Dodaj do listy

Rola żywienia w życiu człowieka.

Prawidłowe odżywianie jest jednym z ważniejszych czynników decydujących o właściwym rozwoju i funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny pożywienia wpływa nie tylko na odporność i długość życia, ale także na jego jakość. Dzięki jedzeniu dostarczanemu naszemu organizmowi jesteśmy w stanie w ogóle funkcjonować. Jednak dla zachowania optymalnej równowagi należy zwrócić uwagę także na jakość pożywienia.

Prawidłowo przygotowana dieta Dieta [z gr. diaita - sposób życia] sposób odżywiania oparty na zasadach dietetyki, [z niem. Diät] wynagrodzenie dla osób sprawujących różne funkcje społeczne, np. radnych, posłów do parlamentu,... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych musi być różnorodna, tzn. musi uwzględniać wszystkie składniki: cukry, tłuszcze, białka, witaminy oraz sole mineralne. Spożywanie posiłków nie powinno być tylko koniecznością, może i musi stać się przyjemnością. Tylko wtedy stan naszego zdrowia fizycznego i psychicznego będzie prawidłowy. W tym kontekście nowego znaczenia nabiera stare powiedzenie- " Jesteś tym, co jesz".

W obecnych czasach żyjemy bardzo szybko, ciągle jesteśmy zabiegani i zapracowani. O jedzeniu myślimy tylko wtedy, gdy nasz organizm zaczyna wyraźnie się o nie upominać. Gdy jednak zaczynamy czuć się źle, jesteśmy osłabieni, zbyt nerwowi- często nawet nie przypuszczamy, że to jedzenie może być przyczyną takiego stanu. A na ogół tak właśnie jest- gdy nie dostarczamy odpowiednich ilości witamin czy białka- organizm przestaje prawidłowo funkcjonować. Warto więc zwrócić uwagę na to, co się je. Nie należy także zapominać o tym, jak się je. Robiąc zakupy powinniśmy szukać zdrowej i naturalnie produkowanej żywności. Szczególnie cenne są produkty w minimalnym stopniu przetworzone. Ostatnie lata to czas, kiedy popularna staje się żywność produkowana na ekologicznych farmach. Zakazane jest tam stosowanie wszelkich środków chemicznych i sztucznych nawozów. Gospodarstwa tego typu zwracają uwagę na to, by nie naruszać stanu środowiska naturalnego. Tylko bowiem w harmonii z naturą może powstać całkowicie zdrowy i pełnowartościowy produkt. Nie dodaje się w związku z tym żadnych substancji, które w sztuczny sposób wzmacniałyby smak czy barwę.

W pożywieniu powinny znaleźć się następujące składniki odżywcze: białka, cukry, tłuszcze, witaminy, składniki mineralne, woda, kwasy organiczne. Dzięki nim dostarczymy naszemu ciału surowców potrzebnych do budowy i odbudowy komórek i tkanek. Zapewnimy także niezbędną ilość składników do wytworzenia energii. W związku z tym składniki odżywcze możemy podzielić na trzy grupy:
 

        • budulcowe- tu zaliczamy białka i składniki mineralne. Te pierwsze są konieczne do budowy komórek, sole mineralne wchodzą zaś w skład kości. Uczestniczą także w regulacji procesów fizjologicznych.
        • energetyczne- to przede wszystkim cukry, tłuszcze i białka. Dzięki procesowi utleniania się w organizmie uwalniana jest energia cieplna. Największą ilość energii uzyskujemy spalając tłuszcze.
        • regulujące- czyli witaminy i składniki mineralne, które odgrywają istotną rolę w regulowaniu przemiany materii.

