Dodaj do listy

Choroby pierwotniakowe: charakterystyka, objawy, leczenie

Choroby pierwotniakowe są chorobami wywoływanymi przez pasożytnicze organizmy jednokomórkowe, należące do królestwa Protista. Jedna komórka, z której są zbudowane spełnia wszystkie funkcje życiowe organizmu. Wystepują przeważnie w środowisku wodnym, ale można je również spotkać w glebie wilgotnej. Są heterotrofami, a więc organizmami cudzożywnymi, z czego wiele z nich pasożytuje na organizmach zwierzęcych i na ludziach, bardzo często będąc przyczyną różnych chorób. Wśród pierwotniaków wyróżnia się następujące typy: wiciowce, sporowce, korzenionóżki, otwornice, promienionóżki i orzęski.

Lamblioza

Czynnikiem sprawczym tej choroby jest Giardia lambdia (Lamblia intestinalis), należąca do wiciowców. Jest wyposażona w elementy ułatwiające pasożytowanie. Posiada przyssawki służące do przyczepiania się oraz wici, będące narządem lokomotorycznym

  • Drogi zakażania

Źródłem jest sam człowiek zakażony tym pierwotniakiem. Formą inwazyjną jest wydalana z kałem cysta Cysta otoczka (osłonka) o różnej budowie morfologicznej i chemicznej, odporna na różne czynniki, wytwarzana przez organizm (bakterię, roślinę, zwierzę) wchodzący w stan życia utajonego, w celu ochrony przed... Czytaj dalej Słownik biologiczny Giardia lambdia. W Polsce na lambliozę cierpi około 5% osób, przy czym zdecydowaną większość stanowią dzieci. Gdy otorbiony pasożyt trafi do przewodu pokarmowego, po usunięciu przez rozpuszczenie jego otoczki, może rozwinąć się do postaci dorosłej.

  • Objawy:
      • brak apetytu,
      • bóle brzucha,
      • nudności,
      • wzdęcia,
      • wymioty,
      • ostra biegunka.

Jeżeli zakażenie obejmuje swoim zasięgiem również drogi żółciowe to oprócz wyżej wymienionych występują dodatkowo takie objawy jak: odczuwanie bóli w okolicy dolnej pod żebrami po prawej stronie, delikatna gorączka oraz pojawienie się żółtaczki.

Zdarza się, że bardziej ujawniają się tzw. objawy ogólne, które powodują niezauważenie innych bardziej charakterystycznych dla lambliozy objawów. Są to:

  • bóle głowy,
  • zmęczenie,
  • bezsenność,
  • roztargnienie,
  • gorączka,
  • wysypka skórna,
  • zaburzenia ruchowe.

Szacuje się, że u około 10% ze wszystkich osób chorujących na lambliozę, choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
ta nie wykazuje żadnych widocznych objawów.

  • Zapobieganie

To przede wszystkim ogólnie pojmowana higiena osobista, unikanie spożywania wody niewiadomego pochodzenia, która może być zanieczyszczona Giardią lambdią oraz między innymi dokładne mycie przed spożyciem owoców i warzyw.

Balantidioza

Balantidium coli, czyli szparkosz okrężnicy jest sprawcą tej choroby. Podobnie, jak Giardia lambdia posiada rzęski umożliwiające poruszanie się. Zakazić się można poprzez spożycie pokarmów, zawierających cysty, które z kolei wydalane są wraz ze stolcami przez świnie. Z postaci przetrwalnikowe cysty, rozwija się postać wegetatywna. Początkowo występuje w jelicie grubym, ale często przemieszcza się do międzykomórkowych przestrzeni.

  • Objawy:
      • osłabienie organizmu,
      • ostra biegunka (śluzowo - wodnista, bądź w postaci śluzu zawierającego krew oraz wydzielinę ropną).
  • Zapobieganie

Koncentruje się na przestrzeganiu zasad higieny osobistej, dokładnym myciem pokarmów spożywanych w stanie surowym.

