Dodaj do listy

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE UKŁADU POKARMOWEGO. TRAWIENIE U PRZEŻUWACZY

Z racji heterotroficznego trybu życia, zwierzęta muszą dostarczać organizmowi niezbędnych składników odżywczych i soli mineralnych, będących źródłem energii potrzebnej do przeprowadzenia wielu reakcji syntezy innych substancji, warunkujących prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Zasadniczymi składnikami pokarmu zwierząt są: białka, wielocukry, tłuszcze, polinukleotydy oraz inne cząsteczki o złożonej budowie. W postaci, w jakiej występują w pokarmie, substancje te nie są dostępne dla komórek, dlatego też muszą ulec rozkładowi do prostych przyswajalnych dla komórki podjednostek.

W toku ewolucji zwierzęta wykształciły odpowiedni układ, za pośrednictwem którego możliwe jest sprawne pobieranie pokarmu, jego mechaniczna obróbka, trawienie oraz wydalenie nie posiadających wartości odżywczych resztek. Składniki odżywcze następnie są wchłaniane i rozprowadzane po całym organizmie.

Przewód pokarmowy stanowi długa rura, która składa się zasadniczo z sześciu części, w których zachodzi odpowiednio pobieranie pokarmu, jego trawienie oraz wchłanianie. Podczas pobierania pokarmu, dochodzi również do gryzienia, żucia, a w końcu połykania. Wchłanianie substancji przez ściany przewodu pokarmowego ma miejsce wówczas, gdy procesy trawienia dobiegną końca. Ściany jelit, bo to właśnie w nich dochodzi do wchłaniania, stanowią jakby selektywną błonę, która na wzór półprzepuszczalnej plazmalemmy, 'pozwalają' na wchłonięcie się wybiórczych cząstek, głównie tych o małych rozmiarach. Jama ustna stanowi usztywnioną przez kości szczękowe komorę, do której wstępnie dostaje się pokarm. Ograniczenie od innych części stanowią kolejno: od dołu język, po bokach policzki, zęby i dziąsła, od góry oddziela jamę ustną od jamy nosowej podniebienie. Składa się ono z trzech części: przedniej części kostnej tzw. podniebienia twardego i tylnej błoniastej części czyli podniebienia miękkiego. To ostatnie pełni znaczącą rolę przy połykaniu i zapobieganiu przed dostaniem się pokarmu do jamy nosowej. Inne elementy jamy ustnej takie jak: zęby, język i gruczoły ślinowego umożliwiają pobieranie pokarmu, mechaniczną obróbkę, wstępne trawienie i połykanie uformowanych kęsów.

Język charakteryzuje budowa warstwowa, gdzie budujące poszczególną warstwę mięśnie poprzecznie prążkowane, zorientowane są w różnych płaszczyznach. Dzięki takiej budowie język zdolny jest do wykonywania bardzo skomplikowanych ruchów. Mięśnie biegnące w pasmami z lewej krawędzi języka do prawej oraz te biegnące od części górnej do dolnej ulegają skurczowi podczas wysuwania języka. W tym samym czasie mięśnie biegnące od części tylnej języka ku jego szczytowi ulegają rozkurczowi. To właśnie dzięki ruchom przesuwczym języka pokarm kierowany jest między zęby. Trakcie wyżej opisanych ruchów formowany jest w przybliżeniu kulisty kęs pokarmu, który ułatwia samo połknięcie. Gdy przeżuty pokarm w postaci kulki wepchnięty zostaje do gardzieli rozpoczyna się faza przełykania. Język pokrywa błona śluzowa, w której znajdują się liczne kubki smakowe, tworzące skupienia zwane brodawkami. Wyróżnia się kilka rodzajów kubków smakowych, które ulegają podrażnieniu przez substancje rozpuszczone w pokarmie. Odpowiedzialne są zatem za odbieranie wrażeń smakowych.

