Dodaj do listy

Pasożyty przewodu pokarmowego (choroby)

Układ pokarmowy

Do układu pokarmowego zaliczamy wszystkie organy, które biorą udział w procesie pobierania i przeróbki pokarmu (tj. rozdrabniania, trawienia, absorpcji składników pokarmowych oraz usuwania resztek). Przewód pokarmowy wyglądem przypomina długą rurę, której średnica oraz struktura są różne na różnych jej odcinkach. W ścianach tego przewodu znajdują się gruczoły służące do trawienia. Możemy je podzielić na gruczoły śródścienne oraz pozaścienne. Ich główną wydzieliną są soki trawienne. Do przesuwania pokarmu wzdłuż przewodu pokarmowego dochodzi na skutek skurczy mięśni budujących jego ściany. U ludzi układ pokarmowy zbudowany jest z kolejno występujących:

  • jama ustna
  • gardło
  • przełyk
  • żołądek
  • jelito Jelito odcinek przewodu pokarmowego rozpoczynający się od odźwiernika żołądka, a kończący się odbytem. Wyróżnia się dwie części: jelito cienkie i grube. U wyższych kręgowców jelito cienkie podzielone jest... Czytaj dalej Słownik biologiczny cienkie - podzielone na dwunastnicę, jelito czcze oraz biodrowe
  • jelito grube - podzielone na jelito ślepe, okrężnicę oraz odbytnicę
  • wątroba
  • trzustka

Budowa układu pokarmowego wygląda podobnie także u pozostałych kręgowców. Natomiast jego długość zależy nie tyle od gatunku, co od rodzaju spożywanego pokarmu. Na przykład u mięsożerców przewód pokarmowy nie jest zbyt długi, przeciwnie natomiast jest u roślinożerców, których pożywienie stanowią duże ilości roślin zawierających składniki nie ulegające trawieniu - m. in. celulozę.

Badania układu pokarmowego

We współczesnym świecie układ pokarmowy bardzo często jest miejscem, gdzie rozwijają się różnego rodzaju choroby. Obecnie lekarze mają wiele sposobów i odpowiednich narzędzi, które pozwalają im na właściwą diagnozę oraz skuteczne leczenie wielu chorób oraz pasożytów. Do standardowych badań przewodu pokarmowego należy ultrasonografia (USG), dzięki której możliwe jest oglądanie organów jamy brzusznej , takich jak: wątroba, trzustka czy żołądek. Kolejnym, bardzo pomocnym przy stawianiu diagnozy badaniem jest rentgen (RTG), który pozwala na wykrycie takich ciał obcych, jak kamienie żółciowe czy nerkowe. Polega ono na przepuszczeniu przez tkanki promieni X. Przewód pokarmowy od środka można zbadać za pomocą fiberoskopu. Fiberoskopem jest długa rurka z małą kamerką na końcu. Dzięki niej można obejrzeć dowolne części przewodu pokarmowego. Następnym badaniem jest gastroskopia, której celem jest ujrzenie wnętrza przełyku, żołądka oraz dwunastnicy. Dzięki temu badaniu możliwe jest wykrycie zmian w śluzówce tych organów i ewentualne zdiagnozowanie zmian nowotworowych czy wrzodów. Do badania jelita grubego używa się natomiast kolonoskopu, a do oglądania samej esicy - sigmoidoskopu. Jeśli chcemy z kolei zbadać zawartość treści żołądkowej, to używamy do tego celu tzw. sondy.

Pasożyty przewodu pokarmowego

Pasożytami nazywamy wszelkie organizmy, które czerpią korzyści (pokarmowe i życiowe) z innych organizmów, powodując tym samym szkody w tym organizmie. U ludzi najczęściej występują pasożyty zwierzęce. Choroby przez nie powodowane nazywamy parazytozami.