Ważną rolę pełnią ponadto:

        • woda- niezbędna do głównych procesów życiowych. Wszelkie przemiany biochemiczne zachodzą właśnie w środowisku wodnym.
        • błonnik i pektyny- błonnik jest cukrem, który nie jest jednak przyswajany przez organizm. Jego obecność w pożywieniu jest jednak nieodzowna. Występuje on przede wszystkim w ziarnach zbóż i w nasionach roślin strączkowych. Błonnik ma szerokie zastosowanie w dietach odchudzających. Pożywienie z dużą ilością błonnika wypełnia żołądek i likwiduje uczucie głodu. Nie dostarcza przy tym energii. Pektyny Pektyny polisacharydy strukturalne zbudowane głównie z utlenionych reszt galaktozy. Występują w komórkach roślinnych, wchodzą w skład blaszki środkowej i ściany pierwotnej. Duże ilości pektyny występują... Czytaj dalej Słownik biologiczny natomiast są bardzo powszechne w przyrodzie. Łatwo je odnaleźć w owocowych sokach, w marchwi czy w burakach. Regulują one działanie flory bakteryjnej przewodu pokarmowego; biorą udział w procesie wydalania niestrawionych resztek pokarmowych. Dodatkowo także mają właściwości neutralizujące toksyny, rozpuszczają cholesterol.

Cenną rolę w pożywieniu odgrywają tłuszcze- zarówno te pochodzenia roślinnego (olej rzepakowy, sojowy, słonecznikowy) jak i pochodzenia zwierzęcego (smalec, tran). Istnieje szereg witamin, część z nich rozpuszcza się tylko w tłuszczach (A, D, E, K). Nie mniej istotne są białka. Odgrywają one przede wszystkim rolę budulcową. Biorą bezpośredni udział w podstawowych procesach życiowych. Do podstawowych produktów tego typu zaliczamy:

        • Mleko Mleko Mleko symbolizuje boski pokarm, pokarm ducha, eliksir życia, nieśmiertelność, odrodzenie, oczyszczenie, prawdę, dobro, szacunek, mądrość, miłość, płodność, dobrobyt.
          Starożytność...
          Czytaj dalej Słownik symboli literackich
          j jego przetwory. Mleko jest idealnym pożywieniem szczególnie dla małych dzieci, gdyż zawiera ono łatwo przyswajalne składniki. Dostarcza nam wapnia, witamin (A, B2, B1, E, D, C ) oraz składników mineralnych.
        • Jaja- oprócz białka wysokiej wartości zawierają także inne składniki . odżywcze. Najbardziej odżywczą częścią jajka jest żółtko ( bogate w witaminy rozpuszczalne w tłuszczach oraz witaminy z grupy B, żelazo).
        • Mięso, które dostarcza witamin, białka, składników mineralnych, powinno znajdować się w codziennym menu.
        • Suche nasiona roślin strączkowych (groch, fasola, soja, soczewica). To najdoskonalsze źródła białka pochodzenia roślinnego. Najcenniejszym jest białko soi, którego skład jest zbliżony do białka zwierzęcego. Ujemną cechą nasion strączkowych jest wywoływanie wzdęć i biegunek.

Planując dietę warto także zwrócić uwagę na te składniki, które dostarczają składników mineralnych. Biorą one udział w regulowaniu przemiany materii, w budowie organizmu. Wchodzą w skład enzymów, hormonów, witamin. Uczestniczą w procesach trawienia i wydalania. Wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego.

Podstawowe składniki mineralne to: 

