Dodaj do listy

Choroby układu nerwowego

Choroby systemu nerwowego są tak samo rozpowszechnione, jak choroby innych układów. Jednak z powodu jego nadrzędnej roli, pełnionej w organizmie, choroby z nim związane bywają bardzo ciężkie i upośledzające lub też uniemożliwiające pracę całego organizmu. Dotyczy to zwłaszcza ostrych schorzeń mózgu ( zapalenia mózgu, udaru mózgu urazów, zatruć różnego rodzaju), szczególnie w obrębie ośrodków odpowiedzialnych za kontrolę podstawowych czynności życiowych organizmu (praca serca, oddychanie).

Choroby obejmujące układ nerwowy mogą się od początku rozwijać właśnie w tym układzie lub przenosić się z innych układów, gdzie rozwijają się pierwotnie.

Zdarza się, że układ nerwowy jest opanowywany przez chorobę, która atakuje stopniowo cały organizm, zajmując układ po układzie, aż w końcu obejmuje też system nerwowy, którego wyniszczenie zwykle prowadzi do śmierci. Przykładem takiej choroby jest miażdżyca, która polega na odkładaniu się twardej płytki w naczyniach krwionośnych, zwężając tym samym światło naczyń. Jeśli dojdzie do miażdżycy naczyń krwionośnych mózgu, to nastąpi ostre lub przewlekłe niedotlenienie mózgu, które prowadzi do utraty świadomości, zdolności logicznego myślenia, utraty pamięci i w końcu śmierci.

Zdarza się, że choroby innych układów czy narządów w stadium wysokiego zaawansowania atakują ośrodkowy układ nerwowy. Tak jest np. w przypadku niektórych chorób nerek (ostre kłębuszkowe zapalenie nerek) czy też chorób wątroby (encefalopatia czy bardzo ostro przebiegające wirusowe zapalenie wątroby).

Cukrzyca jest chorobą, która atakuje układ nerwowy bardzo często. Jeśli chory na cukrzycę człowiek zaaplikuje sobie zbyt wysoką ilość insuliny, to dojdzie do gwałtownego spadku poziomu glukozy we krwi, w wyniku czego może dojść do niedocukrzenia mózgu i śpiączki hipoglikemicznej. Jeśli jednak u cukrzyka jest za dużo cukru we krwi, to również może dojść do śpiączki - tym razem hiperglikemicznej - oraz do kwasicy. W opisywanym powyżej przypadku cukrzyca Cukrzyca choroba powstająca najczęściej w wyniku zaburzeń metabolicznych (przemiany węglowodanowej), spowodowanych całkowitym lub relatywnym brakiem insuliny, bądź brakiem wrażliwości komórek na ten... Czytaj dalej Słownik biologiczny atakowała mózg, jednak może ona także wykazywać szkodliwe działanie na pracę nerwów obwodowych.

Chorobami wywołanymi nieprawidłową pracą lub uszkodzeniem układu nerwowego ośrodkowego są: padaczka, infekcje mózgu, choroby nowotworowe (guzy), wady wrodzone. Do chorób obwodowego układu nerwowego można zaliczyć: zapalenia lub uszkodzenia nerwów, polineuropatie. Jednak są jeszcze inne choroby, które dotykają cały układ nerwowy, np. stwardnienie rozsiane, w którym dochodzi do niszczenia otoczki mielinowej komórek nerwowych przez komórki układu odpornościowego. Chorobami o podłożu neurologicznym są także choroby mięśni, jak np. dystrofia Dystrofia med. - zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu, prowadzące do patologicznych zmian (zaniku, przerostu lub zwyrodnienia).
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
mięśniowa albo miastenia, spowodowane zaburzeniami przewodzenia impulsów nerwowych pomiędzy nerwami i mięśniami ( w synapsach nerwowo- mięśniowych). Jesli natomiast dojdzie do uszkodzenia mięśni, np. po intensywnym wysiłku fizycznym, to nie należy wiązać tego z układem nerwowym.

Często ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum borykają się z chorobami psychicznymi, jednak nie są one zaliczane do chorób neurologicznych, pomimo tego, że ich powstawanie jest związane z korą mózgową.

Choroba Alzheimera (choroba otępienna) powstaje jako zaburzenie funkcjonowania mózgu. Są też choroby, których efektem jest powstawanie szkodliwych substancji uszkadzających mózg. Typową chorobą neurologiczną jest padaczka, przy której mogą w końcu pojawić się zaburzenia psychiczne, będące skutkiem uszkodzenia centralnego układu nerwowego.

