Dodaj do listy

Hormony, zmysły, nerwy, odruchy

Hormony

Hormony - to substancje chemiczne, biologicznie czynne, zdolne do przekazywania informacji, wywierające swoiste działanie na komórki lub narządy, polegające na regulacji ich funkcji.

Hormony są wydzielany przez gruczoły, które można podzielić na:

  • endogenne (dokrewne),
  • tkankowe,
  • egzogenne.

Hormony ze względu na powstawanie można podzielić na:

  • gruczołowe - wydzielane przez gruczoły dokrewne (np. tarczycę),
    • tkankowe - syntetyzowane w specjalnych komórkach; działają lokalnie, regulują procesy zachodzące w organach,
  • neurohormony - hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny podwzgórza oraz mediatory,
  • feromony Feromony związki chemiczne wydzielane przez zwierzę, wpływające na zmianę zachowania innych osobników tego samego gatunku. Działają w taki sam sposób, jak hormony wewnątrz organizmu, tj. przez specyficzny receptor.... Czytaj dalej Słownik biologiczny - hormony wydzielane poza organizm.

Budowa układu hormonalnego:

Gruczoły dokrewne nie są ze sobą powiązane anatomicznie, ale są połączone za pomocą płynów, ciała lub krwi. Układ hormonalny tworzony jest przez:

  • przysadkę mózgową - zlokalizowana jest w zagłębieniu dna czaszki tuż przed przedwzgórzem, z którym połączona jest za pomocą lejka. Składa się z trzech płatów:
    • przedniego,
    • środkowego (zanika),
    • tylnego,
  • szyszynkę - jest małym, okrągłym, położonym nad móżdżkiem między półkulami mózgowymi, gruczołem,
  • tarczycę - zbudowana z dwóch płatów, położonych po obu stronach tchawicy, poniżej krtani o budowie pęcherzykowatej,
  • przytarczyce - cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich małe gruczoły zlokalizowane w pobliżu tarczyce, tworzące zbitą masę,
  • trzustkę - wysepki Langerhansa,
  • nadnercza Nadnercza para gruczołów dokrewnych położonych na górnym biegunie każdej z nerek. Na przekroju nadnerczy widoczne są dwie warstwy o różnym pochodzeniu embrionalnym - kora i rdzeń. Kora produkuje różne... Czytaj dalej Słownik biologiczny - kora i rdzeń; leżą na górnych biegunach nerek,
  • grasicę - zlokalizowana poniżej tarczyce,
  • jądra,
  • jajniki,
  • łożysko.

Działanie układu dokrewnego:

Nadrzędną rolę spełnia przysadka mózgowa, która wydziela hormony tropowe, pobudzające inne gruczoły do wydzielania własnych hormonów. Powiązana jest funkcjonalnie z gruczołami pozaprzysadkowymi ujemnym sprzężeniem zwrotnym. Efekt danego procesu działa hamującą na przyczynę, która go wywołała. Hormon tropowy pobudza gruczoł pozaprzysadkowy do wydzielania hormonu własnego, który działa regulująco na procesy danych narządów i hamuje działanie przysadki mózgowej.

Zmysły

  • Narząd wzroku

Budowa oka:

  • rogówka,
  • płyn wypełniający komorę przednią,
  • źrenica i soczewka,
  • ciało szkliste,
  • plamka żółta,
  • twardówka, naczyniówka, siatkówka,
  • nerw wzrokowy.

Siatkówka jest zbiorem fotoreceptorów:

  • pręciki - wysokie długie, pozwalają na widzenie przy małym natężeniu światła (szary obraz). 120 mln. na obwodzie plamki żółtej,
  • czopki Czopki komórki receptorowe siatkówki oka wrażliwe na światło barwne oraz światło białe o dużym natężeniu. Zawierają barwnik wzrokowy - jodopsynę. Jest ich około 7 milionów (np. w oku człowieka),... Czytaj dalej Słownik biologiczny - znajdują się na plamce żółtej w miejscu gdzie skupiają się wszystkie promienie świetlne (obraz barwny). 6 mln. w plamce żółtej.

Pręciki czopki zawierają barwniki - purpurę wzrokową (rodopsynę i rodopsynę), które pod wpływem światła ulegają rozpadowi na część białkową i barwnikową. Powoduje to uwalnianie i depolaryzację błony. W ciemności następuje resynteza tych związków.

  • Narząd słuchu

Budowa ucha:

  • ucho zewnętrzne - skupia fale dźwiękowe,
  • ucho środkowe - składa się z:
      • kosteczek słuchowych (młoteczek, kowadełko, strzemiączko),
      • błony bębenkowej,
      • torebki Eustachiusza
    • ucho wewnętrzne:
      • ślimak,
      • błędnik.