        • Wapń- wchodzi on w skład kości i zębów, jest niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu. Wpływa na właściwe funkcjonowanie układu krwionośnego. Występuje w mleku, serach, rybach.
        • Fosfor- obok wapnia to podstawowy budulec kości i zębów. Bierze udział w przemianie cukrów, tłuszczów i białek. Występuje w mięsie, rybach, serach, żółtku jaj.
        • Żelazo- występuje w hemoglobinie i w wielu narządach wewnętrznych. Niedobór żelaza w organizmie jest przyczyną niedokrwistości. Najlepszym źródłem żelaza jest wątroba, żółtko jaj, mięso, nasiona strączkowe, zboże.
        • Miedź- to niezbędny czynnik w syntezie hemoglobiny. Jest katalizatorem procesów enzymatycznych. Najwięcej jest jej w skórze i w układzie nerwowym. Ma działanie hamujące w stosunku do niektórych enzymów (np. pepsyny, lipaza). Niedobory miedzi objawiają się brakiem apetytu i spadkiem hemoglobiny. Zdarzają się jednak rzadko. Miedź występuje w mięsie, orzechach, suchych nasionach roślin strączkowych, drobiu, warzywach, owocach.
        • Jod- zajmuje się regulowaniem wydzielania hormonu tarczycy- tyroksyny. Niedobór tego składnika powoduje powstawanie wola. Źródłem jodu są ryby morskie, mięso, nabiał, szpinak, kapusta, ziemniaki, produkty zbożowe.
        • Fluor- stanowi składnik budujący emalię zębów i szkieletu. Występuje także w śladowych ilościach w skórze. Fluor występuje w wodzie, ziemniakach, warzywach.

W codziennej diecie na stałe powinny zagościć produkty zbożowe (mąka, pieczywo, makaron, kasza). Są to podstawowe węglowodany, które zajmują się dostarczaniem i wytwarzaniem energii. Przeciętnie przyjmuje się, że produkty tego typu pokrywają ok. 50% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Konieczne są także warzywa i owoce. Szereg z nich, jak owoce cytrusowe, porzeczki, maliny, truskawki, są bogatym źródłem witaminy C. Warzywa takie jak szpinak, fasola szparagowa, koper, marchew- dostarczają karoten. Szczególnie docenianym źródłem witaminy C i karotenu zarazem są brokuły, rzeżucha, papryka. Niedoceniany często brokuł dostarcza zarazem wapnia, żelaza, witamin A i E. Owoce, oprócz tego ,że zawierają wiele witamin, to także są mało kaloryczne. Ananas, arbuz, jagody, truskawki czy winogrona pomagają także utrzymać smukłą sylwetkę.

W codziennej diecie powinny znajdować się:

        • produkty zbożowe
        • przetwory mleczne
        • mięso i ryby
        • tłuszcze
        • warzywa i owoce
        • i w niewielkiej ilości cukier i słodycze.

Jedzenie jest nieodzownym elementem naszej codzienności- warto więc uczynić z niego coś więcej niż obowiązek. Posiłki powinny stać się przyjemnością. Należy poświęcić czas i uwagę na zaplanowanie i ułożenie takiej diety, która będzie zawierała wszystkie potrzebne składniki odżywcze. Warto szczególną uwagę zwrócić na witaminy- dzięki nim nasza skóra nabierze sprężystości i gładkości, włosy będą mocne i lśniące. Konieczne jest przy tym jednak dostarczenie organizmowi właściwej ilości kalorii. Pamiętać trzeba, że nie ma jednego, uniwersalnego produktu, który zaspokajałby codzienne zapotrzebowanie na niezbędne składniki. Odpowiednio zbilansowana i przygotowana dieta bazuje na różnorodności- by dostarczyć białek, tłuszczów jak i witamin czy składników mineralnych.

Witaminy- ich rola i znaczenie

Każdy człowiek do normalnego rozwoju potrzebuje cukrów, białek, tłuszczów, składników mineralnych oraz witamin. Odkrycie witamin i wyjaśnienie ich znaczenia wiąże się z rozwojem nauki o żywieniu. Sama nazwa zaś (łac. vita- czyli życie) świadczy dobitnie o ich roli. Definicyjnie witaminy określa się jako związki organiczne nie będące ani źródłem energii, ani materiałem budulcowym. Nie zawsze też są wytwarzane w organizmie, ale konieczne są do prawidłowego przebiegu czynności życiowych. Ich niedobór ( awitaminoza) jest szkodliwy i groźny dla zdrowia, ale takie same konsekwencje niesie ich nadmiar (hiperwitaminoza). Za główne przyczyny awitaminozy odpowiadają najczęściej:

        • nieprawidłowy sposób odżywiania
        • nadużywanie alkoholu
        • dolegliwości wątroby
        • ciąża i karmienie piersią

Stany częściowego niedoboru witamin, które nie powodują jednak wyraźnych zmian, nazywane są hipowitaminozą.