Choroby neurologiczne mogą mieć bardzo różne przyczyny (etiologie). Jedną z nich może być wada wrodzona, czyli genetyczna, przekazywana przez rodzica na dziecko. Inne przyczyny, to nieprawidłowy przebieg ciąży, infekcje niektórymi groźnymi bakteriami w czasie płodu (np. kiłą) lub pierwotniakami (np. toksoplazmą).

Wodogłowie, to wada rozwijająca się u płodu, która cechuje się nagromadzeniem dużej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego w mózgu. Dziecko z wodogłowiem ma dużą głowę (typowy objaw). Jeśli wodogłowie nie jest leczone, to prowadzi do poważnego i trwałego uszkodzenia tkanki nerwowej w obrębie mózgu. Objawy wodogłowia, to bóle głowy (wywołane wzrastającym ciśnieniem w czaszce) oraz wymioty.

Jeśli w czasie porodu dojdzie do powikłań lub poród trwa zbyt długo, to może wystąpić porażenie mózgowe u dziecka, objawiające się niedowładem niektórych części ciała (np. rąk). W przypadku porażenia nie występuje upośledzenie umysłowe.

Bardzo często układ nerwowy atakują chorobotwórcze mikroorganizmy, najczęściej wirusy, a w drugiej kolejności bakterie. Dochodzi wówczas do infekcji, z których najbardziej znane jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Jesli człowiek wykazuje objawy takiego zapalenia (wysoka gorączka, wymioty, biegunka, niemożność dotknięcia klatki piersiowej podbródkiem wskutek sztywności karku), to lekarz w szpitalu wykonuje punkcję. Jest to badanie mające na celu pobranie od pacjenta płynu mózgowo-rdzeniowego w celu określenia rodzaju mikroorganizmu, który wywołał zapalenie. W czasie punkcji lekarz wbija grubą igłę w kręgosłup pacjenta i pobiera zainfekowany płyn, który następnie jest oddawany do analizy mikrobiologicznej. W laboratorium mikrobiologicznym zostaje wykonany posiew płynu mózgowo-rdzeniowego, w celu wyhodowania bakterii chorobotwórczej. Jeśli w pożywce rosną bakterie, to znaczy, że płyn mózgowo-rdzeniowy był zainfekowany. Wtedy konieczne jest określenie, jaka to bakteria i na jakie antybiotyki Antybiotyki substancje chemiczne, które hamują rozwój mikroorganizmów lub je niszczą. Antybiotyki otrzymuje się z niektórych grzybów i bakterii. Stosuje się je do zwalczania chorób zakaźnych. Przykłady antybiotyków:... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest wrażliwa (antybiogram). Oczywiście płyn należy badać pod kątem obecności różnych zarazków, nie tylko bakterii. Wirusy mogą namnażać się tylko w żywej tkance, dlatego do ich wykrycia konieczne jest wszczepienie odrobiny płynu do kurzych zarodków. Jesli wirusy się namnożą, to identyfikuje się je przy pomocy badań molekularnych (np. hybrydyzacja). Infekcja Infekcja zakażenie
Czytaj dalej Słownik biologiczny
może też być spowodowana grzybami, wtedy należy użyć innych pożywek do hodowli. Jeśli bakteria jest przyczyną zapalenia opon mózgowych, to lekarz podaje pacjentowi odpowiedni antybiotyk. Zapalenia mózgu leczy się w szpitalu. Wirusy częściej atakują mózg, niż bakterie. Niebezpieczne i powszechne jest kleszczowe zapalenie opon mózgowych. Wirus infekujący tkankę nerwową jest przenoszony przez kleszcze, dlatego w lecie należy unikać przebywania w miejscach, gdzie kleszcze Kleszcze roztocze - przedstawiciele pajęczaków. Kleszcze są pasożytami zewnętrznymi kręgowców, krwiopijcami. Przenoszą groźne choroby, np. wirusowe zapalenie mózgu i boreliozę. Kleszcze to także określenie końcowych... Czytaj dalej Słownik biologiczny bytują. Skuteczne bywa szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu opon mózgowych. Jest ono jednak dość drogie i wymaga dawek przypominających. Aby dało człowiekowi odporność, musi być wykonane ze znacznym wyprzedzeniem czasowym. Zapalenie w obrębie tkanki mózgowej może prowadzić do trwałego uszkodzenia czy nawet śmierci. Bardzo ważne jest zawsze szybkie zgłaszanie się do lekarza.

