Dodaj do listy

Referat o składnikach pokarmowych i produktach spożywczych

  1. Składniki budujące ciało człowieka.

Każdy z nas zbudowany jest z tych samych podstawowych składników: wody, białek, tłuszczy, węglowodanów i substancji mineralnych. Składniki te dzielimy na nieorganiczne do których należy woda oraz substancje mineralne oraz organiczne - wytwarzanych przez żywe organizmy, czyli białka, węglowodany i tłuszcze.

Woda jest właściwie wszędzie - w tkankach, narządach, płynach ustrojowych. Najwięcej jej jest w tych ostatnich, następnie w tkankach miękkich, a najmniej w najtwardszych tkankach - zębach i kościach. Woda spełnia bardzo ważną rolę - rozprowadza po całym organizmie składniki organiczne i nieorganiczne. Stanowi rozpuszczalnik dla zbędnych substancji, które są wydalane. Każda strata wody powstała w wyniku pocenia się, krwotoków lub biegunki muszą zawsze zostać wyrównane, gdyż w ekstremalnych warunkach grozi to śmiercią z odwodnienia. W organizmie dorosłego człowieka woda stanowi około 60% - 65% masy ciała.

Dużą rolę w budowaniu organizmu spełnia białko. Jest ono zasadniczym składnikiem każdej komórki. Poza wodą, to właśnie białko tworzy główną część mięśni i wszystkich narządów. Białka to bardzo ogólna nazwa nadawana bardzo dużej grupie związków.

Najmniejszy udział w budowie organizmu człowieka maja składniki mineralne. Pełnia jednak wiele ważnych funkcji. Budują wszystkie tkanki organizmu człowieka, mają swój udział w procesach życiowych, odpowiadając za ich właściwy przebieg. Substancje mineralne budują kości, zęby, znajdują się w płynach ustrojowych, a także wchodzą w skład związków organicznych, witamin. W zależności od pełnionej funkcji potrzebne są różne ilości poszczególnych składników pokarmowych. Dzieli się więc składniki mineralne na makroelementy, których potrzeb dosyć dużo, zalicza się do nich wapń, magnez, fosfor, siarkę, potas, sód, chlor oraz na mikroelementy, których potrzeba dużo mniej i zalicza się do nich: żelazo, kobalt, miedź, cynk, mangan, fluor, jod i molibden.

Kolejna grupą związków, które pełnią ważną rolę w naszym organizmie są węglowodany. U ludzi gromadzone są w postaci glikogenu, głównie w wątrobie i w mięśniach. W mięśniach glikogen Glikogen wielocukier zapasowy. Jest magazynowany w komórkach grzybów oraz przez zwierzęta w wątrobie i w mięśniach. Jest rozgałęzionym polimerem glukozy, o łańcuchach między rozgałęzieniami krótszych niż... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest rozkładany do glukozy i wykorzystany jako źródło energii dla mięśni. Glikogen w wątrobie podobnie może zostać rozłożony na glukozę, ale potem jest transportowany do krwi, a wraz z nią do wszystkich narządów jako paliwo energetyczne, które zaspokaja potrzeby tych narządów. Jednak organizm nie ma zdolności do gromadzenia dużych ilości węglowodanów, a ich nadmiar pochodzący ze spożywania nadmiernych ilości słodyczy jest zamieniany w tłuszcz i gromadzony w postaci tkanki tłuszczowej.