Podstawową klasyfikacją witamin jest wyróżnienie witamin, które : 

  • rozpuszczają się w tłuszczach (A, D, E, K),
  • rozpuszczają się w wodzie (np. witaminy z grupy B, PP, C),

Witamina A-  rola tej witaminy jest wieloraka. Zapobiega ona wysychaniu nabłonka, sprzyja zdolnością regeneracyjnym, pozytywnie wpływa na proces widzenia. Jej brak powoduje niezdolność widzenia o zmroku ("kurza ślepota"), a w skrajnych przypadkach prowadzi nawet do utraty wzroku. Główne źródła to: warzywa zielone i żółte (marchew, sałata, pietruszka, szpinak, pomidory, dynia, rzeżucha, kapusta, groch), produkty zwierzęce (tran, wątroba) a także masło, żółtko jaja, ryby.

Witamina D- brak tej witaminy prowadzi do zmian w układzie kostnym. Jest ona jednak mało rozpowszechniona w przyrodzie. Występuje głównie w tranie, rybach, maśle, wątrobie, śmietanie, mleku. Zapotrzebowanie na nią nie jest ściśle określone, gdyż organizm ludzki pod wpływem energii słonecznej sam potrafi ją wytwarzać.

Witamina E- powstaje tylko w świecie roślinnym, zwierzęta jej nie syntetyzują. Najbogatszym źródłem są zarodki zbóż, ziarna, zielone warzywa liściaste.

Witamina K- niezbędna w procesie krzepnięcia krwi. Bierze udział w pobudzaniu czynności wątroby. Występuje w liściach sałaty, w kapuście, szpinaku, pomidorach, wątrobie.

Witamina C- spełnia poważną rolę w organizmie- wytwarza ciała odpornościowe przeciwko przeziębieniu; ma właściwości bakteriobójcze; wpływa odtruwająco na niektóre związki metali; jest niezbędna do wytwarzania czerwonych ciałek krwi. Jej źródła- owoce cytrusowe, czerwona i czarna porzeczka, natka pietruszki, kapusta, truskawki, pomidory, papryka, winogrona, maliny, brokuły.

Witamina B1- jej brak powoduje ogóle osłabienie, bóle głowy, brak apetytu, osłabienie pamięci, bolesność mięśni, nadmierną drażliwość. Można ją znaleźć w mięsie, chlebie pełnoziarnistym, mące, ziarnach soi, kaszy gryczane, płatkach owsianych, kalafiorze.

Witamina PP- bierze udział w oddychaniu tkankowym. Stosuje się ją przy odmrożeniach, zapaleniu jamy ustnej i schorzeniach skóry. Organizm magazynuje ją w wątrobie. Występuje w mięsie, drożdżach, mleku, grochu, pomidorach, ziemniakach.

Witamina B12- jej brak powoduje anemię oraz zaburzenia w procesie trawienia. Występuje tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego (wątroba, nerki).

Zdrowe odżywianie oparte jest na kilku zasadach:

  1. Jeść należy kilka razy dziennie o stałych porach. Pamiętać należy, że ostatni posiłek powinien być dostarczony naszemu organizmowi najpóźniej do godziny 18.00. Wtedy zostanie on przetrawiony, a resztki wydalone. W przeciwnym wypadku nasze ciało będzie zmęczone, a produkty zamienią się w substancje zapasowe.
  2. Jedzenie powinno być przyjemnością. Warto poświęcić czas na przygotowanie ciekawego posiłku. Układanie interesujących dań może być przyjemnością, a przy tym wcale nie musi być czasochłonne.
  3. Monotonia powoduje, że nawet nasze ulubione danie przestanie być smaczne. W kuchni wskazane jest więc eksperymentowanie, wyszukiwanie ciekawych i nowych przepisów. Gotowanie może być zabawnym spędzeniem czasu z najbliższymi.
  4. Główne składniki, które powinny znaleźć się codziennie na talerzu to białko, węglowodany, tłuszcze, witaminy i składniki mineralne.
  5. Przygotowywanie posiłków jest sztuką, a praktyka czyni mistrza.

