Dodaj do listy

Używki – dlaczego młodzież po nie sięga i jakie są tego skutki

Młodzież bardzo często sięga po alkohol i papierosy. Przyczyn jest wiele, ale przeważnie chodzi o to, by udowodnić rówieśnikom swoją "dorosłość" i przynależeć do "paczki". Kiedyś, wracając ze szkoły, zauważyłam przez okno tramwaju grupę chłopców - najwyżej piętnastoletnich - z których gestów i zachowania domyśliłam się, że próbują namówić jednego z nich do zapalenia papierosa. Chłopak mimo niechęci, musiał się zgodzić, jeśli chciał należeć do ich "paczki". Wziął więc papierosa, zaciągnął się i od razu zaczął kaszleć. Pozostali zaczęli się śmiać, a mnie zrobiło się żal. Nie tylko tego jednego chłopaka, ale i całej reszty, ponieważ nie zdają sobie sprawy z tego, co robią ze swoim zdrowiem.

Często słyszy się wypowiedzi typu "(...) zacząłem/-am pić/palić, aby poczuć się dorosłym (...), (...) by być "spoko" i na luzie (...)". Na ulicy co kilkanaście metrów można spotkać małolaty z papierosem w ustach i butelką taniego wina lub piwa w ręku. Gdy to widzę, nasuwa mi się pytanie: czy oni naprawdę nie zdają sobie sprawy z konsekwencji dla swojego zdrowia, jakie mogą z tego wyniknąć? Wydaje się, że nie. Potwierdzają to wyniki ankiety, którą przeprowadziłam wśród 10 przypadkowo spotkanych dziewcząt i 10 chłopców. Oto ich odpowiedzi na pytanie dotyczące świadomości skutków picia alkoholu i palenia papierosów:

Dziewczęta Chłopcy

Nie mam pojęcia o skutkach 2 3

Zdaję sobie sprawę, że to jest szkodliwe, 6 6

ale dopiero po długim czasie

Zdaję sobie sprawę, że to jest szkodliwe, 2 1

ale już wpadłem/-am w nałóg

Jakie jeszcze - oprócz chęci zaimponowania kolegom - są przyczyny sięgania po alkohol przez młodych (i nie tylko!) ludzi? Część z nich myśli, że alkohol poprawi ich samopoczucie i pozwoli zapomnieć o problemach. Jednak to działanie jest złudne, a prawdziwą pomocą w przypadku kłopotów w szkole byłaby szczera rozmowa z bliską osobą lub fachowa porada psychologa. Picie alkoholu jest uważane za sposób na uśmierzanie wszelkiego rodzaju przykrych uczuć. Ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum piją, gdy jest im smutno, aby zapomnieć o bólu, by złagodzić napięcie, pozbyć się lęku i zmęczenia, na przykład przed ważnym sprawdzianem. Piją po to, by nie myśleć o czymś, by nie czuć odpowiedzialności czy winy za zdarzenia, które miały miejsce, by zapomnieć o doznanej krzywdzie. Alkohol ma pomóc przełamać wewnętrzne nakazy i zakazy, dodać odwagi i pewności siebie: aby skłamać, aby powiedzieć prawdę, aby zrobić awanturę, aby się do kogoś przytulić. Alkohol pomaga również spojrzeć na siebie samego i na świat w całkiem inny sposób, można przez chwilę poczuć się kimś innym, aby odmienić nudną i monotonną rzeczywistość. Odczucia po wypiciu alkoholu są czymś nowym, ciekawym i odmiennym i dlatego są tak pożądane przez ludzi młodych, w których naturze leży odkrywanie świata i poszukiwanie nowości.

Palenie tytoniu wielu uważa za sposób na odstresowanie się i pobudzenie. Ale tak naprawdę ciśnienie po wypaleniu papierosa podnosi się tylko na krótko, a po 20 minutach spada jeszcze bardziej, przez co odczuwa się potrzebę sięgnięcia po następnego papierosa. Najczęstszą jednak przyczyną palenia przez młodzież jest chęć bycia "modnym" i zaimponowania rówieśnikom. Z ciekawości sięga się po pierwszego papierosa, potem po kolejnego bo "było fajnie". Stopniowo i bardzo szybko kształtuje się nawyk palenia, a potem nałóg trudny do przezwyciężenia.

