Dodaj do listy

Oko i choroby oczu.

Oczy należą do jednych z najważniejszych narządów zmysłu. Są przy tym ogromnie skomplikowane, ale i przystosowane do odbierania wrażeń wzrokowych w bardzo różnych warunkach. Narząd wzroku składa się z gałki ocznej i aparatu ochronnego.

Gałka oczna położona jest w oczodole i ma kształt spłaszczonej kuli. Największą część gałki wypełnia ciało szkliste. Od tylnej części odchodzi nerw wzrokowy, sama ściana gałki ocznej składa się natomiast w trzech błon:

  • twardówki- warstwa ochronna, z przodu przechodzi w rogówkę; jest ona bardzo unerwiona
  • naczyniówki- przechodzi z przodu w tęczówkę;
  • siatkówki- warstwa światłoczuła o bardzo złożonej budowie; składa się z wielu warstw;

Aparat ochronny narządu wzroku stanowią natomiast powieki z rzęsami oraz narząd łzowy. Powieki pełnią funkcję ochronną przez urazami mechanicznymi oraz światłem. Zapewniają także odpowiednie nawilżenie przed wysychaniem, chronią przed bakteriami i ciałami obcymi. Podobną funkcję spełniają rzęsy. Narząd łzowy zaś składa się z gruczołów wytwarzających łzy oraz kanalików.

CHOROBY POWIEK

1. Gradówka- gradówka jest to guzek w powiece, który rozwija się w gruczole tarczkowym. Powstaje on na skutek przewlekłego zapalenia, które powoduje zablokowanie przewodu odprowadzającego wydzielinę z gruczołu tarczkowego. Wydzielina ta podtrzymuje stan zapalny i w konsekwencji rozpycha ścianki gruczołu. Guzek składa się z włóknistej torebki, która wypełniona jest galaretowatą masą. Skóra w tej okolicy często jest zaczerwieniona i nabrzmiała. Małe gradówki często ulegają samoistnemu wchłonięciu.

      • Wyleczenie jest możliwe tylko w początkowym okresie choroby. W okresie rozwoju choroby usunięcie guzka jest możliwe jedynie metodą chirurgiczną. Zabieg taki nie jest bolesny, nie pozostawia też żadnych blizn.

2. Jęczmień- jest to ropne zapalenie gruczołów powiekowych, które powstaje w konsekwencji zapalenia gruczołu łojowego przyrzęsowego bądź tarczkowego. Jęczmień najczęściej spowodowany jest gronkowcem, który tworzy różnej wielkości guzek w powiece. Skóra wokół jęczmienia jest zazwyczaj zaczerwieniona i zapuchnięta. Niekiedy obrzęk zajmuje całą powiekę, co powoduje trudności w otwieraniu oka. Choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
ta przeważnie utrzymuje się przez kilka dni. Początkowo jęczmień dość szybko się powiększa, a następnie pęka. Wraz z tym dolegliwości stopniowo ustępują.

      • Leczenie- głównym celem leczenia jest niedopuszczenie do tego, by proces zapalny ulegał rozszerzeniu. W związku z tym stosuje się okłady rozgrzewające z ziół. Aby wyeliminować powtórne zakażenie spojówki i brzegi powiek koniecznie powinny być zakroplone 10 % roztworem sulfacetamidu. W sytuacji, kiedy występuje podwyższona temperatura ciała stosuje się antybiotyki. W absolutnie żadnym przypadku nie należy wygniatać jęczmienia, gdyż może to doprowadzić do zapalenia tkanki oczodołu.
      • W leczeniu stosuje się następujące zioła i ich mieszanki:
        • liść babki lancetowatej- wykazuje on działanie przeciwzapalne, ściągające i zmniejszające przekrwienie;
        • kwiat Kwiat skrócony pęd, przekształcony w organ, którego poszczególne części związane są bezpośrednio lub pośrednio z rozmnażaniem płciowym. Występuje u wszystkich roślin nasiennych. K. rozwija się... Czytaj dalej Słownik biologiczny nagietka lekarskiego- ma on właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne, grzybobójcze i ochronne;
        • ziele nostrzyka żółtego- poprawia on ukrwienie i przepływ chłonki; wykazuje także działanie przeciwzapalne;
        • koszyczek Koszyczek typ kwiatostanu groniastego o skróconej i rozszerzonej osi środkowej zwanej dnem kwiatostanowym. Na nim występują gęsto skupione bezszypułkowe kwiaty. Przykładami roślin o tym typie kwiatostanów... Czytaj dalej Słownik biologiczny rumianku pospolitego- działa przeciwzapalnie i przeciwalergicznie;
        • ziele skrzypu polnego- działa ściągająco i przeciwzapalnie;
        • ziele serdecznika pospolitego- działanie ściągające i przeciwbakteryjne;
      • Zapobieganie- polega na przestrzeganiu zasad higieny ( mycie rąk, twarzy, zabezpieczanie oka przed działaniem kurzu i pyłu).
      • Przeciwwskazane są w przypadku choroby kąpiele w naturalnych i sztucznych zbiornikach wodnych.

3. Zapalenie brzegów powiek- choroba ta bardzo często występuje łącznie z zapaleniem spojówek. Przebieg zapalenia jest na ogół przewlekły. Przyczyną schorzenia może być praca w niesprzyjającym środowisku (pełnym kurzu, dymu, zanieczyszczeń), uczulenie na substancje chemiczne czy pyłki kwiatowe, wady wzroku. Częstotliwość wystąpienia zapalenia związana jest z indywidualnymi właściwościami skóry.

      • Objawy- należą do nich głównie uczucie swędzenia i pieczenia. Poza tym brak jest innych dolegliwości. Chory zazwyczaj reaguje głównie ze względów estetycznych, gdyż w przypadku choroby brzegi powiek są zaczerwienione i spuchnięte.
      • Leczenie- polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny. Tylko w taki sposób można oczekiwać, że choroba zostanie w zupełności wyleczona. W przeciwnej sytuacji- nawet po wyeliminowaniu objawów- choroba może powrócić. W przypadkach ostrych stosuje się maści przeciwzapalne, antybiotyki, kortykosteroidy. Brzegi powiek powinny być także dokładnie oczyszczone ze strupów i łusek. W przypadku pieczenia i obrzęku zaleca się także okłady ziołowe. Ważne jest włączenie do diety witamin A, B, C. Zaleca się także spożywanie cebuli, czosnku oraz marchwi, które działają wspomagająco w trakcie leczenia.