Istotną rolę w organizmie odgrywa także sól kuchenna, zwana także chlorkiem sodu. Jest to jedyny rodzaj soli, który wykorzystywany jest od milionów lat. Średnie spożycie soli wynosi około 5- 10 g na dobę. Przy spożywaniu produktów roślinnych jedzenie wymaga intensywniejszego solenia. Jest to wynikiem małej ilości sodu w tych produktach. Chlorek sodu odgrywa ważną rolę. Potrawy z jego ilością są lepiej trawione przez organizm. Wynika to z faktu, że sól kuchenna aktywuje enzymy Enzymy białkowe biokatalizatory, zwiększające szybkość reakcji biochemicznych na drodze specyficznej aktywacji substratów. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji chemicznych i w efekcie zwiększają... Czytaj dalej Słownik biologiczny i przyspiesza procesy wchłaniania. Nadmiar soli jest jednak szkodliwy. Niepotrzebnie obarcza układ krążenia i wydalania oraz zatrzymuje wodę w organizmie.

Sól kuchenna występuje prawie we wszystkich produktach spożywczych, choć jest to niewielka ilość. Niedobory soli mogą wystąpić z kilku powodów. Częstą przyczyną są upały oraz praca w wysokiej temperaturze. Także przy dłuższym wysiłku fizycznym- gdy człowiek intensywnie się poci. Niedobory chlorku sodu objawiają się uczuciem silnego pragnienia i zmęczenia, brakiem łaknienia, nudnościami, dużym zagęszczeniem krwi, skurczami mięśni.

Oprócz tego, co jemy- istotne jest co i ile pijemy. Większość z nas nie dostarcza organizmowi dostatecznej ilości płynów. A woda jest koniecznym elementem do życia. Dzienne zapotrzebowanie na płyny to co najmniej 2 litry. WE miesiącach letnich- przy wysokich temperaturach- zapotrzebowanie wzrasta. Najlepiej pić wodę mineralną i świeże soki. Ilości wypijanej kawy i alkoholu powinny być minimalne. Napoje te bowiem wypłukują z organizmu duże ilości cennych mikroelementów.

Producenci żywności oferują nam dzisiaj olbrzymią różnorodność produktów. Jedne są zachwalane, inne natomiast krytykowane z wielu powodów. Warto jednak zdać sobie sprawę z tego, że nie ma dobrych czy złych produktów. Jest tylko prawidłowo lub błędnie przygotowana dieta. Właściwe i zdrowe odżywianie bazuje właśnie na odpowiednim dobraniu i łączeniu produktów.

Specjaliści od żywienia radzą, aby posiłki były niewielkie, ale za to częste. Duże porcje są ogromnym obciążeniem i są ciężkie do dotrawienia. Odczuwane jest przy tym zmęczenie oraz senność. Należy wypracować więc w sobie skłonność do dobrych nawyków. Przykładem tego jest zastępowanie słodyczy świeżymi warzywami i owocami. Jeśli nasze pożywienie będzie właściwie przygotowane zyska na tym całe nasze ciało. Nasze samopoczucie także będzie lepsze, poprawi się pamięć i koncentracja. Dzięki właściwej diecie dłużej będziemy mogli zachować młodość. Rzadziej będziemy chorować, ogólnie odporność organizmu znacznie wzrośnie.

Na zakończenie warto zauważyć, że świadomość właściwego odżywiania staje się coraz bardziej powszechna. Ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum młodzi i starsi zaczynają interesować się tym, co jedzą. Chcą nie tylko zaspokoić uczucie głodu, ale i dostarczyć wszystkich niezbędnych mikroelementów.