Zęby odpowiedzialne są za rozdrabnianie mechaniczne pokarmu, a u niektórych zwierząt są wybitnie wyspecjalizowane, w zależności od rodzaju pobieranego pokarmu. Występowanie takich zróżnicowanych funkcjonalnie zębów nazywamy heterodontyzmem. Zęby ssaków choć na pozór bardzo różniące się u poszczególnych gatunków to budowę ich łączy wspólny plan (Rys.1.).

00031210.jpg 

Rys.1. Budowa zęba. (http://www.bmtatrzanscy.5m.pl/img/mini_slownik_stomatologiczny/rys_przekroj_zeba.gif)

W budowie zęba wyróżnia się wystającą ponad powierzchnie dziąseł koronę, otoczoną dziąsłami cześć- szyjkę zęba oraz zakotwiczone w zębodołach korzenie zęba. Na każdy ząb składa się kilka warstw. Najbardziej zewnętrzną część zęba stanowi zbudowane w 97% z substancji mineralnych szkliwo, które jest najtwardszą substancją w organizmie. Pod nim bezpośrednio występuje zębina, która otacza komorę zawierającą miazgę. Ta ostatnia jest tkanką miękką, do której wnikają liczne zakończenia nerwowe i naczynia krwionośne. Jedynie korona Korona część podwójnego okwiatu okrytonasiennych. Płatki korony są osadzone okółkowo na dnie kwiatowym, otoczone działkami kielicha. U roślin owadopylnych korona jest duża i barwna, a u wiatropylnych mała... Czytaj dalej Słownik biologiczny i górna część szyjki pokryta jest przez szkliwo. Ząb tkwi w zębodole, do którego przymocowany jest za pomocą cementu. Zębina składem chemicznym przypomina kość. W 72% zbudowana jest z substancji mineralnych, jedynie około 28% stanowią substancje organiczne. U zwierząt wyróżnia się zasadniczo cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich typy zębów: siekacze, kły, zęby przedtrzonowe i zęby trzonowe. U młodych osobników najpierw występują tzw. zęby mleczne, wśród których występują siekacze, kły i zęby przedtrzonowe. W trakcie dorastania zęby mleczne wypadają, a w ich miejsce stopniowo wyrastają zęby stałe, które już zawierają trzonowce. Lewa strona szczęki jest odbiciem prawej, ponadto poszczególne rodzaje zębów występują w określonej, niezmiennej kolejności i tak od przodu wyrastają siekacze, dalej kły, następnie przedtrzonowe i trzonowce. Siekacze służą do odcinania kawałków pokarmu. Na wysokości kątów ust występują cztery kły w kształcie stożka. Kły służą drapieżnikom do przytrzymywania ofiary, u roślinożerców zupełnie zanikły. Zęby policzkowe, na które składają się przedtrzonowce i trzonowce, o podobnej budowie zewnętrznej. Ich funkcją jest rozcieranie i miażdżenie pokarmu. Wszystkożerne świnie mają tępe zęby policzkowe zakończone kopulastymi guzkami. U bydła i koni rozcierające pokarm trzonowce są spłaszczone, a służące do ścinania trawy siekacze są dobrze rozwinięte. U przeżuwaczy siekacze nie występują wcale, gdyż w tej grupie do ścinania trawy przeżuwacze używają języka, a w przypadku dolnych siekaczy pomocna jest warga.