Alkohol i nikotyna Nikotyna alkaloid otrzymywany z roślin z rodzaju Nicotiana (np. tytoń szlachetny). W bardzo małych dawkach działa pobudzająco na system nerwowy, powoduje wydzielanie adrenaliny, przez co zwiększa ciśnienie... Czytaj dalej Słownik biologiczny mają bardzo szkodliwe działanie na narządy wewnętrzne oraz procesy biologiczne w organizmie człowieka:

  • Serce Serce narząd mięśniowy, którego praca umożliwia krążenie krwi. S. pełni rolę pompy tłoczącej, poruszającej krew w naczyniach krwionośnych.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    i układ krwionośny - podczas palenia papierosa nikotyna powoduje skurcz naczyń krwionośnych i przyspieszenie akcji serca, co skutkuje podwyższeniem ciśnienia. Po krótkim czasie działanie to ustaje i ciśnienie spada. Takie nieustanne wahania ciśnienia krwi wpływają ujemnie na ściany naczyń krwionośnych, szczególnie tętnic (zarówno dużych, jak i małych tętniczek). Zmiany te sprzyjają rozwojowi miażdżycy i stwardnienia naczyń oraz tworzeniu się zakrzepów tętniczych. Zakrzep tętnicy wieńcowej jest główną przyczyną zawałów serca, które są szczególnie częste u osób palących. Już sam niewielki skurcz tej tętnicy może wywołać groźny atak niewydolności mięśnia sercowego w postaci dusznicy bolesnej (angina pectoris). U palaczy występują zaburzenia rytmu pracy serca - bije ono niemiarowo w wyniku powstawania dodatkowych skurczów. Takie zakłócenia bywają przyczyną stałego niepokoju. Groźną chorobą, rozwijającą się wskutek palenia tytoniu jest choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    Bürgera - zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń. W przebiegu tej choroby światło tętnic kończyn ulega stopniowemu zwężaniu, co może doprowadzić do całkowitego obumarcia kończyny i konieczności amputacji. Choroba ta może rozwinąć się już u młodych palaczy.

Alkohol również ma szkodliwy wpływ na układ krwionośny. Wywołuje arytmię serca, nadciśnienie, niewydolność krążenia. Może powodować uszkodzenia mięśnia oraz przegrody sercowej oraz zakłócać dojrzewanie czerwonych krwinek, niezbędnych do natleniania wszystkich komórek organizmu.

  • Mózg i układ nerwowy - palenie powoduje niedotlenienie mózgu i stałe jego zatruwanie nikotyną, tlenkiem węgla (CO) i innymi truciznami zawartymi w dymie tytoniowym. Może prowadzić do wyczerpania nerwowego i osłabienia pamięci, co utrudnia, a nawet uniemożliwia naukę i pracę twórczą, jest więc szczególnie szkodliwe dla młodzieży uczącej się. Nieustanne zatruwanie mózgu zmienia charakter - wzmaga egoizm, zwiększa pobudliwość lub przygnębienie. Wielu palaczy nadpobudliwych sięga po kolejnego papierosa w celu uspokojenia (a przecież to właśnie palenie powoduje ich nadpobudliwość!), natomiast u tych, u których występuje silne przygnębienie, może rozwijać się depresja, niechęć do życia oraz bezsenność (stąd nadużywanie środków nasennych). Niedotlenienie mózgu jest wynikiem zakłóceń w krążeniu i często dochodzi do udarów mózgowych spowodowanych miażdżycą.

Alkohol również powoduje niedotlenienie mózgu przez uszkadzanie naczyń krwionośnych oraz przyczynia się do wylewów. Ponadto niszczy komórki nerwowe, które nie mają zdolności regeneracji, przez co osłabia się sprawność intelektualna oraz rozwijają zaburzenia psychiczne.

