Dodaj do listy

Budowa i funkcjonowanie układu krwionośnego człowieka.

Na układ krwionośny człowieka składają się serce oraz naczynia krwionośne (żyły i tętnic). Naczynia krwionośne są połączone w system zamkniętych, rozgałęzionych rurek, o zróżnicowanej średnicy. Są wśród nich bardzo wąskie naczynia kapilarne oraz szerokie tętnice. Na układ krwionośny składają się dwa obiegi:

  • Mały - płucny, gwarantujący natlenienie krwi oraz usunięcie z niej dwutlenku węgla,
  • Duży - obwodowy - jego zadaniem jest dostarczenie natlenionej krwi do każdej komórki ciała.

Narządem, dzięki któremu możliwe jest krążenie krwi w organizmie jest serce. Do jego prawego przedsionka wpada krew płynąca w dwóch naczyniach: żyle głównej górnej, oraz żyle głównej dolnej. Do lewego przedsionka serca wpada krew płynąca w czterech żyłach płucnych. Prawa komora serca pompuje krew do tętnic płucnych natomiast lewa jego komora wciska krew do aorty, będącej główną tętnicą obsługującą obieg tkankowy. Ponieważ krew wypompowywana z lewej komory Komory Federalna Islamska Republika Komorów. Stanowi wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim pomiędzy wybrzeżem Tanzanii (Afryka) a Madagaskarem. Powierzchnia 1860 km2. Liczba ludności 727 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny musi dotrzeć do znacznie większych partii ciała, jej ściana jest aż trzy razy grubsza od warstwy mięśni budujących ścianę komory prawej. Komórki składające się na mięsień sercowy są obsługiwane przez odrębne system naczyń krwionośnych, określany mianem układu wieńcowego. W jego skład wchodzą: dwie tętnice oddzielające się od aorty, naczynia włosowate oraz żyły wieńcowe wpadające wprost do prawego przedsionka serca. Jeżeli wykonujemy duży wysiłek fizyczny we wnętrzu naczyń układu wieńcowego może płynąć aż dwadzieścia pięć procent pełnej objętości krwi.

KOLEJNE ETAPY CYKLU PRACY SERCA.

  1. Skurcz przedsionków, rozkurcz komór, trwające 0,1 sekundy,
  2. Rozkurcz przedsionków, skurcz komór trwające 0,3 sekundy,
  3. Rozkurcz przedsionków i komór (pauza), trwające 0,4 sekundy.

Na jeden cykl pracy serca potrzebne jest 0,8 sekundy. Skurcze serca są słyszane jako tak zwane tony krótkie (wysokie) oraz tony długie (niskie).

Zharmonizowanie skurczów przedsionków oraz komór jest możliwe dzięki przepływającym w mięśniu sercowym impulsom elektrycznym. Serce posiada własny układ przewodzący wykształcony z włókien Purkiniego (zmienionych komórek mięśniowych). Na układ przewodząc serca składają się węzeł zatokowo-przedsionkowy, będący głównym rozrusznikiem serca umiejscowiony w ścianie prawego przedsionka oraz węzeł przedsionkowo - komorowy, zlokalizowany u dołu przegrody przedsionkowej. Impulsy nerwowe powodujące kurczenie się serca są generowane w węźle przedsionkowo - zatokowym. Jest on ośrodkiem nadrzędnym wobec węzła przedsionkowo - komorowego, z którego impulsy przekazywane są do mięsni budujących ściany komór serca za pomocą włókien pęczka Hisa. Częstotliwość generowania impulsów w obrębie węzła zatokowo - przedsionkowego wzrasta wraz ze wzrostem temperatury oraz pod wpływem takich hormonów jak adrenalina Adrenalina hormon stresu, walki, inaczej epinefryna. Hormon produkowany przez rdzeń nadnerczy. Pod względem budowy chemicznej jest pochodną aminokwasu (tyrozyny) i nie wnika do komórki docelowej, lecz łączy... Czytaj dalej Słownik biologiczny czy tyroksyna. Hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny te wpływają pobudzająco na nerwy układu współczulnego działającego pobudzająco na funkcje organizmu. Obniżenie częstotliwości generowania impulsów w węźle zatokowo - przedsionkowym obserwuje się w niskich temperaturach oraz przy pobudzeniu nerwów układu przywspółczulnego. Ośrodek przyspieszający racę serca znajduje się w odcinku piersiowym rdzenia kręgowego, natomiast ośrodek zwalniający pracę tego narządu jest umiejscowiony w rdzeniu przedłużonym.