4. Nieprawidłowe ustawienie powiek- powieki generalnie służą do ochrony gałki ocznej. W tym celu muszą wewnętrzną powierzchnią przylegać do gałki, a wielkość i ruchy muszą być prawidłowe. Wszelkie nieprawidłowości budowy powieki czy jakiekolwiek odchylenia od normy powodują zaburzenia prawidłowej roli. Może to zarazem być przyczyną zmian chorobowych. W przypadku zbyt krótkich powiek (zmiana wrodzona) część spojówki jest ciągle odsłonięta, co może prowadzić do jej zapalenia. Nierówne brzegi powiek mogą trzeć przednią warstwę gałki i wywoływać zapalenie spojówek.

5. Zawinięcie powieki do wewnątrz- taka sytuacja jest przyczyną drażnienia przedniej powierzchni oka. W rezultacie przyczynia się to do powstania owrzodzenia. Takie ustawienie powieki wynika najczęściej z różnych zmian chorobowych- po jaglicy, oparzeniach czy pęcherzycy. Leczenie ma charakter operacyjny.

6. Wywinięcie powieka na zewnątrz- jest to spowodowane takimi sytuacjami jak w powyżej przedstawionym przypadku (czyli po oparzeniach, zapaleniach, urazach mechanicznych). Powoduje to przykre dolegliwości, które mogą być usunięte wyłącznie operacyjnie.

7. Opadnięcie powiek- nazywane także ptozą. Może występować jedno lub obustronnie. Stan taki spowodowany jest niedorozwojem bądź uszkodzeniem mięśnia, który odpowiada za podnoszenie powieki. Opadnięcie powieki najczęściej jest wadą wrodzoną, może też być konsekwencją urazu. W przypadku, gdy zmiana taka ma charakter wrodzony, leczenie ma formę operacyjną. Zabieg taki powinien być przeprowadzony możliwie szybko - w pierwszym lub drugim roku życia dziecka.

8. Nowotwory powiek- mogą to być nowotwory łagodne albo złośliwe; Wśród nowotworów łagodnych dość często na powiekach występuje naczyniak.( są to czerwone twory, które mogą przybierać różne kształty i wielkość), brodawczak, włókniaki, rogi skórne. Usuwane są za pomocą zabiegu chirurgicznego. Natomiast jeśli chodzi o nowotwory złośliwe to na powiekach występują raki. Na początku choroby mają one niewielki kształt, później guzki rozrastają się i ulegają rozpadowi. Tworzą przy tym owrzodzenia, mogą atakować sąsiednie tkanki. Leczenie polega na wycięciu guzka metodą operacyjną. Czasem wykorzystuje się naświetlanie promieniami Roentgena. Przy wczesnym rozpoznaniu istnieje duża szansa na całkowite wyleczenie. W przypadku późnego podjęcia leczenia- rezultaty nie zawsze są dobre.

9. Nadmierne mruganie- jest to zaburzenie, które spowodowane jest przeważnie stanem zapalnym powiek, spojówek albo rogówki. U dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum często nadmierne mruganie jest przejawem nadmiernej pobudliwości nerwowej. Leczenie polega na usunięciu przyczyny i stosowaniu łagodnych środków uspokajających.

10. Kurcz powiek- jest to mimowolny, obustronny skurcz mięśnia okrężnego oka. W wielu przypadkach nie da się jednoznacznie ustalić przyczyny. Powodem mogą być zmiany zapalne powiek lub spojówek. Leczenie powinno mieć charakter przyczynowy, zalecane są także leki uspokajające.

CHOROBY WORECZKA ŁZOWEGO

1. Zapalenie woreczka łzowego- jest to stosunkowo częsta choroba oka. Podstawowym objawem jest łzawienie oczu, co często jest spowodowane trudnościami w odpływie łez z oka do nosa. Przeszkoda może wystąpić w dowolnej części aparatu odprowadzającego. Zazwyczaj jednak dotyczy woreczka łzowego i jego zapalenia. W takim przypadku wyścielająca woreczek łzowy błona śluzowa staje się obrzmiała i zgrubiała. Taki stan utrudnia- czy wręcz uniemożliwia- prawidłowe odprowadzanie łez do nosa. W rezultacie nadmiar łez gromadzi się w woreczku łzowym, a ten ulega rozszerzeniu ( a nart pęknięciu). Zapalenie tego typu jest najczęściej spowodowane zakażeniem na tle bakteryjnym i jego przebieg jest przewlekły. Skóra w okolicy woreczka zazwyczaj pozostaje niezmieniona. Przy uciskaniu na tę część z punktów łzowych wypływa ropa. Jeśli stan ropny zaatakuje otaczające tkanki powstaje stan zapalny, zwany ropowicą woreczka łzowego. Zapalenie woreczka łzowego jest dużym zagrożeniem dla oka. Rezultatem choroby mogą być częste zapalenia spojówek, wrzody rogówki, a nawet trwałe upośledzenie wzroku. Dlatego też już przy pierwszych niepokojących objawach konieczna jest wizyta u specjalisty. W leczeniu stosuje się preparaty do przepłukiwania woreczka łzowego oraz antybiotyki. W przypadku zaawansowanego stopnia choroby wskazane jest leczenie operacyjne.

CHOROBY SPOJÓWEK

1. Ostre zapalenie spojówek- choroba ta na ogół powstaje nagle i trwa od kilku do kilkunastu dni. Przyczyną zapalenia są bakterie, wirusy, grzyby, a także pyły, dymy, związki chemiczne, pyłki kwiatowe. Czasami także jest to promieniowanie nadfioletowe, lampa Lampa Lampa symbolizuje światło, Słońce, czujność, obecność bóstwa, azyl, życie, rozum, szacunek, mądrość, przewodnika, inteligencję, miłość, piękność, miłosierdzie, ofiarność, pobożność,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich kwarcowa, wada wzroku, przemęczenie oczu, praca przy złym oświetleniu.

