Dodaj do listy

Ośrodkowy Układ Nerwowy (OUN)

Tematem tej pracy jest charakterystyka Charakterystyka zestawienie cech charakterystycznych osoby lub rzeczy, analiza, interpretacja, oddanie (w dziele naukowym, artystycznym) cech zewnętrznych i wewnętrznych osoby, postaci literackiej, zjawiska itp.
...
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
ośrodkowego układu nerwowego, jego budowa i funkcje. Tytułem wstępu należy jednak wspomnieć o budowie i funkcjach całego układu nerwowego.

Układ nerwowy człowieka zbudowany jest z ogromnej ilości szacowanej na miliardy wyspecjalizowanych komórek nerwowych, które odpowiadają za funkcjonowanie całego organizmu oraz za nawet najbardziej skomplikowane procesy, które ogólnie można nazwać myśleniem. Komórki nerwowe budują mózg, rdzeń kręgowy oraz nerwy, które razem stanowią złożoną sieć przenoszącą informacje z centralnych organów układu nerwowego do całego organizmu i odwrotnie. Sygnały nerwowe, inaczej impulsy nerwowe, są stale wytwarzane i przekazywane z mózgu i z rdzenia kręgowego ( tak zwana droga zstępująca) i odwrotnie (droga wstępująca).

Najmniejszą, podstawową jednostką tworzącą układ nerwowy jest komórka nerwowa zwana neuronem. Neurony nie są jedynymi komórkami układu nerwowego. Komórki glejowe pełnią funkcje ochronna i odżywczą wobec neuronów. Neuron zbudowany jest z ciała komórki i licznych wypustek. Neuron Neuron komórka nerwowa - podstawowa jednostka tkanki nerwowej, wyspecjalizowana w odbieraniu, przetwarzaniu i przekazywaniu impulsów nerwowych. Składa się z ciała komórki (perykarionu) i wypustek - dendrytów... Czytaj dalej Słownik biologiczny ma wypustkę długą- akson, oraz wiele dendrytów, czyli krótkich wypustek. Istnieje wiele typów neuronów. Dzieli się je przez wzgląd na typ budowy i ilość wypustek oraz ze względu na funkcje, jakie pełnią w układzie nerwowym. Zgodnie z drugim podziałem wyróżniane są neurony, ruchowe, czuciowe i pośrednie. Zakłada się, że w organizmie ludzkim jest mniej więcej 30 miliardów różnego typu neuronów. Komórki nerwowe są połączone ze sobą synapsami, dzięki którym możliwe jest przekazywanie impulsów nerwowych.

Układ nerwowy złożony jest z części ośrodkowej (inaczej części centralnej) i obwodowej. Jego najważniejszym zadaniem jest zapewnianie nieprzerwanego kontaktu i odpowiednich reakcji organizmu na bodźce ze środowiska zewnętrznego oraz integracja i stała regulacja działania narządów wewnętrznych. Układ nerwowy nie tylko rejestruje ale i analizuje informacje odbierane z zewnątrz poprzez zakończenia czuciowe i przekazywane w postaci impulsów nerwowych do centralnych ośrodków nerwowych. Rejestracja bodźców ze świata zewnętrznego jest możliwy dzięki komórkom tworzącym narządy zmysłów a kontrolę narządów wewnętrznych zapewniają zakończenia czuciowe nerwów znajdujące się w poszczególnych narządach. Dzięki rozwiniętemu układowi nerwowemu możliwe jest wytworzenie prawidłowych reakcji na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne, tak zwanych reakcji adaptacyjnych. Reakcje adaptacyjne mogą być wrodzone albo nabyte poprzez uczenie się i zdobywaniu doświadczenia w ciągu życia osobniczego. Wrodzonymi reakcjami adaptacyjnymi są wszelkie odruchy bezwarunkowe, na przykład mrużenie oczu przy nagłym zwiększeniu natężeniu światła.

Przewodnictwie nerwowym:

Głównym zadaniem i zarazem charakterystyczną ich właściwością jest zdolność przewodzenia wszelkich pobudzeń nerwowych przeistoczonych i przekazywanych jako impulsy nerwowe. Szybkość przewodzenia impulsów nerwowych jest różne w różnych nerwach. Nerwy obwodowe złożone są z wiązki włókien o różnej średnicy: grubych, średnich oraz cienkich. Tempo przewodzenia uzależnione jest od tego, jakiej średnicy jest dane włókno nerwowe. Tempo przepływu impulsu przez nerw obwodowy zależy więc od ilości wszystkich włókien tworzących dany nerw. Tempo przewodzenia impulsów nerwowych może być obniżone przez wszelkie urazy i niekorzystne zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu. Przewodnictwo nerwowe upośledzają różne mechaniczne urazy, zaburzenia przemiany metabolicznej towarzyszące na przykład cukrzycy oraz zatrucia. Niedokrwienie nerwów czy obniżenie temperatury ciała również obniżają szybkość przewodzenia impulsów przez nerwy obwodowe.

