Dodaj do listy

Gruczoły dokrewne człowieka i ich hormony

Hormony człowieka wydzielane są bezpośrednio do krwi i razem z nią przenoszone. Jeżeli narząd jest wyspecjalizowany w wydzielaniu wewnętrznym to nazywamy go gruczołem dokrewnym. W skład układu dokrewnego człowieka wchodzi: szyszynka, przysadka mózgowa, tarczyca, przytarczyce, grasica, trzustka, nadnercze, jajniki, jądra.

Specyfika działania hormonów

Hormony wpływają na konkretne komórki docelowe, tylko na takie, które mają odpowiedni receptor, czyli białko rozpoznające dany hormon (najczęściej jest ono wbudowane w błonę komórkową).

Rola hormonów

Hormony regulują intensywność i kierunki procesów zachodzących w organizmie. Zmieniają aktywność enzymów, koordynują pracę różnych narządów. W przeciwieństwie do układu nerwowego, którego działanie jest natychmiastowe, hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny działają wolniej, a skutki ich działania są długotrwałe.

Działanie układu dokrewnego

Układ dokrewny podlega samoregulacji, odbywa się to na zasadzie sprzężeń zwrotnych dodatnich lub ujemnych.

  1. Podwzgórze

Podwzgórze to część międzymózgowia. Najważniejszymi hormonami podwzgórza są: wazopresyna, oksytocyna Oksytocyna hormon wydzielany przez jądra podwzgórza, gromadzony w tylnym płacie przysadki mózgowej. Pobudza skurcze mięśni przewodów wyprowadzających z gruczołów mlecznych, przyczyniając się do wydzielania... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz hormony regulujące pracę przysadki. Wazopresyna zmniejsza straty wody w organizmie, poprzez jej resorpcję w kanalikach nerkowych. Oksytocyna wywołuje m.in. skurcze macicy w trakcie porodu.

  1. Przysadka mózgowa

Przysadka to gruczoł leżący u podstawy mózgu, gruczołowa część przysadki uwalnia hormon wzrostu -somatotropinę, szczególnie aktywny w trakcie tzw. skoku pokwitaniowego. W skutek działania somatotropiny następuje rozkład tłuszczów zapasowych i glikogenu, rośnie wchłanianie wapnia i fosforanów, które są potrzebne do budowy rosnących kości. Niedoczynność powoduje karłowatość, nadczynność gigantyzm.

Przysadka uwalnia także hormony, które regulują prace innych gruczołów wykonawczych, tzw. hormony tropowe, należy tu wymienić np. gonadotropiny, które pobudzają rozwój gonad.

  1. Szynka

Szyszynka jest częścią międzymózgowia. Wpływa wydzielając hormon melatoninę na sen i czuwanie, a także opóźnia dojrzewanie biologiczne.

  1. Tarczyca

Tarczyca zlokalizowana jest przed tchawicą, podstawowym hormonem który wydziela jest tyroksyna. Tyroksyna powoduje wzrost zużycia tlenu i zwiększa tempo metabolizmu. Nadczynność tarczycy objawia się odczuwaniem nadmiernego gorąca, poceniem się, wytrzeszczem oczu - jest to tzw. choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
Basedowa. Niedoczynność powoduje stałe uczucie zimna, ospałość, otyłość.

  1. Przytarczyce

Przytarczyce to dwie pary malutkich gruczołów w pobliżu tarczycy. Wydzielają one parathormon, kontrolujący poziom wapnia we krwi i w kościach. Niedoczynność powoduje drgawki, skurcze mięśni (tężyczka), nadczynność łamanie się kości.

  1. Tarczyca

Tarczyca leży w pobliżu dwunastnicy, zbudowana jest z tzw. wysp Langerhansa, które regulują poziom glukozy we krwi. Tarczyca wydziela dwa hormony: glukagon Glukagon hormon zwierzęcy wytwarzany przez komórki a wysepek Langerhansa trzustki. Powoduje wzrost poziomu glukozy we krwi kosztem glikogenu zmagazynowanego w wątrobie (glikogenoliza). Ponadto wzmaga lipolizę... Czytaj dalej Słownik biologiczny i insulinę. Glukagon podwyższa poziom cukru we krwi, poprzez rozkład glikogenu w wątrobie. Dzięki niemu nie dochodzi do drastycznych spadków poziomu cukru we krwi miedzy posiłkami. Insulina Insulina hormon obniżający poziom glukozy we krwi. Wytwarzany przez komórki ß wysepek Langerhansa trzustki. Insulina jest polipeptydem wydzielanym w chwili podniesienia poziomu glukozy (po posiłku). Powoduje... Czytaj dalej Słownik biologiczny obniża poziom cukru we krwi, działa więc antagonistycznie do glukagonu. Normalne stężenie glukozy we krwi to 70-110 mg/100cm3.

  1. Nadnercza

Nadnercza Nadnercza para gruczołów dokrewnych położonych na górnym biegunie każdej z nerek. Na przekroju nadnerczy widoczne są dwie warstwy o różnym pochodzeniu embrionalnym - kora i rdzeń. Kora produkuje różne... Czytaj dalej Słownik biologiczny to parzyste gruczoły dokrewne, wewnętrzna warstwa nadnerczy wydziela adrenalinę oraz noradrenalinę. Zewnętrzna część wydziela kortyzol, regulujący metabolizm Metabolizm przemiana materii. Jest to całokształt przemian biochemicznych zachodzących w organizmie. Metabolizm zachodzi we wszystkich organizmach żywych i charakteryzuje się wysokim stopniem uporządkowania.... Czytaj dalej Słownik biologiczny białek, tłuszczów i cukrów. Nadnercza produkują również inne hormony z grupy kortyzolu (tzw. kortykosterydy), które regulują wodno-mineralną gospodarkę ustroju.

  1. Jajniki i jądra

Jądra produkują testosteron, odpowiadający za rozwój cech męskich, popęd płciowy oraz powstawanie plemników, a jajniki regulują cykl menstruacyjny, popęd płciowy oraz wykształcanie się żeńskich cech. Jajniki produkują również progesteron, odpowiadający za podtrzymanie ciąży.

  1. Grasica

Grasica jest gruczołem tymczasowym - stopniowo zanika po okresie dojrzewania. Grasica Grasica parzysty gruczoł dokrewny. Występuje u młodych osobników, a w późniejszym wieku zanika. Pobudza powstawanie i dojrzewanie limfocytów T. Wpływa hamująco na dojrzewanie płciowe, co może prowadzić... Czytaj dalej Słownik biologiczny produkuje tymozynę regulującą reakcje obronne organizmu.