Toksoplazmoza

Wywołuje ją Toxoplasma gandii. Wyróżnić można formę nabyta i wrodzoną tej choroby. W przypadku toksoplazmozy nabytej źródło zakażenia stanowi kot, ponieważ to w jego organizmie pierwotniak ten przechodzi swój cykl rozwojowy. Płciowość osiąga w jelicie cienkim, a wraz z kałem wydalane są oocysty, które stanowią postać inwazyjną. Szczególnie narażone na zarażenie są osoby, które chowają w domu koty, przebywające często w ich obecności, bądź często kontaktujące się z tymi zwierzętami. W przypadku toksoplazmozy wrodzonej (jak sugeruje nazwa) do zarażenia dochodzi w okresie życia płodowego przez łożysko. A więc człowiek rodzi się już z tą chorobą.

  • Toksoplazmoza nabyta

Początkowo pasożyty bytujące w przewodzie pokarmowym przemieszczają się następnie poprzez krew i limfę do różnych narządów. W żywych ich komórkach dochodzi do utworzenia tak zwanych pseudocyst, a następnie do powstania cyst pozakomórkowych. To właśnie w cystach, a dokładnie w ich osłonach znajdują się pasożyty. Są one o tyle groźne, że nie muszą wywoływać choroby od razu po przedostaniu się do organizmu ludzkiego, ale mogą zakażać po upływie bardzo długiego czasu, nawet po kilku latach.

Niestety Toxoplasma gandii nie wywołuje zazwyczaj żadnych objawów, a jej obecność w organizmie stwierdza się na podstawie badań serologicznych i immunologicznych.

  • Czasami jednak objawy się pokazują i w zależnośći od umiejscowienia się choroby wyróżnia się następujące jej rodzaje:
    • toksoplazmozę węzłową, która objawia się:
    • powiększeniem węzłów chłonnych,
    • stanem podgorączkowym,
    • potliwością,
    • bólami głowy i stawów,
    • wzrostem liczby limfocytów,
    • toksoplazmozę oczną objawiającą się:
  • zaburzeniami widzenia,
  • zapaleniem siatkówki i naczyniówki,
      • toksoplazmozę wielonarządową, do objawów której należą;
      • zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych,
      • zapalenie samego mięśnia sercowego,
      • zapalenie płuc, mózgu,
      • zaburzenia innych narządów wewnętrznych,
      • toksoplazmozę przewlekłą o dość zróżnicowanych, następujących objawach;
      • objawy ogólnoustrojowe,
      • bóle: stawów, głowy, mięśni,
      • powiększenie wątroby,
      • przejściowe powiększenie węzłów chłonnych,
      • zaburzenia miesiączkowania,
      • zaburzenia o charakterze psychicznym.
  • Toksoplazmoza nabyta

W tym przypadku może dojść do poronienia i obumarcia płodu, ale na szczęście zdarza się to bardzo rzadko. Po urodzeniu dzieci, które w okresie życia płodowego zostały zarażone toksoplazmozą mogą wystąpić między innymi:

  • zaburzenia narządu wzroku,
  • wodogłowie,
  • zaburzenia psychoruchowe,
  • upośledzenie psychiczne,
  • zwapnienie śródmózgowe itp.
  • Zapobieganie toksoplazmozie

To przestrzeganie zasad higieny, zwłaszcza w przypadku osób posiadających kota, mycie rąk po każdym kontakcie z tym zwierzęciem, nie spożywanie surowych produktów.

Pełzakowica

Inna nazwa tej choroby to ameboza oraz czerwonka Czerwonka dyzenteria, krwawa biegunka - choroba zakaźna jelita grubego występująca u ludzi i zwierząt człekokształtnych. Po kilkudniowym okresie inkubacji pojawiają się objawy choroby: gorączka, bóle brzucha,... Czytaj dalej Słownik biologiczny pełzakowata. Wywołuje ją Entamoeba histolytica - pełzak czerwonki. Jego narządem lokomotorycznym są nibynóżki. Pasożyt ten bytuje w ścianie jelita grubego. Postać wegetatywne może wywoływać w tej części jelita owrzodzenie. Jeśli dostanie się do wątroby to doprowadza w niej do pojawienia się ropni. Forma inwazyjna pełzaka czerwonki jest wydalana z kałem.