      • Podstawowe objawy to uczucie obecności obcego ciała pod powieką, pieczenie, swędzenie, kłucie, nadmierne łzawienie, światłowstręt. Spojówki przy tym są także przekrwione, zaczerwienione. W worku spojówkowym może pojawić się ropna lub wodnista wydzielina.
      • Leczenie- w ostrym zapaleniu spojówek stosuje się roztwory antybiotyków lub sulfonamidów. Ogromne znaczenie ma także usuwanie wydzieliny z worka spojówkowego. Do jego przepłukiwania można stosować roztwór boraksu, soli fizjologicznej czy naparu rumianku. W zapaleniu spowodowanym działaniem promieniowania nadfioletowego, rentgenowskiego, przemęczeniem oczu czy brakiem okularów leczenie ma charakter przyczynowy i objawowy.

2. Przewlekłe zapalenie spojówek-choroba ta należy do najczęściej spotykanych chorób oczu.

      • Przyczyny - najczęściej są to różnego typu ogniska zapalne w organizmie. Ponadto przewlekłe zapalenie spojówek może być wywołane mechanicznym drażnieniem spojówek czy drażnieniem wywołanym przez substancje chemiczne.
      • Objawy o charakterze subiektywnym bardzo często są o wiele większe od stwierdzonych zmian chorobowych. Chory najczęściej skarży się na pieczenie, swędzenie, piasek Piasek luźna skała osadowa, okruchowa. Zbudowana głównie z kwarcu, o średnicy ziarna od 0,1 do 2 mm. W procesie skałotwórczym w wyniku związania ziaren piasku (scementowania) powstaje piaskowiec. Piasek ma... Czytaj dalej Słownik geograficzny w oczach, światłowstręt. W lekarskim badaniu na ogół stwierdza się przekrwienie spojówek powiek, niewielką wydzielinę w worku spojówkowym. Przebieg choroby ma charakter przewlekły.
      • Leczenie- polega przede wszystkim na zlokalizowaniu i usunięciu przyczyny. Objawowo stosuje się krople ściągające, okłady na powieki, środki bakteriobójcze.
      • Zapobieganie- polega przede wszystkim na przestrzeganiu zasad higieny.

3. "Suche" zapalenie spojówek- zapalenie spojówek może mieć także charakter suchy. Wynika to z braku dostatecznej ilości łez. Taki stan jest dość często obserwowany u ludzi starszych, a w razie braku rozpoznania może ciągnąć się przez dość długi okres czasu. Przyczyną tego typu zapalenia jest zmniejszone wydzielanie łez, które z kolei wynika z zaniku komórek wydzielniczych gruczołów łzowych. Zmniejszona ilość łez w worku łzowym nie jest w stanie w dostateczny sposób nawilżyć spojówkę i rogówkę. Powoduje to w konsekwencji złuszczenie nabłonka i wystąpienie przykrych dolegliwości.

      • Objawy- w subiektywnym odczuciu mają one dość nieprzyjemny i ciężki charakter. Chorzy skarżą się najczęściej na pieczenie, swędzenie, uczucie "piasku" pod powiekami, występowanie wydzieliny w kąciku oczu. Obiektywnie najczęściej stwierdza się niewielkie przekrwienie spojówki gałki i powiek, czasem też drobne pyłki na rogówce i brzegach powiek.
      • Właściwe rozpoznanie tego rodzaju zapalenia stwierdzić można jedynie na podstawie oznaczenia stanu wydzielania łez.
      • W leczeniu stosuje się wkraplanie do worka spojówkowego kropel nawilżających. Ujemną stroną leczenia jest konieczność stosowania kropli przez bardzo długi czas.

4. Zapalenie uczuleniowe spojówek i powiek- zapalenie tego rodzaju zalicza się do reakcji alergicznych późnych. Choroba atakuje zarówno powieki jak i spojówki, choć silniejsze są dolegliwości ze strony spojówki. Tam też rozwinąć się może nadwrażliwość na określone alergeny, która w konsekwencji powoduje stany zapalne.

      • Objawy zapalenia alergicznego to przede wszystkim uczucie swędzenia, łzawienie, obrzęk powiek, przekrwienie spojówek, obrzęk spojówek.
      • Chorobę najczęściej powoduje nadwrażliwość na lek, kosmetyki, proszki czy płyny do prania. Objawy powstają po kilku dniach od uaktywnienia się alergenu.
    • Leczenie polega za zlokalizowaniu i wyeliminowaniu czynnika wywołującego alergię. Objawowo stosuje się leki odczulające.

5. Zapalenie rzeżączkowe spojówek u noworodków- choroba ta powstaje w rezultacie zakażenia oczu dziecka w czasie porodu, gdy matka Matka B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohaterka epizodyczna; jest w opowieści prawie nieobecna. Narrator nie zwraca na nią uwagi, nie dba o nią. Notuje jedynie, że wciąż się czesała lub leżała w salonie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum cierpi na rzeżączkę. Zapalenie to występuje w 2,3 dniu życia dziecka. W celu wyeliminowania takiej sytuacja wszystkie noworodki mają zakraplane oczy 1 % roztworem azotanu srebra.

6. Zapalenie pryszczkowe spojówek i rogówki- tego rodzaju zapalenie występuje głównie u dzieci, które chorowały na zakażenie gruźlicze bądź mają kontakt z chorym na gruźlicę. Zapalenie pryszczkowe jest konsekwencją uczulenia nie tylko na prątki gruźlicze, ale też na wszelkie drobnoustroje. Czynnikami, które przyczyniają się do zapalenia jest także nieodpowiednia dieta, nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej.

      • Podstawowe znaczenie ma leczenie ogólne.