W jamie ustnej ujścia mają produkujące ślinę gruczoły ślinowe, która nawilża pokarm ułatwiając połykanie, a znajdujące się w niej enzymy Enzymy białkowe biokatalizatory, zwiększające szybkość reakcji biochemicznych na drodze specyficznej aktywacji substratów. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji chemicznych i w efekcie zwiększają... Czytaj dalej Słownik biologiczny dokonują wstępnego trawienia cukrów. Ślina ma właściwości bakteriobójcze dzięki znajdującemu się w niej lizozymowi. Wyróżnia się dwa rodzaje śliny, która wydzielana jest przez ślinianki. Ślinę pierwszego rodzaju wyróżnia wodnistość, a jej zadaniem jest zwilżenie i rozpuszczenia suchego pokarmu. Drugi rodzaj bogaty jest w mukoproteid, nadający ślinie śluzowaty charakter, a za jego pomocą formowany jest kęs pokarmu. Śluzowata ślina działa jako substancja poślizgowa dla pokarmu w trakcie połykania. Dodatkowymi funkcjami śliny jest oczyszczanie i ochrona przed wyschnięciem, ponadto zwilża także język uniemożliwiając jego przyklejenie się do podniebienia. Odpowiednie rodzaje śliny produkowane są w różnych śliniankach i tak: zlokalizowana w policzku, tuż przy uchu ślinianka przyuszna produkuje wyłącznie ślinę wodnistą; znajdująca się w przednim kącie żuchwy kolejna ślinianka tzw. podszczękowa wydziela zarówno jeden jak i drugi rodzaj śliny. Występująca pod językiem, na dnie jamy ustnej ślinianka podjęzykowa podobnie jak podszczękowa produkuje ślinę wodnistą i śluzowatą. Wydzielinę jaką jest ślina można zaliczyć do soków trawiennych z racji występowania w niej amylazy dokonującej wstępnego trawienia cukrów. Odczyn śliny jest lekko kwaśny i wynosi 6,5-6,8.

Podległy wstępnej obróbce pokarm z jamy ustnej kierowany jest do położonej za podniebieniem miękkim gardzieli, w której dochodzi do skrzyżowania dróg pokarmowych z oddechowymi. Na wskutek szeregu odruchów, które składają się na proces połykania , kęs pokarmu dostaje się przełykiem do żołądka. W momencie przełykania droga oddechowa staje się niedrożna na wskutek odruchowego mechanizmu, który działa zapobiegawczo przed dostaniem się pokarmu do tchawicy.

00031211.jpg 

Rys.2. Budowa ściany przewodu pokarmowego według Salomon, Berg, Martin, Villee 'Biologia'.

Cechą charakterystyczną dla układu pokarmowego jest stały plan budowy ścian przewodu pokarmowego. Otóż na wszystkich jego odcinkach ściana składa się z trzech warstw: zewnętrznej śluzówki, środkowej mięśniówki oraz zewnętrznej warstwy łącznotkankowej. Zewnętrzna śluzówkę wyściela nabłonek walcowaty. Powierzchnia trawienna żołądka i chłonna jelita jest znacznie powiększana na wskutek silnego pofałdowania występujących w tych odcinkach śluzówki. Gruczoły przewodu pokarmowego są niczym innym jak silnie wypukloną śluzówką.

Drugą warstwę, mięśniówkę, budują mięśnie gładkie z wyjątkiem 1/3 części przełyku, która zbudowana jest z mięśni prążkowanych. W przewodzie pokarmowym można wyróżnić dwie wyraziste warstwy mięśni: wewnętrzną, w której przebieg włókien mięśni jest okrężny oraz warstwę zewnętrzną o mięśniach ułożonych podłużnie. Poprzez jednoczesne skurcze tak ułożonych mięśni możliwe jest przesuwanie pokarmu do dalszych odcinków przewodu. Zewnętrzna elastyczna, łącznotkankowa warstwa, pokryta jest gładką osłonką otrzewnej, wydzielającej do światła żołądka i jelit śliski płyn, którego zadaniem jest zmniejszyć tarcie przesuwającego się pokarmu. Jedynie przełyk jest odcinkiem układu pokarmowego pozbawionym warstwy otrzewnej. Ściany przewodu pokarmowego charakteryzują się doskonałym unerwieniem, umożliwiające skoordynowaną pracę poszczególnych części układu, oraz bogatym unaczynieniem, za pośrednictwem którego do komórek układu doprowadzany jest tlen i składniki odżywcze, a odprowadzany dwutlenek węgla oraz produkty przemiany materii. Do światła naczyń limfatycznych wpadają wchłonięte w jelicie produkty trawienia. Przełyk stanowi umięśnioną rurę, która prowadzi pokarm przełykiem do żołądka. Umiejscowiony jest między płucami, przebijając przeponę prowadzi do żołądka. Dzięki skurczom mięśni przełyku następuje rytmiczna faza perystaltyczna, a znajdujący się w jego górnej części kęs pokarmu pokarm jest przełykany. Dalej zachodzące ruchy perystaltyczne prowadzą do przesuwania się pokarmu na kolejnych odcinkach układu trawiennego.