  • Objawy:
      • postaci jelitowej pełzakowicy to:
      • bóle brzucha, kolki,
      • biegunka z obecnością krwi i śluzu,
      • zaparcia,
        • objawy te występują w odpowiedniej kolejności, czasami jedne przemijają, a ukazują się następne, ale mogą też wystąpić wszystkie równocześnie,
      • postaci wątrobowej tej choroby:
  • bóle w okolicy podżebrza strony prawej,
  • gorączka,
  • dreszcze,
  • brak łaknienia,
  • wymioty.

Jako, że pełzakowica jest chorobą charakterystyczną dla ciepłego klimatu, to jeżeli w Polsce (kraju o klimacie umiarkowanym) dojdzie do zakażenia tą chorobą to przebiega ona na ogół bezobjawowo.

  • Zapobieganie

Oczywiście przestrzeganie szeroko pojęte higieny. Ponadto osoby, które wyjeżdżają i wracają z krajów ryzyka, gdzie mogą ulec zrażeniu pełzakowicą obejmowane są specjalnymi badaniami.

Trypanosomatoza

To choroba znana jest częściej pod inną nazwą - śpiączki afrykańskiej. Powodują ją pierwotniaki z rodzaju Trypanosoma: gambiense i rhodesiense. Przenoszą ja zaś muchy tse - tse.

  • Objawy:
    • powiększenie węzłów chłonnych,
    • gorączka,
    • powiększenie śledziony i wątroby,
    • wychudzenie,
    • bóle głowy,
    • zaburzenia ruchu i czucia,
    • zaburzenia psychiczne,
    • śpiączka.

Niestety trypanosomatoza jest chorobą śmiertelną. Od zarażenia do śmierci może upłynąć nawet cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich lata.

Choroba Chogasa - jest południowoamerykańską odmianą śpiączki afrykańskiej. Przenoszona jest przez pluskwiaki i jest chorobą o łagodniejszym przebiegi niż trypanosomatoza właściwa.

  • Zapobieganie

Jako, że jest chorobą przenoszoną przez muchy trudno jest się przed nią ustrzec. Należy po pierwsze nie przebywać w obszarach, gdzie muchy te występują, po drugie zachować zasady czystości i higieny.

Malaria

Zimnica, bo również tak jest określana ta choroba zostaje wywoływana przez cztery gatunki zarodźców:

  • zarodżca sierpowatego (Plasmodium fakiporum),
  • zarodźca pasmowatego (Plasmodium malariae),
  • zarodźca ruchliwego (Plasmodium vivax),
  • zarodźca owalnego (Plasmodium ovale).

W cyklu rozwojowym tych pasożytów występuje dwóch żywicieli. Pierwszym, w którym pasożyt namnaża się jest człowiek, a drugim, w którym dochodzi do kolejnych jego przemian jest komar widliszka. W momencie ukąszenia przez komara do krwi człowieka przedostają się pasożyty. Z krwi przebywają drogę do wątroby, w której ulegają namnożeniu Po wylęgnięciu (okres od dwóch do czterech tygodni w zależności od rodzaju zarodźca) atakują erytrocyty, czyli czerwone krwinki, po czym we krwi pojawiają się już organizmy dojrzałe płciowo. Kolejne etapy rozwoju pasożyta dokonują się już w drugim żywicielu.

  • Objawy

Objawy, które mają charakter gwałtowny są wynikiem niszczenia krwinek przez pasożyta. Do typowych objawów malarii zalicza się:

  • gorączkę (przerywaną),
  • dreszcze,
  • nadmierną potliwość,
  • rozbicie emocjonalne,
  • ból głowy,
  • złe samopoczucie.

Po wystąpieniu wyżej wymienionych objawów powraca dobre samopoczucie chorego, ale nie trwa ono dłużej niż 48 - 72 godzin, do momentu, gdy nastąpi kolejny atak, objawiający się;

  • w przypadku zarodźca sierpowatego:
  • uczuciem zimna,
  • wzrostami temperatury na około 30 minut,
  • bólami głowy,
  • w przypadku zarodźca pasmowatego:
    • nagłym początkiem,
    • napadami powracającymi co 72 godziny.