7. Zapalenie kąpielowe spojówek- zapalenie kąpielowe jest najczęściej konsekwencją kąpieli we wszelkich basenach, jeziorach czy stawach, (czyli miejsca, z którego korzysta duża ilość osób). Przyczyną choroby są wirusy. Dolegliwość mija najczęściej po upływie kilkunastu dni i nie pozostawia trwałych śladów.

8. Nieżyt wiosenny spojówek- choroba ta występuje najczęściej u dzieci (głównie chłopców). Nieżyt wiosenny ma podłoże alergiczne, trwa on kilka miesięcy. Jest to schorzenie dość trudne i uporczywe. Oprócz stosowania leków zaleca się także osłanianie oczu przed światłem i pyłami.

CHOROBY ZAKAŻNE SPOJÓWEK I ROGÓWKI

1. Jaglica- jest to choroba zakaźna, przy czym do zakażenia dochodzi najczęściej we wczesnych latach życia. Jaglicę wywołują wirusy, zmiany zaś są widoczne przede wszystkim w spojówce. Powstają w nich swoiste grudki, które kształtem przypominają jagły. W cięższych przypadkach choroba atakuje także powieki, gruczoł łzowy, woreczek łzowy. W niektórych sytuacjach może dojść do trwałego upośledzenia wzroku.

2. Epidemiczne zapalenie spojówek i rogówki- jest to także choroba wirusowa, którą wywołują adenowirusy. Źródłem zakażenia są łzy i wydzielina spojówkowa chorych. Zapalenie to przenosi się w bardzo łatwy sposób, zarówno przez kontakt bezpośredni jak i przez zainfekowane przedmioty. Niekiedy nawet u osób zdrowych, u których brak objawów chorobowych, można stwierdzić występowanie wirusa.

      • Okres wylęgania wirusa wynosi od 3 do kilkunastu dni.
      • Objawy- choroba może zaczynać się ogólnymi objawami, jak złe samopoczucie, bóle głowy, katar, podwyższona temperatura ciała. Bardzo szybko jednak zaczyna się obserwować objawy, które dotyczą bezpośrednio oczu. Pojawia się łzawienie, pieczenie, obrzęk oczu, uczucie ciała obcego. Szybko rozwija się ostre zapalenie spojówek. Pojawia się dodatkowo obrzęk i przekrwienie spojówki. Zmianom tym może towarzyszyć powiększenie gruczołów chłonnych przedusznych.
      • Objawy zapalne po kilku dniach zaczynają stopniowo ustępować, mogą jednak pojawić się zmiany rogówkowe. Mają one najczęściej postać nacieków na powierzchniowej warstwie rogówki.
      • Leczenie- podaje się roztwory sulfonamidów oraz antybiotyki. Dodatkowo także preparaty zmniejszające przekrwienie i obrzęk. W okresie zmian w rogówce konieczne są leki kortyzonowi.
      • W celu zapobiegania należy unikać kontaktu z osobami chorymi, przestrzegać zasad higienicznego trybu życia.

CHOROBY ROGÓWKI

1. Zapalenie rogówki- może to być zapalenie powierzchniowe bądź głębokie. Poważnym problemem jest w takim przypadku owrzodzenie rogówki. Cechuje się ono tworzeniem ubytków w objętej chorobą rogówce. Większość stanów zapalnych rogówki wywołują bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny i wirusy, a niekiedy grzyby. Zapalenie rogówki oraz owrzodzenie są bardzo poważnymi schorzeniami, które mogą doprowadzić nawet do trwałego upośledzenia wzroku.

      • W zapaleniu rogówki głównym objawem jest światłowstręt, łzawienie, osłabienie ostrości wzroku, ból głowy, uczucie ciała obcego pod powiekami. Występuje także zaczerwienienie powiek, przekrwienie spojówek, zmętnienie w rogówce. Zmętnienie to przybiera postać szarej plamki, której wielkość i kształt może być różny. Niekiedy zmiany chorobowe obejmują także tęczówkę. W takim przypadku występują dodatkowe, charakterystyczne dla zapalenia tęczówki, objawy.
      • Zapalenie tego typu należy do ciężkich i poważnych chorób oka. Rokowania na ogół są pozytywne, ale choroba wymaga szybkiego rozpoznania i fachowego leczeni. Schorzenie to jest jednak długotrwałe i może pozostawić trwałe ślady w postaci zmętnień (ich nasilenie jest różne- od niewielkiej mgiełki po całkowite zmętnienie rogówki).
      • Charakter leczenia uzależniony jest od przyczyny, która wywołała zapalenie. Generalnie jednak stosuje się antybiotyki, sulfonamidy, preparaty kortyzonowe. W celu zmniejszenia łzawienia i dyskomfortu stosuje się kompresy rozgrzewające, okłady ziołowe. W cięższych przypadkach zaleca się leczenie ogólne- witaminy, leki przeciwzapalne.

2. Zapalenie nieżytowe rogówki- zwane jest także wrzodem nieżytowym lub brzeżnym. Zapalenie tego rodzaju jest konsekwencją ostrego lub podostrego zapalenia spojówek. Po wyleczeniu zostaje zmętnienie, które jednak nie powoduje uszkodzenia wzroku.

3. Zapalenie pryszczkowe- występuje zazwyczaj łącznie z zapaleniem pryszczkowym spojówki. Zapalenie to spotyka się prawie wyłącznie u dzieci. Cechuje się ono tworzeniem się nacieków w części przedżrenicznej. Po wyleczeniu pozostają blizny, które mogą powodować wady wzroku.

4. Zapalenie drzewkowate- jest to postać opryszczkowa, często spotykana jesienią i wiosną. Wywołują ją wirusy, co powoduje powstawanie w nabłonku rogówki pęcherzyków. Przyjmują one postać rozgałęzionego drzewa, stąd nazwa. Pęcherzyki te szybko pękają i powodują ubytki nabłonka rogówki. W zapaleniu tym występują silne bóle oka, światłowstręt, wzmożone łzawienie. Choroba trwa dość długo, może pozostawić trwałe uszkodzenia.