Pasożyty ludzkie, ze względu na przynależność systematyczną można podzielić na dwie grupy:

  1. pierwotniaki
  2. robaki:
  • płaskie, czyli płazińce
  • obłe, czyli obleńce

Ja scharakteryzuję bliżej drugą grupę pasożytów - robaki:

Robaki płaski = Płazińce

Robaki płaskie (Platyhelminthes) należą do bezkręgowców. Posiadają one symetrię dwuboczną ciała. Wśród nich wyróżnia się trzy gromady:

  1. Przywry (Trematoda), np. motylica wątrobowa, przywra krwi
  2. Tasiemce (Cestoda), np. tasiemiec uzbrojony, bruzdogłowiec szeroki
  3. Wirki (Turbellaria), np. wielooczka czarna, wypławek biały

Płazińce żyją w środowisku wilgotnym, najczęściej jest to gleba Gleba najbardziej zewnętrzna, zwietrzała część litosfery składająca się z luźnych cząstek organicznych i mineralnych, powietrza oraz wilgoci. Pod wpływem żyjących w niej i na niej organizmów w... Czytaj dalej Słownik biologiczny lub zbiorniki wodne, a także organizmy żywe (w nich mieszkają pasożyty). Wśród tych robaków można spotkać osobniki bardzo małe, których długość nie przekracza centymetra oraz osobniki duże, których rozmiary mogą dochodzić do kilkudziesięciu metrów. Ich ciało charakteryzuje spłaszczenie grzbieto-brzuszne. Ciało pokrywa wór mięśniowo-skórny. Jeśli dany robak żyje w wolnym środowisku, do poruszania się używa różnych mechanizmów, np. wirek posiada do tego celu nabłonek rzęskowy. Pasożyty, np. te należące do tasiemców, nie posiadają żadnych mechanizmów ruchu, gdyż jest im to niepotrzebne. Ich ciało możemy podzielić na kilka odcinków: przedni, tylny oraz stronę ciała: brzuszną oraz grzbietową. Na odcinku przednim występują ważne dla życia skupiska zwojów układu nerwowego oraz narządy zmysłowe.

Do pasożytów należą dwie grupy płazińców: przywry oraz tasiemce. Obie te grupy charakteryzuje specyficzna budowa ciała. Posiadają one mocny i odporny nabłonek, którego zadaniem jest ochrona pasożyta przed strawieniem sokami trawiennymi żywiciela. Ponadto mają one także narządy, umożliwiające im zaczepienie się w odpowiednim odcinku przewodu pokarmowego żywiciela - są to np. haczyki czy przyssawki. Zazwyczaj pasożyty nie potrzebują układu pokarmowego, krwionośnego ani oddechowego, gdyż wymiana gazowa oraz pokarmowa zachodzi bezpośrednio przez powłoki ciała. Ze względu na warunki życia (wewnątrz gospodarza), wiele pasożytów oddycha beztlenowo. Specyficzną cechą pasożytów są także dobrze wykształcone narządy rozrodcze oraz hermafrodytyzm. Ponadto pasożyty nie są barwne a ich kształt ciała jest przystosowany do przebywania w przewodzie pokarmowym - wydłużony i spłaszczony.

TASIEMCE

Są przyczyną choroby zwanej tasiemczycą. Kształtem przypominają taśmę (stąd też ich nazwa). Ich ciało można podzielić na główkę z przyssawkami albo haczykami, szyjkę - miejsce powstawania kolejnych segmentów oraz taśmy (strobili). Taśma składa się z ogromnej ilości podobnych do siebie segmentów. W segmentach tych powstają jaja, które wraz z upływem czasu wypełniają całe wnętrze członów. Takie segmenty odrywają się od taśmy i wraz z kałem wydostają się na zewnątrz ciała żywiciela. Aby doszło do rozwoju larw, jajo musi trafić do ciała żywiciela pośredniego. Wtedy następuje rozwój aż do stadium wągra, który zagnieżdża się w organach wewnętrznych.

Do zarażenia się ludzi dochodzi na skutek zjedzenia mięsa żywiciela pośredniego wraz ze znajdującymi się w nim wągrami tasiemca. Pozbycie się tasiemca z mięsa możliwe jest poprzez długotrwałe gotowanie.