Przednia część żołądka tzw. wpust zbudowana jest z mięśni gładkich tworzących pierścień, zwieracz. Przeważnie przednia część żołądka jest zamknięta i dopiero w momencie pojawienia się pokarmu przyniesionego przez falę perystaltyczną zostaje on odruchowo otwarty. Dobrze widoczny jest mechanizm otwierania zwieracza w przypadku płynów, które poruszają się w przewodzie znacznie szybciej, a mogą się dostać do światła żołądka dopiero po nadejściu fali skurczów perystaltycznych. Istnieją jeszcze trzy podobnie działające miejsca, które kontrolują przepływ pokarmu w przewodzie. Jedno z nich znajduje się na granicy żołądka i jelita cienkiego, kolejne na granicy jelita cienkiego i grubego oraz w odbycie. Gruczoł , jakim jest żołądek, posiada grubą ścianę, która jest dodatkowo silnie umięśniona. Mięśniówka ma budowę warstwową i składa się zewnętrznej warstwy, w której włókna przebiegają podłużnie, środkowej z okrężnymi włóknami oraz ostatniej, wewnętrznej, w której przebieg mięśni ma charakter skośny. Żołądek leży po lewej stronie ciała, w okolicy ostatniego żebra. W śluzówce żołądka znajdują się liczne gruczoły wydzielające enzymy i kwas solny, wchodzące w skład soku żołądkowego. Odczyn soku żołądkowego jest bardzo kwaśny bo pH wynosi 1, które wzrasta do 3 po dostaniu się treści pokarmowej do żołądka. Ściany żołądka są elastyczne, a jego kształt zależy od ilości aktualnie znajdującego się w nim pokarmu, który jest sygnałem do rozpoczęcie fali skurczów w części odźwiernikowej, przechodzącej z lewej części do prawej przyczyniając się do mieszania i rozdrabniania cząstek pokarmowych. W żołądku treść pokarmowa uzyskuje konsystencję pozwalającą na bardziej zaawansowane procesy trawienia. Na wskutek rozkurczu odźwiernika, który następuje co pewien określony czas, umożliwione jest przesuwanie pokarmu małymi porcjami do następnego odcinka jakim jest jelito Jelito odcinek przewodu pokarmowego rozpoczynający się od odźwiernika żołądka, a kończący się odbytem. Wyróżnia się dwie części: jelito cienkie i grube. U wyższych kręgowców jelito cienkie podzielone jest... Czytaj dalej Słownik biologiczny cienkie. Najprawdopodobniej w mechanizmie tym uczestniczą ruchy perystaltyczne, które dodatkowo dzięki 'papkowatej' konsystencji pokarmu mogą przepychać pokarm do jelit. Najkrócej w żołądku przebywają pokarm bogaty w węglowodany, nieco dłuższy okres czasu zalega pokarm białkowy, a lipidy Lipidy tłuszcze / tłuszczowce - grupa związków organicznych, niejednorodna pod względem chemicznym, o zróżnicowanych funkcjach. Wszystkie kwasy tłuszczowe - składnik większości lipidów - są wytwarzane... Czytaj dalej Słownik biologiczny przebywają w żołądku najdłuższy okres czasu. Trawienie tak łatwo dostępnego pokarmu jak rośliny do perfekcji opanowały przeżuwacze. Trudność w trawieniu roślin, polega na tym, że zawierają one składnik, celulozę, z którą nie radzą sobie żadne wydzielane przez układ zwierzęcia enzymy.

