurczących się mięśni może stanowić:

  • sztywny szkielet Szkielet zespół mocnych, twardych elementów, które nadają kształt ciału, jest rusztowaniem i miejscem przyczepu mięśni, ochrania niektóre części ciała. U bezkręgowców występuje szkielet zewnętrzny... Czytaj dalej Słownik biologiczny wewnętrzny (kręgowce)
  • sztywny szkielet zewnętrzny (stawonogi)
  • płyn wypełniający jamę ciała (nicienie, pierścienice, mięczaki)
  • płyn wypełniający przewody układów wewnętrznych (naczynia krwionośne, limfatyczne, moczowody kręgowców)

Tkanka mięśniowa gładka:

zbudowana jest z jednojądrowych, wrzecionowatych komórek, zawierających liczne miofibryle. U bezkręgowców (płazińce, nicienie, pierścienice) mięsnie gładkie pełnią funkcje lokomotoryczną.

U kręgowców mięśnie te występują m in.:

  • w skórze
  • ścianach jelit
  • drogach oddechowych
  • naczyniach krwionośnych
  • naczyniach limfatycznych
  • moczowodach

Mięśnie gładkie charakteryzują się dużą odpornością na zmęczenie, ich skurcze są powolne, długotrwałe i niezależne od woli.

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana:

zbudowana jest z silnie wydłużonych, walcowatych komórek, zawierających wiele jąder. Jądra leżą na obrzeżach włókien mięśniowych, w centrum natomiast znajdują się liczne miofibrylle, oddzielone od siebie cysternami siateczki śródplazmowej. Miofilamenty aktynowe i miozynowe ułożone są naprzemiennie na całej długości włókna, co uwidacznia się w postaci regularnych poprzecznych prążków. Prążki jasne odpowiadają miofilamentom aktynowym, prążki ciemne - miozynowym.

Z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej zbudowane są przede wszystkim mięśnie szkieletowe kręgowców, mięśnie poprzecznie prążkowane występują też u stawonogów. Są one przytwierdzone do chitynowego szkieletu zewnętrznego. Odmianą mięśnia poprzecznie prążkowanego jest mięsień sercowy. Kurczy się niezależnie od woli zwierzęcia, pompując krew da naczyń krwionośnych.

Tkanka łączna właściwa:

Cechy

Podział

Cechy:

- Znaczny udział w metabolizmie

- Duże możliwości regeneracyjne

- Brak substancji twardych

Podział:

- Wiotka

- Zbudowana z włókien retikulinowych

Otacza:

- Mięśnie

- Układ krwionośny

- Układ nerwowy

Zbita

  • Zbudowana z włókien kolagenowych

Układ włókien

  • Regularny
  • Tworzy ścięgna

Nieregularny

  • Tworzy skórę

Tłuszczowa

  • Podział na: żółta i brunatna
  • Stanowi rezerwę metaboliczną

Składowanie tłuszczów obojętnych w cytoplazmie komórek

  • Pełni funkcję termoregulacyjną

- Siateczkowa

  • Bardzo delikatna
  • Dużo narzynek krwionośnych
  • Tworzy węzły chłonne
  • Tworzy zrąb szpiku kostnego

- Zarodkowa

  • Występuje tylko w okresie zarodkowym
  • Brak włókien

Tkanka łączna:

charakteryzuje się dużą ilością substancji międzykomórkowej i dużymi odległościami między poszczególnymi komórkami.

Do tkanek łącznych zalicza się:

  • tkankę chrzęstną
  • tkankę kostną

Substancja międzykomórkowa tkanki chrzęstnej obfituje w włókna białkowe. Podstawowymi białkami tej tkanki są: kolagen Kolagen białko należące do skleroprotein, jest głównym składnikiem tkanki łącznej, w której tworzy tzw. włókna kolagenowe. Są one bardzo odporne na zerwanie, lecz mało rozciągliwe. Wchodzą w skład ścięgien,... Czytaj dalej Słownik biologiczny i elastyna. Włókna kolagenowe decydują o wytrzymałości tkanki chrzęstnej, zaś włókna elastylowe nadają jej elastyczność.

Tkanki chrzęstnej zbudowane są m. in.:

  • szkielety kręgowców
  • dyski międzykręgowe
  • niektóre wiązadła

Substancja międzykomórkowa tkanki kostnej przesycona jest solami mineralnymi (głównie węglanem wapnia i magnezu), co decyduje o jej twardości i sztywności. Substancja ta zawiera ta zawiera liczne włókna kolagenowe o zwarty i regularnym układzie. Włókna te tworzą podstawowe elementy strukturalne tkanki kostnej - tzw. blaszki kostne.

Tkanka kostna zbita:

charakteryzuje się zwartym i regularnym ułożeniem blaszek kostnych, dzięki czemu jest twarda i wytrzymała. Największym skupiskiem neuronów w organizmie zwierzęcym jest centralny lub inaczej ośrodkowy układ nerwowy.

U kręgowców tworzy go:

  • mózg
  • rdzeń kręgowy

Poza ośrodkowym układem nerwowym wypustki wielu neuronów skupiają się w zespoły zwane nerwami.

Typowy nerw jest wiązką złożona z setek, a niekiedy nawet tysięcy aksonów, osłoniętych wspólną, łączno-tkankową otoczką.

Poza ośrodkowym układem nerwowym występują także skupiska ciał komórek nerwowych, zwane zwojami nerwowymi.

U kręgowców nerwy i zwoje składają się na obwodowy układ nerwowy.