Oto najczęściej występujące tasiemce:

  • TASIEMIEC NIEUZBROJONY - długość ich ciała może się wahać pomiędzy 4 a 10 m; żywicielami pośrednimi są krowy; do zakażania dochodzi na skutek zjedzenia mięsa wołowego z wągrami
  • TASIEMIEC UZBROJONY - jest krótszy od nieuzbrojonego; osiąga najwyżej 4 m długości ciała; żywicielami pośrednimi są świnie, a do zarażenia się dochodzi na skutek zjedzenia mięsa wieprzowego z larwami; ponadto jaja są przenoszone także na rękach, jedzeniu lub w wodzie
  • TASIEMIEC KARŁOWATY - najmniejszy z tasiemców; długość dochodzi maksymalnie do 6 cm; przenoszą go gryzonie i ptaki; do zarażenia się dochodzi na skutek zjedzenia jaj z pożywieniem; wydalanie jaj z kałem powoduje ryzyko powtórnego zarażenia się ludzi
  • BRUZDOGŁOWIEC SZEROKI - może osiągać nawet 10 m długości ciała; żywicielami pośrednimi są oczliki i ryby; do zarażenia się dochodzi na skutek zjedzenia kawioru lub ryby z jajami tasiemca
  • TASIEMIEC ELIPTYCZNY - dochodzi maksymalnie do 35 cm; przenoszą go pchły - ludzka oraz psia; żywicielami ostatecznymi są natomiast psy, koty oraz ludzie

TASIEMCZYCA

Jest to choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
spowodowana obecnością tasiemca w jelitach zwierząt oraz ludzi. Jest wiele odmian tej choroby, w zależności od gatunku występującego tasiemca. W naszym kraju do najczęstszych należy tasiemiec nieuzbrojony oraz uzbrojony, a rzadziej bruzdogłowiec

Objawy:

Niekiedy nie ma żadnych objawów. Czasami natomiast można zaobserwować dolegliwości związane z układem pokarmowym w postaci: nudności, bólów brzucha, głowy, biegunek, braku apetytu. Prowadzi to czasem do utraty wagi, osłabienia oraz nerwowości. Niekiedy występują także reakcje alergiczne skóry. Najczęściej objawy te zauważane są u małych dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum oraz osób z osłabionym systemem odpornościowym. Generalnie można powiedzieć, że nasilenie dolegliwości jest zależne od liczby pasożytów w organizmie oraz ogólnego stanu zdrowia. Zdarza się, że chory jest w stanie zauważyć w swoim kale wydalane człony - mają postać prostokąta o niewielkich wymiarach. W razie jakichkolwiek podejrzeń obecności pasożytów, należy bezzwłocznie udać się do lekarza.

Badania:

Przeprowadza się badania kału celem wykrycia pasożyta.

Przyczyny:

Do zarażenia się ludzi dochodzi na skutek zjedzenia mięsa żywiciela pośredniego z wągrami. Po połknięciu takich wągrów w przewodzie pokarmowym zachodzi rozwój aż do osiągnięcia dojrzałości. Wtedy zaczyna się produkcja Produkcja zorganizowana działalność ludzi polegająca na wytwarzaniu dóbr materialnych oraz świadcząceniu usług, służąca zaspokojeniu potrzeb.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
jaj w segmentach oraz odłączanie się członów i wydalanie poza organizm żywiciela. Gdy jaja takie trafią do przewodu pokarmowego zwierząt dochodzi do rozwoju larwalnego. W przypadku połknięcia jaj przez człowieka, staje się on żywicielem pośrednim i w jego organach zachodzi rozwój do stadium wągra.

Profilaktyka:

Aby zapobiegać tego typu zakażeniom, należy jadać mięso tylko z źródeł o znanym pochodzeniu, gdzie zwierzęta są badane. Ponadto należy dobrze gotować i smażyć potrawy z mięsem oraz unikać surowego (np. w formie tatara). Ważna jest także higiena podczas przygotowywania posiłków oraz higiena osobista.