Największą kontrolę nad funkcjonowaniem organizmu ma mózg ale bardzo rolę spełnia tez rdzeń kręgowy. Ośrodkowy układ nerwowy odbiera, analizuje i odpowiada na wszelkie zarejestrowane bodźce, poprzez sterowanie reakcjami całego organizmu, na bodźce odbierane i dostarczane przez obwodowy układ nerwowy.

Oba podstawowe części, czyli mózgowie ( złożone z mózgu, pnia mózgu oraz z móżdżka) oraz rdzeń kręgowy, składają się na ośrodkowy układ nerwowy.

OUN:

Mózg

Mózg złożony jest z dwóch symetrycznych części - lewej i prawej półkuli mózgowej. Prawa półkula mózgowa zbiera wszelkie informacje i kieruje ruchami mięśni przeciwległej do niej, lewej strony ciała a lewa półkula kontroluje prawą stroną ciała. Obie półkule stanowią około 80% masy całego mózgowia. Mózg odpowiada za wszystkie wyższe czynności psychiczne człowieka- za myślenie abstrakcyjne, pamięć, inteligencję, mowę i świadomość.

Każdą z półkul mózgowych dzieli się zazwyczaj na główne cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich płaty: płat czołowy, ciemieniowy, potyliczny i skroniowy. Płaty te odpowiadają za określone funkcje organizmu. Jeżeli dojdzie do uszkodzenia kory mózgowej, to może powstać wiele zaburzeń w takim funkcjonowaniu organizmu, za który odpowiada uszkodzony obszar. Mogą nastąpić niedowłady, zaburzenia mowy, słuchu czy widzenia. Uszkodzenia kory mózgowej mogą również doprowadzić do zbyt dużej aktywności komórek nerwowych, które leżą w sąsiedztwie uszkodzonych tkanek. Powstała w ten sposób nadpobudliwość pewnych rejonów tkanki nerwowej może wywołać również napady padaczkowe.

Płat czołowy - odpowiada za czynności ruchowe i psychiczne człowieka. Uszkodzenie płata czołowego powoduje wiele zaburzeń, między innymi niedowłady czy nawet całkowite porażenia kończyn. W bardzo poważnych przypadkach może stać się przyczyną zaburzeń cech osobowości.

Płat ciemieniowy - analizuje doznania czuciowe. a następstwami uszkodzenia struktur tego płata są problemy z odczuwaniem temperatury, smaku, dotyku czy bólu w przeciwstawnej stronie ciała.

Płat potyliczny - znajdujące się w nim ośrodki odpowiadają za zmysł wzroku. Tutaj też jest ośrodek umożliwiający rozpoznawanie znaków-liter. Uszkodzenie płata potylicznego może powodować zaburzenia widzenia i utratę umiejętności czytania.

Płat słuchowy - tutaj znajduje się ośrodek słuchowy, który analizuje doznania słuchowe.

Mózg zbudowany jest z dwóch typów tkanki nerwowej - z istoty białej i szarej. Zewnętrzna warstwa tkankowa mózgu, kora mózgowa, złożona jest z ogromnej ilości (kilku miliardów) neuronów, które tworzą tak zwaną istotę szarą. Kora mózgowa jest silnie pofałdowana, tworzy liczne bruzdy, szczeliny i fałdy.

Istota biała tworzy wnętrze mózgu. Tworzą ją włókna, które przebiegają od neuronów w korze mózgowej do struktur pnia mózgowego. We wnętrzu obu półkul mózgu są liczne komórki nerwowe, których skupiska tworzą tak zwane zwoje podstawy. Regulują one właściwe napięcie mięśniowe, zapewniają też kontrolę nad tak zwanymi ruchami zautomatyzowanymi. Wszelkie uszkodzenia komórek zwojów podstawy skutkują zaburzeniami w koordynacji ruchowej oraz w postawami ciała.