2. Potrzeby naszego organizmu.

Wszystkie składniki odżywcze są nam potrzebne zarówno do budowy komórek i tkanek jak i ich regeneracji, a także do zaspokojenia potrzeb energetycznych organizmu człowieka. To co jemy to bardzo zróżnicowane chemicznie związki o skomplikowanej i złożonej budowie. Zanim będą mogły być wykorzystane przez nasz organizm muszą najpierw zostać strawione. Trawienie to skomplikowany proces fizjologiczny polegający na rozdrobnieniu mechanicznym i enzymatycznym cząstek pokarmowych i następnie przygotowaniu ich do wchłonięcia. Gdy trawimy cząstki pokarmowe są oddzielane od elementów nie możliwych do strawienia, które są potem wydalane. Wchłanianie składników pokarmowych odbywa się w jelicie cienkim, skąd przez naczynia krwionośne są transportowane do wątroby a z niej rozprowadzane do wszystkich części ciała. Część składników organizm sam potrafi syntetyzować z prostych cząstek pochodzących z pokarmu, a część musimy mu dostarczyć gotowych wraz z pożywieniem. Właściwa dieta Dieta [z gr. diaita - sposób życia] sposób odżywiania oparty na zasadach dietetyki, [z niem. Diät] wynagrodzenie dla osób sprawujących różne funkcje społeczne, np. radnych, posłów do parlamentu,... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych to taka, która dostarczy właśnie tych potrzebnych składników, których nasz organizm nie jest w stanie zsyntetyzować np. części aminokwasów, węglowodanów, kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych.

Rolę wszystkich składników pokarmowych często przedstawia się w trzech głównych punktach:

1. Budowa i regeneracja Regeneracja Odtwarzanie przez organizm zużytych, uszkodzonych lub utraconych części ciała: komórek, tkanek lub narządów. Duże zdolności do r. wykazują rośliny. R. komórkowa lub tkankowa zachodzi u roślin... Czytaj dalej Słownik biologiczny komórek i tworzonych przez nie tkanek, główną rolę w tych procesach odgrywają białka i składniki mineralne;

2. Zaopatrzenie organizm w energię potrzebną do utrzymania stałej temperatury ciała i wykonywania pracy, głównym dostarczycielem energii są tłuszcze i węglowodany;

3. Regulowanie wszystkich procesów zachodzących w organizmie, główną rolę regulacyjną pełnią witaminy i część składników mineralnych.

3. Białko - ważnym składnikiem pożywienia.

Białko możemy znaleźć przede wszystkim w pochodzących od zwierząt, ale także w pokarmach roślinnych tylko, że w różnych ilościach. Najbogatszymi źródłami białka zwierzęcego ( nazywanego tak ze względu na swoje pochodzenie - od zwierząt) są: mięso wieprzowe, wołowe i drobiowe, ryby, dziczyzna, jaja, mleko Mleko Mleko symbolizuje boski pokarm, pokarm ducha, eliksir życia, nieśmiertelność, odrodzenie, oczyszczenie, prawdę, dobro, szacunek, mądrość, miłość, płodność, dobrobyt.
Starożytność...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
i jego przetwory (sery, jogurty). Wśród pokarmów roślinnych bogatych w białko królują nasiona roślin strączkowych, a zaraz za nimi produkty zbożowe: mąka, pieczywo, kasza, ziarna zbóż.

Często w artykułach o białkach można spotkać się z pojęciem wartości odżywczej lub biologicznej białek. Ma to związek z aminokwasami - zawiązkami, które budują cząsteczki białek. Wyróżniamy około 20 aminokwasów, różniących się od siebie budową i właściwościami, które wchodzą w skład białek. Część z nich nasz organizm potrafi sam zsyntetyzować z innych związków, a część musi być dostarczona z pokarmem - nasz organizm nie jest w stanie ich wyprodukować. Białka zwierzęce zawierają wszystkie nam potrzebne aminokwasy, więc są uważane za bardziej wartościowe biologicznie i odżywczo. Wśród roślin tylko nieliczne nasiona roślin strączkowych zawierają pełny zestaw potrzebnych nam aminokwasów. Większość pokarmów roślinnych ma mniejszą ilość aminokwasów niż pokarmy zwierzęce. Przyjęło się więc mówić o białkach pochodzenia zwierzęcego jako pełnowartościowych lub wysoko wartościowych, a białkach pochodzenia roślinnego jako o niepełnowartościowych. Należy więc łączyć spożywanie pokarmów roślinnych i zwierzęcych, aby dostarczyć wszystkich niezbędnych aminokwasów.