Bardzo groźna i nieuleczalna jest obecnie choroba Creutzfelda-Jacoba, znana jako gąbczaste zwyrodnienie mózgu (choroba wściekłych krów). Przenosi się ona na ludzi i prowadzi do śmierci. Czynnikiem wywołującym chorobę jest białko - prion. Nie wiadomo, w jaki sposób białko może wywoływać chorobę. Znamy obecnie mechanizm działania wirusów czy bakterii, a nawet grzybów i pierwotniaków, jednak nie wiemy, w jaki sposób zniszczenia w tkance może wywoływać białko. Każdy organizm składa się z wielu białek i nie są to cząstki infekcyjne. Okazuje się jednak, że priony wykazują infekcyjność. Potrafią one oddziaływać na zdrowe (wytworzone przez organizm człowieka) białka i doprowadzać do ich uszkodzenia, będącego przyczyną choroby.

U wielu ludzi, zwłaszcza starszych, pospolite są choroby mózgu wywołane postępującymi w organizmie procesami miażdżycowymi. Na ściankach naczyń krwionośnych w mózgu odkładają się złogi (tzw. płytka miażdżycowa), która utrudnia dopływ krwi i przez to ogranicza dotlenienie tkanki. Niedotlenienie mózgu może prowadzić do otępienia, uszkodzenia niektórych ośrodków w mózgu. Jeśli płytka miażdżycowa ulegnie oderwaniu się od ściany naczynia krwionośnego, to wędruje z krwią, aż dociera do miejsca, w którym nie może się przecisnąć. Blokuje wtedy przepływ krwi i powstaje zator. Niedokrwienie mózgu prowadzi do śmierci, a w najlepszym przypadku do paraliżu lub utraty jakiejś funkcji życiowej, np. wzroku.

Często w mózgu rozwijają się tętniaki. Po wielu latach ulegają w końcu pęknięciu i doprowadzają do wylewu krwi do mózgu. Przyczyną takiego pęknięcia, zwłaszcza u ludzi starszych, bywa sztywność naczynia krwionośnego, będąca skutkiem odkładania się twardej płytki miażdżycowej w naczyniu. Przyczyną może też być nadciśnienie tętnicze lub nagły wzrost ciśnienia.

Bardzo niebezpieczne i trudne do wyleczenia są nowotwory układu nerwowego, atakujące mózg oraz rdzeń kręgowy. Często są to nowotwory niezłośliwe, takie jak oponiaki albo nerwiaki, które nie wywołują nieodwracalnych uszkodzeń mózgu. Glejaki są natomiast nowotworami złośliwymi, niszczącymi tkankę nerwową.

Podobnie jak cały organizm, tak i układ nerwowy podlega procesom starzenia. Z wiekiem i wraz ze starzeniem się tkanki nerwowej mogą występować u ludzi choroby typowe, dla wieku starczego. Zalicza się do nich chorobę Alzheimera. Rozwój choroby doprowadza do utraty zdolności logicznego myślenia i myślenia abstrakcyjnego. Jest to choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
otępienna. Człowiek chory stopniowo traci pamięć. Najpierw pojawiają się drobne zaniki pamięci, potem stopniowo narastają i przybierają na sile. Chory po pewnym czasie nie umie nawet wrócić do domu, przestaje rozpoznawać krewnych - nawet osoby najbliższe. Staje się niezdolny do samodzielnego życia. W ostatnim stadium choroby człowiek nie panuje nad swymi odruchami fizjologicznymi. Około jednej trzeciej ludzi po osiemdziesiątym piątym roku życia cierpi z powodu choroby Alzheimera. Jest to choroba nieuleczalna. Nie wiadomo też na razie, czym jest ona spowodowana.

Inna ciężką i nieuleczalną chorobą jest choroba Parkinsona. Występuje ona z reguły u ludzi po 60 roku życia. Objawia się początkowo drżeniem rąk, żuchwy, ramion, twarzy. Prowadzi do spowolnienia i zaniku ruchów, upośledzenia ruchu i równowagi. Przyczyna choroby tkwi w zaniku istoty czarnej mózgu, której komórki produkują dopaminę-neuroprzekaźnik niezbędny do przekazywania sygnałów nerwowych. Jest to choroba nieuleczalna i nie wiadomo obecnie jak jej zapobiegać. Można jednak osłabić jej objawy i wydłużyć stan, kiedy człowiek w miarę normalnie funkcjonuje. W tym celu podaje się pacjentowi lewodopę, czyli prekursor biochemiczny dopaminy. Nie można podawać dopaminy, gdyż nie przenika ona z krwi do mózgu (lewodopa przenika).

Stwardnienie rozsiane jest chorobą, w której układ odpornościowy człowieka atakuje komórki nerwowe, jakby były one ciałami obcymi - intruzami- podobnie jak bakterie. Jest to więc choroba autoimmunologiczna. Komórki układu immunologicznego atakują osłonki mielinowe komórek nerwowych. Niszczone są osłonki mielinowe komórek mózgowych i rdzenia kręgowego. Prowadzi to do nasilających się zaburzeń neurologicznych. Pierwsze objawy, to niesprawność kończyn, zwłaszcza górnych, zaburzenia czucia (chory nie czuje dotyku), osłabienie mięśni, trudności w chodzeniu. Jest to choroba ludzi młodych (pojawia się w wieku 20-40 lat). Leczenie polega na podawaniu leków immunosupresyjnych (obniżających odporność).