5. Zapalenie miąższowe-występuje ono najczęściej na tle kiły wrodzonej. Badanie krwi wykazuje dodatni odczyn serologiczny, stwierdza się także inne objawy kiły rodzonej. Do objawów należy osłabienie słuchu, siodełkowaty nos, rozpadliny wokół ust, zmiany w kościach i w stawach. Zapalenie miąższowe występuje przede wszystkim między 7 a 15 rokiem życia, rzadziej później. Jest to choroba bardzo ciężka, przewlekła, pozostawiająca trwałe upośledzenie widzenia.

6. Zapalenie tarczowe-zwane jest także krążkowym. Wywoływane jest przez wirusy, a często jest to powikłanie po zapaleniu typu drzewkowatego. Gałka jest raczej mało podrażniona, ale w rogówce stwierdza się szare, rozległe naciecze. Towarzysząco występuje zapalenie tęczówki. Choroba ta ma charakter ciężki, nawrotowy. Pozostawia trwałe uszkodzenia wzroku.

7. Wrzód pełzający rogówki- jest to najcięższa choroba rogówki. Wywołują ją bakterie, zwane pneumokokami. Wrzód taki powoduje szaro- żółty naciek ,który szybko się rozszerza. Może on nawet spowodować przebicie rogówki i wypłynięcie cieczy z komory Komory Federalna Islamska Republika Komorów. Stanowi wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim pomiędzy wybrzeżem Tanzanii (Afryka) a Madagaskarem. Powierzchnia 1860 km2. Liczba ludności 727 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny przedniej. W skrajnej sytuacji może dojść do wypadnięcia tęczówki, zrostów tęczówki z rogówką. Najważniejsze znaczenie ma jak najszybsze rozpoznanie i podjęcie leczenia. Im szybciej podjęte zostaną właściwe kroki, tym szansa na jak najmniejsze zmiany.

8. Zapalenie rogówki porażenne- jest to zaburzenie, które powstaje w skutek uszkodzenia nerwów czuciowych rogówki. Podstawowe objawy to brak odruchów obronnych rogówki, rzadkie mruganie, niedostateczne zwilżanie rogówki. Leczenie jest wyłącznie operacyjne.

9. Zapalenie rogówki z niedomykalnością powieki- największa niedomykalność jest konsekwencją porażenia nerwu twarzowego. Może to być spowodowane bliznami pourazowymi czy wytrzeszczem gałki ocznej. Odkryta rogówka jest więc narażona na wysychanie. Leczenie jest przyczynowe.

CHOROBY BŁONY NACZYNIOWEJ GAŁKI OCZNEJ

1. Zapalenie błony naczyniowej-może dotyczyć każdej z trzech jej części lub przebiegać równocześnie we wszystkich. Zapalenie to powodują drobnoustroje Drobnoustroje mikroorganizmy - organizmy jednokomórkowe o różnej przynależności systematycznej - bakterie, sinice, pierwotniaki oraz niektóre glony i grzyby. Odgrywają dużą i różnorodną rolę w przyrodzie... Czytaj dalej Słownik biologiczny lub ich toksyny, może też powstać n skutek alergii.

      • Najczęstsze przyczyny to ogniska zapalne w samym organizmie, głównie zapalenia przyzębowe, ropne, zapalenie zatok. Inne przyczyny to choroby zakaźne, gośćcowe, niewłaściwa przemiana materii, urazy tępe.
      • Zapalenie całej błony naczyniowej występuje dość rzadko, częściej stwierdza się zmiany w jej przednim lub tylnym odcinku.

2. Zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego- w przypadku takiej choroby podstawowe objawy to łzawienie, światłowstręt, ból głowy, ból gałki ocznej. Dodatkowo gałka oczna jest przekrwiona, a rogówka przymglona. Obserwuje się także zwężenie źrenicy i przekrwienie tęczówki. W oku stwierdza się wysięk zapalny, który niekiedy powoduje przyklejenie się tęczówki do soczewki. Prowadzi to do zrostów, a to może utrudniać odpływ cieczy z komory tylnej do przedniej. Oko staje się twarde, powstaje także jaskra

      • Zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego trwa od 2 do 6 tygodni. Często występują nawroty, możliwe są trwałe zmiany i uszkodzenie wzroku.
      • Leczenie powinno mieć miejsce w szpitalu, gdyż może to zmniejszyć prawdopodobieństwo trwałych zmian. Istotne jest też kontrolowanie przebiegu choroby oraz ogólnego stanu zdrowia. Leczenie przede wszystkim musi uwzględniać przyczynę, ogólnie stosuje się antybiotyki, salicylany, witaminy, leki odczulające.

3. Zapalenie naczyniówki- w takim przypadku gałka oczna stwarza wrażenie normalnej. O nieprawidłowym stanie zdrowia świadczą zaburzenia widzenia. Rozpoznanie i diagnozę można postawić wyłącznie na podstawie badania dna oka. Stwierdza się wówczas białawe ogniska w naczyniówce oraz zmiany w ciele szklistym. Choroba ma długotrwały przebieg, często obserwuje się nawroty.

      • Ogniska zapalne goją się, ale pozostają blizny. Miejsca pokryte bliznami nie są zdolne do odbioru wrażeń wzrokowych. Zależnie więc od miejsca i wielkości ognisk bliznowatych powstają mniejsze bądź większe ubytki w polu widzenia.
      • Leczenie zależy od przyczyny, która wywołała chorobę. Dodatkowo stosuje się leczenie ogólne, przeciwzapalne.

CHOROBY SIATKÓWKI I NERWU WZROKOWEGO

1. Choroby zapalne siatkówki- choroby tego typu najczęściej spowodowane są procesami typu ogólnego, które mają miejsce w organizmie. Na ogół mają one związek z ogniskami zapalnymi w naczyniówce, które atakują także siatkówkę. W zależności od przyczyny jak i umiejscowienia powodują różne typy zaburzeń. Często dochodzi do zmian trwałych, które upośledzają wzrok. W leczeniu stosuje się terapię przyczynową oraz przeciwzapalną.