Dziennie powinniśmy spożywać około 15% białek. W okresie wzmożonego rozwoju i wzrostu - w dzieciństwie i w okresie dojrzewania zapotrzebowanie na białko jest zwiększone. Kobiety w ciąży lub karmiące także powinny dostarczać swojemu organizmowi więcej białka niż normalnie. Osoby w okresie rekonwalescencji powinni szczególnie zadbać o bogatą w białka dietę co umożliwi im szybszy i właściwy powrót do zdrowia.

4. Węglowodany i tłuszcze - główne źródła energii.

Każdy z nas bez problemów potrafi wymienić wiele produktów bogatych w tłuszcze. Są to: masło roślinne i zwierzęce, oleje, słonina. W wielu innych produktach tłuszcze są ich częścią składową np. w śmietanie, mleku, mięsie. Tłuszcze zbudowane są z alkoholu - glicerolu i dołączonych do niego łańcuchów kwasów tłuszczowych. Podobnie jak to było z białkami, części kwasów tłuszczowych nasz organizm nie jest w stanie syntetyzować z innych związków, a są one niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, więc muszą one zostać dostarczone z pokarmem. Najwięcej rodzajów niezbędnych kwasów tłuszczowych jest w oleju lnianym, słonecznikowym i arachidowym, są to tłuszcze roślinne. Ze zwierząt także uzyskuje się tłuszcze, ale one zawierają mniej niezbędnych kwasów tłuszczowych. Wyjątkiem są tłuszcze pochodzące z ryb i tran.

Najważniejszą funkcją kwasów tłuszczowych jest dostarczenie energii organizmowi. Jednak kwasy tłuszczowe są także niezbędne do przeprowadzenia różnego rodzaju przemian cholesterolu w naszym organizmie. Cholesterol Cholesterol związek chemiczny o charakterze sterydowym. Cholesterol jest związkiem wyjściowym do syntezy hormonów sterydowych, a także witaminy D. U kręgowców cholesterol jest składnikiem błon komórkowych... Czytaj dalej Słownik biologiczny to związek chemiczny występujący głównie w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego, a jego nadmiar w organizmie przyczynia się do powstania miażdżycy.

Nadmiar tłuszczy jest szkodliwy dla naszego zdrowia - odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej i może być przyczyną powstania wielu schorzeń np. serca. W związku z tym nie należy dostarczać organizmowi więcej niż 35% tłuszczy dziennie. To zaspokaja potrzeby energetyczne organizmu gdyż spalenie 1 g tłuszczu dostarcza aż 9 kcal energii.

Węglowodany są uważane za drugi istotny składnik energetyczny. Najbogatsze w węglowodany są wszystkie produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, kasze, ryż i ziemniaki. Głównym węglowodanem występującym w tych produktach jest skrobia, należąca do węglowodanów złożonych. Inne rodzaje cukrów znajdują się w warzywach, owocach i miodzie. O węglowodanach mówi się, że są najtańszym źródłem energii. Pociąga to za sobą ryzyko otyłości. Bardzo ważnym węglowodanem jest błonnik. Jego główna rola polega na regulacji trawienia - jest nazywany szczotka układu pokarmowego, gdyż wiąże i przesuwa niestrawione resztki pokarmowe, regulując tym samym wypróżnianie. Błonnik powoduje, że czujemy się syci, ale nie dostarcza on dodatkowych cząstek, które mogły by być przekształcone w tłuszcze.

5. Rola witamin i składników mineralnych.

Nasz organizm nie potrafi syntetyzować składników mineralnych a co za tym idzie muszą one być dostarczone z pożywienia. Składniki mineralne są powszechne w dostępnych produktach spożywczych, więc należy dbać o jak największa różnorodność pokarmów, gdyż zwiększa to szansę na zaspokojenie wszystkich potrzeb naszego organizmu względem makroelementów i mikroelementów.

Za jeden z najważniejszych makroelementów jest uważany wapń. Jest on głównym składnikiem kości i zębów. Szczególnie w okresie intensywnego wzrostu i rozwoju - u dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i młodzieży, a także u kobiet w ciąży i kobiet karmiących powinien być dostarczony w odpowiednich, większych niż przeciętnie ilościach. Wiele produktów spożywczych zawiera wapń, ale jego wchłanialność i przyswajalność jest różna. Warzywa i owoce posiadają ciężkostrawne ściany komórkowe, które utrudniają pobieranie z nich wapnia. Najłatwiej dostępny wapń znajduje się w mleku i przetworach mlecznych.