BUDOWA ORAZ FUNKCJE UKŁADU LIMFATYCZNEGO.

Limfa, czyli chłonka powstaje w wyniku przesączania się osocza krwi przez ściany kapilarnych naczyń krwionośnych, zachodzącego pod wpływem wysokiego ciśnienia hydrostatycznego. Limfa jest zbliżona pod względem składu chemicznego do osocza krwi. Występuje w niej jednak znacznie mniej białek. Zawiera ona duże ilości limfocytów, trochę mniej granulocytów obojętnochłonnych. Jej funkcje biologiczne sprowadzają się do uczestniczenia w reakcjach obronnych organizmu wspomagania wymiany substancji pomiędzy komórkami, a krwią oraz uczestniczenia w procach krzepnięcia. Chłonka zbierana jest przez kapilarne naczynia limfatyczne i prowadzona do coraz większych naczyń limfatycznych w ścianach, których występują zastawki. Krążenie limfy w obrębie naczyń limfatycznych jest możliwe dzięki skurczą mięśni sąsiadujących z określonymi naczyniami. Naczynia limfatyczne z lewej strony głowy, lewej ręki, tułowia, oraz obu kończyn dolnych łączą się, tworząc wspólny przewód piersiowy, wpadający do lewej żyły podobojczykowej. Naczynia limfatyczne zbierające limfę z prawej strony głowy, prawej ręki łączą się tworząc przewód prawy wpadający do prawej żyły podobojczykowej.

Głównymi narządami układu limfatycznego są grasicę, śledziona oraz szpik kostny. Do narządów obwodowych zalicza się migdałki, węzły chłonne, wyrostek robaczkowy. Główne komórki układu limfatycznego (limfocyty) dojrzewają w obrębie narządów centralnych, natomiast namnażają się w narządach obwodowych.

Składniki krwi oraz choroby krwi.

Skład krwi:

  • Osocze - jest frakcją płynną, 90 % masy osocza stanowi woda, 8 % przypada na białko, reszta na związki mineralne (kationy sody, magnezu; aniony węglanowe i fosforanowe) oraz niskocząsteczkowe związki organiczne (witaminy, aminokwasy, glukoza, hormony, mocznik).

Wśród najważniejszych białek osocza należy wymienić:

      • fibrynogen, zwany również włókniakiem, biorący udział w mechanizmie krzepnięcia krwi,
      • albuminy, regulujące ciśnienie osmotyczne krwi oraz uczestniczące w transporcie niektórych związków chemicznych,
      • globuliny Globuliny Białka proste słabo rozpuszczalne w wodzie. Są składnikiem osocza krwi. Należy do nich fibrynogen i g-globuliny immunoglobuliny Immunoglobuliny przeciwciała - białka złożone - glikoproteidy, wytwarzane przez limfocyty. Cząsteczki immunoglobulin zbudowane są z czterech łańcuchów: dwóch lekkich i dwóch ciężkich. Posiadają fragmenty zmienne,... Czytaj dalej Słownik biologiczny - przeciwciała Wszelkie białka, których cząsteczki są w stanie... Czytaj dalej Słownik biologiczny L oraz B, będące białkami transportowymi oraz g, zwane przeciwciałami, biorące udział w reakcjach obronnych organizmu.
    • Elementy upostaciowione krwi - stanowią one do 45 % objętościowych krwi. Wskaźnik określający ilość elementów upostaciowiony we krwi nazywany jest hematokrytem. Krwinki są produkowane w czerwonym szpiku kostnym, znajdującym się we wnętrzu kości płaskich ( kręgów, czaszki, żeber) oraz nasadach kości długich, a więc kości kończyn. Krwinki różnicują się z komórek macierzystych w tak zwanym procesie hemopoezy.