Czas leczenia:

Gdy przestrzega się zaleceń lekarza i stosuje odpowiednie środki lecznicze, objawy ustępują w ciągu tygodnia.

Leczenie:

Leczenie nie wymaga pobytu w szpitalu. Nie ma specjalnych wskazań żywieniowych ani rehabilitacyjnych. Natomiast konieczne jest przeprowadzenie badań u domowników, celem wykluczenia u nich tej choroby. Ze środków farmakologicznych lekarz przepisuje najczęściej Albendazole, Mebendazole, Mepacrine, Niclosamide, Paromamycin czy Praziquantel. Ich działanie polega na zatruciu pasożyta. Lekarstwo wystarczy raz zażyć. Po około miesiącu należy skontrolować kał - powinny być wykryte szczątki tasiemca. W razie konieczności leczenie przeprowadza się ponownie.

Powikłania:

Do częstych powikłań, w przypadku nieleczenia choroby, może dojść do zapalenia wyrostka robaczkowego, anemii z powodu niedoboru witaminy B12, a także zatkania przewodu pokarmowego. Szczególnie niebezpieczne jest samozakażenie, gdyż połknięte wągry mogą zagnieżdżać się w organach, przyczyniając się do powstania ich zapaleń oraz innych, dodatkowych szkód.

Robaki obłe = Obleńce

Robaki obłe (Nematheliminthes) zaliczamy do bezkręgowców. Wśród nich występują nie tylko pasożyty, ale także formy wolno żyjące. Obleńce dzieli się na dwie gromady:

  1. Nicienie (Nematoda), np. glista ludzka, owsiki czy włosień kręty
  2. Wrotki (Nemathelminthes)

Wśród obleńców występują zarówno formy wolno żyjące - preferują one wilgotne środowisko, takie jak: gleba czy zbiorniki wodne (wody słodkie), jak i pasożyty - zasiedlające organizmy żywe. Jednak pod względem liczby, dominują pasożyty zwierzęce.

Wygląd ciała obleńców jest charakterystyczny - są one zazwyczaj długie i okrągłe w przekroju. Nie występuje tu metameria Metameria CZŁONOWANIE.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
tak specyficzna dla płazińców. Ich naskórek jest dobrze wykształcony. Niektóre osobniki mogą dodatkowo posiadać rzęski na powierzchni ciała. W środku ciała, w jamie poza organami i mięśniami występuje płyn, który dzięki swojemu ciśnieniu, nadaje właściwy kształt całego ciała obleńca - jest więc jakby jego szkieletem. W wyniku wypełnienia ciała płynem, część tkanki mięśniowej stała się zbędna i zanikła. Stąd też bierze się charakterystyczny rodzaj poruszania się - przypominający ruch węży. Do rozrodu dochodzi poprzez kopulację osobników różnych płci - jest to zatem rozmnażanie płciowe.

Robaki obłe zasiedlają tereny mokre, a także typowo wodne. Mogą w razie wystąpienia niesprzyjających warunków, przejść w stan anabiozy - czyli obniżenia czynności życiowych do minimum.

GLISTA LUDZKA

Jest to pasożyt , którego długość może dochodzić do 40 cm. Jest on przyczyną choroby zwanej glistnicą.

GLISTNICA

Jest to dość często występująca choroba układu pokarmowego wywołana pasożytami. Jej przyczyną jest glista ludzka bytująca w jelicie cienkim. Stosunkowo często atakuje ona małe dzieci.

Objawy:

Do najczęściej występujących dolegliwości wśród dzieci jest duża nerwowość, a także towarzyszące jej wymioty oraz bóle brzucha. Może występować dodatkowo utrata wagi ciała oraz zatrzymanie wzrostu. Niekiedy dochodzi do występowania stanów zapalnych skóry oraz zapalenia spojówek czy duszności - reakcji typowych w alergiach. Ze względu na swoją wielkość pasożyty te można czasem zauważyć w kale. W przypadku stwierdzenia pasożytów lub pojawienia się dolegliwości, należy niezwłocznie udać się do lekarza celem zastosowania odpowiedniego leczenia.