2. Odwarstwienia siatkówki- jest to bardzo ciężka choroba oka, brak odpowiedniego leczenia prowadzi nieuchronnie do całkowitej ślepoty. Nawet w przypadku całkowitego wyleczenia pozostają konsekwencje (słabsze widzenie, zmniejszona ostrość, ubytki w polu widzenia). Nie mniej jednak wczesne wykrycie i podjęcie właściwego leczenia są szansą na mniejsze odwarstwienie siatkówki. Choroba ta polega na tym, że oddzielają się od siebie warstwy wewnętrzna od barwnikowej. Możemy w związku z tym wskazać na odwarstwienie pierwotne oraz wtórne. Ten drugi rodzaj jest wynikiem chorób.

      • Pierwsze objawy to przede wszystkim mroczki przed oczami i różnego rodzaju plamki. W późniejszym etapie chory ma wrażenie, że przed okiem jest "zasłona", może wystąpić nagła ślepota. W badaniu okulistycznym stwierdza się na dnie oka pofałdowanie i uniesienie siatkówki. Obserwuje się też zmiany w wyglądzie naczyń oraz otwory w siatkówce. W odwarstwieniu pierwotnym otwory te są główną przyczyną odwarstwienia się siatkówki.
      • Leczenie w przypadku odwarstwienia wtórnego ma charakter przyczynowy, w odwarstwieniach pierwotnych- jest to zabieg operacyjny. Celem operacji jest trwałe przyłożenie do podłoża odwarstwionej siatkówki.

3. Zapalenie nerwu wzrokowego- jest to bardzo ciężka i poważna choroba. Może być spowodowana zakażeniem typu bakteryjnego lub wirusowego. Niekiedy też do takiego zapalenia dochodzi na skutek ostrego lub przewlekłego zatrucia szkodliwymi substancjami. Zakażenie występuje na skutek ognisk zakażenia, spotykane jest też w przebiegu chorób zakaźnych.

      • Przyczyną ostrych zatruć wywołujących zapalenie nerwu wzrokowego są przede wszystkim alkohol metylowy, związki ołowiu. W zatruciach przewlekłych są to alkohol etylowy, tytoń, związki ołowiu, dwusiarczek węgla.
      • Objawy to przede wszystkim osłabienie ostrości wzroku, zmiany w polu widzenia. Mogą występować także bóle przy ruchach oka.
      • Leczenie powinno być przeprowadzane w szpitalu. W miarę możliwości stosuje się leczenie przyczynowe. Podaje się także środki przeciwzapalne, witaminy, preparaty przeciwalergiczne.

NOWOTWORY NARZĄDU WZROKU

1. Czerniak- jest to nowotwór złośliwy, który powstaje w błonie naczyniowej oka. Tworzenie się czerniaka może mieć miejsce w dowolnej części błony naczyniowej. Najczęściej ma ono jednak miejsce w naczyniówce. Wczesne rozpoznanie tego nowotworu ma miejsce wtedy, gdy dotyczy tęczówki. Czerniak ciała rzęskowego może przez długi okres czasu pozostać nierozpoznany. W pierwszym etapie choroby czerniak naczyniówki i ciała rzęskowego nie daje żadnych objawów. Czerniak umiejscowiony w okolicy plamki powoduje zaburzenie widzenia i może być rozpoznany stosunkowo wcześnie. W specjalistycznym badaniu wykrywa się guz, który unosi siatkówkę. Jest on dość mocno odgraniczony, zawiera także dużą ilość barwnika. Na każdym etapie choroby czerniak może dawać przerzuty do wątroby, mózgu czy skóry.

      • Leczenie jest dosyć trudne. Czerniak jest niewrażliwy na promieniowanie X. Jedynym rozwiązaniem jest zabieg operacyjny. Jeśli czerniak występuje wewnątrz oka i nie przechłodzi przez twardówkę konieczne jest usunięcie gałki ocznej. W sytuacji, gdy nowotwór rozprzestrzeni się na zewnątrz twardówki konieczne jest usunięcie także otaczających tkanek.
      • U chorych z niewielkimi czerniakami naczyniówki można zastosować foto- lub laserokoagulację.

2. Siatkówczak- to nowotwór, który występuje tylko i wyłącznie u małych dzieci. Jest on bardzo złośliwy, powstaje zaś jeszcze w okresie życia płodowego. Jego rozwój ma miejsce jednak w pierwszych kilku latach życia dziecka.

      • Pierwsze objawy to wystąpienie w obrębie źrenicy biało- żółtego odblasku. Źrenica jest przy tym rozszerzona. Oko robi wrażenie niewidzącego- stan taki nazywany jest "ślepym kocim okiem". Bywa, że oko wygląda na niezmienione, a rodzice udają się po poradę ze względu na zez.
      • Leczenie siatkówczaka jest trudne, żeby uratować życie dziecka najczęściej konieczne jest usunięcie gałki ocznej. Jeśli nowotwór zostanie wykryty we wczesnym stadium możliwe jest wyleczenie przy zastosowaniu terapii zachowawczej. Polega ona na zastosowaniu izotopów radioaktywnych, chemioterapii albo fotokoagulacji.

3. Rak- występuje przeważnie na powiekach, rzadziej w spojówce czy rogówce. Przerzuty z innych narządów obserwuje się także w błonie naczyniowej oka.

INNE CHOROBY

1. Zaćma / katarakta- jest to choroba, która polega na zmętnieniu soczewki. Najczęściej spotyka się kataraktę starczą, która dotyczy głównie osób po 60 roku życia.

2. Zaćma starcza- choroba ta cechuje się stopniową utratą wzroku. Proces ten ma charakter powolny. Dotyczy na ogół obu oczu, choć początkowo występuje tylko w jednym oku. Odczuwalnym objawem jest stopniowe pogarszanie się zdolności widzenia. Sama gałka oczna jest blada, ale zewnętrznie wydaje się być niezmieniona. W wyniku specjalistycznego badania stwierdza się występowanie zmętnienia w obrębie źrenicy. Chorzy najczęściej uskarżają się na ciemną plamkę czy mgłę przed okiem. Wzrok jednak ulega stopniowemu osłabieniu, aż w końcu dochodzi do ślepoty.