Erytrocyty są komórkami, których proces dojrzewania zachodzi w szpiku kostnym. Kształtem przypominają one dwuwklęsłe krążki. We wnętrzu ich komórek nie występuje jądro komórkowe ani mitochondria, dzięki czemu zużycie tlenu na własne potrzeby jest znacznie zredukowane, a we wnętrzu komórki mieści się więcej hemoglobiny. Długość życia przeciętnego erytrocytu wynosi około 120 dni, a po tym czasie są one rozkładane w śledzionie. Niedotlenienie organizmu jest czynnikiem stymulującym produkcję erytropoetyny, czyli substancji, która stymuluje wytwarzanie krwinek czerwonych. Proces powstawania erytrocytów to erytropoeza. U zdrowego dorosłego człowieka w jednym milimetrze sześciennym krwi powinno ich być od 4,5 do 5 mnl.

Trombocyty, podobnie jak erytrocyty Erytrocyty czerwone ciałka krwi.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
nie zawierają jądra komórkowego, długość ich życia wynosi siedem dni i po tym czasie są również rozkładane w śledzionie. Komórkami prekursorowymi trombocytów są megakariocyty - jedna z największych komórek występujących we krwi. Komórki te biorą udział w procesach krzepnięcia krwi. Gromadzą się one w miejscu, w którym nastąpi przerwanie ciągłości naczynia krwionośnego i przylegają do jego ścian. Wkrótce potem zaczynają wydzielać serotoninę, hormon, który powoduje obkurczanie naczyń krwionośnych. Trombocyty wytwarzają również tromboplastynę, białko potrzebne do zapoczątkowania procesu krzepnięcia. Niedobór trombocytów w organizmie może być przyczyną rozwoju skazy krwotocznej. U człowieka dorosłego w 1 mm3 powinno być 200 do 300 tysięcy trombocytów.

Leukocyty są komórkami powstającymi w szpiku kostnym (granulocyty i monocyty) albo w narządach limfatycznych (limfocyty). We wnętrzu komórek leukocytów znajdują się jądra komórkowe. Cześć z nich posiada zdolność do poruszania się ruchem amebowatym. Największe z leukocytów - monocyty wykształciły również zdolność do fagocytowania i wykorzystują ją np. do zwalczania zakażeń bakteryjnych. Monocyty mogą również przenikać między komórkami ścian naczyń krwionośnych (diapedeza) i przenikać do tkanek. Monocyt, który opuścił naczynie krwionośne jest nazywany makrofagiem.

Eozynofile (granulocyty kwasochłonne) są komórkami wykorzystywanymi przez organizm do zwalczania infekcji pasożytniczych, duże ich ilości powstają u osób posiadających alergie.

Bazofile (granulocyty zasadochłonne) są jednymi z komórek, które biorą udział w rozwoju reakcji zapalnych.

Limfocyty typu B są komórkami zaangażowanymi w reakcje związane z odpornością swoistą. Przekształcają się one w tak zwane plazmocyty i w tej postaci produkują przeciwciała ukierunkowane na konkretny antygen.

Limfocyty typu T są zaangażowane w reakcje związane z odpornością komórkową. Wytwarzają substancje pomagające zwalczać komórki nowotworowe oraz organizmy.

MECHANIZMY WARUNKUJĄCE KRZEPNIĘCIE KRWI.

W momencie przerwania ciągłości naczynia krwionośnego bardzo szybko są aktywowane mechanizmy odpowiadające za krzepnięcie krwi. Prowadzą one do wytworzenia skrzepu nazywanego również czopem hemostatycznym. Powstaje on w wyniku aglutynacji (zlepiana) trombocytów i pełni on rolę korka zatykającego uszkodzone naczynia krwionośne. Dzięki temu organizm nie traci dużych ilości krwi. Następstwem aglutynacji płytek krwi jest ich rozpad. Z wnętrza zniszczonych komórek wydostaje się trombokinaza, będąca enzymem katalizującym przekształcanie nieaktywnej protrobniny w trombinę. Trombina umożliwia przemianę rozpuszczonego w osoczu fibrynogenu w galaretowatą fibrynę (włóknik), czyli skrzep. Powstawanie skrzepów może być jednak bardzo groźne dla organizmu. W sytuacji, gdy z różnych powodów na wewnętrznej ścianie naczynia krwionośnego powstanie niewielkie uszkodzenie, będzie ono odebrane przez organizm jako sygnał do aktywacji procesów krzepnięcia. Jeżeli zostanie wówczas wytworzony skrzep może on zaczopować naczynie krwionośne albo oderwać się od ściany naczynia i przemieszczać się wraz z prądem krwi w kierunku serca lub mózgu. Zamknięcie dopływu krwi do tych organów kończy się śmiercią. Czynnikiem, który zapobiega nadmiernemu wykrzepianiu krwi jest heparyna. Substancja ta jest produkowana przez granulocyty Granulocyty ziarniste białe ciałka krwi. Posiadają wielopłatowe jądra, a na terenie cytoplazmy liczne ziarnistości. Granulocyty zostały podzielone ze względu na barwliwość ziarnistości odpowiednimi barwnikami... Czytaj dalej Słownik biologiczny zasadochłonne, komórki tuczne oraz komórki wątroby. Jej zadaniem jest hamowanie przekształcania protrombiny w trombinę.