00031212.jpg 

Rys.3. Budowa żołądka przeżuwacza według Pawła Hosera ' Fizjologia Fizjologia dziedzina biologii, która zajmuje się badaniem czynności życiowych organizmów, np. fizjologia roślin, zwierząt. Problematykę badań fizjologii stanowi funkcjonowanie organizmu na różnych poziomach organizacji,... Czytaj dalej Słownik biologiczny organizmów z elementami anatomii człowieka'

Przeżuwacze charakteryzują się pewnymi cechami budowy omawianego układu, będącymi wyrazem przystosowania się do trawienia błonnika. Przede wszystkim wykształciły skomplikowanej budowy żołądek, który składa się z czterech komór. Pojemność żołądka jest dość zmienna gdyż u owcy wynosi około 20 dm3, podczas gdy u krowy wynosi 150 dm3. Pierwszą komorą żołądka przeżuwaczy jest żwacz, stanowiący największą część. W nim zamieszkują symbiotyczne bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny i grupa pierwotniaków, orzęski. Bioflora na drodze fermentacji prowadzi do trawienia celulozy, a produkty jej rozkładu wbudowywane są następnie w ciało mikroorganizmów. Z racji tego, że cukry nadają się jako energetyczne paliwo, a dla przeżuwacze większą wartość stanowi białko, rozwiązują problem w sposób następujący: zwykle usuwany przez zwierzęta z moczem mocznik, przeżuwacze wydzielają go do żwacza, gdzie symbionty rozkładają go, a pozostałości po nim również wbudowują we własne ciało. Zawartość żwacza zwracana jest do pyska, gdzie podlega dokładniejszemu przeżuciu, a następnie połykany jest, lecz tym razem trafia rynienką przełykową bezpośrednio do kolejnych części żołądka: ksiąg i trawieńca. Tam dochodzi do właściwego trawienia za pośrednictwem enzymów. Z ksiąg i trawieńca pokarm kierowany jest do pierwszego odcinka jelita cienkiego, dwunastnicy. Tutaj pokarm, na który składa się głównie masa bakteryjna, ulega ostatecznemu strawieniu. Dwunastnica Dwunastnica pierwsza część jelita cienkiego. Występuje pomiędzy żołądkiem a jelitem czczym. Do dwunastnicy uchodzą przewody: żółciowy - wiodący żółć z wątroby i trzustkowy - doprowadzający sok... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest odcinkiem o stosunkowo stałym położeniu, a spowodowane jest to jej zawieszeniem na więzadłach, za których pośrednictwem również żołądek i wątroba są przymocowane do grzbietowej strony ciała. Jelita (cienkie i znaczna część grubego) zawieszone są krezce, która zbudowana jest z cienkiej przezroczystej błony. Takie umocowanie jelita umożliwia masie jelit na wykonanie ruchów, oraz jest swoistą podporą dla wnikających do jelit nerwów i naczyń krwionośnych. W dwunastnicy dochodzi do strawienia pokarmu przy udziale soku trzustkowego oraz produkowanej przez wątrobę żółci. Dołącza do tego sok dwunastnicowy, będący wydzieliną gruczołów znajdujących się w ścianie dwunastnicy. Wydzieliny żołądka i dwunastnicy dokańczają procesy trawienia w jelicie cienkim.

00031213.jpg 

Rys.4. Budowa jelita. (http://www.willalubon.rubikon.pl/zjelito.jpg).