Wyróżnia się dwie postacie malarii:

  • mózgową - doprowadzającą do zaburzeń świadomości i do śpiączki,
  • wstrząsową - objawiającą się niewydolnością krążenia oraz spadkiem ciśnien

Inne choroby pierwotniakowe

  • Babeszjoza - wywołuje ją pierwotniak Babesia caris, którego przenoszą kleszcze. Wskutek zakażenia erytrocytów przez tego pasożyta dochodzi do wystąpienia niedokrwistości.
  • Kryptosporydioza - czynnikiem sprawczym jest Cryptosporidium parvum. Powoduje zakażenie jelitowe. Choroba ta jest szczególnie niebezpieczna dla osób chorych na AIDS.
  • Leiszmanioza - powodują ją pierwotniaki z rodzaju Leishmania, które transportowane są przez muchy piaskowe. W zależności od rodzaju pasożyta choroba ta dotyczyć może: błon śluzowych, narządów wewnętrznych lub skóry.

Leczenie

Sprowadza się zazwyczaj do podawania choremu odpowiednich środków farmakologicznych. Przy lambliozie stosuje się środki przeciwpierwotniakowe, w balantidiozie dawkuje się antybiotyki, a przy zachorowaniu na toksoplazmozę środki farmakologiczne takie jak: antybiotyki, witaminy: C, oraz z grupy B, sulfonamidy, w przypadku jej ocznej odmiany przeprowadza się leczenia okulistyczne oraz podaje się spiromycynę, jeśli zarażone są kobiety ciężarne. W zrażeniu pełzakowicą, gdy jest to postać bezobjawowa to wykorzystuje się leki kontaktowe, gdy objawy są widoczne podaje się choremu lekarstwa doustnie lub dożylnie, witaminy z grypy B, witaminę C oraz dodatkowo stosuje się dietę nie zawierającą potraw ciężkostrawnych owoców i warzyw. Jeżeli występuje wątrobowa postać pełzakowicy nie obejdzie się bez leczenia operacyjnego. Trypanosomatozę zwalcza się środkami farmakologicznymi o działaniu przeciwpasożytniczym. W Polsce w przypadku malarii obowiązkowe jest przeprowadzenie leczenia szpitalnego oraz zgłaszanie zachorowań w stacjach sanitarno - epidemiologicznych. Podaje się choremu takie środki jak: chinina, chlorochina, amadiochina, primachina. Najczęściej malaria Malaria zimnica. Choroba wywołana przez pasożytniczego pierwotniaka - zarodźca malarii (Plasmodium vivax). U człowieka pasożytuje on w erytrocytach i układzie siateczkowo-śródbłonkowym (głównie śledziona... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest powodowana przez zarodźca sierpowatego, który dodatkowo uodpornił się na działanie niektórych lekarstw. Leki o działaniu przeciwmalarycznym powodują silne objawy uboczne jak: mdłości, zaburzenia słuchu i widzenia, dlatego też leczenie tej choroby powinno być przeprowadzone pod ścisłą kontrola lekarską. Jeśli u chorego stwierdzi się babeszjozę zazwyczaj podaje się mu antybiotyki Antybiotyki substancje chemiczne, które hamują rozwój mikroorganizmów lub je niszczą. Antybiotyki otrzymuje się z niektórych grzybów i bakterii. Stosuje się je do zwalczania chorób zakaźnych. Przykłady antybiotyków:... Czytaj dalej Słownik biologiczny (dożylnie), można również zastosować chininę. Kryptosporydioza jest ciężka w leczeniu o tyle, o ile zarażony cierpi również na inne dolegliwości lub zażywa leki, które powodują osłabienie jego układu odpornościowego. W taki przypadku należy odstawić te leki, które wpływają osłabiająco oraz uzupełnić niedobory związane z odżywianiem. Leiszmanioze natomiast zwalcza się lekami przeciwpierwotniakowymi.