Tkanka nerwowa mózgu musi być odpowiednio odżywiona poprzez właściwe ukrwienie. Poprzez mózg przepływa aż do 15% krwi krążącej po całym organizmie. Jest tak, ponieważ tkanki mózgu potrzebują bardzo dużej ilości tlenu. Zapotrzebowanie na cząsteczki tlenu jest w mózgu dziesięciokrotnie większe niż na przykład w tkance mięśnia sercowego. Krew, dostarczana do tkanek mózgowych przez dwie tętnice szyjne oraz dwie tętnice kręgowe, transportuje ze sobą odpowiednią ilość tlenu oraz glukozy, bez których mózg nie mógłby wydajnie funkcjonować. Mózg zużywa około 20% całej puli tlenu jaki przyswajany jest przez organizm.

Kolejną część mózgowia stanowi pień mózgu. Tworzy on połączenie pomiędzy obydwoma półkulami mózgu oraz rdzeniem kręgowym. To w jego obrębie leży szereg ośrodków, które odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie najważniejszych życiowych czynności, czyli za oddychanie, pracę serca, termoregulację oraz przemianę materii.

Móżdżek kontroluje stopień napięcia mięśni, wpływa przez to na umiejętność utrzymania przez człowieka prawidłowej postawy ciała. Jego uszkodzenie może skutkować zaburzeniami w wykonywaniu wszelkich ruchów wymagających precyzji. Powoduje też duże trudności w utrzymaniu równowagi.

Z rdzeniem kręgowym bezpośrednio sąsiaduje najniżej położona część mózgowia, czyli rdzeń przedłużony. Rdzeń przedłużony ma jedynie 2,5 cm długości. Włókna nerwowe krzyżują się w rdzeniu przedłużonym, dzięki czemu półkule mózgowe otrzymują informacje i regulują funkcjonowanie przeciwlegle do nich leżących połówek ciała.

Rdzeń kręgowy - jest on podstawowym organem układu nerwowego, który wraz z mózgowiem tworzy ośrodkowy układ nerwowy. Znajduje się on w kanale rdzeniowym stworzonym przez otaczające go kręgi kręgosłupa. Rdzeń kręgowy bierze czynny udział w procesie przekazywania pobudzeń czuciowych do tkanki mózgowej oraz sygnałów wykonawczych z mózgu w kierunku nerwów obwodowych.

Rdzeń nerwowy zbudowany jest z dwóch typów tkanki nerwowej. Zewnętrzna warstwa rdzenia nerwowego zbudowana jest z istoty białej zbudowanej z włókien nerwowych. Centralną część rdzenia zajmują skupiska komórek nerwowych tworzących istotę szarą. Na przekroju poprzecznym widoczne jest ułożenie istoty szarej w kształt litery "H". Tworzy ona tak zwane rogi tylne (grzbietowe) oraz rogi przednie (brzuszne). W rogach przednich znajdują się neurony ruchowe, których wypustki unerwiają komórki mięśniowe. Rogi grzbietowe są połączone z korzeniami grzbietowymi, które odpowiadają za pośredniczenie w przenoszeniu pobudzeń czuciowych.

Jest to około 45 centymetrowy słup tkanki nerwowej grubym jak palec, otaczany i tym samym ochraniany przez kości zwane kręgami, składające się na kręgosłup. Rdzeń kręgowy kieruje ważnymi dla życia funkcjami organizmu, reguluje miedzy innymi rytm pracy serca i poziom ciśnienia krwi. Reguluje też częstość i głębokość oddechów, odpowiada za odruchy bezwarunkowe takie jak kaszel.

Opony i płyn mózgowo-rdzeniowy

Mózg i rdzeń kręgowy otaczają 3 opony mózgowo-rdzeniowe: opona twarda, pajęczynówka i opona miękka. Pomiędzy pajęczynówką oraz oponą miękką istnieje przestrzeń, którą wypełnia płyn mózgowo-rdzeniowy. Nadrzędnym celem istnienia opon oraz płynu mózgowo-rdzeniowego jest jak najskuteczniejsza ochrona tkanki mózgu przed wszelkimi wstrząsami oraz urazami mechanicznymi.

Prawidłowo wyglądający, nie zmieniony przez żadne czynniki chorobowe płyn mózgowo-rdzeniowy powinien mieć jasny kolor, powinien być przejrzysty i wypływać pod ciśnieniem 100 - 200 mm Hg (czyli 1,0 - 2,0 kPa). Płyn mózgowo-rdzeniowy wykorzystuje się do diagnozowania wielu chorób układu nerwowego. Rozpoznaję się na podstawie jego stanu zapalenia mózgu i opon mózgowych oraz krwawienia podpajęczynówkowe. Bada się go głównie pod kątem ilości i rodzaju komórek, stężenia białka, glukozy i chlorków.