W jelicie cienkim pokarm ulega ciągłemu ruchowi, które są zależne od układu nerwowego. Wyróżnia się dwa rodzaje ruchów w jelicie: prowadzące do mieszanie się pokarmu z enzymami trawiennymi ruchy perystaltyczne oraz ruchy wahadłowe. Ruch wahadłowy i perystaltyczny następują w określonych momentach i tak po ruchu wahadłowym następuje perystaltyczny, w trakcie którego ponownie rozpoczyna się ruch wahadłowy. Powstałe na drodze skurczów i rozkurczów kolejnych odcinków jelita ruchy wahadłowe odpowiedzialne są za mieszanie się pokarmu z enzymami trawiennymi. Obydwa rodzaje ruchów umożliwiają ponadto kontakt niemal każdej cząstki pokarmowej ze ścianką jelita, podnosząc efektywność wchłaniania pokarmu. Z jelitem cienkim łączą się dwa duże gruczoły: wątroba i trzustka. Wątroba jest narządem, który ciągle produkuje żółć, przechodzącą systemem kanalików do woreczka żółciowego. Ilość żółci wydzielanej do światła jelita jest regulowana na drodze hormonalnej. W momencie gdy pokarm znajduje się w jelicie cienkim, uwalniana cholecystokinina Cholecystokinina hormon należący do gastryn, wydzielany przez komórki błony śluzowej początkowej części jelita cienkiego. Posiada zarówno właściwości kurczenia pęcherzyka żółciowego, jak i stymulowania... Czytaj dalej Słownik biologiczny powoduje rozwarcie zwieracza przy jednoczesnym skurczu ścian woreczka, co powoduje wydzielenie porcji żółci do jelita. Żółć nie zawiera enzymów trawiennych. Jej główny składnik, sole kwasów żółciowych prowadzą do emulgacji tłuszczów, które w tej postaci mogą ulegać dalszym procesom rozkładu za pośrednictwem lipaz. Żółć ponadto ma istotny wpływ na zobojętnianie bardzo kwaśnej treści pokarmowej, pochodzącej z żołądka. Sama posiadając odczyn zasadowy powoduję zmianę odczynu z kwaśnej na obojętna do lekko zasadowej. Jest to proces bardzo ważny z tego względu, że enzymy zawarte w soku trzustkowym oraz te wydzielane przez ścianę jelita stają się aktywne dopiero w środowisku obojętnym do lekko zasadowego. Kolejnym gruczołem jest nieregularnych kształtów trzustka. Trzustka leży między żołądkiem a dwunastnicą i produkuje sok trzustkowy, w skład którego wchodzą enzymy rozkładające białka, lipidy, kwasy nukleinowe oraz węglowodany. Sok trzustkowy dostaje się do światła dwunastnicy za pośrednictwem specjalnego przewodu trzustkowego. Sok trzustkowy podobnie jak żółć osiada zasadowy odczyn i razem z żółcią zobojętnia kwaśny pokarm z żołądka. W skład trzustki wchodzą jeszcze specyficzne komórki zwane wysepkami Langerhansa, które produkują ważne hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny uczestniczące w gospodarce węglowodanami.

Wydzielone we wcześniejszych odcinkach przewodu enzymy rozkładają białka, wielocukry, kwasy nukleinowe i lipidy na prostsze jednostki, wchłaniane następnie przez ściany jelita.

Jelito odznacza się bardzo dużą powierzchnią chłonną, która tworzą liczne fałdy jelita, występujące na powierzchni śluzówki liczne wypustki palczaste, nazywane kosmkami jelitowymi.

00031214.jpg 

Rys.5. Budowa kosmka jelitowego według Salomon, Berg, Martin, Villee 'Biologia'

Do każdego kosmka wnika sień naczyń włosowatych, a w części centralnej znajdują się kapilary Kapilary naczynia włosowate. Najcieńsze naczynia krwionośne i limfatyczne, w których zachodzi wymiana substancji między płynami ustrojowymi (krew, limfa) a tkankami. Ściany kapilar nie zawierają mięśniówki. Są... Czytaj dalej Słownik biologiczny naczyń limfatycznych, do światła których przechodzą odżywcze cząstki. W sposób znaczący powierzchnia wchłaniana jest powiększana poprzez ogromną liczbę mikrokosmków, występujących na powierzchni komórek nabłonkowych jelita.