Przyczyny:

Jaja są wydalane z kałem. Do zarażenia dochodzi na skutek zjedzenia jaj. Ich przenoszenie najczęściej zachodzi poprzez brudne ręce, jedzenie albo wodę. Do uwalniania się z jaj larw dochodzi w przewodzie pokarmowym żywiciela. Wtedy osobnik taki przemieszcza się z krwią do wątroby, płuc, a stamtąd drogami oddechowymi trafia do gardła. następnie zostaje ponownie połknięty i ląduje w jelicie. Gdy larwy wędrują po organizmie, chory może odczuwać różnego typu dolegliwości związane z reakcjami immunologicznymi organizmu. Po ok. 2 miesiącach larwa Larwa stadium rozwojowe zwierząt wyraźnie różniące się od postaci dojrzałej, zarówno pod względem fizjologicznym, jak i morfologicznym, często także żyjące w innym środowisku i pobierające inny... Czytaj dalej Słownik biologiczny osiąga pełną dojrzałość płciową. Samica wytwarza wtedy kolejne jaja, które są wydalane i cały cykl się powtarza.

Profilaktyka:

Aby nie doszło do zarażenia należy dbać o właściwą higienę osobistą oraz podczas posiłków. Ważne jest mycie rąk przed spożywaniem posiłków i po wyjściu z toalety. Ponadto należy pamiętać, by nie pić wody o nieznanym pochodzeniu, gdyż może być zanieczyszczona jajami glisty.

Badania:

Należy wykonać badanie kału na obecność glisty. Gdy występują objawy związane z układem oddechowym, należy także poddać się prześwietleniu klatki piersiowej

Leczenie:

Nie jest konieczny pobyt w szpitalu. Należy szczególnie starannie zadbać o właściwą higienę osobistą - zmienianie pościeli, bielizny i dezynfekowanie łazienki. Nie istnieją żadne przeciwwskazania do żywienia ani sportu. Jeśli dba się o przestrzeganie zaleceń lekarza, dolegliwości ustępują w ciągu tygodnia. Do leczenia stosuje się Mebendazol oraz Pyrantel, które zażywa się tylko raz. Po ok. 2 tygodniach kontroluje się kał i ewentualnie przeprowadza się ponowną aplikację leku.

Niedrożność przewodu pokarmowego spowodowana nagromadzeniem się glist w jelicie cienkim, oraz zapalenie płuc.

OWSIK

Są to pasożyty, które wywołują chorobę zwaną owsicą. Są one najczęstszymi pasożytami atakującymi ludzi, a w szczególności dzieci. Bytują one w jelicie grubym, a ich długość nie przekracza centymetra (samica). Samce bywają nawet mniejsze.

OWSICA

Jest to choroba, w której pasożyty atakują jelito grube i odbytnicę. Najczęściej występuje wśród dzieci.

Objawy:

Owsica objawia się silnym świądem w okolicach odbytu. Występuje najczęściej wieczorami, gdyż wówczas samice wydostają się na zewnątrz w celu złożenia jaj. Swędzenie staje się przyczyną problemów ze snem, nerwowości. U kobiet może także dochodzić do zapalenia narządów rodnych i upławów. Ponadto mogą także występować bóle głowy. W przypadku zauważenia objawów należy udać się do lekarza.

Przyczyny:

Do zarażenia się dochodzi najczęściej na skutek zjedzenia jaj wraz z pokarmem. Jaja mogą się przenosić na jedzenie przez niemyte ręce oraz przez ręczniki czy brudną pościel. Bardzo łatwo dochodzi do przenoszenia się jaj między członkami rodziny lub osobami korzystającymi z wspólnej toalety. Larwy przemieszczają się do jelita grubego, gdzie osiągają dojrzałość płciową. Samice opuszczają jelita celem złożenia jaj, najczęściej nocą. Jaja zostawiają na skórze w okolicy odbytu. Niekiedy może dochodzić do samozakażenia.

Długość leczenia:

Objawy szybko ustępują, gdy przyjmie się lekarstwo. Jednak ważna jest wówczas właściwa higiena, gdyż może dochodzić do nawrotów choroby.