Od rdzenia kręgowego odchodzi 31 par tak zwanych nerwów rdzeniowych. Wchodzą one w skład obwodowego układu nerwowego, głównego połączenia pomiędzy mózgiem a resztą ludzkiego ciała.

Nerwy obwodowe dzieli się zazwyczaj na dziesięć podstawowych części:

1.Nerwy głowy

Nerwy, które łączą się z mózgowiem nazywane są nerwami czaszkowymi. Istnieje 12 par nerwów czaszkowych, unerwiają one narządy głowy. Nerw wzrokowy odbierający sygnały z receptorów oka również zaliczany jest do nerwów głowy.

2. Nerwy szyjne

Osiem par nerwów rdzeniowych szyi to tak zwane nerwy szyjne. Nerwy szyjne unerwiają tył głowy, szyję, barki i ramiona. Odpowiadają również za unerwienie przepony - płaskiego mięśnia klatki piersiowej umożliwiającego wdechy i wydechy. Nerwy szyjne, które unerwiają ramię , przedramię oraz rękę tworzą splot ramienny.

3. Nerwy ramienia

Przez bark, aż do ramienia, biegną trzy główne nerwy: promieniowy, pośrodkowy oraz nerw łokciowy.

Nerw promieniowy - przewodzi informacje z tylnej części ramienia oraz ręki. Unerwia też mięśnie, które prostują ramię, nadgarstek oraz przez palce dłoni.

Nerw pośrodkowy - unerwia skórę ręki, mięśnie zginacze nadgarstka i palców dłoni oraz mięśnie obracające przedramię.

Nerw łokciowy - nerw, który unerwia mięśnie kciuka i reszty palców. Odbiera i przewodzi bodźce z ręki do ośrodkowego układu nerwowego.

4. Nerwy przedramienia

Nerwy unerwiające ramię biegną na całej jego długości, w dół ręki, aż do dłoni. Przechodzą one w nerwy przedramienia, które unerwiają mięśnie przedramienia. Przekazują one sygnały wzbudzone przez bodźce, które z kolei odbierane są przez zakończenia nerwowe skóry.

5. Nerwy dłoni

Nerwy dłoni unerwiają mięśnie zginające (zginacze) oraz mięśnie prostujące palce dłoni. Nerwy dłoni przekazują impulsy z receptorów czuciowych skóry dłoni aż do rdzenia kręgowego.

6. Nerwy brzucha.

Jedenaście par najniższych nerwów rdzeniowych należy do nerwów brzusznych. Nerwy brzuszne dzielimy na nerwy lędźwiowe, nerwy krzyżowe oraz nerwy guziczne.

Nerwy krzyżowe - pięć par nerwów unerwiających nogi, stopy oraz narządy płciowe i pośladki.

Nerwy lędźwiowe - pięć par nerwów, które unerwiają dolne części pleców oraz brzucha.

7. Nerwy klatki piersiowej.

Dwanaście par nerwów piersiowych, które wychodzą z rdzenia kręgowego i biegną wzdłuż klatki piersiowej, unerwiają między innymi mięśnie poruszające żebrami w czasie oddychania. Unerwiają również mięśnie i skórę brzucha a także skórę klatki piersiowej.

8. Nerwy uda

Nerwy uda stanowi grupa nerwów odchodzących od dolnego odcinka rdzenia kręgowego, które biegną w dół i rozgałęziają się aby unerwić udo. Najważniejszymi mięśniami uda są nerw udowy a także nerw kulszowy, które unerwiają mięśnie nóg. Przekazują one impulsy z receptorów czuciowych skóry ud do rdzenia kręgowego.

9. Nerwy podudzia

Nerwy odpiszczelowy, piszczelowy i strzałkowy wspólny to główne nerwy podudzia.

Nerw piszczelowy - unerwia mięśnie umożliwiające prostowanie stopy. Odbiera i przekazuje bodźce z tylnej części podudzia i stopy.

Nerw odpiszczelowy - odbiera bodźce ze skóry podudzia.

Nerw strzałkowy wspólny - unerwia mięśnie zginacze stopy. Odbiera i przekazuje bodźce pochodzące z przedniej części podudzia.

10. Nerwy stopy

Nerwy stopy przebiegają przez całą długość nogi, aż do stopy. Unerwiają one mięśnie zginacze i mięśnie prostujące tak stopę jak i palce stopy. Odbierają one informacje pochodzące z receptorów czuciowych umieszczonych w skórze stopy. Przekazują odebrane informacje do rdzenia kręgowego i do mózgowia tworzących ośrodkowy układ nerwowy.