Chorobą mózgu jest też padaczka. Spowodowana jest ona niewłaściwym rozprowadzaniem (zbyt silnym) potencjału komórek nerwowych w mózgu. Może mieć charakter choroby wrodzonej lub może zostać nabyta w czasie życia, np. w wyniku jakiejś choroby (np. zapalenia opon mózgowych). Atak padaczki może być gwałtowny. Jest to nagły silny skurcz wszystkich mięśni ciała (bardzo bolesny), co objawia się upadkiem chorego, utratą przytomności i wystąpieniem silnych drgawek. W czasie ataku chory przestaje oddychać, dlatego staje się siny. Po kilku minutach odzyskuje przytomność, jednak jest otępiały i źle się czuje jeszcze przez jakiś czas.

U niektórych ludzi dochodzi do ucisku nerwów wychodzących z rdzenia kręgowego. Na nerw naciskają kręgi. Objawia się to silnym bólem w okolicy lędźwiowej. Pospolita jest tzw. rwa kulszowa, w której dochodzi do ucisku nerwu kulszowego. Ciągły ucisk nerwu może doprowadzić do niedowładu i porażenia. Rwa ramienna wywołana jest uciskiem krążków międzykręgowych (zwyrodniałych) na korzeń nerwów szyjnych.

Jest wiele chorób, które mogą wywoływać te same uszkodzenia mózgu, objawiające się jako padaczka, otępienie, porażenie, niedowład, niepanowanie nad odruchami fizjologicznymi, zaburzenia mowy. Wszystko zależy od uszkodzeń, jakie choroba wywołuje w mózgu czy w rdzeniu kręgowym. Pomimo, że padaczka objawia się nagłym upadkiem, utratą świadomości, silnymi drgawkami, to takie samy objawy może dać silne niedokrwienie mózgu, udar mózgu (najczęściej będący następstwem miażdżycy) albo też zatrucie niektórymi substancjami czy urazy mechaniczne czaszki. Charakterystyczna dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych sztywność karku (chory nie może dotknąć podbródkiem klatki piersiowej), ból głowy, wymioty mogą wskazywać na inne choroby układu nerwowego (niekoniecznie na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), np. na guzy mózgu albo krwotok podpajęczynówkowy.

Są jednak takie schorzenia mózgu, które dają niemal jednoznaczne objawy. Guz, który rozwija się w płacie czołowym albo uszkodzenie w obrębie tego płata daje objawy określane jako zespół płata czołowego. Człowiek dotknięty takim zespołem zachowuje się raz wesoło, a raz agresywnie, wpada w euforię.

Gdy lekarz zdiagnozuje u pacjenta niedowład połowiczy piramidowy z zajęciem nerwu twarzowego (charakterystyczne dla tej choroby jest opadanie kącika ust), w dodatku - gdy pacjent podczas chodzenia wykonuje charakterystyczne ruchy koszące dolną kończyną, to choroba zajęła półkulę mózgu przeciwległą do objawów (jeśli chory wykonuje charakterystyczne ruchy lewą nogą, to znaczy, że choroba zajęła prawą półkulę mózgu). Zespół połowiczy pojawia się przy udarze mózgu lub podczas choroby nowotworowej mózgu. Choroby móżdżku, wywołane np. guzami lub procesami niedokrwiennymi albo też demielinizacyjnymi powodują wystąpienie zespołu móżdżkowego. Główne jego objawy, to: zaburzenia koordynacji ruchowej i równowagi, chodzenie z nogami oddalonymi od siebie, oczopląs, drżenie mięśni.

Zaburzenia w odpływie płynu mózgowo-rdzeniowego wywołują zespół wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Jest to typowy objaw choroby nowotworowej mózgu. Charakterystyczne objawy tego zespołu, to: wymioty, ból głowy, zwolnienie pracy serca, zmiany w dnie oka, utrata świadomości, padaczka.

W wyniku nowotworu, krwotoku lub urazu mózgu może dojść do wystąpienia zespołu poprzecznego uszkodzenia rdzenia kręgowego. Jeśli ma to miejsce w szyjnej części rdzenia kręgowego, to dochodzi do wystąpienia tetraplegii, czyli wiotkiego porażenia czterostronnego kończyn. Następuje utrata wszystkich rodzajów czucia.