Badania:

Konieczne jest wykonanie badania kału na obecność pasożytów

Leczenie:

Należy wyeliminować wszelkie jaja z otoczenia chorego poprzez właściwą dezynfekcję pościeli , ubrań, ręczników oraz łazienki. Nie ma żadnych wskazań żywieniowych. Natomiast wszyscy domownicy powinni się poddać leczeniu. Jeśli swędzenie jest dokuczliwe, można stosować maści. W leczeniu farmakologicznym lekarz przepisuje najczęściej Pyrantel, który należy zażyć dwukrotnie - co 2 tygodnie.

Profilaktyka:

Ważne jest przestrzeganie higieny, zarówno osobistej, jak i podczas posiłków. Należy myć ręce przed spożywaniem posiłków. W leczeniu powinni brać udział wszyscy domownicy. Dodatkowo należy także przechowywać produkty żywnościowe pod przykryciem.

Powikłania:

Brak powikłań.

WŁOSIEŃ KRĘTY

Jest to pasożyt powodujący chorobę zwaną włośnicą

WŁOŚNICA

Objawy:

W początkowej fazie, chory może nie odczuwać żadnych dolegliwości, poza bólami brzucha czy biegunką. Niekiedy występują nudności oraz wymioty. W miarę rozwoju choroby mogą pojawiać się bóle mięśniowe oraz gorączka i dreszcze. Objawy te można pomylić z grypą. Może także dochodzić do puchnięcia twarzy oraz powiek lub występowania różnych zmian alergicznych na skórze. W przypadku zauważenia jakichś niepokojących objawów, należy zgłosić się do lekarza.

Przyczyny:

Do zarażenia się tą chorobą dochodzi na skutek zjedzenia mięsa wieprzowego z jajami pasożyta - najczęściej surowego lub półsurowego. Pasożyty po dostaniu się do przewodu pokarmowego wydostają się z jaja w postaci larw, które przemieszczają się do różnych organów wewnętrznych, ale zwłaszcza do mięśni. Tam dojrzewają. Objawia się to bardzo często bólem oraz stanem zapalnym. Na szczęście nie można zarazić się od innego chorego.

Badania:

Nie jest łatwo poprawnie ją zdiagnozować, natomiast jedyną metodą dającą 100% pewność jest pobranie kawałka z mięśni i znalezienie w nim larw.

Profilaktyka:

Nie należy jadać surowego mięsa, szczególnie jeśli nie znamy jego pochodzenia. Należy starannie dogotowywać mięso.

Długość choroby:

Jest różna. Ważna jest właściwa diagnoza, gdyż powikłania mogą być groźne.

Powikłania:

Do powikłań należą m.in.: zapalenie płuc, oskrzeli czy serca, ponadto też szkody w układzie nerwowym (zwłaszcza mózgu)

Leczenie:

Nie wymaga pobytu w szpitalu - jedynie w przypadku wystąpienia powikłań. Zaleca się odpoczynek. Uprawianie sportu może być trudne, z racji występowania bólów mięśniowych. Nie ma szczególnych wskazań w diecie. Lekarz najczęściej przepisuje Tiabendazol lub kortykosterydy (gdy stany alergiczne są groźne) oraz zaleca stosowanie różnych leków przeciwgorączkowych.

Jak powinna wyglądać profilaktyka chorób pasożytniczych?

Generalnie pasożyty ludzkie przenoszone są na człowieka poprzez zjedzenie ich jaj. Dlatego jedyną skuteczną metodą zapobiegania zakażeniom jest prawidłowa higiena osobista. Ważne jest także przygotowywanie posiłków we właściwych warunkach i przy zachowaniu zasad czystości. Należy ponadto zaopatrywać się mięso ze znanego źródła oraz pić czystą, najlepiej przegotowaną, wodę. Celem zapewnienia sobie dodatkowej ochrony, należy spożywać tylko dobrze ugotowane lub usmażone mięso, gdyż wysoka temperatura pomaga zabić jaja pasożytów.