      • Jedynym skutecznym sposobem leczenia jest zabieg operacyjny. W celu wyeliminowania do minimum powikłań w czasie zabiegu konieczne jest dokładne przebadanie pacjenta. Warunkiem koniecznym do podjęcia zabiegu jest to, że chory ma poczucie światła, prawidłowego rzutowania i rozpoznawania barw. Niezbędna jest także jałowość worka spojówkowego. Sama operacja polega na usunięciu zmętniałej soczewki.

3. Zaćma wrodzona- spotykana jest najczęściej u małych dzieci. Niekiedy już u noworodka rozpoznaje się zmętnienie soczewki, w innych przypadkach zmętnienie wykrywa się w pierwszych latach życia dziecka. Zaćma wrodzona powstaje w życiu płodowym jako konsekwencja zaburzeń rozwojowych soczewki bądź tkanek otaczających. Powodem mogą być także choroby matki w okresie ciąży czy jej niewłaściwe odżywianie. W takich przypadkach bardzo ważne jest wczesne wykrycie i zastosowanie zabiegu operacyjnego.

4. Jaskra- jest to choroba, która wynika z zaburzeń przepływu cieczy wodnistej w gałce ocznej. To z kolei prowadzi do wzrostu ciśnienia śródocznego i następnie do upośledzenia nerwu wzrokowego. Ciśnienie to mierzy się za pomocą tonometrów, a określa w mm słupa rtęci. Normalne ciśnienie śródgałkowe wynosi od 14 do 20 mmHg. Jeśli ciśnienie to jest podwyższone działa to ujemnie na tkankę oka. Doprowadza to stopniowo do zaniku elementów nerwowych i zmniejsza pole widzenia. Konsekwencją może być nawet całkowita utrata wzroku.

5. Jaskra wtórna- powstaje ona w trakcie trwania innej choroby oka. Dochodzi wówczas do podwyższenia ciśnienia śródgałkowego. Objawy choroby mogą być różne, zależą one od objawów choroby podstawowej. Leczenie ma na uwadze przede wszystkim leczenie choroby podstawowej, stosuje się także leczenie objawowe.

6. Jaskra pierwotna- czyli grupa chorób, w przebiegu których obserwuje się podwyższone ciśnienie śródgałkowe. Do jaskry pierwotnej zaliczamy jaskrę z zamknięcia kąta przesączania, jaskrę prostą, jaskrę wrodzoną.

7. Jaskra z zamknięcia kąta przesączenia- zwana jest też ostrym napadem jaskry. Powstaje najczęściej nieoczekiwanie i nagle, najczęściej w nocy bądź po dłuższym okresie przebywania w ciemności. Zamknięcie się kąta przesączania uniemożliwia prawidłowy odpływ cieczy wodnistej z oka. W rezultacie powoduje to duży wzrost ciśnienia śródgałkowego. Chorzy skarżą się także na bóle głowy, oka, zmniejszenia widzenia, nudności, ogólne złe samopoczucie. Podstawowe znaczenie ma jak najszybsze rozpoznanie choroby i zastosowanie odpowiedniego leczenia. Natychmiast należy obniżyć ciśnienie śródgałkowe.

      • W trakcie specjalistycznego badania stwierdza się stwardnienie gałki, występuje przekrwienie spojówek, rogówka jest przymglona. Dodatkowo także źrenica jest znacznie rozszerzona. Ostrość widzenia ulega znacznemu pogorszeniu.
      • W sytuacji, gdy podejrzewa się ostry napad jaskry konieczna jest natychmiastowa fachowa pomoc lekarska. Należy podać choremu środki uspokajające i przeciwbólowe. W następnej kolejności konieczne są leki zmniejszające ciśnienie. Jeśli leczenie zachowawcze nie daję pożądanych rezultatów należy przeprowadzić zabieg operacyjny. Polega on na wycięciu kawałka tęczówki, co ułatwi odpływ cieczy z oka.
      • W czasie obserwacji podejmuje się decyzje, co do dalszego leczenia.

8. Jaskra prosta- powstaje jako konsekwencja zmian w kącie przesączania. Zmiany te powodują trudności w odpływie płynu z oka, a to wywołuje okresowe bądź ciągłe podwyższenie ciśnienia śródgałkowego. W początkowym etapie choroby występują czasowe zamglenia wzroku, a z czasem obserwują występowanie kół tęczowych przy patrzeniu na świecące przedmioty. Bardzo często choroba wykrywana jest przy okazji badań kontrolnych lub chorobach zupełnie innego typu.

      • Jaskra prosta wyróżnia się niewielkim wzrostem ciśnienia śródgałkowego, które mają miejsce okresowo bądź ciągle. W dalszym etapie trwania choroby chory obserwuje zawężenie pola widzenia. Ostrość wzroku jest raczej normalna, ale także ulega stopniowemu pogorszeniu.
      • W leczeniu podstawową sprawą jest obniżenie ciśnienia śródgałkowego do właściwego poziomu. Robi się to za pomocą środków farmakologicznych, a niekiedy także operacyjnie.
      • Jaskra prosta jest schorzeniem przewlekłym.

9. Zez- przyczyny występowania zeza są bardzo różne. Najczęściej jednak jest on spowodowany wadą wzroku. Zdarzają się takie sytuacje, kiedy zez istnieje od urodzenia ze względu na nieprawidłowe warunki budowy anatomicznej okolic oczodołów. Generalnie jednak zez powstaje w trzecim lub czwartym roku życia dziecka, a towarzyszy on wadzie wzroku. Duży wpływ na powstanie zeza ma także ogólny stan zdrowia dziecka. Zezy często obserwuje się u dzieci pobudliwych i nerwowych. Czynnikiem wywołującym tę chorobę może być choroba gorączkowa, szok nerwowy. Niekiedy zez jest wynikiem ślepoty albo znacznego upośledzenia wzroku.