ZNACZENIE UKŁADU IMMUNOLOGICZNEGO CZŁOWIEKA

I. ODPORNOŚĆ NIESWOISTA.

Każdy organizm musi wytworzyć system informujący go o tym, że w jego wnętrzu znajdują się obce komórki lub substancje. Funkcję systemu ostrzegającego u ludzi spełnia układ odpornościowy (immunologiczny). Komórki układu immunologicznego posiadają zdolność do zapamiętywania struktury antygenów, które już raz wniknęły do organizmu. Zwalczanie wrogich komórek może zachodzić na dwa sposoby. Pierwszy polega na wytwarzaniu przez wyspecjalizowane w tym celu komórki białek nazywanych przeciwciałami. Przeciwciała łączą się z antygenem i ułatwiają sfagocytowanie go przez komórki żerne. Drugi sposób sprowadza się do tego, że odpowiednie komórki w sposób bezpośredni atakują niebezpieczne organizmy. Linię obronną organizmu stanowi wiele rodzajów komórek. Część z nich potrafi zabijać lub w inny sposób neutralizować przeciwnika, inne wytwarzają potrzebną do walki z wrogiem broń (immunoglobuliny), pozostałe specjalizują się w dowodzeniu i koordynacji działań reszty komórek. Wszystkie wyżej wymienione typy komórek zaliczane są do jednej grupy określanej mianem krwinek białych.

Odporność nieswoista polega na wytwarzaniu przez organizm zróżnicowanych naturalnych barier ochronnych oraz aktywowaniu komórek przeprowadzających nieukierunkowaną fagocytozę (granulocyty kwasochłonne i obojętne, makrofagi). Przykładem odporności nieswoistej może być występowanie w organizmie barier mechanicznych takich jak skóra czy nabłonek migawkowy pokrywający powierzchnię dróg oddechowych albo błona śluzowa macicy. Organizm może bronić się przed atakiem drobnoustrojów wytwarzając takie związki jak interferon Interferon substancja białkowa, która hamuje namnażanie się wirusów w komórkach. Wytwarzana jest m.in. przez leukocyty i zawierające wirusa komórki, działa na każdego rodzaju wirusy.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
czy lizozym. Interferon jest białkiem syntetyzowanym przez limfocyty i hamuje on rozwój wirusów. Lizozym natomiast jest enzymem znajdującym się w łzach, pocie oraz ślinie a jego działanie polega na trawieniu ściany komórkowej bakterii. Przed atakiem ze strony mikroorganizmów chroni nas również kwaśny odczyn potu odczyn potu oraz bardzo niskie pH soku żołądkowego.

II. ODPORNOŚĆ SWOISTA.

Odporność swoista jest ukierunkowana na konkretny patogen, który jest eliminowany z organizmu przy udziale limfocytów B oraz T. wyróżnia się dwa typy odporności swoistej:

1. Odporność komórkowa - związana z działalnością limfocytów T oraz C (cytotoksycznych). Komórki te osiągają dojrzałość w grasicy. Są one odpowiedzialne za niszczenie komórek na powierzchni, których znajdują się obce antygeny. Mogą to być komórki zakażone grzybami, wirusami, pewnymi gatunkami bakterii, komórki nowotworowe lub komórki z przeszczepionych organów. Część limfocytów uczestniczących w reakcji zapalnej, po jej zakończeniu przekształca się w komórki pamięci.

2. Odporność humoralna - jest możliwa dzięki obecności, dojrzewających w torebce Fabrycjusza (ptaki) lub w szpiku kostnym (ssaki), limfocytów typu B. po kontakcie z antygenem przekształcają się one w plazmocyty produkujące przeciwciała. Przeciwciała łączą się z antygenem, co znacznie ułatwia jego neutralizację.