Bardzo ważna w gospodarce wapnia i fosforu jest obecność witaminy D. Krzywica Krzywica choroba wywołana awitaminozą witaminy D. U dzieci polega na zaburzeniu w formowaniu się kości, a u dorosłych z powodu odwapnienia kości stają się miękkie i ulegają zniekształceniu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
to groźna choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
dzieci, powodująca nieodwracalne zmiany w budowie kości, której przyczyną jest niedobór witaminy D i wapnia.

O dietę bogatą w wapń powinny szczególnie zadbać kobiety w ciąży i karmiące. Ich organizm oddaje część swojego wapnia rosnącemu płodowi, a następnie wapń jest zużywany do produkowania mleka - pokarmu dla niemowlęcia.

Żelazo buduje hemoglobinę, czyli białko będące jednocześnie barwnikiem krwi i białkiem przenoszącym tlen i CO.

Urozmaicona dieta jest gwarantem dostarczenia wszystkich składników mineralnych naszemu organizmowi. Państwo polskie zadbało także, by trudno dostępny jod był dodawany do soli kuchennej, co umożliwia jego dostarczenie organizmowi w odpowiednich ilościach i zapobiega nieprawidłowemu powiększeniu tarczycy.

Witaminy to związki organiczne niezbędne do prawidłowego przebiegu wszystkich procesów zachodzących w organizmie. Częściowy niedobór witamin to hypowitaminoza, powodująca ogólne osłabienie organizmu pogorszenie, samopoczucia, nadmierną pobudliwość. szybsze męczenie się. Całkowity brak witamin to awitaminoza, która jest już poważnym zagrożeniem zdrowia i życia. Nadmiar witamin to hiperwitaminoza i też jest szkodliwa dla organizmu.

Witaminy podzielono na dwie grupy. Pierwsza z nich to grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Należą do nich witaminy: A, D, E, K. Druga grupa to witaminy rozpuszczalne w wodzie. Zalicz się do nich witaminy: C, H, PP oraz witaminy z grupy B. 

Witamina B1 bierze udział w przemianach metabolicznych węglowodanów i aminokwasów. Jej niedobór powoduje chorobę beri-beri. Ziarna zbóż, wątroba i zielone warzywa liściowe są dobrym jej źródłem.

Witamina B2 bierze udział w oddychaniu komórkowym, jako składnik koenzymów. Jej niedobór powoduje pękanie skóry w kącikach ust, stany zapalne skóry i obniżenie sprawności umysłowej. Znajdziemy ją w tych samych produktach co witaminę B1. 

Witamina C to związek konieczny do syntezy kolagenu, niezbędny w przemianach aminokwasów i formowaniu się kości i zębów. Witamina ta usprawnia proces gojeniu się oparzeń. Jej niedobór powoduje szkorbut - chorobę objawiającą się osłabieniem organizmu, powolnym gojeniem się ran, krwawieniem dziąseł, a w wieku wzrastania do nieprawidłowego wzrostu. Owoce cytrusowe, pomidory i truskawki są bogate w tą witaminę, jednak obróbka cieplna - wysoka temperatura niszczy ten związek, więc należy spożywać owoce i warzywa na surowo.

Witamina A odpowiada za prawidłowe widzenie, jest niezbędna do prawidłowego wzrostu i funkcjonowania tkanki nabłonkowej, zapewnia prawidłowy wzrost kości i zębów. Jej niedobór powoduje zaburzenia widzenia i problemy ze skórą. Wątroba, tran i jaja to jej źródła, ale może być w naszym organizmie wytwarzana z prowitamin - karotenów, które możemy znaleźć w wielu owocach i warzywach.