Błona bębenkowa zatrzymuje fale dźwiękowe, ale przyrośnięte do niej kosteczki słuchowe wywołują rezonans i wzmacniają dźwięk. W endolimfie powstają zawirowania. Powodują one ucisk na receptory w narządzie Cortiego, który odbiera wrażenia słuchowe. Analizator tych wrażeń zlokalizowany jest w płacie skroniowym

Narząd równowagi znajduje się również w uchu. Stanowią go trzy kanały półkoliste, ułożone względem siebie pod kątem 90°. Wysłane są błoną rzęskową. Kryształki otolitów uciskają na komórki czuciowe i dają wrażenie przyciągania ziemskiego oraz warunkują prawidłowe utrzymanie równowagi.

  • Narząd smaku

Odbieranie wrażeń smakowych uwarunkowane jest działaniem komórek zmysłowych znajdujących się w kubkach smakowych (zlokalizowanych na języku i podniebieniu). Komórka smakowa kubka jest komórką nabłonkową unerwioną przez kilka neuronów. Na wierzchu znajdują się mikrokosmki.

  • Narząd węchu

Związany jest ze śluzówką górnej części jamy nosowej. Między komórkami podporowymi umieszczone są wysokie komórki zmysłowe z rzęskami zanurzonymi w śluzowatej wydzielinie. Wypustki każdej komórki, po przejściu przez otwór w kości sitowej, kierują się do opuszek węchowych położonych pod półkolami mózgowymi, gdzie łączą się z neuronami wchodzącymi w skład drogi węchowej.

Nerwy

Układ nerwowy można podzielić na:

  • somatyczny (kontakt ze środowiska zewnętrznego),
      • centralny (mózg i rdzeń kręgowy),
      • obwodowy (nerwy odchodzące od mózgu i rdzenia kręgowego):
        • 12 par nerwów czaszkowych,
        • 31 par nerwów rdzeniowych,
    • autonomiczny Autonomiczny korzystający z autonomii, odnoszący się do niej, anat. a. układ nerwowy - część układu nerwowego unerwiająca narządy wewnętrzne i regulująca ich czynności niezależne od woli, tj. oddychanie,... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych (koordynacja wewnętrzna, niezależny od kontroli mózgu),
      • sympatyczny (współczulny),
      • parasympatyczny (przywspółczulny).

W mózgu można wyróżnić istotę szarą - ciała komórkowe (wnikające do wnętrza istoty białej, tworząc ośrodki podkorowe), oraz istotę białą - kanaliki nerwowe. Powierzchnia mózgu jest pofałdowana. Na połkóle mózg dzieli bruzda. W mózgu można wyróżnić;

  • płat czołowy,
  • płat ciemieniowy,
  • płat potyliczny,
  • płat skroniowy,
  • bruzdę Rolada (na skos od ucha),
  • bruzdę podłużną (przez środek).

Neuron - to jednostka strukturalna układu nerwowego. W układzie tym znajdują się komórki nerwowe i glejowe, które rozwinęły się z tych samych listków zarodkowych, ale które pełnią inną funkcję - chronią komórkę przed uszkodzeniami.

W cytoplaźmie włókien nerwowych rozmieszczone są neurofibryle Neurofibryle wiązki neurofilamentów - włókienek białkowych i mikrotubul, które występują w cytoplazmie perykarionu tworząc sieć, a w wypustkach komórki nerwowe układają się w równolegle biegnącą wiązkę. Neurofibryle... Czytaj dalej Słownik biologiczny i ciałka Nissla zbudowane z RNA. Na nich produkowane są neurohormony, które są wydzielane z komórki nerwowej. Odbiór bodźca, przekazywanie, wydzielanie.

Pomiędzy komórkami występują przerwy tzw. synapsy. Impulsy przekazywane są przez te przerwy za pomocą tzw. mediatorów (acetylocholina, noradrenalina).

Kształt komórki związany jest z funkcją, jaką pełni. Krótkie odgałęzienia służą do odbioru bodźca, przekształcenie bodźca w impuls, przekazanie go po powierzchni błony komórkowej do dendrytu, do zakończeń teledendronów. Pęcherzyki z mediatorami na zasadzie egzocytozy, po połączeniu z błoną komórkową ulegają otwarciu i łączą się z receptorami komórki następnej.

Odbiór, przewodnictwo, przekaźnictwo.

Odruchy

Odruch nerwowy to podstawowy akt czynnościowy układu nerwowego. Odruch to reakcja efektora na bodziec. Droga bodźca zamienianego na impuls, od miejsca jego działania do miejsca wykonania to łuk odruchowy.

Ze względu na pochodzenie odruchy można podzielić na:

  • bezwarunkowe (wrodzone) - uwarunkowane genetycznie, zachodzą automatycznie, bez udziału naszej woli, pozwalają na błyskawiczną reakcję. Stanowią podstawę odruchów obronnych oraz podstawę instynktów. Związane z działalnością rdzenia kręgowego i ośrodków podkorowych.
  • Warunkowe (nabyte) - nabyte w ciągu życia. Podstawą działania odruchu warunkowego jest odruch bezwarunkowy (pierwotny). Jego powstanie jest uwarunkowane kojarzeniem bodźca z sytuacją. Czasem bodźce często powtarzane stają się (z odruchów warunkowych) odruchami bezwarunkowymi.