      • Jeśli rodzice zaobserwują u dziecka zeza powinni niezwłocznie zasięgnąć porady specjalisty. Warunkiem powodzenia w leczeniu jest bowiem jak najszybsza diagnoza lekarska. W przypadku zeza, który nie jest leczony może spowodować to upośledzenie widzenia zezującego oka.
      • Zez jest to nieprawidłowe ustawienie oczu. W czasie patrzenia tylko jedno oko patrzy na obserwowany przedmiot, a drugie nie bierze udziału w tej czynności.

URAZY OKA

1. Urazy mechaniczne- tego rodzaju urazy są spotykane przede wszystkim przy pracy w przemyśle. Powodują je różne odpryski bądź ciała obce odrzucane z dużą siłą. W przypadku urazu mechanicznego uszkodzeniu może ulec każda część oka i lub aparatu ochronnego. W zależności od rodzaju, wielkości i siły uderzenia odprysku spotyka się mniej lub bardziej poważne urazy. Uszkodzenia te podzielić można na powierzchniowe i głębokie. Bardzo ważne jest, by w zawodach, które łączą się z ryzykiem takiego urazu, stosować działania zapobiegające. Chodzi tu przede wszystkim o zabezpieczanie własnego ciała kaskiem, okularami ochronnymi czy maską.

2. Urazy powierzchniowe-są to takie urazy, które naruszają aparat ochronny oka lub części powierzchniowe. Nie dochodzi przy tym do przebicia ściany gałki ocznej. Generalnie są to urazy lekkie, mało groźne. Nie mniej jednak wskazane i konieczne jest podjęcie odpowiednich kroków.

      • Urazy tego rodzaju są najczęściej spowodowane różnymi obcymi ciałami. Najczęściej jest to ziarnko piasku, włos, drobinka kurzu. Nawet najmniejsze ciało obce powoduje ból oka, światłowstręt, łzawienie, mruganie. Brzegi powiek są zaczerwienione, wzmożone mruganie i łzawienie bardzo często powoduje wypłynięcie ciała obcego. W sytuacji mocniejszego wbicia się ciała obcego może dojść do podrażnienia rogówki czy nawet zapalenia spojówki.
      • W przypadku urazu powierzchniowego należy dokładnie obejrzeć spojówki i sklepienie górne oka. Ciało obce znajdujące się w worku spojówkowym można wyciągnąć przy pomocy chusteczki czy wacika. Jeśli nie uda się usunąć ciała obcego należy nałożyć na oko opatrunek i możliwie jak najszybciej udać się do okulisty. Ważne jest jak najszybsze usunięcie ciała obcego, gdyż dłuższe podrażnieni może wywołać poważne konsekwencje. Po wyjęciu ciała obcego ból i wszystkie dolegliwości ustępują. Pamiętać jednak trzeba, że w rogówce pozostaje ranka, której nie wolno zabrudzić.

3. Urazy głębokie- czyli takie urazy, które niszczą i przebijają zewnętrzną warstwę oka. Tego typu uszkodzenia powstają najczęściej przez duże odpryski ciał obcych, które uszkadzają głębsze części oka.

      • Przebieg choroby i jej konsekwencje są zależne od rodzaju i głębokości uszkodzenia.
      • Leczenie w przypadku urazu głębokiego- jak najszybsze zabezpieczenie oka i przewiezienie poszkodowanego do szpitala. Obce ciało metalowe usuwa się najczęściej za pomocą magnesu. Bardzo często w takich przypadkach nie da się uratować oka.

4. Urazy termiczne i chemiczne- działanie wysokiej temperatury przyczynia się do ścięcia białka tkankowego, a w konsekwencji też do martwicy. Podobne skutki wywołuje działanie kwasów i zasad. Oparzenie powoduje zmiany w skórze powiek, także w spojówce, rogówce oraz twardówce. Przy bardzo poważnych oparzeniach uszkodzeniu mogą ulec także głębsze części oka. W takim przypadku w spojówce mogą powstać białe ogniska martwicze. Rogówka zaś staje się sucha, niewrażliwa na dotyk. Może dojść nawet do przebicia rogówki i twardówki i wypłynięcia gałki ocznej. Przy niewielkich oparzeniach zazwyczaj obserwuje się przekrwienie spojówek oraz zmętnienie rogówki. Konsekwencją oparzeń są przede wszystkim blizny, zrosty powiek, zmętnienie rogówki, trwałe uszkodzenie wzroku.

      • W sytuacji oparzenia oka konieczna jest natychmiastowa i fachowa pomoc. Tylko szybkie i właściwe działanie może uchronić poszkodowanego przed groźnymi konsekwencjami. Podstawowe znaczenie ma jak najszybsze usunięcie z oka drażniącej substancji, można to zrobić zapałką, chusteczką, wacikiem. Następnie trzeba przemyć szparę powiekową wodą, mlekiem czy jakimś płynem. Płukanie należy powtarzać przez kilkanaście minut. Kolejnym krokiem jest jak najszybsza fachowa pomoc lekarska.

Warto na koniec wspomnieć, że podstawową sprawą w chorobach oczu (jak w zasadzie w każdych) jest zapobieganie i profilaktyka. Tylko w taki sposób można uchronić się przed chorobą albo wykryć ją na wczesnym etapie.

Profilaktyka w okulistyce polega przede wszystkim na zapobieganiu chorobom oczu przez odpowiednie działania. Chodzi tu o prawidłową dietę, przestrzeganie zasad higieny, unikanie kontaktu z osobami chorymi. Po drugie istotne jest zmniejszania prawdopodobieństwa wystąpienia trwałego kalectwa. Można to osiągnąć poprzez szybkie reagowanie na wszelkie nieprawidłowości i przeprowadzenie, nawet profilaktycznych, badań.

Oprócz chorób oka występują także wady wzroku. Do najczęściej spotykanych zalicza się:

  • krótkowzroczność- wadę tę wyrównuje się poprzez wklęsłe soczewki;
  • dalekowzroczność- wada ta wyrównywana jest soczewkami wypukłymi;
  • astygmatyzm- polega na zniekształceniu widzianego obrazu; dla wyrównania tej wady stosuje się soczewki cylindryczne;
  • daltonizm- zaburzenia w rozpoznawaniu barw;