  • Płuca i układ oddechowy - płuca są najbardziej narażone na działanie nikotyny, bo dym papierosowy działa tu bezpośrednio. Wszystkie jego składniki zostają w płucach wchłonięte do krwiobiegu. Początkowym skutkiem palenia jest kaszel, wywołany podrażnianiem błony śluzowej dróg oddechowych przez dym. Rozwija się przewlekły nieżyt oskrzeli, czyli stan zapalny połączony z wytwarzaniem wydzieliny. Upośledzona zostaje zdolność oczyszczania wdychanego powietrza, ponieważ dym niszczy rzęski obecne na wyścielającym drogi oddechowe nabłonku migawkowym. W wyniku przewlekłego kaszlu płuca tracą są elastyczność i może tworzyć się rozedma, czyli trwałe rozdęcie pęcherzyków płucnych, co utrudnia wymianę gazową. Substancje smołowate zawarte w dymie tytoniowych powodują raka płuc oraz rzadziej raka krtani, może również dochodzić do uszkodzenia strun głosowych. Palacze wykazują większą skłonność do zapadania na gruźlicę płuc oraz częściej doznają różnego rodzaju powikłań płucnych - przyczyną tych ostatnich jest obniżona zdolność fagocytozy, czyli pochłaniania bakterii przez krwinki białe (stwierdzono to na podstawie badań w Zakładzie Patologii Ogólnej Akademii Medycznej w Łodzi).
  • Układ pokarmowy i wątroba - palenie tytoniu powoduje różnego rodzaju uszkodzenia i zwyrodnienia śluzówki przewodu pokarmowego, szczególnie w jamie ustnej. U palaczy fajek może rozwijać się rak wargi. Palenie ma szkodliwy wpływ na stan dziąseł i uzębienia. Występują zaburzenia trawienne - nadmierne wydzielanie soku żołądkowego, co może prowadzić do nadkwaśności i powstawania wrzodów. Objawem nieżytu żołądka jest niestrawność. Może również rozwinąć się rak żołądka oraz rak przełyku (przy połączeniu działania nikotyny i alkoholu). Alkohol również powoduje powstawanie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy oraz stany zapalne trzustki i wątroby. Tytoń i alkohol z biegiem lat doprowadzają do marskości wątroby (rodzaj stwardnienia).
  • Nerki i układ wydalniczy - palenie i picie może doprowadzić do stwardnienia miażdżycowego nerek i upośledzenia funkcjonowania całego układu wydalniczego
  • Gruczoły dokrewne i działanie hormonów - nikotyna zakłóca działanie wielu hormonów. Wczesne palenie powoduje przyspieszenie dojrzewania płciowego oraz zahamowanie wzrostu. U kobiet występują zaburzenia w miesiączkowaniu oraz szybsze starzenie się. Nikotyna pobudza wydzielanie adrenaliny, która powoduje wzrost ciśnienia krwi, co może przyczynić się do rozwoju nadciśnienia. Adrenalina Adrenalina hormon stresu, walki, inaczej epinefryna. Hormon produkowany przez rdzeń nadnerczy. Pod względem budowy chemicznej jest pochodną aminokwasu (tyrozyny) i nie wnika do komórki docelowej, lecz łączy... Czytaj dalej Słownik biologiczny powoduje również wzrost poziomu cukru we krwi, co jest szczególnie niepożądane i szkodliwe u chorych na cukrzycę. Nikotyna wpływa również na funkcjonowanie tarczycy - w początkowym okresie pobudza wytwarzanie hormonów, ale szybko następuje jej wyczerpanie i tarczyca Tarczyca gruczoł wydzielania wewnętrznego, leżący u człowieka na chrząstce tarczowej krtani. Produkuje tyroksynę (T4) i trójjodotyroninę (T3) - hormony, które wzmagają podstawową przemianę materii,... Czytaj dalej Słownik biologiczny przestaje zaspokajać potrzeby organizmu, co odbija się na wyglądzie twarzy (szczególnie u kobiet).
  • Narządy zmysłów - u nałogowych palaczy stwierdzono takie dolegliwości jak: zapalenie nerwu wzrokowego, co skutkuje osłabieniem wzroku i upośledzeniem rozróżniania barw; zapalenie nerwu słuchowego; znaczne osłabienie ostrości węchu i smaku.
  • Mięśnie - nikotyna osłabia siłę mięśni, jest to spowodowane zatruciem mózgu oraz mięśni przez substancje zawarte w dymie papierosowym oraz przez niedobór witamin, który jest skutkiem palenia.
  • Układ rozrodczy - u mężczyzn może występować bezpłodność i obniżenie potencji, u kobiet natomiast poronienia i przedwczesne porody oraz uszkodzenia płodu

Ponadto papierosy i alkohol powodują niedobór witamin w organizmie oraz osłabienie odporności i podatność na choroby.

Oprócz szkodliwości biologicznej, palenie i picie ma również dużą szkodliwość społeczną, wynikającą z zachowania i mentalności osób palących i pijących. Pod wpływem alkoholu następuje naruszanie wartości i norm postępowania, nierzadko również łamanie prawa, co spotyka się z ostrą krytyką społeczeństwa. Często zdarzają się sytuacje będące zagrożeniem życia osób będących pod wpływem alkoholu oraz osób przypadkowych (np. wypadki samochodowe). Nadużywanie alkoholu wywołuje zmiany w psychice i zaniedbywanie własnych obowiązków oraz konflikty z najbliższym otoczeniem.

W przypadku palenia szkodliwość dotyczy głównie zatargów między palaczami i niepalącymi, ponieważ dym papierosowy zatruwa powietrze i jest szkodliwy również dla osób biernie go wdychających.

Autorka pracy nie zamierza być bierną obserwatorką i aktywnie szerzy problematykę uświadamiania młodzieży na temat skutków palenia papierosów i picia alkoholu wśród swoich rówieśników.

Bibliografia:

  • Andrzej Andrzej T. Borowski Proszę państwa do gazu..., bohater główny; marynarz z Sewastopola. Brutalnie ciągnie za włosy na ciężarówkę kobietę, która wyrzekła się własnego dziecka
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Korsak "Dziś przestaję palić". Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1974
  • Franciszek Franciszek F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; STRAŻNICY
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Venulet "Co o nałogu palenia tytoniu wiedzieć należy". Wiedza Powszechna 1958
  • Alicja Alicja H. Ożogowska Za minutę pierwsza miłość, bohaterka epizodyczna; siostra Kostka, wychodzi za mąż za Sewera. Narzeczeni starają się wspólnie pokonywać pierwsze kłopoty, np. trudności związane... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum Racewicz "Jak pomóc dziecku nie pić". Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Warszawa 1995
  • Jerzy Mellibruda "Tajemnice EtOH, czyli alkohol i nasze życie". Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Warszawa 1996
  • "Problemy Alkoholizmu" nr 3, 4, 5, 10, Warszawa 1993
  • "Plus - miesięcznik zdrowia i urody" nr 2/1998