Wchłanianie cząstek pokarmowych stanowi proces dość złożony. Niektóre cząsteczki wchłaniane są biernie, inne poprzez transport wspomagany, podczas gdy jeszcze inne przenikają ściany z zużyciem energii w postaci ATP. Na drodze aktywnego transportu adsorbowane są heksozy, przy czym glukoza, fruktoza i galaktoza Galaktoza cukier prosty należący do heksoz, aldoz. Rzadko występuje w stanie wolnym. Jest składnikiem dwucukru laktozy i trójcukru rafinozy, a także takich wielocukrów jak galaktany. Występuje też w gangliozydach... Czytaj dalej Słownik biologiczny przenikają ścianę jelita z różną szybkością i tak najszybciej wchłaniana jest galaktoza, później glukoza, a najwolniej fruktoza. Kolejnymi elementami wchłanianymi na drodze aktywnej są aminokwasy, które naczyniami przenoszone są do wątroby, gdzie przez krótki okres czasu są magazynowane, a następnie zostają rozprowadzone po całym organizmie. W sposób nieco odmienny zachodzi absorbcja produktów całkowitego lub częściowego rozkładu lipidów. Produkty lipolizy ulegają absorbcji na drodze dyfuzji prostej. Pobierane są przez kapilary limfatyczne i kierowane do komórek nabłonkowych jelita cienkiego ,gdzie ulegają resyntezie, w tym celu wolne kwasy tłuszczowe zamieniają się w kompleks Kompleks termin wprowadzony przez Freuda i stosowany w psychoanalizie na określenie zespołu idei, uczuć tkwiących w podświadomości, u podstaw których leżą sprzeczne uczucia (zazwyczaj miłość i nienawiść).... Czytaj dalej Słownik terminów literackich lipidowy z acetylo-CoA, który reaguje z mono- i diglicerydami dając triglicerydy. Takie porcje glicerydów tworzą agregaty, które uwalniane są do naczyń limfatycznych uchodzących do przewodu piersiowego, a te do żyły obojczykowej.

Zanim pokarm trafi do jelita grubego, ulega całkowitemu strawieniu, a posiadające odżywczą wartość cząstki pokarmowe wchłonięciu. Do jelita grubego trafiają nie strawione resztki pokarmowe oraz duże ilości wody, która w jelicie ulegnie resorbcji, w wyniku czego dochodzi do zagęszczenia resztek pokarmowych w okrężnic doprowadzając jednocześnie do formowania się masy kałowej. W jelicie grubym podobnie jak to miało miejsce w jelicie cienkim obserwuje się znacznie wolniejsze ruchy wahadłowe i perystaltyczne. Co pewien czas następuje zdecydowanie bardziej energiczny ruch perystaltyczny, który przesuwa nie strawione resztki do odbytu. Okres pobytu resztek pokarmowych w jelicie i odbytnicy szacuje się na 12-24 godzin. Powstały kał usuwany jest na drodze defekacji. W jego skład wchodzą resztki pokarmowe, które nie uległy strawieniu, wydzielone przez organizm zbędne substancje np. barwniki żółciowe oraz ogromne ilości flory bakteryjnej. Jelito grube zamieszkiwane jest przez symbiotyczne bakterie, syntetyzujące niektóre witaminy z grupy B i K oraz inne istotne dla gospodarza substancje.

W skład jelita grubego wchodzi jelito ślepe, okrężnica i odbytnica. Okrężnica stanowi grubościenną część jelita grubego. Jelito ślepe jak sama nazwa wskazuje to ślepo zakończony worek, w okolicy którego od strony bocznej jelito cienkie wchodzi do okrężnicy. Wyrostek robaczkowy to uwypuklenie końcowej części jelita ślepego.