Dodaj do listy

Grupy krwi.

W zależności od występowania lub braku określonych substancji chemicznych na powierzchni czerwonych krwinek oraz w osoczu krwi u człowieka wyróżniono cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich podstawowe grupy krwi: A, B, AB, O. Taki podział na grupy oparto na reakcji, jaka zachodzi pomiędzy antygenami krwinkowymi, czyli aglutynogenami (antygenami w erytrocytach) a skierowanymi przeciwko nimi izoaglutyninami (przeciwciałami w osoczu). We krwi człowieka występują dwa aglutynogeny A i B oraz izoaglutynogeny α i β. U ludzi nie mogą występować aglutynogeny i przeciwko nim skierowane izoaglutynogeny, ponieważ nastąpiłoby wytrącanie krwinek.

We krwi grupy A w erytrocytach występuje aglutynogen Aglutynogen antygen Antygen ciało obce lub częściej substancja białkowa wywołująca produkcję przeciwciał w organizmie. Antygeny mogą być pochodzenia zewnętrznego, wprowadzone do organizmu, np. bakterie, ich toksyny, obce... Czytaj dalej Słownik biologiczny występujący w błonie erytrocytów. Antygeny krwinkowe są uwarunkowane genetycznie i odpowiadają za grupę krwi. Obecność aglutynogenu (antygenu) A warunkuje grupę krwi A, aglutynogenu B, grupę... Czytaj dalej Słownik biologiczny A oraz przeciwciało w osoczu, czyli izoaglutynina anty - B (β). We krwi grupy B w erytrocytach występuje aglutynogen B i przeciwciało w osoczu (izoaglutynina) anty - A (α). We krwi grypy AB w erytrocytach występuje aglutynogen A i B natomiast brak jest przeciwciał w osoczu. We krwi grupy o w erytrocytach nie występuje aglutynogen, ale w osoczu występują dwa przeciwciała anty - A (α) i anty - B (β).

W błonach erytrocytów występują też pewne glikoproteiny o właściwościach antygenowych. Najważniejsze z nich oznaczone są symbolami A, B, H. W antygenie H resztą oligosacharydowego determinanta jest fruktoza, do której w antygenie A przyłączana jest galaktoza, zaś a antygenie B przyłączana jest N - acetylo - galaktozamina. We frakcji glutaminowej osocza występują przeciwciała wobec antygenów A i B a nie antygenu H. Jeden osobnik nie może mieć przeciwciał wobec antygenu, który niosą jego krwinki. Przetoczenie krwi osobnikowi mającemu przykładowo grupę A z osobnika, który posiada grupę krwi B powoduje zlepianie się krwinek (aglutynacja erytrocytów), ponieważ dochodzi do reakcji z aglutynogenem krwinkowymi i obecnymi we krwi izoaglutyninami. Najkorzystniejsze jest przetaczanie krwi z grupy O, gdyż nie ma ona aglutynogenów. aglutynogenów osobach z tą grupą krwi mówi się że są "uniwersalnymi dawcami", ponieważ taka krew może być przetoczona osobom z dowolną grupą krwi. Uniwersalnymi biorcami są osoby z grupą AB tzn., że mogą otrzymywać krew od każdej grupy.

Stosując coraz dokładniejsze metody badań wykryto, że aglutynogen A występuje w odmianie A1 i A2. Odmiana A2 jest rzadsza od A1. W praktyce lekarskiej wyróżnia się 6 podklas aglutynogenu A - A1, A2, A3, A4, A5 i A6.

We krwi ludzkiej wykryto jeszcze inne systemy o bardzo dużym znaczeniu np.:

  • MNSs - antygeny M, N, S, s, aglutynogeny M i N, ten system wykorzystuje się do badań spornego ojcostwa
  • P - antygen P1, P2 w surowicy osób o fenotypie P występują alloprzeciwciała o silnych właściwościach hematolitycznych
  • Lewis (Le) - antygen LeA i LeB, znajduje się w wydzielinach np. w ślinie, bardzo często wykrywane są u kobiet w ciąży
  • Kidd
  • Dufny
  • Kell

Grupy krwi są dziedziczne. Grupa krwi A, B, AB dziedziczą się jak cechy dominujące, a grupa O jak cecha recesywna.

Rozmieszczenie grup krwi na świecie nie jest jednakowe. W Polsce jest najwięcej osób z grupą A około 37%, z grupą O około 32%, z grupą B około 20% a z grupą AB tylko około 8%.

W miarę rozwoju nauki o grupach krwi, czyli serologii wykryto wiele dodatkowych antygenów, które warunkują dodatkowe grupy krwi. Bardzo duże znaczenia ma wykryty przez Laindsteinera w 1941 roku antygen Rh. Po raz pierwszy wykryto go u małp makaków Rhesus (stąd jego oznaczenie). U większości ludzi w błonach erytrocytów występuje ten antygen a ich krew oznaczono jako Rh"+". U pozostałych osób nie ma tego czynnika a ich krew oznaczono jako Rh "-".

Z bardzo licznych układów grupowych należy wymienić czynnik Rh. Może on być źródłem zaburzeń przebiegu ciąży i może doprowadzić do tzw. konfliktu serologicznego. Konflikt taki może wystąpić, gdy płód odziedziczył po ojcu antygen czerwonokrwinkowy, nazwany czynnikiem Rh, którego nie zawiera krew matki. Krew płodu należy wtedy do grupy Rh"+", a krew matki do grupy Rh"-''. Z różnych przyczyn może dochodzić do kontaktu krwi płodu z krwią matki, na co organizm matki odpowiada wytwarzaniem przeciwciał na antygen Rh. W czasie pierwszej ciąży taka reakcja jest stosunkowo słaba i nie ma widocznych ujemnych objawów. Ale w następnej ciąży poziom przeciwciał może być tak wysoki, że obecne we krwi przeciwciała niszczą erytrocyty, powodując ich rozpad, czyli hemolizę. Przy każdej następnej ciąży krążące we krwi przeciwciała matki mogą uszkodzić płód i spowodować poronienie lub chorobę hemolityczną noworodka. Dlatego bardzo ważna jest profilaktyka ciąży i szybkie poznanie czynnika Rh obojga rodziców. Jeżeli czynniki Rh rodziców różnią się a jest to już druga ciąża to po konsultacji lekarskiej i podaniu odpowiednich leków nie dojdzie do konfliktu serologicznego.