Podstawową rolą witaminy D jest wzmaganie wchłaniania wapnia w jelitach i regulacja gospodarki wapniowej organizmu. Jej niedobór powoduje u dzieci krzywicę, u dorosłych deformacje i rozmiękczenie kości. Witamina D jest wytwarzana w organizmie - w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego z cholesterolu, więc aby zapobiegać krzywicy u dzieci należy niemowlęta i dzieci często brać na spacery.

Bardzo ważna jest znajomość roli składników pokarmowych w organizmie człowieka. Umożliwia to ułożenie odpowiedniej diety dla każdego z nas, dostosowaną do indywidualnych potrzeb.

GRUPY PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH

Na podstawie wartości odżywczej i składu dostępne artykuły żywnościowe dzieli się na grupy. Każda z tych grup jest źródłem składników odżywczych - jednego albo kilku. Spotyka się różne podziały, na różną ilość grup od 6 do 12. Przedstawiony zostanie podział na dziewięć grup.

Pierwsza grupa to przede wszystkim produkty zbożowe. Zaliczmy do nich: kaszę, mąkę, makarony, pieczywo. Te produkty to podstawowe źródło energii, bo zawierają znaczne ilości skrobi. Wartość odżywcza tych produktów zależy od rodzaju ziarna zbożowego i późniejszej jego obróbki. Mąka i kasze, które podległy niewielkiej obróbce i zostały w niewielkim stopniu zmielone i przetworzone mają urozmaicony dużo bardziej skład chemiczny. Co za tym idzie chleb Chleb Chleb symbolizuje ciało święte, ofiarę bóstwa lub ofiarę składaną bóstwu, światłość, mądrość, płodność, samotność, gościnność, zarobek, pieniądze, byt, pożywienie ubogich.
...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
i makarony powstałe z takiej mąki są bogatsze w witaminy i składniki mineralne, które nie zostają utracone. Produkty zbożowe to źródła białka niepełnowartościowego. Mąka razowa to bogate źródło błonnika. Wszystkie produkty z tej grupy zawierają niewielka ilość tłuszczy. Nie zawierają witamin A, D i C.

Druga grupa to przede wszystkim mleko i jego przetwory - sery, twarogi, jogurty. Mleko to produkt Produkt dobro wytworzone w procesie produkcji rolniczej, przemysłowej i usługowej. Występuje jako dobro materialne oraz dobro niematerialne (usługa). Dobra (produkty) materialne dzielą się na produkty pracy -... Czytaj dalej Słownik geograficzny bardzo wielostronny pod względem wartości odżywczych - zawiera aż 3% białka pełnowartościowego i na tą zawartość nie wpływa proces odtłuszczania mleka. Już niewielka ilość tłuszczu w mleku wystarczy by było łatwiejsze do strawienia i umożliwia rozpuszczenie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach - witaminy A i D. Dodatkowo mleko zawiera także witaminy z grupy B - B1 i B2. Mleko jest także bardzo ważnym źródłem wapnia. W mleku nie znajdziemy witaminy C. 

Do trzeciej grupy zaliczamy mięso i ryby. Pod tym pojęciem należy rozumieć części jadalne z tusz wszystkich zwierząt rzeźnych, dziczyzny, drobiu i ryb, a także wszystkie produkty spożywcze powstałe w wyniku ich przetworzenia. W mięsie znajduje się dużo wody, ale nie ze względu na ten składnik jest to ważna grupa. Mięso to przede wszystkim źródło dużych ilości pełnowartościowego białka.

Do czwartej grupy produktów zaliczamy jajka. W powszechnym wykorzystaniu królują jaja kurze, choć obecnie wracają do "mody' jaja innego ptactwa - gęsi, przepiórek i jako nowość pojawiły się na rynku wielkie jaja strusie. Jaja mają bardzo złożony i zróżnicowany skład chemiczny. Żółtko to w dużej mierze woda, jednak to nie ona stanowi to wartości odżywczej jajek. Przede wszystkim żółtko jest bogate w białko pełnowartościowe i tłuszcz. Stanowi on rozpuszczalnik dla witamin z grupy rozpuszczalnych w tłuszczach - witaminy A, E, K, D. Oprócz tego zarówno w żółtko jak i w białku znajdują się witaminy rozpuszczalne w wodzie. Dodatkowo w żółtko zgromadzone są składniki mineralne: siarka, chlor i fosfor. Niestety jajka zwierają duże ilości cholesterolu, którego nadmiar przyczynia się do powstania miażdżycy. Nie należy więc spożywać więcej niż 2-3 jajek tygodniowo.

Piąta grupa to tłuszcze. Tłuszcze występuje w maśle, margarynie, olejach, śmietanie, smalcu i tłustym mięśnie. Tłuszcze są przede wszystkim paliwem dla organizmu, gdyż ich biochemiczne spalanie jest niezwykle wydajne. Masło i śmietana lekko strawne tłuszcze mające niską temperaturę topnienia.

Do szóstej grupy należą ziemniaki. Podobnie jak u poprzednich przedstawicieli grup także i tu głównym składnikiem ziemniaków jest woda i znowu to nie ona świadczy o jego wartości odżywczej i żywieniowej. Najważniejszym składnikiem ze względu na który ziemniaki są cenione jest skrobia. Jest ona uważana za jeden z najtańszych źródeł energii w żywieniu. Dodatkowo ziemianki zawierają 2% białka o dużej wartości biologicznej. Oprócz tego w ziemniakach znajdują się niewielkie ilości witaminy C i B. 

Do siódmej grupy należą owoce i warzywa. Są to przede wszystkim bogate źródła witaminy C. Wymieniając bardziej szczegółowo zalicza się do tej grupy: kapustę białą, włoską i czerwoną, kalafior, brokuły, brukselkę, pomidory, natkę pietruszki, paprykę. Z owoców zaliczamy tu: porzeczki czerwone i czarne, poziomki, truskawki, agrest, jagody, maliny i owoce cytrusowe. Oprócz dużej zawartości witaminy C owoce i warzywa z tej grupy zawierają dużo błonnika i witamin rozpuszczalnych w wodzie, szczególnie tych z grupy witamin B. Dodatkowo zawierają wiele składników mineralnych - np. żelaza. Nie można, więc zastąpić jedzenia warzyw i owoców gotowymi, kupionymi w aptece. tabletkami witaminy C. 

Do ósmej grupy zaliczamy nasiona roślin strączkowych. Rośliny strączkowe to: fasola, groch, bób i soja. W powszechnym wykorzystaniu są przede wszystkim fasola i groch, ponieważ są najbardziej rozpowszechnione w uprawie. Rośliny strączkowe są cenione przede wszystkim ze względu na dużą - dochodzącą nawet do 25% zawartością białka o dużej wartości biologicznej. Nasiona roślin strączkowych są także bogate w skrobię i inne węglowodany, a co za tym idzie są jednocześnie bardzo dobrym źródłem białka i energii potrzebnej organizmowi człowieka. Są to dosyć wysokoenergetyczne produkty. Większość z nich zawiera także duże ilości błonnika. Dodatkowo rośliny strączkowe zawierają dużo witamin z grupy B. Mimo swoich niezaprzeczalny wartości są jednocześnie ciężko strawne i u niektórych osób mogą wywoływać wzdęcia.

Ostatnią, dziewiąta grupę tworzą słodycze. Zaliczamy do nich cukier, wysoko i nisko słodzone dżemy, marmolady, miód, czekolady, batony i inne tego typu "słodkie produkty". Są to przede wszystkim źródła prostych cukrów- glukozy, fruktozy. Są to więc źródła energii. Dżemy i marmolady dodatkowo zawierają witaminy i składniki mineralne pochodzące z owoców z których są wykonane te produkty. Oczywiście najwartościowszy przedstawiciel tej grupy to miód. Zawiera składniki mineralne i witaminy, ale głównie są mu przypisywane różnego rodzaju właściwości zdrowotne, wspomagające leczenie różnych chorób np. gardła. Słodycze takie jak batoniki i czekolady w nadmiarze powodują przekształcenie węglowodanów w tłuszcze i odkładanie się tłuszczy w tkance tłuszczowej co może prowadzić do nadwagi, a następnie do problemów zdrowotnych jakie pociąga za sobą nadmierna masa ciała.